Obrazy na stronie
PDF
ePub

Auturiaf, ehedaf hynt,

Adda ac Efa gyfion Hwyliaf ddïeithrol helynt,

O’u llýs a ddeuent yn llop.
Drwy fannau diderfynawl,

O flaen y porth, gloywborth glân,
Erchyll, rhwng y Gwyll a'r Gwawl. Safent, hwy eilient hoywlan
Pan dd'wedodd, ebedodd hwn

Emyn pêr i'r Nêr a wnaeth
Mewn mawrddig; mwy na myrddiwn Degwedd y Greadigaeth.
Ddyrchafson' o'r Gwyllon gau

Moliannent à mêl enau Ar unwaith, mal taranau.

Yr Ion yn dirion eu dau: Y llïaws yn eu Llywydd

Ti ffynnon dirion y dydd, Roent nerthawl, uffernawl ffydd;

Yn llawen mola ’n Llywydd, Hwy ddymunen' ddamweiniaw

Cyn hir y gwelir yn gu Gwneud anrhaith a drygwaith draw. Dy wyneb yn hoyw d'w'nru; Y fradus ddrygionus gâd,

Ti 'r anwyl haul tirionaf, A’u hadenydd ar daeniad,

Mola, gogonedda Naf. Ehedai 'r dorf anbydyn

Gwynnion luoedd Gogoniant, Ar llêd drwy gyrrau y Llyn.

Eilied, emyoned pob mant Chwilient, erbyn dychwelyd

Fawl i'r Ion nerthawl a wnaeth Pennaeth y Ffau gaeth i gyd, 580 Y bydoedd drwy wybodaeth. 640 Bob gorawr drwy'r Ffwrn fawr faith, Duw addwyn! tra bo dyddiau, Drwy'r Annwn draw ar unwaith. Bore a hwyr i barhâu, O boen a phob rhyw benyd

Yn ddïau 'n beneidiau ni Y Llyn hagr sy 'n llawn o hyd.

Yn felys a wnan' foli. Adda a'i wraig ddiwair wèn

Pan ddaeth huan eirian wawr, Yn hynaws iawn a hunen':

I'r dwyrain, hyfryd orawr, Tra cysgent, tra hunent hwy,

Y ddau waraidd lariaidd lwys Y rydaer Ddraig ruadwy

A rodient hyd Baradwys. O’i ffyrnig Ffau uffernawl,

Afalau, rhosynnau sydd Ffau tu hwnt i gaerau 'r Gwawl,

I'w gweled gwr bwygilydd; Ehedai 'n llawn o hyder

Blodau o bob lliwiau llon, I berffaith newyddwaith Nêr.

Gannoedd, mewn gwisgoedd gwynnion; Pan ddaeth at ufelgaeth fawr

A'r adar mor hyfrydawl Eirias uffernbyrth orawr,

Yn plethu, emynnu mawl.
Y
gaer
oedd yn egored,

Pob peth llesol, (ddethol ddau,)
Dorau 'r Llyn oedd draw ar llêd; A roes Nêr i'w synhwyrau.
A'r flammau yn gwau yn gylch,

Danfonodd Duw yn fynych
Yn ygus iawn o'i ogylch.

Angylion gwynnion, lu gwych, Doethion ddibennion beunydd

O fro lân y fawr loywnef, Gan Ion, uwch pob sôn, y sydd. 600 | Ddyn gwâr, i 'mddiddan âg ef. 660 Yr Ellyll, os tyrr allan

Mewn cu eiriau mwyn cywrain O’i erchyll dywyll Ffwrn dân;

Traethent, egorent yn gain Os Satan wna aflan waith,

Fod Paradwys loywlwys lân Unrhyw ddichellgar anrhaith,

Yn arwydd o'r Ne' eirian. Mwy o boen, mwy o benyd

Eu 'madroddion doethion da
I'r Gelyn fydd hyn o hyd.

Oeddynt yn codi Adda
Y Ddraig, os gwnelai ddrygwaith, O ardd Eden werdd wiwdeg
Yna Nêr, mewn mwynder maith,

I'r wènlon Nef dirion dêg.
I'r dirym greaduriaid

Dyddiau dedwydd a diddan Ro'i fendith i'w plith a'u plaid ;

Gan Dduw lwyd roddwyd i'w ran. Gwiw Ior, o'i fawr drugaredd,

Ac erbyn i'r Gelyn gau Rho'i gymmod a hynod hedd.

