Obrazy na stronie
PDF
ePub

Fel y mae'r mâd deimlad tau,

Trwy yr Yspryd tanllyd hwn F' enaid, felly 'r wyf finnau.

Ennynnodd poenau Annwn. Pan wnaeth Ion dy lunio'n lwys, Dolennodd, e drodd y Drwg Pêr odiaeth oedd Paradwys,

Ei hagr ffèl a'i graff olwg Diweddodd, f' enaid addien;

Etto 'n ddichellgar attynt, Y gwaith oedd berffaith ar ben.

Pe gallai, gwahanai hwynt. Gan d'olygon, Wepfron wyl,

Wrth weled ddedwydded oedd Tirionodd nattur anwyl.

Nwyfus ail blant y Nefoedd, Mawrion yw rhoddion ein Rhi!

Mor unol, heb ymrannu, Daionus yw Duw inni.

I'r Diawl poen farwawl a fu. Ar ol cymhedrol fwynhâu

Cyflym pan ddaeth grym y gwres Pêr-wynnion ffrwythau 'r prennau, 240 | Hoyw i lawr o'r haul eres,

300 Gwed'yn y ddau a godant,

A glaswen ddeilen e ddaeth At eu hanwyl orchwyl ânt.

Efa, ac Adda byfaeth Oddiwrth Adda, Efa aeth

Gasglodd, mewn trefn, â'i lefn law, Ychydig, at wych odiaeth

Aeron gwynnion i giniaw. Flodau, â'u pennau 'n llawn pwys,

O law Efa oleufwyn I'w coledd mewn modd culwys.

Yn hawdd cymmerawdd, wr mwyn, Yn fywiog ac yn fuan

Y rhâd pen llâd; ânt yn llon Ar fyr daeth y Sarph i'r fan:.

I'w twr ar y bryn tirion. Hyfwyn gwnaeth hithau hefyd

Heibio i'r Sarph mewn brys ânt, Godi'r blodau gorau i gyd,

Nawsaidd arni synniasant.
Rifoedd, tu draw i Efa,

Rhag amnaid eu llygaid llon
I'w chymmell, drwy ddichell dda, Ciliodd yr euawg Galon.
O amlwg olwg ei gwr;

Yn wisgi hwy wnan' esgyn
Dyna fryd y dwfn Fradwr.

I'r nefawl hyfrydawl fryn. Hir graffu i fynu 'n fwyn

Carnolion dofion nid ant Yr oedd ar y Wawr addwyn.

I geinwawr fryn gogoniant, Bu 'n ofer ei ffalsder ffel;

Nag unrhyw bryf hyf hefyd, Diwyd oedd Efa dawel.

O barch i arglwyddi'r byd. Dyred, eb Addaf dirion,

Duw anwyl a ordeiniawdd Fy Myd, i'r hyfryd fan hon. 260 Nad ânt; ufuddhânt yn hawdd. 320 Gwêl y gwŷn flodeuyn da;

Wrth droed y bryn, llyn, gerllaw, On'd rhyfedd mae 'n troi, Efa,

Hoff redwyllt, oedd yn ffrydiaw.
Ei burwych wyneb eirian

Dôr bywiog yn dra buan
Yn hoyw gyda 'r haul gloyw glân? Ae 'n glir drwy wythiennau glân,
Y dwyrain gain, ar gynnydd,

Trwy dewgorph y tir digardd,
Yw 'r lle y bore y bydd :

I fwydo, ireiddio 'r ardd. Mae 'n graddol siriol neshâu

I'r bryn, dros y gloywlyn glâs, I dawel bwynt y dëau;

Da lwyddiant, anadl addas Fe ganlyn gwed’yn y gwawl

Awelon oerion araf I'r llon bwynt gorllewinawl.

Y sy 'n tymheru tês här. Gweiniaid Alodau, fal gwinwydd,

Bur wr a'i wraig bêr eirian I ni i'w sylwi y sydd.

I'w hannedd ryfedd yr ân', Ai hwn, Addaf, ei hunan,

Is gweuedig wasgawdwydd O dêg lu y blodau glân,

Sy 'n oeri, 'n dofi gwres dydd. Sydd fal hyn yn canlyn cylch

Eistedd, mal ar orseddau, Hoyw lygad yr haul ogylch ?

Yn ebrwydd wna 'r ddedwydd ddau. Blodau a gwŷdd sydd fel ser;

Teilwng i Dduw y talant Ni wn, Efa, mo'u nifer.

Gerdd fawl o'u harferawl fant, Ni awn, law-law, draw i drin

O’u hepaid ; gweddus hynny; Yn gryno wydd y grawnwin : 280 Mawl Ior sy 'n santeiddio 'r ty. 340 Pan ddel pwys gwres dwys y dydd, Tirion awelon o wynt Gwed'yn awn i'n gwasgawdwydd. O'r awyr pan warëynt Wr gweddus rhywiog addwyn,

A dail eu hardd adeilad, Tra bu yn llefaru 'n fwyn,

Fal nefolion mwynion mâd Yn ei wyneb mwyn wenu

O’u llys hwy ddeuant yn llon Wnai Gwenfron lygadlon gu.

Ar alwad yr awelon. Satan faleisus etwaeth,

Disgynnant, brysiant o'r bryn Fradwr, oedd mewn cyflwr caeth: I'r gwaelod; craffai'r Gelyn

420

Yn hyf, gan ganlyn o'u hôl;
Ant hwy i'r pwynt deheuol,
At ffrwythydd irwydd eirian,
Gerllaw 'r groyw afon loyw lân.
Gwastadedd, rhyfedd mor hir!
Gwiwlas, coediawg, a welir.
Adar oedd ar g'oedd yn gwau
Y' nghanol y canghennau.

Llon ymddiddanion y ddau
Ddyn addwyn oedd ddefnyddiau
Parod; myfyrdod y fall
Henffel, dawel, sy'n deall
Pa foddion dirgelion gau
I'w ddiriaid swydd sydd orau.
Wrth graffu o'i ddeutu 'n ddel,
Anffawd i'r Gelyn henffel
A didawl benyd ydoedd;
Yn wyneb gwâr Adda'r oedd
Croywdeg ddelw y Creawdwr;
Hi 'n hynod gysgod o'i gwr.
Pwy a wêl wyneb huan
Nerthol â'i brydweddol dân
Yo bir, ac ni thry 'n hyrwydd
Ei olwg o'i amlwg wydd ?
Y loywgain loer olygir
Heb ffrawdd, yn hawdd ac yn hir.
Yn anhy' felly y Fall
Ddiriaid, a drodd ffordd arall:
Y Diawl, yn llawn hudoliaeth
Gyfrwysddrwg, o'u golwg aeth.
Gwaith ffôl, ebe 'r Diafol du,
Eu hennill, heb wahanu
Y ddau o dan gangau 'r gwydd,
O gu olwg eu gilydd.
Depu o'r neilldu a wnaf
Y wraig; hi a fawrygaf,
A'r afal clodfawr hefyd;
Gweniaith a wna 'r gwaith i gyd.
Y gwr a syrth drwy gariad,
A dyrr orchymmyn ei Dad.
Hanner y gwaith yw hunan-
Hyder, a dewrder ar dân.
Cyn yr êl yr haul ceinwawr
O'r glaerwen ffurfafen fawr,
Gweithred addas i Gythraul
A wnaf, myn yr hoywaf haul.

Y Sarph yn llwyr gyfrwys aeth, A dél, i drin hudoliaeth: Ym mhob modd cynhygiodd hon Ddenu 'r dedwyddawl ddynion.

Addaf a'i wraig rinweddol, Nid hawdd edrychant o'u hôl; D'wedant eiriau clodadwy; Dim gwael o'u calon hael hwy Ni ddeuodd; ac yn ddiwyd Gwnant weithiaw ’n bylaw o byd. Y serchog ardderchog ddau A ddaliant eu meddyliau Ar fawredd rhyfedd eu Rbi, Ddau anwyl, a'i ddaioni.

Och! i'r Sarph bu echrys aeth,
Diles fu pob hudoliaeth.
Buanwyllt ffodd o benyd
A chur a gwarth chwerw i gyd.,

Eb Adda, Gwêl, Efa lon,
Hynt eres huan tirion :
Dan dywynnu nesu wnaeth
Yr haul drwy'r awyr helaeth
Gerllaw pwynt y gorllewin:
Wen bêr, mae'n llwyr amser in'

Noswyliaw; iawn in' sylwi 360 Mawr haelder ein Nêr i ni.

Paradwys burlwys berlawn
Y sydd yn ddiddanus iawn.
Os amlhåu wna'r ffrwythau ffraw,
Dilys amlhâu wna 'r dwylaw.
Ni a'n hîl a gawn fwynhâu
Siriol bleser dros eiriau.

Gwisg-lefn afalau gasglant,
Porthi pur nattur a wnant.
Y gwr glwys a'i gu wraig lon
Bêr yfant o'r bur afon.
Mewn càn risglyn purwyn pêr,
Erfai, yn ol ei arfer,

Yn hawdd e godawdd y gwr,
Y glyw addien, y gloywddwr.
Addaf eirian ddifyrrodd
Ei wraig fâd, mewn rhywiog fodd,
A gweddus iaith, âg addwyn
Arabedd, â mygedd mwyn.

Ar siriolaf Addaf wyl 380 Fe wenodd Efa anwyl;

Hafal attebodd hefyd
Ag iaith yn fiwsig i gyd.

Fe drodd, ymaelodd, wr mwyn,
Gweddol, yn llaw 'r wraig addwyn:
Dsfydd, f' anwylyd Efa;
Yr huan weithian a a
Obry o'r ddisglair wybren;
Hyfrytted weled ei wên!
Tan wenu ânt yn unawl
I uchder bryn gwyn y gwawl.

Ar ael y bryn, &c. *

Ennynnodd Satan enwir
Mewn maith anobaith yn wir;
Gorphwyllodd, fe rodd ei fryd
Ffoi i Annwn fawr ei phenyd,
A thywallt ei lid hallt hyll
Ar ddiawliaid diriaid teryll.

440

400

Gwel Barddoniaeth Gristionogawl, Cywydd cyntaf. Nid oes un linell yn holl Weithiau adnabyddus y Bardd yn dechrau fel byn, ond y mae gennym ysgrif o'i waith sydd air yn air fel

Cywydd y cyfeiriwo, atto; ond fod y ddwy linell gyntaf yn eisiau, a'i bod yn dechrau, "Ar ael y bryn areulwawr." Diau gennym mai y dernyu hwn a fwriadai y Bardd osod yn y lle uchod ; ond gan pad ydyw wedi dweyd byony, barnasom mai ein doethineb ni oedd gadael Cywydd yu ei le yr y Barddoniaeth Gristionogawl, a chyfeirio y darllenydd atto i'w ddarllen yo y cyssylltiad hwn. Ni bu em erioed ya llenwi ei lle yn fwy cymmwys a phrydferth.

Hawdd benderfynawdd y Fall
Ddewrwyllt ddisgwyl dydd arall.
Gwylio 'n gyfrwys wnai 'r Gelyn, 460
A threulio 'r nos honno 'n syn.

Pan ddaeth yr ehelaeth haul, &c.*

O'r bryn i'r dyffryn eu dau
Y deuant megis duwiau.
Y gwr glân wnai goffa 'n gu
I'w dyner wraig dan wenu,
Lawned oedd ei lawenydd
Pan ga’dd Efa, da fu 'r dydd!
Bywiogaidd llariaidd a llon
I ’ngolwg yw'r angylion :
Yr olwg gynta' 'r welais,
Hyfrydaist, gwynfydaist f'ais;
Coelia fi, hardd rodd Celi,
I'm bron mwy tirion wyt ti.

Efa wèn gymmen a gwâr,
Hoywgoeth, attebai'n hygar;
Fy ngwr sydd lawn o ddawn ddoeth,
Glân Addaf galon wiwddoeth,
Is y lân weddus loywnef
Wyd arglwydd dan rglwydd Nef: 480
Addaf anwylaf, na wad,
Y Mwynwr, fy nymuniad;
Sef hwn; Neillduwn ein dau
War fwyn i amryw fappau:
Yn ol pan ddeuwn eilwaith
Mwy pêr fydd ein mwynder maith.

Addaf ro'i atteb iddi,
Na wnaf, ni's gadawaf di.
Nid hyfryd pryd Paradwys
Hebot ti, y Lili lwys.
I'r lle 'r ei, dyna 'r lle'r âf;
Dïau byth ni's gadawaf.
Cofia i'n Harglwydd cyfion
Anfon Cennad o'i wlad lon
I ddweyd fod Gelyn a ddaw,
A'i hyder yw ein hudaw.
Opid gwell, fy enaid gwâr,
I minnau a thi, Meinwar,
Fod law yn llaw yn llawen
Drwy'r dydd gyda 'n gilydd, Gwen ? 500
Y dydd pa bynnag y daw,
Nid eill y Gelyn dwyllaw
Dïau mo’nom ein deuwedd,
Yn Enw'r Ion, mewn unrhyw wedd:
Dedwydd Seren glodadwy!
Na ofyn mo hyn yn hwy.

Ei anwylyd wèn hoywlon,
Pan glywodd, pruddhâodd hon:
Gan hynny, os felly fydd,
Ni ydym yn annedwydd.
Eden sydd beunydd yn bêr;
Heb rydd-did hi fåg brudd-der.
Dïau mae holl lu daear
Yn rhyddion, gwylltion a gwâr;

Nyni sy 'n rheoli 'r rhai'n,
Hynod nad ym ein hunain!
Gwawr hoff anwyl, gorphennodd:
Gan mor bêr mwynder ei modd
Addaf roes gennad iddi
Ar frys wrth ei h'w'llys hi:

520
Fy nghalon oleulon lwys,
Gommedd nid ydyw gymmwys;
D'anfoddiaw di ni feiddiaf,
Rodd dyner anwylber Naf.
Meinwen, rhodia lle mynni,
Fy nghalon, wyf foddlon fi.
Ei bur Gariad bêr gywrain,
Gwynfydu wnai Gwawr gu gain.
Tynnodd hon yn llon ei llaw
Dda hoywlan o'i ddeheulaw.

Adda eilwaith feddyliodd,
At ei wraig etto y trodd :
Efa anwyldda, fy Nêr,
Duw anwyl, ŵyr mor dyner
I'm bron wyt, Mingron, fy Myd :
Naw mwy anwyl na 'mywyd.
Y gyfiawn dêg, f' enaid i,
Oh Duw! a ymadewi?
Siriol wrth f' ystlys aros ;
O'm gwydd, Gwen ddedwydd, na ddos.540

Addaf, os na feiddiaf fi
Symmud, rhag ofn fy siommi,
o d' olwg, mae 'n wir dilyth,
Cystal bod, le fod fyth
Yn fynwesol fain asen,
Firain wr, dan dy fron wèn.
Celi, sy 'n rhoddi pob rhậd,
Yn rhwydd, gwn, y rhydd gennad.

Gofal caredig, Efa,
O'th herwydd, wraig ddedwydd dda,
Gofal sy 'n peri’n gyfion
I'm geisio 'th luddio, Wawr lon.
Boed in' barhâu 'n dau, heb dawl,
Yn ufudd i Dduw nefawl.
Byddwn gyfiawn, cawn lawn lwydd,
Yn ddidawl byddwn ddedwydd.
Os, Efa, dy ddeisyfiad
Yw 'madael, Meinael, ymâd.
O’r fron cyfeillach ar frys
A balla heb ewyllys.

560
Tros fýr dro neillduo 'n dau,
Yn enw Duw, a wnawn ninnau.
Ond cofia, Efa aufwyn,
Am eiriau 'n Tad mawrfad mwyn:
Gwylia rhag gwrando 'r Gelyn,
Cu Efa hardd, cofia hyn.

Addaf, addfwynaf enaid,
Dy eiriau 'n llawn golau gaid:
Caredig, cywir ydynt,
Cofiaf, ac ufuddhâf hwynt.
Drwy 'th gennad rwyddfad yr af
Draw, ond ni hir ymdrôaf.
Pa fryn gwiw harddliw fydd hwn,
Addaf, lle cyfarfyddwn?

* Yn ofer y chwiliasom am lipell gyfattebol i hon yn holl ysgrifau y Bardd, ac felly nid oedd gennym ond ei gadael yn yr unigrwydd hwn.

F

[ocr errors]
[ocr errors]

580

600

Y man y’th welais, Meinwen, Gyntaf, a'th anwylaf wên.

Efa gu yn fywiog aeth
I bêr lwyn o bur luniaeth.
E dynnodd cariad anwyl
Lân lygad ac enaid gwyl
Adda ar ol Efa lon,
Ei gulwys wraig un galon :
I gyd cadwynawg ydoedd,
Hir graffu, hiraethu'r oedd.

Dichwith daeth y Didachydd
I loyw dêg olau y dydd.
Arwydd o hylwydd helynt !
Canfu eu gwahanu hwynt!
Egr falais a gorfoledd
A fu 'n ennynnu 'n ei wedd.
Y dig ferwedig Fradwr,
Gwelodd ac ofnodd y gwr.
Hwn ar ol Gwen araul gu
Ddilynodd dan ddolennu.
Weithiau i'r dëau ae'r Diawl,
I'r aswy yn gyfrwysawl.
Dro arall, Fradwr eirias,
Yn llawn dichelliawn a châs.
Y man y safai Meinwen,
Troe'r Andras o gwmpas Gwen.
Dyrchu wnai ef yn dorchawg,
Edrychai'n llon ar hon rhawg.
Odiaeth o harddwch ydoedd,
Cadwynawg ac eurawg oedd.
O'r diwedd y Wawr dawel
A'i diddrwg olwg a'i gwêl.
Canfod hyn wnai 'r Gelyn gau;
Yn union â mwyn enau
Llefarodd : a'i hyll fwriad
Oedd lyfn-ffel gyfrwys-gel frâd.
O'r dduwies gynnes ei gwên!
Ti wyd ogoniant Eden !
O Gwenfron dirion a da!
Wawr foddus, na ryfedda
Im’ edrych yn dy wych wedd;
Ni welais ail d' anwyl-wedd.
Daearol greaduriaid,
A glân lu 'r Nef gu a gaid
(Hwy ddylent) yn addoli
Tiriondeb dy wyneb di.

wraig rhyfeddu yr oedd ;
Dywedai, Pa bryd ydoedd ?
Pa fodd ? a roddodd yr Ion
I'th enau araith union?
Coeliais na's rhoddodd Celi
Y ffraethlon fraint hon i ti.

Y Sarph yn llawn malais oedd,
Dywedai'r peth nad ydoedd :
O dduwies gain weddus gu!
Y gwir wyt ti'n ei garu;
Ni's celaf, ni's gwadaf, gwn
Mi, diweddar, mud oeddwn;
Gwael, fal fy nghyd-drigoliawn,
Anghall, heb ddeall, heb ddawn:

Ar bur anwyl bêr ennyd,
Gwelais bren, glwys yw ei bryd ;
Aroglais ei rywiawglwyth;
Blysiais, a phrofais ei ffrwyth.
Pan brofais, rhyfeddais fod
Ffraethineb drwy'r ffrwyth hynod! 640
Fy neffro 'n union a wnaeth
A doniau dros grediniaeth!
I fynu cododd f’anian,
Daeth rhinwedd rhyfedd i'm rhan!
I'm bron yn dirion y daeth
Bydawl, nefawl wybodaeth!
Myfyriais, rhesymmais i
A lanwn â goleuni
Ddiles dywyll feddyliau
Llu y llwyn â'r ffrwyth mwyn mau.
I'm calon yn union aeth
Y torrwn drwy natturiaeth
Wrth godi'r arth a'i gydwedd
I'th fraint, Gwen gywraint ei gwedd.
Y dêg Wawr! tydi gerais,
Dy lun gwiw, dy liw, dy lais.
Mae 'n eglur nattur ni wnaeth
Greadur â gwawr odiaeth
I fod dan gel, na wêl neb,
Eithr un-dyn, ei thiriondeb :

660 Mewn uwch 'stâd haeddit fâd fawl, Y'ngolau 'r wlad angylawl.

O’r Sarph! y mae 'n eres iawn
Dy rwyddaidd ymadroddiawn!
Ffrwyth pren yn Eden a wnaeth
It' gyrraedd dy ragoriaeth ?
O'r anwyl! os arweini,
Gweled hwn chwennychwn i.

Y Ffyrnig, mewn mawrddig maith,
Gwybu na byddai gobaith
I'w dwyll, pan y deallid
Ei gaeth elyniaeth a'i lid.
Yn union daeth o'i enau
Ddichellion ei galon gau:
Meinwen, clyw fy nymuniad,
Y dduwies â'r fonwes fâd,
Buan i lân Oleuni
Ehedeg yn dêg wnei di ;
A gaf ddeisyf, ai hyf hyn,
Y geinlwys, cael dy ganlyn?

680
Sywdeg Angyles Eden,
Dod gariad am gariad, Gwen.
Tyred, dyma 'r llwybr tiriawn
A'n dwg i ymlenwi â dawn.

Yr hyglod wraig rywioglwys
Aeth ar ol y Diafol dwys.
Oh 'r gu ddawnus wraig ddinam,
Hynod, sydd i fod yn fam
I luoedd bobloedd y byd!
O ddu ing boed iť ddiengyd!
Oh na red i ddwfn rwydau
Offeryn y Gelyn gau!

Daethant (ddrwg ennyd!) weithian
Ar gyfer y gloywber glân.

620

At fawrglod bren gwybodaeth
Y Sarph mewn du ddyfais aeth.
Hi gyrch, yn dyrch hynod iawn,
Taerwyllt, at y ffrwyth tiriawn.
Ac Efa ddedwydd gyfion
Welodd, brawychodd ei bron: 700
Oh 'r Sarph! mae 'n ofer y swydd;
Dy fost ddwg rydost w'radwydd.
Cymmer, yn rhwyddber, bob rhan
O hwn i ti dy hunan.
Ni phrofaf, ni feiddiaf fi;
Ba ryfedd na's gwnaf brofi?
Gan Dduw lwyd gwaharddwyd hwn;
Ei anfoddiaw ni feiddiwn.
Duw mâd a roes gennad gu,
O’i ddawn, i ni feddiannu
Pob pren yn Eden yn wir;
Un harddwych, hwn waherddir:
Ebr ef, Os gwnewch ei brofi,
Marw a wnewch; dyna 'marn I.

Tynnodd, nid ofnodd y Diawl,
Y gwawrwych ffrwyth rhagorawl;
Ac yna T'wysog Annwn
Ro'i glod i'r ffrwyth hynod hwn:
O ffrwyth têr! haedd fwynber fawl,
Ei flas sydd mor felysawl!

720
Newidiodd, cyfododd fi
O'm gwaeledd, mal y'm gweli.
Gwyddost nad enwog oeddwn
Cyn profi a hoffi hwn.
Cododd fi'n awr i fawr fawl,
I ddawn uwch nattur ddynawl.
Gwawr dyner, y bêr Burwen,
Tydi, os profi o’r pren,
Ba ryfedd ? os gwnei brofi,
I raddau 'r duwiau'r ei di.
Ni wedir (doethion ydyn')
Eu llu hwy sy 'n deall byn.
Hawddgarach, teccach wyt ti
Na 'r gwr yn awr a geri;
Ond er hyn, y fwynddyn fau,
Doethach yw ef na'th dithau.
Tydi, os profi mewn pryd,
Wènferch, mawr fydd dy wynfyd;
Rheoli dy reolwr,
Tydi ragori y gwr.

740
Cei fwy anchwiliadwy les,
Tydi a ddeui'n dduwies;
Tydi ’n wisgi wnei esgyn
Uwch rhod y gwiwglod haul gwyn;
Cyhafal y cei hefyd
Gan dduwiau 'th fawrhâu o hyd.

Dyna'r modd d’wedodd y Diawl,
Y ffyrnig Sarph uffernawl.
E garawdd y wraig wirion
Hydraeth araithyddiaeth hon.
Efa i hyn a rodd gryn grêd;
Gwyliodd oedd Adda'n gweled.
Efa oedd mewn rhyfeddod;
Synnodd pan glywodd ei glod:

Hynottaf ffrwyth yn nattur!
Mae'n rhoi ffraeth wybodaeth bur!
Doniau anghyffredinawl!
Gwnei 'r mud lefaru dy fawl!
Geiriau 'r Sarph yn llawn gwir sydd,
Y fedrus Sarph dafodrydd.

760
Efa, drwy fawl y Diawl du,
Siommwyd wrth ymresymmu:
Efa, y lana' luniwyd,
Yn rhy gaeth yr aeth i'w rwyd

Wrth bir edrych ar wych wawr
Yr anwyl ffrwyth tirionwawr,
Nesbâu wnai hithau yn hawdd,
Ei foddau hi ryfeddawdd ;
Mwynion awelon wynt
Ei arogl atti yrrynt :
Mewn blys rhodd ei bys yn bêr
Ar donnen ei wawr dyner.
Safodd mewn mawr ddeisyfiad
Profi'r afal meddal mâd.
Gan mor wiw oedd hoywliw hwn,
A gweniaith T'wysog Annwn,
A'i fod yn rhoi i fudiawn
Bob ffraethder, doethder, a dawn,
Heb attal, rhy feddal fu,
I'w gw'radwydd hi wnai gredu: 780
Oh ddiriaid weithred ddyrys!
Tynnodd, hi brofodd mewn brys.
Y Twyllwr, Hudolwr du,
Yn ei frâd wnai hyfrydu;
Yn araf, o'r pren eurwawr,
Trodd, e ddolennodd i lawr.

Gyd â hyn dyma 'r dyn da
Yn ymofyn am Efa.
Fe ddelwodd, safodd yn syn,
E grynodd oll bob gronyn.

Hi 'n hael âg ael ddi g'wilydd
Weithian drwy dwyll Satan sydd.
Er ei wa’rdd, yn llaw hardd hon
Y gwelid y ffrwyth gwiwlon.
O fy addwyn wr mwyn mâd !
Mawr a fu'n camgymmeriad !
Pren odiaeth gwybodaeth bur,
Pren yttyw pêr ei nattur:
A'i profo, penial prifwydd,
Nid marwol, anfarwol fydd.

800
Y Sarph, y mae 'n eres sôn,
Beunydd fwytta'dd, heb uno'n,
Y ffrwyth od, a ffraeth ydyw,
Gwybodus a serchus yw;
Didwyll yw 'r Sarph, a dedwydd;
Y fwyn Sarph fal finnau sydd.
Ar eiriau hon, llon ei llais,
Pêr afal, mi a'i profais;
A gwir, mae'n ffrwyth rhagorawl,
Yn ddïau mae 'n haeddu mawl.
Fy ngwybodaeth oedd gaeth gynt,
Heb feiddiaw hylaw helynt,
Oleuodd, ehangodd hwn;
Yn ddilys mi feddyliwn

« PoprzedniaDalej »