Obrazy na stronie
PDF

tate, Relicius a ab Augustoduno civitate, Marinus A Constantius a Faventia, Proterius a Capua, Theo

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors]

VARIORUM NOTÆ. conorum meminerunt, cum ad ecclesias ant ad epi- B princeps erat accusatorum C:eciliani. DU PIN.

scopos communicatorias scripserunt. ALBAsp. Ibid. Et tamen dati sunt judices. Importune hic digrediendi super inscriptione epistol:e Coustantimi ad Melchiadem occasionem captavit Albaspin;eus. Cum eiuiiu novum ipse nihil, veterem l3aronii conjecturam, xxi Mzpzę emeudantis, i£papzó, a doctis pridem explosâim, Cardinali du Perroin falso tribuit, quem adeo ejus puduit , (quod ex novissimo ejus ad regem Angliæ scripto liquet ;) ut quidvis potius excogitandum putaret, quam vel meminisse Baronianæ conjecturæ dignaretur. M. CAsAUB. (88) Et ab aliis quindecim. Quos convocarat Melchiades. AlbAsp. (89) In domum Faustae in Laterano. In epistola Constantini ad Ablavium hal)etur eos in quodam loco se clausisse. Ai.b Asp. (90) In domum Faustæ in Laterano. In ea scilicet parte Laterani Palatii qu;e ad habitationem Faustæ Imperatrici destinata erat. i)U PIN. 91) Constantuno tertium et Licinio tertium consulibus. Ita legendum censent Baronius et Balduinus, sed Augustinus notat Conslantino tertio , et Licinio iterum consulibus. AlbAsp. (92) Constantino quater. Nihil immutavimus in textu, quia sic scriptum in mss.; sed Augustinus, lib. post collat. c. 35, ait : Melchiades judicavit Constaniino ter et Licinio iterum consulibus sexto nomas Octobris : certum est legi debere Constantino ui cos. nam quartus hujus consulalus incidit in annum 5!5 post concilium Romauum , et Arelatense. Liciiiii auiem consulatus tertius est , si numeretur consulatus suffectus anni 511 ; si auuem non numeretur secundus, aiunus certe Christi 515. I)u PiN. (95) Die serta feria. I)ies olim aut hebdomadae, per dies Jovis, Veneris, Solis non dividebanlur, sed per ferias : quæ quidem sexta feria erat dies V eneris, lioc est, dies christianis luctus et stationis , quo a summo mane ad tertiam usque stabant in ecclesia :

(2) Im nedium missa. Agitata et discussa. Albasp. (5) In medium missa est. Et tribus diebus acta : totidem enim actiones fuisse constat ex Carth. collat. tit. 525, et ex Brevic. coll. d. 13, c. 17. DU PIN. (4) A singulis. lllis episeopis qui convenerant in domum Faustæ ; aut ab illis qui cum Cæciliano aut Donato venerant. AlbAsp. (5) In Donatum. Casensem. AlbAsp. (6) Latae sunt sententiæ. In conciliis omnium episcoporum sententiæ non solum numerabantur, sed in acta singulae , et ut erant dictæ referebantur, ut videre est in nonnullis conciliis, atque in conci!io Carthaginensi snb divo Cypriano habito. Voluit igiiur 0ptatus dicere singulis eorum episcoporum sententiis damnatum fuisse Donatum , nemiiiemque eorum fuisse qui hoc judicium et iisdem verbis in eum non constituerit. AlbAsP. (7) Quod ccmfessus sit. I)eterminatione usum fuisse Cæcilianum, Donatumque coram Melchiade accusasse quod rebaptizaret, verisimile est. ALB Asp. (8) Rebaptizasse. Eos scilicet qui baptizati essent ab orthodoxis post schisina, nam qui loti essent ante scilisma non rebaptizabantur a I)onatistis. ALBAst>. (9) Quod confessus sit rebaptizasse. A Catholicis scilicet baptizatos. i)u 1 iN. (10) Episcopis lapsis. Qui aut codices sacros evurendos tradiderant, aut thurificarant : lapsi enim antiquitus, non qui homicidium aut aliquod aliud peccatum quantumvis grave con;misissent , sed ' qui dumtaxat idolis sacrificassent, aut aliquo modo deseruissent, lapsi dicel)anlur. Alb Asp. Ibid. E,t episcopis lapsis manum imposuisse, etc. Multus est in observationibus Albaspin;eus et multos Optati locos, quasi tot argumenta colligit, ul hanc manuum impositionem , de qua hoc loco 0ptatus non de reordinatione episcoporum, qui al i)onastistas deficiebant, ut Balduinus et alii quidam docti explicabant, sed de pœnitentium z* po0saia accipiendam

quare nescio qua ratione potuerint hanc causam sex- D esse prolet. Saue plerisqué lòcis quibus optatus suis e({M); quod ab Ecclesia 24alienum est. (12) Tes- A terit: (21) sut communioni (22) ecclesiasticæ (23) in

ta feria judicare. AlbAsP. (93) 11erocles. Ennodius vocat Merocletein : fuit epíscopus Mediolauensis successor Anatholini. AlbAsp. (95) A Sinna. Seu Cinna, ita in iuss. Balduinus emiendavit Cesena, quod oppidum est Flaminiae, forte Æsina, nunc Jesi in Piceno Annonario, aut Pinna in I'iceno Suburbicario. DU PIN. (96) A Quintiano. Urbe in Rhetia, quæ nunc pagus est agri Brixiensis, hodie Kintzen. Du PiN. (97) A tribus Tabernis. Hodie Cisterna prope urbem. DU PIN. (98) Ursino. Forte Urbino Umbriæ urbe. DU PIN. (99) A foro Claudii. Cujus Episcopatus Calenum dicitur translatus ab Ughello. Du PiN. (1) (|uusa Donati. Jam ergo Dollatus a Casis nigris

manus a Donatistis impositæ meminit, eum de poenitenlibus intelligere, neminem puto negauurum, et ipsa verba satis evincunt. Cum tamen verisimile sit (utcumque neget Albaspinæus) aliquos ab iis jam tum reordinatos, nihil vetat, de ipsis hæc vei ba intelligi. Ut tameii de pœnitentium zapo0saix potius accipiam , suadent maxime Leouis jajae verbà dist. 50, can. 67: Alienum est a constitutione ecclesiastica, ut qui in presbyterali honore aut in diaconii gradu fuerint consecrati, ii pro crimine aliquo suo per manuum impositionem remedium accipiant pænitendi. M. CasAUb. . Ibid. Manum imposuisse. De pœnitentiæ manus impositione, non autem de reordinatione hæc verba explicanda esse docuimus in observationibus. AlbAsp.

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors]

(11) Episcopis lapsis manum imposuisse. lis scilicet episcöpis quos traditores criminabatur manus in poenitentiàm imposuisse, quod alienum est a consuetuline ecclesiastica, ut hàbet S. Leo ep. nunc 2 liustico. Narbon. his verbis respondens: Alienum est a consuetudine ecclesiastica ut qui in presbylerali honore, aut in diaconii munere fuerint consecrati, ii pro crimine aliquo suo per manus impositionem remedium accipiant pœnitendi,'quod sine dubio et apostolicg traditione de$cendit : quòd affirmat hoc in loco S. Leo de presbyteris et diaconis, multo magis notum est de episc0pis. Quidam hoc accipiunt , de manus jgpgsitione ępiscópali, seu de reordinatione: sed nullibi Optatus accusat Donatistas quod iterato ordinaverint episcopos catholicos : imò constat ex e0 lapsis episcopis, àb illis qui stabant a parte Donati manus impositas fuisse in pœnitentiam, At verisimile , non est, eos quos ad pœnitentiam detruserant, episco|)0s postea Constitui' se : imo uti modo observaviuus, Purpurius Limatensis volebat eo fine Cæciliano maium imponere, ut quassaretur illi caput de pænitentia : lioc est, ut nön sölum ab omni gradu, sed etiam ab omni spe

[ocr errors]

Ibid. Juxta professionem suam non accusari. An id vult, eos, quod facturos professi fuerant, ut Cæcilianum, accusarent, non præstitisse ; et accusatorum partes quas susceperant, deseruisse ? potius juxta professionem suam, id est, quemadmodum et ipsi professi sunt ; nam antea : testes a Donato inducti, confessi sunt se non habere quod in Cæcilianum dicerent. More suo novus scholiastes , juxta professionem suam, hoc est, inquit, camones mon tradidisse, meque conscientiam ad idololatriam accommodasse, vel contra fidem quam profitetur, nihil egisse persecutionis tempore. M. CAsAUB.

(19) Juxta professionem suam. Juxta quod professus fuerat se probaturuin crimina legitimis testibus et indiciis. DU PIN. * (20) Non accusari. Quia deseruerat accusationem, ncc testes induxerat, judiciumque declinaverat. l)U PIN.

(21) Suæ communioni Ecclesiae. Unaquæque communio ecclesiastica per episcopatus dividitur , et in unoquoque episcopatu est unum corpus communionis ecclesiasticae, cu;us corporis capit est episcopus : jdeo Melchiades dixit, suæ, quia cum esset episcopus

episcopatus recipiendi dejiceretur. Sed quid opus est C Carthaginensis, illius commiinionis erat caput : iion

nienteim Optati expiscari, cum ipse se diserte explicet lib. 11, n. 25, ubi loquens de ca impositione manuum quâ Donatistæ utebantur , ait: Multis notum est et probatum , persecutionis, tempore , episcopos aliquos,' ineriia a confessione nominis Dei delapsos uhiirificasse, et tamen nullus eorum qui evaserunt, aut mianum lapsis imposuit, aut ut genua flecterent, iiiiperavit : et facit s vos hodie post unitatem, quod a nullo factum est jost thurificationem. Peccal)ant igitur D0iiatistæ, 1° contra legem et consuetudinem ecclesiasticam, qu;e veiabat episcopis lapsis manum impoji in pœniteììtiam; 2° contra justitiam, manus'imponendo in pœnitentiam episcopis catholicis et innocentibus ; noh autem in eo quod episcopos ad pœnitentiam detrusos reordinarent. Du PiN. (12) Testes inducti a Donato. In litteris Constantini utriquie licebat decem ex Africa testes liti suæ necessários Romam transportare. ALBASP. (13) 0mnium sententiis. Ex uniuscujusqne episcopi senteîlia et judicio absolutus est Cæcilianus. AlbAsp. (14) Innocens est pronuntiatus. Absolutus a crinuue tradilionis et idololatri;e de quibus accusabatur. Alb. (15) Etiam Melchiadis. Quasi diceret, etiam a suimnio pontifice absolutus, post cujus judicium de Cæciliaiii innocentia non est dubitanduim. A lb Asp. (16) Qua judicium clausum est. Præsidebat Aielcliiades ; illè , judicium clausit, et postremo loco suam sententiam dixit. AlbAsP. (17) Qui cum Donato. Plures secum adduxerat Donatus, quil)us quasi certissimis et locupletibus testibus uleretur in Cæcilianum ; qui tamen omnes ejus innocentiæ testes fuerunt. AlBASP. (18) Juxta professionem. Iloc est, canones non tradidisse, neque conscientiam ad idololatriam accommodasse, vel contra fidem quam profitetur nihil egisse persecutionis tempore. ALBASP.

mego tarnem hæc verba aliter explicari posse, et haec €æcilianum integro statu suæ communioni retinendum esse censeo : hunc sensum posse habere, Cæcilianum cum omnibus qui cum eo communicamt retiiiendum •sse in communione catholica. Alb Asp. (22) Suæ communioni. Ecclesiae scilicet universæ ; •quasi diceret, censeo ab ejus communionc non esse discedemlum. DU PIN. (25) Integro statu. In statn in quo erat constitutus, hoc est, in episcopatu: polerat enim retineri im communione ecclesiastica Carthaginensi in alio statu, mempe in statu presbyteri aut diaconi; sed Melchiadis judicium ejus ordinationem his verbis confirmavit. ALBAsp. (24) Integro statu. In eo statu in quo erat : pro episcopo eum habendum esse. DU PIN. (25) Appellandum ab episcopis. Noluit dicere a Melchiade, ne auctoritatem summi pontificis l;elleret;

D caeterum non est, quod hæretici ab hac hisloria quid

quam in eamdem summi pontificis desumant, ui docuimus in observationibus. ALBASP.

. (26) Appellandum esse. Non proprie appellavit a judicibus Romanis, sed de eorum judicio conquestus est, uti observat sæpe Augustinus. DU PIN.

(27) 0 rabida furoris audacia ! il;ec verba leguntur in epistola Constantini ad episci pos qui concilio Arelatensi interfuerant, ut ad suas provincias reverlerentur: quare dicta videntur, cum ab illo concilio et non cum a Melchiade ad Imperatorem appellassent Donatistæ. ALBAsp.

(28) 0 rabida furoris audacia! Haec scripta sunt ab Imperatore Constantino post synodi Arelatei;sis judicium; sed quæ ad eam synodum pertinebant. 0ptatum latuere. Unde et in collatioue Carlhaginensi, de Arelatensis judicio nihil dictum est, quod non gentilium fieri solet , appellationem interposuerunt ". XXVI. Quid post synodum Romanam in Africa gestum. — (29) Eodem tempore idem Donatus petiit, ut ei (50) reverti licuisset, et iiec ad Carthaginem 25 accederet b. Tunc a Filumino e, suffragatore ejus, imperatori suggestum est, ut bono pacis Cæcilianus Brixiæ retineretur : et factum est. Tunc duo episcopi ad Africam d missi sunt (51) Eunomius et Olympius • (52). (35) Venerunt, et apud Carthaginem fuerunt per dies quadraginta ', (54) ut pronuntiarent ubi esset Catholica. • Hoc seditiosa 5 (55) pars

LECTIONES

a Desunt hæc in mss. S. T. et P. S. In ms. S. G. legitur, appellandum esse episcopus credidit , et cætera. ln epistola Constantini ad episcopos Ecclesiæ catholicæ hæc hàbentur verba, ut hic referuntur in editis; unde niliil immutandum duximus.

h Ita in ms. S. G. In mss. S. T. et P. S. legitur, ut ei revertenti ad Carthaginem contingeret, quod ciiim sensu careat, in editis emehdatum est, ut ei reverti ad Carthaginem contingeret : sed verisimilius est Donatum petiisse tantum, ut sibi in Africam remeare liceret, ea conditione ut ad êáíüìáginëìi non accederet, quod ex sequentibus colligitur: nam post hæc Optalus observat, Donatum post discéssum Eunomii et Olympii, priorem ad Carthaginem rediisse, et hoc audito, Cæcilianum huc etiam properasse. Hinc patet retentum hom fuisse Brixiæ Cæcilianum, nisi quia injunctum erat Donato ne Carthaginem accederet. In collatióne Carthaginensi ubi prolatum est illud testimonium, ita lectum ést, ut eu reíerti licuisset, et ad Carthaginem accederet : quæ lectio proxime accedit ad noslram ,

A Donati fieri passa non est: de studio partium strepitus quotidiani sunt habiti : novissima sententia eorumdem episcoporum Eunomii et Olympii talis legitur ; ut dicerent illam esse Catholicam, quæ esset in toto orbe terrarum diffusa, et sententiam decem et n0vem episcoporum jamdudum datam, (56) dissolvi non posse. Sic communicaverunt (57) clero Cæciliani, et reversi sunt. De iis rebus habemus volumiiia actorum, quod si quis voluerit, in novissimis parlibus legat. Cum hæc fierent h, Donatus (58) ultro prior ad Carthaginem redit i. Hoc audito j, Cæcilianus ad suam plebem properavit. Iloc modo (39) iterum

VARIANTES.

nisi quod levi errore pro particula nec, lectum est et; quod Donatistis occasionem præbuit assereiidi imperatoreiìì contra Gaecilianum pro Douato judicasse, quippe qui Donatum Carthaginem remisisset et Cæcilianum^ Brixiæ retinuisset. ° Ita in mss. In collat. Carth. Philomemo. d In ms. S. G. ab Africa. °.0ptati editiones post hæc verba, addunt, ut remolis duobus umum ordinarent : sunt etiam in mss. S.T. et P. S. et tamen videntur peregrina, nam Donatistis de quo agitur, non erat episcopus Carthaginis, nec episcopi illi imissi sunt, ut id facerent, sed tantum ut Cæciliaiìum confirmarent, et declararent. Ecclesiam catliolicam in ejus parte esse, ut statim subditur. { In ms. S. G. quinquaginta. S i,in ms. S. G. studiosa, sed melius seditiosa, ut in nis.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

fuisset prætermissum, si hujus mentionem fecisset Optatus. DU PIN.

(29) Eodem tempore idem Donatus petiit, ut ei reverti. Hic sequi debuisse censebat Balduinus concilii Arelatensis historiam et cognitionem , seu judicium Constantini Mediolanense. Ego vero Baronio polius assentior, qui locum his esse post purgationem Felicis, non ante, judicat; quod et novis, si fit opus, argumentis confirmari possit. An tamen aliquid omniiio desit, et quidquid hujus in 0ptato desideratur, an ab ipso Optato prætermissum non sit, puto non sine causa a Balduino dubitatum esse. Nam ut id concedam, quod maxime urgel Baronius , rem tolo orbe celebrem, ab Optato ignorari non potuisse ; puto tamen potuisse fieri, ut adeo explorata ipsi non essent, quæ omisit atque cætera ; utque illi non suppeterent acta eorum quæ proferret, quemadmodum et reliquorum quæcumque præcesserunt. Præterea, cum quidquid ab Arelatensi concilio vel Constantino posteà pronuntiatum est, id tolum fere ex fide et veritate gestorum purgationis Felicis Cæciliani ordimaloris coram Æliano Africæ proconsule penderet ; non magni interfuit Afrorum cognoscere quid ab illis tam longinque comperiuin ac pronuntiatum esset, si de veritáte rerum domi, sive in Africa gestarum, semel eis constaret. Quam ad rem gesta Africana sufficiebant. M. CAsAub.

(30) Ut ei reverti ad Carthaginem. Ex epistola Constantjni ad Ablavium constat Donatum Itomæ a Mel. chiade detentum. Albasp.

(31) Eunomius, et 0lympius. Necesse est fateri hos duos episcopos a suiiìimò pontifice missos fuisse ; alioquin potestatem non habuissent alium in Africa ordinandi; sed nota, quemadmodum ordinatio in aliis Ę et longe dissitis potest celel)rari a summo

ontifice. ALBAsp.

(52) Eunomius et 0lympius. Missos eos necesse est illó tempore quo C:rcilianus Brixi;c retinebatur, ac proinde statim a concilio Itomano. DU PIN.

[blocks in formation]

renovellatæ sunt partes. Constat tamen et Donatum A scriba publicus(49), (50) pependit sub metu imminem.

tot sententiis esse percussum, et Cæcilianum innocentem totidem sententiis pronuntiatum. XXVII. Purgatio Felicis ordinatoris Cæciliani. — Sed quia in ipsa causa jamdudum in Catholica duorum videbantur laborare personæ, et ordinati et ordinatoris : postquam ordinatus (40) in urbe purgatus est, et purgandus adhuc remanserat (41) ordinator. Tunc Constantinusad AElianum ^ Proconsulem scripsit (42), ut remotis necessitatibus publicis, de vita Felicis (43) Autumnitani publice quæreretur. Sedit 26 is cui erat indictumb (44). Inducti sunt Claudius Saturianus (45), curator Reipublicæ, qui fuit tempore persecutionis in civitate Felicis, et curator præsentis tunc temporis quando causa flagitabatur, Callidius Gratianus, et (46) Magistratus Alfius e Cæcilianus, sed et Superius stationarius ' (47) perductus, et (48) Ingentius

tium tormentorum. Responsis omnium nihil tale in. ventum est in (51) vita Felicis episcopi, propter quod ordinare non potuisset e. Habetur volumen t actorum, in quo continentur præsentium nomina, qui fuerant in causa Claudii Saturiani curatoris, et Cæciliani magistratus, et Superii stationarii, et scribæ Ingentii, et Solonis officialis publici (52) ipsius temporis. Post quorum responsa, a supra memorato proconsule hæc pars sententiæ dicta est: (55) Felicem autem religiosum episcopum, liberum esse ab erustione instrumentorum manifestum est, cum nemo in eum aliquid (54) probare potuerit, (55) quod reliqiosissimas scripturas tradiderit vel exusserit 8. (56) 0mnium enim interrogatio * suprascriptorum manifesta

B est, nullas scripturas deificas, vel inventas, vel cor

ruptas, vel incensas fuisse. fHoc actis continetur, quod

LECTIONES WARIANTES.

° In mss. S. T. et P. S. Cæcilianum; sed legendum ut in ms. S. G. et in editis, Ælianum. b Haec necessaria supplentur ex tribus nostris mss. In mss. S. G. pro indictum, habetur, injunctum. ° In ms. S. G. Alfidius; sed in actis, Alfius. d Ita in mss. S. T. et P. S. In ms. S. G. Sed Exsuperius. Is in epist. Const. vocatur Superius centurio. ° In editis, quod vitam Felicis episcopi sordidare potuisset. Nos restituimus hunc locum,' partim ex conjectura, partim auctoritate mss. Omnes enim mss. codices quos vidiumus, constanter habent ordinare, non sordidare. ln mss. S. T. et P. S. £! vitam; Felicis episcopi ordinare potuisset. Iu ms. S. G. quod vita Felicis episcopi ordinare non

potuisset. Ex his facile est locum restituere ut est a nobis testitutus: ag' batur de ordinatione Cæciliani, hanc irritam aiebant Donatistæ ob crimen traditionis adimissum a Felice. Comperlum crimen esse falsum, ac proinde nihil esse in ejus vita propter quod ordinare non potuisset Cæcilianum. f In mss. S. T. et P. S. habentur volumina, sed sequitur, in quo, non, in quibus; unde colligitur legendum Singulari numero volumem. 8 Ita in ms. S. G. cui concinunt acta purgationis Felicis in ms. Cormaricensi. In mss. S. T. et P. S. prodiderit. h Ita in ms. S. G. et in actis, et recte. Minus bene in mss. S. T. et P. S. inlerrogamlium.

VARIORUM NOTÆ.

[blocks in formation]

* (43) Autumnis. Alibi, in municipio Autumnitanorum : item, Autumnitanus episcopus Felix. AlbAsp. (44) Sedit is cui erat indicium. Anno 314. Volusiano et Aniano Coss. xv. Kalend. Martias, ut habet Aug. iu lib. post collat., c. 53. In actis Cæcilianus dicitur auditus xiii Kalend. Septembris, sex mensibus a Kalendis Martii; sed error fortassé irrepsit, vel judicium aliquandiu protractum esse diceiidum est. DU PIN. (45) Claudius Saturianus. In epist. Constant. dicitur Saturninus, qui curator fuerat civitatis Aplungensis tempore persecutionis. DU PIN. (46) Et magistratus, Alfius, Cæcilianus. Duoviratum gesserat: ex gestis, Ælianus proconsul dixit : Cum duoviratum egeris in patria tua, oportet fidem verbis tuis habere. Hic ipse €pistolam illaim quæ Felici tribuebatur , scripsêrat. Albasp. (47). Stationarius. Unus e cohorte officialium præsidis. DU PIN. (48) Ingentius. Qui erat decurio Triquensium, et

PAti, oL, XI.

qui fuerat scriba publicus sub duoviratu Alfii Cæciliani. AlBASP. (49) Ingentius scriba publicus.Qui decurio erat Ziquensium, et fuerat scriba publicus sub duoviratu Alfii Cæciliani. DU PIN. (50) Pependit sub metu. Quæstionem illi et tormenta miiiatus est proconsul in gestis. Aelianus proconsul diacit , ad officium apta illum : item , proconsul dixit, suspendalur. ALBASP. ... (51) Vitam Felicis episcopi sordidare. Sordidare &vri sordidum facere : ut sæpe Apollinaris Sidonius. Liimpidare est apud Cœlium Aureliamum et Plinium Valerianum, quod isti contrarium. BARTh. (52) Solonis officialis publici. Dicitur servus publicus in epist. Const. DU PIN. (53) Felicem autem religiosum. lIæc sententia in iisdem gestis reperitur. ALBASP. 54) Probare poterit. Potuerit. INCERT. {} Quod religiosissimas scripturas prodiderit. Omniùm enim, etc. Francisci Balduini editio secunda, quod religiosissimas scripturas tradiderit vel exusserit. '

D Omnium, etc. INCERT.

(56) Omnium enim interrogantium suprascriptorum manifesta est, nullas scripturas, etc. Hic quoque variat Fraiiciscus Balduinus , omnium enim interrogatio supra manifesta est, nullas scripturas. Barthius corrigit: omnium enim interrogationum manus testata est. Est autem, inquit, sententia Proconsularis. Non me hercules infeliciter ille ; sed possit etiam legendum videri, omnium enim interrogatorum S. S. manifestum est. Aut scripsit forte Optatus : omnium emim interrogatorum S. S. testimonio manifestum est. Vocem unam áut alteram excidisse oscitantia librariorum, sæpe iu lectioiie auctorum conqueriimur. INCERT.

Ibid. 0mnium enim interrogatio , etc. Interrogatio hoc loco pro tola actione quæ responsa scilicet includit, accipienda est. Non enim proprie et stricte interrogatiò judicis, sive cognitoris, sed responsa, testium, aut reorum, rem faciunt manifestam. Unde et hic paulo ante hæc proconsulis senientia interroga

[ocr errors]

Felix episcopus religiosus, illis temporibus, neque prae- A Omnia pro tempóre, nihil pro veritate: ut et de té

sens fuerit, neque (57) conscientiam accommodaverit, neque aliquid tali fieri jusserit. Unde pulsa^ atque exuersa infámia', cum ingenti laude de illo judicio recessit. Jamdudum opinionisincertæ, etinter caligines, quas livor et invidia exhalaverat, latere veritas videbatur. Sed etiam (58) omnis scriptura 27 memorata, et actorum voluminibiis, (59) et epistolis commemoratis aut lectis revelata" est. xxwiii. Conclusio hujus libri primi. — Vides, frater Parmeniane, in Catholicos traditorum nomine falso objecto, (60) frustra esse inventum, mutans videlicet personas, et transferens merita : clausisti oculos, ne parenles iuos reos agnosceres: aperuisti eos, ut innocentes et indignos crimini copulares.

dixerit beatissimus Apostolus Paulus: Quidam aulem conversi sunt in vaniloquium, volentes se esse legis doctores, non intelligentes quæ dicunt, neque de quibus affirmant (I Tim. 1, 6). Paulo ante docuimus vestros parentes fuisse traditores et schismaticos: et tu ipsorum hæres e, (61) nec schismaticis, nec traditoribus parcere a voluisti. Jam igitur documentis supra memoratis, omnia tela, quæ falso in alienos jactare voluisti, veritatis clypeo repulsa, in tuos parentes reciproco ictu vertuntur. Omnia igitur, quæ a te in traditores et schismaticos dici potuerunt, vestra sunl: nam nostra non suiit, qui e et in radice manemus, et in toto Orbe terrarum cum omnibus sumus f.

[merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

torum responsa subsecuta dicitur. Huc pertinet guo! förüiiianus de Resurr. carii. cap. 48, quod 1 ; Pet. 5 irspárrnpz interprelatus e$t, responsionem, liis verijis': anima enimi non lavatione, sed responsigne sancitur; ut jam olim a docto interprete animadversum est. M. CASAUB. - - (57) conscientiam accommodaverit. Epistolam illain nejug scribi jussit, neque consensum, attulit, ut de areis martyrüm codices sumerentur. ALBASP; (58) Sed etiam omnis scriptura memorata, etc. Quam non semper acquiescenduiii sit, aut scriptorum cQdiôum, quibus frétus secundam hanc editiouem adoriúvit Balduinus integritati , aut ipsius Balduini judiúo, vel hinc conjeciuram facies. Cum in principibus Optati editionibus, revelata e$t, antea legeretur, Balduinus primum se fuisse, qui renovata ex suo manuScripto 'exemplari restitueret, ipse sibi gratulatur; adeô de veriîale correctionis dubitaturum meminem putabat. Atqui per hanc, correctionem, quam manca 3t imperfecta pendeat antecedens periodus; quam aegre quidquam sani aut dilucidiexhacipsa possit erui, faöile ánimiadvertet lector intelligens. Contra, si priorem lectionem retineas, et pro etiam, restituas, ea jam; sed ea jam omnis scriptura memorata, etc, (cujusniodi erratis nihil in omni scriptura pr9clivius); 3mnia tunc optime cohærebunt, ui nihil planius aut liquidius esse possit. M. CASAUB. (59) Epistolis commemoratis aut leciis revelata est. fr. Baldüinus ex ms., renovata. Inceat. (60) Frustra esse, inventum. Inventum pro invectum hiê e§se vix monendum putarem, nisi pariter in hoc

(61). Nec traditoribus parere voluisti. Tu es hæres traditorum, unde magis miror quod Catholicis, quos traditores dicis, nolis parere. ALBAsp.

(Ibid.) Nec traditoribus parere voluisti. Cum pauca retro verba et mutatas personas et translata a Parmeniano crimina queratur 0ptatus ad explendain sententiam, pro duplici nec, duplex nos puto legendum esse : nos schismatis, nos traditoribus, etc. Dixit autem parere , pro partos fingere vel pronunlidre, qualia apud magnum poetam, in illis iterum :

Quis humum florentibus herbis Spargeret? etc.

Spargeret pro aspersam caneret. Et in illis iterum:

Tum Phaetontiadas musco circumdat amaræ Corticis, atque solo proceras erigit alnos, etc.

[ocr errors]

ôôdem verbo errarent omnes quas vidi editiones. Ut D procnes, etc. a b. m. parente observatum esi. Addi et

$equentia autem latina sint et congrua, nova periodu$ inchoanda est ab illo, mutans; et quæ sequuntur commodo connectenda, ut hic sunt, non ut in aliis editionibus. Quamquam ut mutans pro mutantem his; ponatur, si iú affirinarem, non adeo mirargtur, qui $oloecistìos id genus apud unum Luciferum Calaritanum, qui nostro hoc antiquior (ut alios taceam) non uno Töco observaverit. Quo concesso, quam melius a clausisti sententia sequens inchoetur, nemo non videt. Wictor eliam non multo melius lib. 2 : Strenuum atque doctissimum virum incendio congremavit, aestimans tali exemplo timorem incutiens, reliquos elisurum, et lib. 3: Jüvenum, senum, puerorum, vel etiam puellarum agmine simul et funere, ubi potuerunt, quomodo poterant, passim; diffundebantur, circumeuntes oppida, vicos, vel'singulas urbes. M. CASAUb.

illud potest, quo verisimilior fiat hæc conjeclura, Parmenianuiii, ut ex superioribus satis liquet, Oplali parentes accusanulos, non suos excusandos suscepisse; ul cui nimirum genuini partus, ne controversia qui* {lem hactenus mota fuerat, adeoque parentes suos hac defensione non egere pulabát, ui quæcumque contra traditores in genere, nullis certis personis aul nominibus debaccharetur, ea omnia ad 0piati majores aut antecessores pertinere praesumeret, ut testalur hic Noster. Sed vir doctus et acutus, qui me forle pro nostra necessitudine cum haec Loiidini excule: rentur, Cantuariam inviserat, pro parere legendum conjiciebat, parcere; ut nulla ália correctione sit 0pus: Cui ut plane assentiri nondum possim, ita fateor$ju$ conjectüram milii adeo placuisse, ut lectori nollem invidere. M. CAsAub.

« PoprzedniaDalej »