Gyrraedd goleuddydd gaerau, Y drwg Yspryd tanllyd hwn

Duw Nef, o'i gariad a'i nawdd, Ennyd ar gaerau Annwn

I Eden fwyn danfonawdd A safodd; edrychodd dro

Gennad o Seraph gwiwnaws, Yr helynt orau i hwylio.

Rhag i Satan aflan naws, Yn awr, mal mellten eirias,

Dig'wilydd daeog Elyn, Ae Satan o'r geulan gâs;

Ddinystrio, drwy dwyllo 'r dyn. Ban hwyliai i ben ei helynt

Efa 'n ddistaw draw a drodd; Ei daith ydoedd ganwaith gynt. 620 Duwies aufwyn, deisyfodd

680 Yn yr awr pan fo 'r wawr wèn Glywed ei gwr goleuwych Ar liwio 'r awyr lawen,

Gàn' gwell na 'r Angel gwyn gwych.

Ebe 'r Seraph purgraff pêr,

Welodd y drwg Lywydd draw Hanbych well, y gwr hoenber!

Annedwydd yn newidiaw Y llonfwyn wr llawenfad,

Ei lun a'i wedd yn lân iawn, Tydi a genhedli hâd,

A thrwy 'r nên rhuthro 'n uniawn Mawr fendith! rif ġ gwlith glân,

O’u golwg, drwg ei galon, Mal amlder y ser seirian.

A wnaeth i'r helaeth fro hon. Y Mawredd anghymmarol,

Cofia 'n dêg, wr cyfion da, Ior Nef, ni thry ’i air yn ôl.

Beunydd am air Duw 'n benna'. Ebre Adda 'n bereiddiawl;

Ymgadw, że ymgadw ’n gaeth Geinwawr fab gorawr y Gwawl,

Beidio cwrdd pren gwybodaeth. Pa iawn attebiawn i ti,

Adwaenost ef, gwel, dyna Fawreddog Ior, wnaf roddi?

Y pren a'i ffrwyth, dewlwyth da. Un adill o'th flaen ydwyf,

Ti, os profi'r pêr afal, Isel radd, a sâl wr wyf.

Angau a gei dithau 'n dâl. Tithau, o ba raddau 'r wyt,

Cofia 'r gorchymmyn cyfion, Un gwiwdeg enwog ydwyt,

A chadw 'n bur air eglur Ion. Ni wn;-Un cyfiawn ynad,

I Naf os byddi 'n ufudd, Nefol gyffredinol Dad, 700 Cei nefawl anfeidrawl fudd.

760 A feddwn; yn ufuddawl

O fwyn iawn Angel fy Naf!
I Dduw fyth rhoed pob gradd fawl. Ei gyfiawn air a gofiaf.
Addaf, eb ’r Angel hoywddoeth,

Un fu 0 lu or Nef wen lận
Wr diwair, pob gair sydd goeth

Ddyddiau gynt yn ymddiddan o d' enau; hawdd adwaenir

Gan roddi i mi'r un modd Doniau Nef ynod yn wir.

Eres hanes a'm synnodd. Cefaist gan y Duw cyfiawn

Feiddiaf fi holi am hyn? Baradwys helaethlwys lawn.

Wyf addas ? p'odd fu iddyn' Diddan lu glân Goleuni

Fyth syrthio o’u bro a’u braint ? Ryfeddan' d' eirian ardd di.

Pa wedd bu camwedd cymmaint? O wiwddoeth Angel addwyn!

Gwybydd, y celfydd wr cu, A ddeui, fyddi mor fwyn,

I'r unig ddoeth Dduw rannu Ymostyngi di, a d'od

Rhadau sydd angenrheidiol I'm hannedd, lle mae hynod

I ti, ac i ni, yn ol Ganghennawg goed caerawg coeth, Ein graddau ; pawb yn groywddoeth Ac Efa, fy holl gyfoeth?

Yn eu 'stâd wnaeth y Tad doeth. Benfelyn ddyn diddanol,

O herwydd mor ddedwydd wyt, Mae f' eres neges yn ôl.

Dedwydd drwy ddawn Duw ydwyt; Y doethwr, gwrando ditbau

Mae'r parhâd, wr gloywfad glân O'th fodd yr ymadrodd mau. 720 | Hynaws, arnad dy hunan.

780 Ddisgleiriol fab nerthol Naf,

Dy feibion cariadlon certh, Dywed, a mi wrandawaf.

Eu gwynfyd, neu 'u gwae anferth, Gwybydd, ddyn, fod Gelyn gwyllt, A fydd fel y gwnei foddio Gwynnias a chynfigenwyllt,

Tad nefol y freiniol fro. I ni, i ti, ac i'n Tad;

Ar ol y rheidiol barhad E soddodd, am droseddiad

Yn deilwng iawn yn d'alwad, Yn erbyn Duw gwyn, i'w gerth

Cyflawn, cyfiawn y cefi Ennynfawr Annwn anferth.

Ein mawrion hanesion ni. Denu wnaeth i Dân, o Nef,

Pob pur greadur, gwir yw, Gantoedd, fyrdd, gyd ag yntef.

Dedwydd, anghenraid ydyw O'i fflammiawg anffodiawg Ffau

Bod ar y Duwdod, heb dawl, Y daeth i'th hudo dithau.

Beunydd yn ymddibynnawl. Ein Naf, ein hanwylaf Nawdd,

Pob perffeithlawn ddawn a ddaeth, I minnau orchymmynawdd

Hael Awdwr, o'i law odiaeth. Dy rybuddio, etto, ddyn,

Mal pelydr hyfryd yr haul I wylio rhag dy Elyn

Wna 'n eirian y nèn araul, A dorrodd o'r Dyfnderau

Ffrwythlona, oleua 'n lwys Diffaith, yn llawn gweniaith gau. Buredig ardd Baradwys, Gweledig pob Gwaelodion

O'i ddeutu mae 'n taenu tês Mawrfaith ar unwaith i'r Ion. 740 Cannaid, bendigaid, cynnes ;

800 Addwyn lu 'r Nefoedd wèn lân,

Cynnes ogoniant ceinwawr O gaerau 'r wlad gu eirian,

Yr un modd daena 'r lon mawr.

[ocr errors]

Y sawl, drwy ymchwyddawl chwant, Cawn lawn ganfod y rhodau
Yn yngwrth a swrth syrthiant

Disgleiriawl, er mawl Ior mau:
O'r Gwawl pelydrawl;—pa lid

Oddiyno 'n ebrwydd union A gafant?-Oh eu gofid!

At orsedd ryfedd yr Ion. Tost bod heb gymmundeb mâd

Arwyrain a leinw 'r ororA gwawl rhagorawl Gariad!

Nefawl, gan drag'wyddawl gôr. Fal hyn y mae d'Elyn du

Rywioglon nefol Raglaw, Yn gwynnias gynfigennu

Yn lwys estynnodd ei law; I'th rwydaw, drwy athrodion,

Wel, Addaf,-Duw a'th lwyddo; Yn gaeth o'r helaeth ardd hon

I'th ran fyth yr Ion a fo. I'w fawrboen ;-na bydd fyrbwyll;

A gwâr wedd, y gwr addwyn Ymogel rhag dirgel dwyll.

Ymgrymmodd o'i fodd yn fwyn: 860 Try ’r Gelyn yn wyn ei wedd

Gwaraidd Gennad ragorol! A gau weniaith ddigonedd.

Fy llon fendithion ar d' ôl! Tydi adwaeni 'r Denydd

O wlad anwyl daioni, Drwy'r gaeth athrawiaeth a rydd. Hael Angel, ymwêl û mi! Os Angel goleuffel, glwys

Mewn mawl caredigawl da, o bryd, ddaw i Baradwys

820 Gweddus, y' ngolwg Adda, I'th ddenu âg iaith Annwn;

Lwys gannaid lu, esgynnan' Hudwr, Cyhuddwr fydd hwn.

I wlad rydd y gloywddydd glân. Dywed, Ar Dduw gwrandawaf,

Addaf aeth â'i newyddion A ffyddlon weision fy Naf.

I'r deildy fry ar y fron.
Ffy 'r Gelyn; dychryn di dor

Yn fedrus gwnai fe adrodd,
Hagr chwerw a'i gwna 'n Garcharor. Wr addwyn, ym mha fwyn fodd
Efa wendon, drwy fwynder,

Y darfu 'r fâd Gennad gu
Cofia, rhybuddia hi'n bêr

Ddewisgoeth ei addysgu. Am hyn, rhag i d' Elyn di

Ebr Efa, Mae 'n bêr yfed Dy rwydaw mewn dirieidi;

Dwr glân hyd raian a red; Felly byddwn gyfeillion

Pur felys pêr afalau, Bythawl, yn unawl yn Ion.

Pêr yw eirip i'r mîn mau; Nodedig Gennad odiaeth!

Mêl i gyd ydyw mawl gwar Mor drwm dy hoff reswm ffraeth ! A didawl ganiad adar.

880 O gu lon wên goleuni

Geiriau dy fin a gerais, Hyd brydnhâwn y gwrandâwn di. Mwy pêr o lawer dy lais. Iawn-wyddost, weithion, Adda,

Y ddau anwyl ddi weniaith,
Yr hyn i'w ddilyn sydd dda.

Am waith Nêr, mewn mwynder maith,
Mi wnaethum, wr mwyn, weithion Rhesymmen' yn gymmen gu
Yn rhwydd fy nyledswydd lon. 840 Dan fâd hyfryd wynfydu.
Dy byder o'r dyfnder dôd,

Ae'r huan llydan lliwdeg,
Wr dedwydd, ar y Duwdod.

Brenin dydd, o'r wybren dêg. Angylion Nef wenlon fydd

Du nos oedd yn dynegu I d' annerch ar adenydd.

A'i hyfryd oleubryd lu. Wr usuddol, rhyfeddi

Ar ol i'r ddiddanol ddau Fawr gariad y Tad i ti.

A glân berffaith galonnau Weithion o'r byd hyfryd hwn

Roi 'n felys i'r Ion foliant, Uwch heulwawr ni ddychwelwn.

Gorphwys yn wiwlwys a wnapt.

mado 20 1959

YR AIL RAN.

SATAN, yn boeth-dân, mewn bâr,
Ddwywaith holl gorph y ddaear
Amgylchodd, chwiliodd yn chwai
Pa gyfaill, pwy a gafai
Yn addas i'w ddefnyddiaw
Yn ei ddiffaith dreiswaith draw:
A hir yr ymgynghorawdd,
Yn syn, am nad oedd hyn hawdd.
Pan aeth yr ehelaeth haul
Yn eurawg o'r nen araul,
Y Diawl, yn llawn hudoliaeth,
I Eden yn fellten f' aeth.

Addaf a'i wraig ddifyr wèn
Ymgommiant yn fwyn gymmen,
Dros dro, cyn huno mewn hedd,
Yn hypaws yn eu hannedd.
Diwyd y Diawl wrandawodd;
Mewn brys a braw draw fe drodd :
Gwae 'mron! Swyddogion a ddaeth!
Dygir fi i ddamnedigaeth!

20
Yn ôl i'm huffernol Ffan!
Accw i Dân, mewn cadwynau!
Gwae fi! 's wy 'n ofni fy nál,
Modd ewybr, cyn ymddïal.
A ch'wilydd, os dychwelaf,
Tragywydd g’wilydd a gâf.
A ddenais holl fyddinoedd
Nef fawr, dan olwg Naf oedd ?
A dynpais hwynt hyd Annwn?
A methu tynnu 'r byd hwn?
Myn Annwo! mi wna' unwaith
Yn ffyrnig gynnig y gwaith.
Ac weithion, rhag y gwaethaf,
Ymguddio 'n union a wnaf.
Un a welais yn olwyn
Gyfrwyswar gyfeillgar fwyn;
Ymguddio yn bonno 'n hawdd
Heno wnaf man yr hunawdd.
Gorweddwch, hunwch yna
Yn esmwyth, lân dylwyth da; 40
Gorweddfa i hagr riddfan
A gewch mewn byll dywyll Dân.

I'w frad-waith arferedig
Brysiai, Ddiawl, mewn berw-ias ddig.

Yn ddirgel y nos helaeth
A glódd, fe gauodd yn gaeth
Olygon dynion a da,
Drwy hedd, a'r adar hoywdda,
A goleuodd y gloyw-wawr
Lampau 'n y nef olau fawr.
Yn siriol i'r nos eirian
Yr ëos geindlos a gân:
Hi 'n unig, o dewfrig dail
Wna gywydd yn y gwïail.

A gwedd lwys ddifrifddwys, fry,
Seiriandeg nôs a wrendy.

Y Gelyn, yn ei wyn wyllt
A'i farwol gnofa orwyllt,
Drwy fawr aeth, ga’dd draw 'r freithwen
Yn dorch, â fforch yn ei phen. 60
Heb ofn, ac heb ei hofni,
Yn ddistaw hunaw 'r oedd hi.
Dyfnddrwg olwg y Gelyn
Ennynnodd, haccrodd ar hyn.
I'w anferthol faintiolaeth
Ymchwyddaw'n uniawn a wnaeth.
Rhyfedd! mewn balchedd, ei ben
A gododd uwch gwig Eden:
Ei draed ar lasdir ydoedd,
A'i ben yn nén wybren oedd!
Y dieilig Y spryd aflan,
A'i olwg dewrddrwg yn dân,
Orphwyllodd: pa fodd ?-ai fi
Fu Flaenawr Nef-oleuni
Wnaf ostwng i fyw 'n fwystfil?
Mewn lloches ym mynwes mil!
Pa nerth mal y mawrnerth mau,
Eithr UN ?-Ef a tharanau
Terwyonion a'm trywanodd,
I ddyfnder trymder a’m trodd. 80
Fi, o denaf y dyniawn,
Hwypt-hwy a'a hâd anfad iawn
A fernir, defir i Dân,
I D'w'llwch dudew allan;
Neu ddirwystr ddinystr a ddaw;
Yn swrth y ser wnan' syrthiaw
O’u rhodau yn rhuadwyllt,
A'r ddaear hawddgar a hyllt.
Dinystr maith, hagrwaith fydd hwn,
Dinystr glywir hyd Annwn!
Holl Annwn mi a'i llonnaf,
A mawl trag'wyddawl a gâf.
Hyn fydd gyflawn Iawn i ni;
Ein clod leiha 'n caledi.

Daeth i lawr yn awr o'r nèn
Yn ddig anelwig niwlen.
Troi etto wnaeth y Trautur
Ar y Sarph olwg hagr sur:
Yn wisgi ac yn ysgafn,
Yn hawdd ymsaethawdd i'w safn: 100
Treiddiawdd y Cythraul trwyddi,
Heb etto 'i dihuno hi.
Yno gwylio wnai'r Gelyn
Mewn llid a gofid a gwyn.

Heb ymrôi datglội wnai'r dydd
Byrth cain ei gywrain geurydd.
Caredig gôr o adar,
A'u cân gymmen, ei wên wêr

Groesawant o gànt o goed,

O’u golwg chwyrn hi giliodd Melysgerdd yma o lasgoed.

Mewn braw, dan ffulliaw, hi ffodd : Eu gwedd y ser a guddiant,

Ob gyni gwaeth nag Annwn! O'i flaen ef diflannu wnant.

On'd tost ydyw'r penyd hwn! Yn dêg yr huan digardd

Canu mae'r ddeuddyn ceinwawr Pan ddaeth i'w frephiniaeth hardd, Mewn bedd a gorfoledd fawr, Yna daeth hael Adda lwys

A minnau mewn rhwymau rhawg, Law-law âg Efa loywlwys

Y Fudan ddau-dafodiawg! Ar frys o'u harddlys mewn hedd, I'm blino mwy heb lonydd A Duw folant eu deuwedd.

Melldith ar felldith a fydd! Ac wedi moli’r Duw mâd,

Yn ei gerbyd gloywbryd glân Eu cu Awdwr a'u Ceidwad, 120 Rhywiog nesha'dd yr huan

180 O'r bryn y ddeuddyn a ddaeth

Gan hau 'r byd i gyd âg aur I'w gwerdd heulawg ardd helaeth. O’i olwynion melynaur. Heirdd lewod a mynnod mân

Eb Addaf, a'i fwynaf wên, Yn unfryd gydymgodan'

A glywi, fy ngwraig lawen, O’u llwyni, mewn llawenydd,

Gwawr bêr, mae 'n amser i di Amryw dorf, ym more dydd.

A lluniaeth gael ein llonni. Yn rhawd hoywon y rhedant,

Yr Ion a helaeth rannodd; Yma a thraw neidiaw wnant:

Llon fwynhâwn ei radlawn rodd. Weithiau gorwedd â gwedd gu;

Ar air, Gwen ddisglair a ddaeth Yn fuanwyllt i fynu

A hoywliw ddalen helaeth, Codant, rhutbrant fal cedyrn

Esmwyth, i dderbyn ffrwyth ffraw, Drwy'r rhodfâu, gan chwarau 'n chwyrn. Daliodd hi ar ei dwylaw. Dedwyddyd i gyd ar g'oedd

Eu ffrwythau beirdd gangau gånt Drwy nattur dirion yttoedd.

Yn isel estynnasant. Hael Addaf orfoleddawdd;

Adda'n bawdd a dynnawdd deg Gwenodd Efa hoywdda 'n hawdd.

Irdwf afalau eurdeg : Rai anwyl ânt ar unwaith

Pur oedd y ffrwyth pereiddia' I'w swydd, eu difyrrus waith.

Yn fwydydd, dïodydd da. Hwy nyddant irwen addas

Gyferbyn, iselfryn sydd, Winwydden am lwyfen lâs.

140 Glwyswawr; o'r tu cefn, glaswydd 200 Cannoedd o rawn têg gwynnion

Canghennawg, deiliawg, ar ddr Oedd waddol haeddol i hon:

Eirian uchelfawr oror. Nerth hwn cynnortbwyai bi;

Y gwyn haul gwenai ’n hylon Pêr ydoedd eu prïodi.

Drwy wig gauad-frig y fron. Aroglau rhosynnau sydd

Wedi moli y Duw mawr Bur weddus y boreuddydd;

A glwys, ar y bryn glaswawr Mwynaidd daenant o'u mynwes

Eisteddan', mwynhân' mewn hedd Anadl pêr drwy dyner dês.

Felysion aeron eurwedd. Y seirian Sarph yn siriol

Adda 'n wâr a lefarodd; A hyf-ddolennodd o'u hôl;

On'd hyfryd, fy Myd, yw'r modd Hi lyfodd ar ol Efa

Daionus yr ordeiniawdd Hawddgar y ddaear werdd dda.

Ion hael in' orchwylion bawdd ? Efa lwyslon felyslef

Mwy pêr i ni gwedi gwaith Ganodd fawl côr nerthawl Nef;

Yw'n gwynnion aeron gannwaith. Yr awyrawl fawl a fu

Adda, eb Efa aufwyn, Ddoe unwaith i'w diddanu;

Da wyt ti i mi, a mwyn. Cywir odlau cariadlawn

Rhannog â thi'r gwr hoenwych, Am bob rhâd i Dâd y dawn.

Anwyl yw pob gorchwyl gwych. Adda unodd o'i enaid;

Ni wnai aeron fy llonni Y ddau fal un genau gaid.

160 Heb d'addas gymdeithas di: 220 Dedwydd garedigrwydd da!

Ae'r adar mwynwar eu mawl E weddus sippiodd Adda

A’u seiniau 'n anghyssonawl: Bur faswedd bêr wefusau

Heb dy hyber fwynder, fi Ei gymmen wraig lawen glau:

Fliawn ar nef-oleuni. Ni luddiodd Meidael addien,

Ei gwr addwyn goreuddoeth
Yn hawdd y gogwyddawdd Gwen. Attebodd, gwenodd yn goeth:
Ac yno 'n gynfigenwyllt

A thydi, y Lili lon,
Y Ddraig oedd gynddeiriawg wyllt. Wyf unfryd, Efa wenfron.

[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »