Obrazy na stronie
PDF
ePub

CYWYDD Y DRINDOD.

Y RHAN GYNTAF,

O f'AWEN oleuwen lwys!
Pêr odiaeth. ferch Paradwys,
Arglwyddes wâr y gloywddawn,
O'th herwydd wyf ddedwydd iawn!
Fe'th anwyd o'r faith wiwnef,
Ehêd, yn Nuw, hyd y Nef.
Cân gu eurgan gywirgered,
F'Awen lon, cân gysson gerdd,
Bêr flasus bur fawl iesin,
Fawl mwy rhagorawl na gwin.

I bwy'r euraf bêr araith,
Anfarwol, sylweddol waith?

I fâd Ior y Nef dirion,
Unig fendigedig Ion.
Hyddysg bid dy gerdd hoywddoeth,
Tywynned tån dy gân goeth.

Dy air, Ion, yrr daranau
Trymmion yn wylltion i wau.
Gan boethfyllt d'orwyllt daran
Yr awyr du roir ar dân.
Nid yw'r ddaear hawddgar hon,
Y gygus donnawg eigion,
A glân ser y goleuni,
Ond ail dim yn dy law di.
Yn Nef wèn, wyd Naf yno,
A'r Distryw nid yw dan dô.

60

Yr oeddit Ti, wir Dduw Tad,
Yn Awdwr dinewidiad.
I'r drwg, y rhai drwy wegi
F'ont gyndyn yn d'erbyn di,
Ofnadwy, fy Nuw, ydwyt,
A thirion i wirion wyt.

Yr angylion gwynnion gynt,
O radd uchel yr oeddynt,
Yn ddwys pan droseddasant,
Lu'r fellditb, o blith ei blant,
Barnodd, fe 'u tafodd y Tad
I boenau di-ddibenniad.
Gormod i'r fyfyrdod fau.
Dd’wedyd fath ryfeddodau,
Pa fodd y syrthiodd y Ser
A ganent fawl y Gwiw-Ner,
Anfarwol lu'r Nef eirian,
Pa fodd, pwy'u depodd i Dân.

Mae'r hanes im’ mor hynod; 20 Balchỉent, hwy fynnent fod

Gogyfuwch, neu 'n uwch na Nêr,
Uwch Hael-Dad yr uchelder!
Yn ebrwydd, o herwydd hyn,
Y dirfawr lor diderfyn,
Mewn nerthawl ryfeddawl fodd,
Y dieif beilchion a daflodd
O wawl hyfrydawl Nef fry
I wybren Uffern obry;
Llawer ydoedd y llios
Ddisgynson' yn eigion Nôs.
Lle i ddieii a'u Llywydd aflan,
Mor erchyll, o dywyll dân.
Tonnau 'r gorddyfnderau dig,
A godwrf melldigedig,
Chwyddant, ymgodant yn gerth
Unfaint â moelydd anferth;
Dan ddygyfor y torrant,
Yn wylltion wreichion yr ânt.

Wedi hyn y Duw hynod, 40 Er iddo egluro 'i glod,

Dda arfaeth, alwodd ddirfawr
A rhyfedd gymmysgedd mawr:

E

[ocr errors]

A Duw uwchlaw pob deall.
Un Sylwedd (Dirgeledd gu)
Doreithiawg; pwy all draethu
Y Drindod hyglod sy 'n hon?
Celi, Chwiliwr pob calon.

gael rhyw debygoliaeth,
Gwelwn wawr y gwawl a wnaeth:
Mae'r haul, y mawr reolydd,
Brenin da hardd wybren dydd,
Yn dân glân, a goleuni,
A gwres iawn eres i ni;
Hynodawl mai hyn ydyw,
Ond un huan eirian yw.

Cyn bod yr haul di draul draw, Wawl enwog, yn olwynaw,

80

Cyflym o ddiddym e ddaeth,
Torrodd defnydd natturiaeth:
Ymwriaw mal deifr moroedd,
Ymchwyddaw, dan ruaw, 'r oedd.
Yr elfennau 'n donnau dig
I gyd oedd gymmysgedig:
Dwr a thad, awyr a thân,
O’u garw ferw a'u gorfaran!
Chwimmwth, wrth y gorchymmyn,
I wneud a bair gair Duw gwyn,
Cyn yr haul ceinwawr helaeth,
Glân ddydd a goleuni ddaeth:
Gwnai'r defnyddiau 'n glau glywed,
Pob un i'w le 'i hun ehêd;
A’r dêg fawr Greadigaeth,
O'r cymmysg derfysg y daeth; 100
Gwynnion niferoedd gwiwnef,
Haul, lloer, ser, yn uchder nef;
Y ddaear gron werddlon wawr,
A'r eigion glâs rhywiogwawr.
Moroedd â morfeirch mawrion,
Awyr å llu cerddber llon,
Daear â thorf hoyw-war, hi
A lanwyd o'i haelioni.

Caredig dêg greadur,
O helaeth wybodaeth bur,
Anfarwol resymmol sant,
Ail i gain lu gogoniant,
Yn eisiau ydoedd nesaf,
I roi mawl i'w nefawl Naf.

Wele, eb y Drindod wiwlwys,
Gwnawn etto lunio yn lwys
Ddyn, a boed ei ddaioni,
Duwiol naws, ar ein delw ni.
Rheoled, bydded yn ben
Obry, dan yr holl wybren.

120
Bur Dduw, o bridd y ddaear
Gwnai ddyn gwyn addwyn a gwâr.
Da enaid ynddo 'n dyner
A blannodd, anadlodd Nêr.
Gan Dduw gwed'yn, y dyn da
Diddan a enwyd Adda.
Rhyfeddodd, pan welodd wawl
Claerwyn, yr haul discleiriawl:
Efe, Addaf, ryfeddodd
Ba fan y daethai, ba fodd.
Cerddodd, rhyfeddodd yn faith,
Clywodd, e welodd eilwaith,
Adar yn gôr cerddgar cu,
Pur geinion, yn pêr ganu.
Gwelai ’nifeiliaid gwiwlân
Ar ddaear lawr, mawr a mân.
Y llew a ddeuai'n llawen
A balch i'w addef yn ben:
Pob creadur, drwy bur barch,
A gafwyd oll i'w gyfarch.

140 Yno ’n ol myfyrio 'n faith, Wr anwyl, oll ar unwaith Llefarodd, holodd fal hyn; Mi âf, ceisiaf ymofyn

Pwy'm creodd, ba fodd a fu;
Ryw fodd mae dros ryfeddu.
Dan wybren y wen wiwnef
Nid oedd neb i'w atteb ef.

Gwnaeth Ion ar dirion wawr dydd
Bur Adda 'n y boreuddydd,
A'r huan gwynlan yn gu
O'r dwyrain gain yn gwenu.
Er y sydd yr oes heddyw
O'i ddoethion feibion yn fyw,
(Hynod yw rhai o honynt,ị
A'u tad pe cymmarid hwynt,
Nid yw rhai'n, er gloywgain glod,
Bob un, onid babanod.
Union ydoedd ei enaid,
A'i gorph yn berffaith a gaid. 160
Yn ystig ac yn astud,
Ymbolai, myfyriai 'n fud:
Hyn yn bur eglur a wn,
Diweddar mi nid oeddwn;
Ac mae 'n eglur bur, heb wad,
Na chrea is fy nechreuad.
Rhyw Awdwr mawr, mae'n rheidiawl,
A'm creodd, galwodd i'r gwawl.
Y gwir yn gywir a ge's,
A hynod ydyw 'r hanes!
Duw gwŷn! anweledig wyt!
Duw Awdwr, Yspryd ydwyt!
Duw da! o'th law di deuodd
Y byd, mor hyfryd y rhodd!
Rhyfedd! mae dros ryfeddod!
Trag'wyddawl anfeidrawl Fod!
Mor lân â'r mawr oleuni,
Duw yn ei waith adwaen i.

Haul tirion, daear lon lâs, Y loywliw nef oleulas,

180
I'r rhai'n, mae 'n eglur hynod,
Doethion ddibennion sy 'n bod:
Wyf syn,-maent dros fy synwyr ;
Tydi, O Geli! a'u gwyr.

Ar ei lwys fam îrlas fwyn
Gorweddai y gwr addwyn.
Terfysg yn gymmysg a gaid
Ar unwaith i'w bur enaid
o ddidawl ryfeddodau;
Am hyn gwnai Addaf drymhâu.
Pan hunodd, breuddwydiodd ef
Mai drwy nén y wèn wiwnef
Yr elai, a gwelai gain
Gaerau Paradwys gywrain.
Yn hon fe ddisgynnai 'n hawdd,
Wedi hynny dihunawdd.
Cododd, rhyfeddodd yn fawr,
Cannaid heirdd goedydd ceinwawr!
Pob peth a fu, fwyngu fodd,
Yn ol yr hyn a welodd.

200 Yno, hoffder ei enaid, Nêr, ar ei gyfer a gaid, Gwir ydyw, ei Greawdwr, lor måd, mewn agweddiad gwr!

280

Têg ogoniant o'i ogylch
Yn wawl rhagorawl o'i gylch.
Myfi yw Celi, wr coeth,
Y Gwir-Dduw cadarn geirddoeth;
Myfi yw Naf, Myfi wnaeth
Gaer deg y Greadigaeth.

Yna Adda, fwyn hoywddyn,
Wrth glywed, gweled Duw gwyn,
Syrthiodd, o'i lwyrfodd, i lawr
Ar ei wyneb eirianwawr;
A glân Lywydd goleunef,
Fåd ddyn, a'i cyfododd ef.
Mi, Addaf, yw 'th Naf, a'th Nawdd
Haelionus, Mi a'th luniawdd.
Offrwythau yr ardd hardd hon,
Sydd lesawl, sydd felysion,

220
Ymbortha, bwytta, can's bydd,
Heb uno ’n, ddigon beunydd.
Ond yr un â'i dirionwawr,
Sy'n edrych mor wych ei wawr,
Canolbren Eden ydyw,
A thêg bren gwybodaeth yw.
Er mor wiw pur-liw 'r per-lwyth,
Cofia, na phrofa mo 'i ffrwyth.
Yn y dydd gwna d'enau di,
Bêr afal, feiddio 'i brofi,
Gwybydd, yr un dydd, y dyn
Diweirfad, bydd dy derfyn:
Y pêr afal, os profi,
Marw a wnei; dyna 'marn I.

Gweddus yr ymogwyddawdd
Addaf ger bron Naf, ei Nawdd:
O lawned yw 'th haelioni,
Ior mad, a'th fwynder i mi!
Dy arcb, gyd â mawr barch byth,
A gofiaf yn dragyfyth.

240
Eb Ion cu, 'n gwenu mewn gwawl,
I ti, Addaf santeiddiaw),
Ddyn têg, yr ardd hon i ti
A luniais o'm haelioni:
Hyfwyn roddaf it hefyd
I'w mwynhâu holl barthau 'r byd.
Ehediaid y nef hoywdeg,
Llu dŵr dwfn, llu daear dêg,
Ar y rhai ’n, y gwr cain cu,
Ddoethwas, cei arglwyddiaethu.
E ddaw lluoedd y ddaear
Yn gyttûn, o bob un bâr,
Hediaid o'th flaen a heidiant;
Eowau i gyd gennyd a gånt.

Yn awr drwy Eden eres, Pob byw, o bob rhyw, yn rhês, Oedd ar y ddaear, a ddaeth, Ac adar nef dêg odiaeth. Addaf roes enwau iddynt, Pan welodd, iawn henwodd hwynt. 260 Addaf, pan wnaeth ddiweddiad, Yn awr, eb yr Ion mawr mad, Eu henwau sy'n dda hynod, Gan hynny felly cânt fod.

Pêr odiaeth ardd Paradwys,
A'i mawr lu enwaist mor lwys,
Ti fydd i'w hetifeddu,
Ti fydd yn llywydd ei llu;
A hwythau ’n gu, yn llu llon,
Fyddant i ti'n ufuddion.

Ddirfawr Ion! tirion wyt ti;
Yma ti roddaist immi
Helaethrwydd o rwydd roddion ;
Llywodraeth helaeth yw hon.

Adda eilwaith addolawdd ; Duw Nef, gan faint yw dy nawdd, Finnau, braidd na ofynwn:O fy Naf! y fi ni wn.

Addaf, gwelaf, mae 'th galon, Wr hardd, yn ceisio 'r awr hon Ryw fâd rodd annhraethadwy, Beth, meddi, a fynni fwy?

Nefawl garedigawl Dad,
Geiriau ni thraeth dy gariad.
Da yw dy waith perffaith pur,
Iawn yttyw holl drefn nattur.
Pob gwyllt, pob gwâr, cymmar cu,
Fy Ior, sydd i'w ddifyrru:
Ni welaf un anwylyd
I mi, o'u holl gyfri' i gyd.

Dy wefus di a ofyn
Addas gymdeithas, y dyn.
O’m nefawl hyfrydawl fro,
Adda anwyl, oddiyno
Anfonaf Fi yn fynych
Angylion gwynnion, lu gwych:
Dda ddyn, hwy a'th ddiddanant
A geiriau, âg odlau gànt.

Dyner Dad pob daioni,
Dduw mawr! ydd wyt dda i mi:
Yn awr na ddigied fy Naf,
Fy Ior, ac mi lefaraf:
Creaist, unaist bob anian,
Pob byw, yr un rhyw i'w rhan.
Trefnaist, a rhoddaist, fy Rhên,
I'r llew hardd gymmar llawen;
Un wedd i bawb o naddun
Ei gymmar hygar ei hun.
Ac yn awr, fy’m dirfawr Dad,
Fy Nuw mwyn, fy nymuniad
Yw hyn; cael cymmar hynaws,
Resymmol, rinweddol naws;
Mwynwar, ymddiddangar ddyn,
O fy Naf! wyf fi 'n ofyn,
Os unawl â'th gyssonwaith,
A’th ryfeddawl wiwfawl waith.

Tra bu fe 'n llefaru 'n fwyn
Am rodd o gymmar addwyn,
Naf gwyn y lwys Nef gannaid,
Ar y gwr cu 'n gwenu gaid:
Ti a wyddost, О Adda,
Tirion ddyn, nattur yn dda.
Mwynwr, cyn it' ddymunaw,
Arfaethais (o d' ais y daw)

300

320

Gymmar hygar ei hagwedd,
Eirian wawr, å thi'r un wedd,
Ac o'r un pêr dymmer da,
Iaith weddus, à thi Adda.
Dy gymmar hygar fydd hon,
Gulwys, dy wraig un galun.
Nid da i ddyn, nid diddanawl,
Bod ei hun, a'r byd i'w hawl.

Yr Ion, yn dirion a da,
A roddodd gwsg ar Adda:
Yn ei gwsg caeth, e wnaeth Nêr,
Daionus Dad, yn dyner
Egoryd, a'i law gywrain,
Ei fynwes wèn gynnes gain.
O un o'i ais, Ion a wnaeth
Fwyn ddedwydd fun dda odiaeth:
Creodd, e luniodd â'i law
Gymdeithas addas iddaw.
Dan gwsg y gwelai 'r dyn gwar,
Lana' gem! ei lon gymmar.
Tirion oedd hon a hynaws,
Nefolaidd fenywaidd naws :
Wraig lån, rhodd Ior goleuni,
Pan welodd, mawr hoffodd hi.
Dihunodd, llammodd yn llon
I gael hoffder ei galon.
Yno, 'n ol deffro y dyn,
Nid oedd yr hynod wiwddyn.
I'w feddwl canfu Addaf
Y fun lon fal hinon hâf.
Cerddodd, myfyriodd yn fud;
Ni fynnai am un funud
Ddim yno mor ddymunawl,
Can's hi wnai ragori 'r gwawl.
Annifyr îs y nefoedd,
Mudanu, hiraethu 'r oedd.

Ei luniaidd wraig lawenaf Ddygwyd draw yn nwylaw Naf. Hi olygai 'r nef loywgain, Gan ryfeddu 'r gwawl cu cain. Hon, yn ei holl dirionwch, Fal heulwen hoff lawen filwch, A ddygwyd i'w ddiddigiaw Mewn serchus haelionus law. Gwelodd ef, dros ddisgwyliad, Ei gymmar nefolwar fâd. Hi, Gwawr gu bygar, a gaid Yn llonni ei holl enaid. O fron wresoglon o serch, Fe lefodd, Efa loywferch! Fy nghalon! fy nghywely! Attad fy neisyfiad sy. Gwraig olau gywir galon, Ddilys o'm hystlys yw hon. Tro, fy ngh'lommen burwen bêr, Dy wyneb atta'i 'n dyner!

Wrth glywed araith glauar, Geiriau mor gu gan gu går, Archwylus wèn ferch olau, Draw hi drodd, ceisiodd naccâu.

Adda lon a ddilynawdd
Mewn mwynder a hoywder bawdd.
A gair taer y gwr tirion,
Têg ei ael, am law hael hon
Ymaflodd, gwasgodd yn gú
Ei liwgar wraig oleugu.
Dda fun, yr hyn oedd ddi fai
A gweddus, da y gwyddai.
Ar fýr eiriau hithau 'n hawdd,
Yn uniawn, lawn foddlonawdd.
Tyrrwyd pob pethau tirion
I gyd yn hyfryd yn hon.
Godidawg i gyd ydoedd;
Ei llun yn gywir oll oedd:

Ei gwrid oedd lawn mor groywdeg, 340 Mor gain a lliw 'r dwyrain dêg. 400

Hael forwyn! pan lefarodd,
(Cywir iaith Duw cu a rodd)
Fwyned ei mîn, f' enaid mau,
O fiwsig ei gwefusau!

Ym Mharadwys, fywlwys faeth,
Yn Eden lawen odiaeth,
Y gwir-fendigedig Ion,
Duw a unawdd y dynion
Cu eirian dan iau cariad,
Gan erchi 'r ddau amlhâu hâd,
Liosogi 'n lwys hygar
Ufuddion drigolion gwâr.

Tymmer Mesopotamia
Ffrwythlawn, oedd diriawn a da.
Unig Ior yno 'n gywraint
Wnaeth ardd geinwawr o fawr faint,
Parod i'w deiliaid purwyn,
Ac addas deyrnas i'r dyn.

Ar olau fryn areul-hardd, 360 Y' nghanol y lesol ardd,

420
Oddi ar bob coedydd euraid,
Hardd balas gwyrddlas a gaid.
Cannoedd o rodfâu ceinion
Wnaent dywys at y llys llon.
Afon diriawn loywlawn lwys
A redai drwy Baradwys,
Gwiw lannerch! gwaith Ion gloywnej,
Yn ail i ddim ond y Nef.
Yno, megis un enaid,
Adda a'i wraig Efa gaid.
Fe aeth a hi 'r Lili lân
I'w lâs araul lys eirian.
Deuddyn diniwaid oeddynt,
Dau noethion, dau gyfion gynt.
O ddiddan ddedwydd Adda!
O wraig dêg rywiog a da!
Oes a ŵyr, mae dros eiriau,
Lawenydd y ddedwydd ddau ?

Yr Ion i gyd ar unwaith
380
Yn eglur a ganfu 'r gwaith;

440
Dduw Awdwr, gan ddywedyd,
Mae 'n berffaith y gwaith i gyd.
Naf o entrych y nefoedd,
Gwelodd ei waith, gloywdda oedd ;

A thyfodd y gwaith hefyd

Olwynawg lu 'r oleunef! Yn raddawl, gwyrthiawl i gyd.

Golau addurniadau 'r nef! Duw ei waith a fendithiawdd

I'r Awdwr wnaeth eich rhodau, O’i dyner anwylber nawdd.

I'r Duwdod rhoddwch glod glau! Croywdeg waith y Creawdydd

Isel hwy ymgrymmasant Yn wych y daeth mewn chwe' dydd; O flaen Ion, a'i foli wnant. Dan nef y seithfed yn wir

Yn siriol, ddeuddyn seirian, Yw'r dydd a anrhydeddir,

Aent i'w palas gloywlas glân, Cofier y diwrnod cufad

I gysgodawg wasgawdwydd Hoffodd, santeiddiodd y Tad.

I huno nes deffro dydd. Cynfeibion gwynnion y Gwawl,

Fe drig, yn unig, drwy'r nen Niferoedd annifeiriawl

Drwy werddfrig goedwig Eden, Y lawen Nef oleuwawr,

Aml leisiau mêl ëosydd, Wrth ganfod rhyfeddod fawr,

Unig dôn, hyd wên gu dydd. Perffaith newyddwaith eu Naf,

Torf Uffern, y gethern gås, Pur roddant fawl pereiddiaf,

460 A dyrrent yn lly diras, Eiriannaf gôr, ar unwaith,

wybod a oedd obaith I'r Tad am ei wiwfad waith.

Gallu ail feddu Nef faith,

520 Y dyn penfelyn a'i fâd

Ar ol i'r uffernol Ffau Ragorol gywir gariad,

Lidiog, wneud croes ddadliadau, A’u pwys ar lwys bêr lysiau,

P' un ai fflammio mewn penyd Ymddiddan wnai 'r ddiddan ddau : Yn ffwrn bell Uffern o hyd Adroddai'r diwair Addaf

Oedd orau, os gwnaent ddewrwych Y modd y mynegodd Naf;

Gref deyrnas o gwmpas gwych; Ei lawen wraig oleuwawr

Neu, 'n ail, i'r Annwnoliawn Wrandawai, ryfeddai'n fawr.

Ymddyrchafu yn llu llawn, Gardd Eden, un gerdd ydoedd, A tharanu 'n neutu Nef, Amryw dôn gysson ar g'oedd :

Ac ail ennill goleunef; Câd lïosog, cydleisian'

Satan, llawn malais etto, Wybrennawl ragorawl gân.

Cyfodawdd, llefarawdd fo: Yr haul, rheolwr yr hîn,

Yn awr, chwychwi flaenoriaid Oedd draw gerllaw 'r gorllewin.

Uffernawl, dra hudawl haid, E luniwyd holl olwynion

I gael teyrnas y Gelyn, Y Gre'digaeth helaeth hon,

Ofer yw 'n hyder yo hyn, O radau 'r mawr Greawdydd,

Drwy furniaw, neu drwy fawrnerth, (Wyched ei waith!) mewn chwe'dydd.480 Trwy 'r seiliau, trwy'r caerau certh: A'r dydd wedi 'r diweddiad

Gwn, perffaith oferwaith fydd, Fendigai santeiddiai’r Tad.

Wrth rym y traws Orthrymmydd. 540 Pan wnaeth yr Ion nerthawg ei wyrth- Hollalluog enwog yw, iawg waith,

Ni wedir, hynny ydyw; A'u tafodau, â'u telynau 'n lanwaith, Nid llai a daflai mewn dig Meibion gwynnion gwlad fawr y Gogon- i ffwrn y Fagddu ffyrnig iant,

Seraphiaid, pennaethiaid Nef, Filoedd yn awr gorfoleddu a wnant. Gannoedd o entrych gwiwnef. Y claerwyn haul discleirwych,

Gan ei fod yn gwynfydu Pan aeth o'i lywodraeth wych,

Fod beunydd yn Llywydd llu, Y nèn gaid yn ennynnu

Ran mawl, tebygawl y bydd, O brydferth oleugerth lu.

Y crea, Fe wna newydd Y lleuad, ym mysg lluoedd

Gre’digaeth helaeth, yn hon Y nef lân ddinifwl, oedd

Y gesyd ryw wâg weision. Yn frenhines gynnes gu

Os denwn, os hudwn hwy Ar y nos yn teyrnasu.

Yn warthus i'n cynnorthwy, Pan welson' lu tirion tég

Hwy oll a deflir allan Ar lêd yr awyr liwdeg,

I'n heirias deyrnas o Dân.
I'r Ion, eu dau ar unwaith,

Y dorf, pan wnaeth e derfyn,
Rhoent fawl am ei wyrthiawl waith: A'u llef hwy rwygent y Llyn.
Mor hyfrydawl yw 'r gwawl gwych! Weithian, ebre Satan sur,
Gwiw liw awyr goleuwych!
500 Ban ydwyf yn Bennadur

560 Gloyw odiaeth a goleudeg

Ar dorf o rif diderfyn Yw ser Duw is awyr deg!

Holl nerthoedd lluoedd y Llyn,

[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »