Obrazy na stronie
PDF

355. Idibus Augusti pellitur in exsilium Li- A cœmeterio Priscillae,nempe Marcellinus, MarcoIIus, rent, in quo prius de fide, tum de causa Athanasii A tere constare : compertos sibi quosdam ex iis qui

berius. 356. die .... intruditur Felix in sedem RomaIn almarn. 357. die Iv. Nonas Aug redit a priori exsilio Liberius. 35S. die 10. Martii exsulat iterum Liberius post mens 7, dies 9,a reditu numeratos, et cedit pontificatu. 358. Eligitur legitime successor S. Felix die viii Aug. 359. S. Felix expulsus martyr sive occiditur, sive cedit pontificatu die xi Novembris. 359. Cessat ;£gy'; juxta Bibliothecarium er dies 39, ex xi Novembris ad xxi ecembris; juxta catalogum Bergomatem dies 37, ex xi Novembris ad xx Decembris. 359. die xxi Decembris iterum eligitur Romanus pontifex Liberius, qui Apostolicæ sedi præsidet usque ad obitum suum xxiv Septembris 366. 366. Gratiano et Daglaipho coss. diem claudit supremum S. Liberius xxiv Septembris, cum tenuisset Romanam sedem ab iterata electione sua annis ferme septem.

[ocr errors]

Num.51,linea ! Sedit annos decem, menses septem, dies tres. Qua ratione $ hæc summa dixi aulo ante in notis chronologicis.In codice S.Marci `lorent. legitur: Sed amn vi, mens, iv, dies iii. Suspicor ex vetustiori exemplaridesumptum ubi fortassis anni vi, mens viiii, dies iii, exprimebantur ; quæ sumrna tempus definit ab iterata electione ad finem vitæ Liberii, rotundo numero annotum septem signata per Bibliothecarium sectione sequenti. Sessio ista Liberii interrupta per iteratum exsilium, abrupta per dimissionem, et consensum ab eo praestitum ad electionem Felicis, repetita denique per secundam electionem ad ltomanam Sedem, reddit ejus tempora ita implicata; ut omnium pene historicorum et chronologorum calculos fugiat,aut certe patientiam fatiget ejusdem sedis chronologia. Accedit difficultas separandi in historia Liberii ea quae prius gesta sunt a cæteris subsecutis post revocationem : ut ipse Annalium conditor Baronius ad annum 357 observat, complicanda sibi esse necessario priora cum posterioribus, ut idea resultet integra gestorum ab eo pontifice:cujus invictum robur in assertione catholicæ fidei,et morum sanctimonia a Patribus ætate ipsi æqualibus commendata fit manifesta, si prima cum postremis temporibus conferuntur.Quæ autem humanitus passus est medio intervallo,dum tædio affectus exsilii subscripsit sententiae contra Athanasium, et formulæ dolosæ sibi porrectæ (licet a catholica fide non dissentienti) divelli nec ipsa possunt a serie plurium gestorum in

aliis formulis subsecutis et ab illa diversis, quarum D

de subscriptione nota illi impingi non potest.Quare mirum videri minime debet, si paulo obscuriora et confusa Liberii gesta se nobis offerant hoc in Libro Pontificali; quæ apud historicos et chronologos diligentiores non sinépermistione et implexigne disponi potuerunt.Ea tamen dilucidata reperiet lector priofibus curis apud Baronium ad annurn præsertim 357, deinde ápud Pagium juniorem in sectione Liberii, et fortasse nitidius apud Somier, in Historia dogmatica S. Sedis : uti experietur ex eo specimine notarum selectiorum,quæ ejusdem ex commentario hic afferuntur. Num. 52, lin. 10. Hic fecit basilicam nomini suo ju rta macellum Libies.In Sexto tertio amplificatorebasilicae Liberianae erit locus opportunior de illa agendi. Linea 13. — Sepultus est in cœmeterio Priscillæ vui Salaria. Et cómplures pontifices ab aetate S. Marcelli usque ad Siricium conditi leguntur in hoc

PATROL. CXXVIII.

Silvester, Liberius, Sificius, Cœlestinus. Aringhius, qui eosdem recensuit Romae subterr. lib. iv, càp. 23, h. 10, adyertit etiam ex epistola Adriani pap;e ad Carolum Magnum constare, picturis decoraíuíh fuisse hoc cœmeterium a Cœlestino. Subdit n. 12, a Paschali papa complurium ex iis reliquias in Urbem fuisse perlatas (quando fuerunt a Saracenorum et hæreticorum incursibus et injuriis vindicandae) uti docent tabulæ marmoreæ in titulo S. Praxidis affixæ, ubi SS. pontificum Siricii et Cœlestini lipsana ipse deposuit: quorum et epigraphes sepulcràles,a Baronio et a Grutero etiam ' productas ostendit. Aliunde etiam novimus Coemetefium Priscillae fuisse celebre ætate Liberii ex solemni baptismo ibidem administrato per eumdem pontificem, dum Urbis ingressu prohiberetur : ita suadente Damaso cum universo cœtu É;$ ibidem collecto, uti ex Actis antiquis Liberii memorat idem Aringhius laudato libro iv, cap. 30 et 31, ubi illustrat partes coemeterii Priscillæ dictas coemeterium Nouellae et cœmeterium 0stianum. Ilæc supra indicavi tomo II, in notis ad S. Marcellinum, pag. 259. Cæterum Damasus, qui superstite Liberió presbyter ejusque vicarius in Actis nominatur,deinde proximus successor fuit, in eodem coemeterio Priscillæ, ubi decessorem Liberium condidit, ornavit versibus sepulcrum Marcelli papæ, legendis apud Baroniumi, in App. tom. III, pag. 309; Gruterum pag. 1172; Aringhium, lib. iv, cap. 28, n. 7.

[ocr errors]

Linea 3. IIic e.rsilio leportatur a Constantio. Mittiturin exsilium Liberius üsque Berœam Thraciæ urbem ab imperatore, eo quod `contra Athanasium subscribere et cum Arianis communicare nollet.

Linea 5. 0rdinaverunt in locum ejus Felicem. Felix Romanæ Ecclesiæ archidiaconus, procurantibus Arianis,et præsertim Acacio Arianorüm principe in locum Liberii sufficitur: orthodoxus tamen, nön Arianus; nam quod ad religionem attinebat,reprehensione caruit,licet cum illis, qui illam labefactare studebant,libere communicarit ét in Athanasii damnationem subscripserit.Auctores sunt Hieronymus, de Script. Eccles. in Acacio;Theodoretus, lib. II, c. 10, Sozomenus, lib. iv, c. 10, aliique. Vivente autem S. Liberio non potuit Felix pluisquam chorepiscopus esse delectus; ne unius catholicæ Ecclesiæ duo essent episcopi, et unius corporis duo capita turpiter eminerent.

Linea 8. — Neque in ecclesias, neque in balnea haberent introitum. Clerici enim et sàcerdotes, qui Felici adhæserant, ab ecclesia ubi Liberius suios convocabat abborrentes,etiam balneis publicis abstinebant, ne una cum illis lavarentur, ut qui scirent ex sententia Joannis evangelistæ nec balnei lotione cum hæreticis participandum esse.

PAGII.

Linea 3. — 4 Constantio. S. Liberius, natione Romanus,ex patre Augusto, post duorum mensium et aliquot dierum interpontificium, pontificiam sedem ascendit, ordinatur die vigesima prima Junii, quæ an. tricentesimo quinquagesimo secundo Domicalis fuit. Stratim 0rientales episcopiipsum in partes suas pertrahere tentarunt, sed hic Orientaiibus rescripsit,se iis consentire non posse diuque Athanasii causam damnare constanter recusavit Quare ut imminentem, non tam adversus Athanasium, quam universam Ecclesiam catholicam, ac præsertim adversus 0ccidentales episcopos persecutionem,anno 353 ad Gonstantium imperatQrem, qui, prQfligato Magnentio Arelate substiterat,legatos misit Vincentium Capuanum episcopum,Marcellum Campaniae et alios nonnullos, quibus in mandatis dedit,ut ab eo concilium generale Aquileiæ celebrandum impetra

[ocr errors]

ageretur. - - Legatorum Liberii occasione concilium Arelate coactum est, in quo imperator, Ursacio et Valente episcopis Arianis, qui post conci!ium Mediolanense, de quó in Julio egimus,ad vomitunm redierant,instiganiibus, una cum Saturnino Arelatensi episcopo etiam Ariano, plerosque episcopos orthodoxos, et ipsum in primis Vincentium Capuanum, Liberii papæ legatum, Athanasii damnationi subscribere coegit; hic est ille Vincentius, qui in synodo magna Nicæna,Silvestri legatione functus est, quique etiam in magno Sardicensi concilio cuum aliis episcopis judex sederat ad cognoscendatn et judicandam Athanasii causam, et candidum, ut aiunt, calculum pro ejusdem absolutione, in urnam sæpe injecerat. Postea tamen adversus eosdem Arianos, pro tuenda fide catholica perseveravit infractus, ut de concilio Ariminensi loquentes licemus. Solus ferme ex episcopis orthodoxis in conciliabulo Arelatensi,invicti animi specimen dedit Paulinus Trevirensis episcopus,qui ob fidem et Athanasii innocentiam, egregie fortiterque propugnatus, ab Arianis exauctoratns, et a Constantio in exsilium apud Phrygiam amandatus est, ubi anno 358, gloriósus confessor occubuit. Hujus conciliabuli historia deprompta est ex Liberii epistQla ad Constantium, ex sancti Athanasii apologia prima, et aliis. Parte alia Ariani episcopi numero circiter triginta Antiochiæ in synodo anno trecentesimo quinquagesimo quarto congregati, « ad omnes ubique constitutos episcopos litteras Š affirmabant, Athanasium contra leges Ecclesiæ rediisse Alexandriam, non in synodo prius innocentem declaratum, sed per contentionem eorum, qui idem cum illo sentiebant : hortatique sunt, ut neque cum illo communicarent, neque ad eum scriberent,» ut scribit Sozomemus lib. iv, cap. 8. Liberius, auditis iis, quæ prioribus a se missis legatis ad Constantium imperatorem, contigissent, aliam rursus legationem ad eumdem imperatóremannotricentesimo quinquagesimo quarto misit. Legati autem ad tantum opus delecti sunt Lucifer episcous Calaritanus in Sardinia, Pancratius Romanæ Ë, presbyter, et Hilarius ejusdem Ecclesiæ diaconus, quibus ex mandato ejusdem pontificis, se adjunxit Eusebius Vercellensis episcopus,qui ad Constantium adhuc in Galliis agentém Liberlipapæ epistolam detulerunt,quae exstat in fragmentis sáncti Hilarii et apud Baronium. Illi, quod postulabant, a Constantio obtinuerunt, convocationèm videlicet concilii generalis in annum sequentem, trecentesimum quinquagesimum quintum. Eo itaque anno, et quidem non multum affecto, scilicet ante finem mensis Maii, pauci ex Oriente episcopi, ex Occidente trecenti et amplius, ut testantur Socrates et Sozomenus, Mediolani congregati sun!. Lucifer Calaritanus atque collegæ apostolicæ sedis legati, necnon sanctus Eusebius épiscopus Vercellensis, prævidentes tyrannidem in hac synodo, a Constantio imperatore Ariano exercendam, aegre admodum ad illam accessere,et præcipue Eusebius, qui tamen duabus epistolis, quarum prior est Arianorum, posterior eorumdem légatorurh, ad concilium evocatus, ad illud accessit, cum solidis diebus decem cunctatus esset, ut testatur sanctus Hilarius ad Constantium scribens.Hæ duæ epistolæ a Baronio ex Actis S. Eusebii, et ex tabulario Vercellensis Ecclesiæ editæ, exstant tomo primo conciIiorum. Eusebio Vercellensi et legatis apostolicis in ecclesiam et synodum admissis, Ariani, qui fidei Nicænæ eversionem, et omnium episcoporum, qui Athanasii damnationi mom subscriberent, exsilia meditabantur,ab iis postularunt ut in Athanasium subscriberent; sed, ut subdit Hilarius laudatus, Eusebius respondit : « De sacerdotali fide prius opor

[ocr errors]

adessent, hæretica labe pollutos ; expositam fidèm apud Nicæam posuit in medio:spondens omnia quæ postularent esse facturum, si pro fidei professione scripsissent. Dionysius Mediolanensis episcopus chartam primus accepit, ubi profiteri scribéndo coepit: Valens calamum et chartam e manibus violenter extorsit. » Tum Ariani, Mediolanensis populi, qui catholicam fidem egregio studio conservabat, metu, synodum ab ecclesia ad palatium transtulerunt. Ibi, ut ait Sulpitius Severus, lib. II Hist. sacræ, « Epistolam sub imperatoris nomine emittunt omni pravitate refertam : eo nimirum consilio, ut si éam aequis auribus populus recepisset, }}}} auctoritate cupita proferrent : sin aliter fuisset excepta, omnis invidia esset in rege, et ipsa venialis; quia etiam tunc catechumenus sacramentum fidei merito videretur potuisse nescire. Igitur lectam in ecclesia epistolam populus Aversatur. » Cum Eusebius Vercellensis, Lucifer Calaritanus, Pancratius et llilarius, apostolici, in propugnanda fide et justitia, pectoris viri, damnationi Athanasii subscribere recusarent, Constantius imperator eos exsilio damnavit: et IJilarius, Ursacii, Valentis, et eunuchorum Constantii malis artibus,flagris immaniter cæsus est, ut discimus ex sancto Athanasio in epistola ad solitarios. Dionysius Mediolanensis episcopus, qui imprudenter Athanasii damnationi subscripserat,adjunctus postea in confessionis gloria apostolicis legatis, et cum eis in exsilium missus, ibidem mortuus est, in cujus sedem Constantius imperator Auxentium Arianum intrusit. His non contentus imperator Liberium papam Mediolanum accersit, quó cum pervenisset, nóluit damnationi sancti Athanasii,secúndum imperatoris vota, assensum præbere; tum quod comperta ipsi esset sanctissimi illius antistitis innocentia, et Afianorum in eum invidia : tum quod fidem Nicænam per cuniculos peti videbat,cum strenuum ejus prougnatorem sanctum Athanasium persequebantur. nde Constantio id ab eo extorquere conanti respondit Liberius : « Ego vero pöstulo, ut primum §£ generalis præcurrat subscriptio,quæ fidem icææ expositam confirmet.Deinde ut revocatis ab exsilio fratribus nostris, et in sedes suas restitutis, si ii qui tumultus in ecclesiis nunc excitant,apostolicæ fidei consentire visi fuerunt,tunc univérsi Alexandriam convenientes, ubi et accusatus ipse et accusatores sunt, et defensor eorum, examinato illorum negotio, concordem sententiam proferamus. » Hæc constant ex dialogo quem imperator cum Liberio habuit Mediolani, relato a Theodoreto lib. ii Hist. eccles., cap. 16, in quo cedro dignæ sunt illæ voces, quibus Constantio exsilii minas intentanti respondit : Fratribus qui I{omae sunt jam vale di.ri. Potiores enim sunt ecclesiasticae leges quam domicilium Romæ. Aliquibus diebus elapsis cum imperator Liberium accivisset, neque is de sententia discederet, eum Berœam Thraciæ relegari præcepit. lapso biennio a Liberii exsilio, Constantius Romam profectus est,ubi a matronis Romanis rogatus, ut eum ab exsilio redire juberet,ut ait Theodoretus lib. II, cap. 17. Imperator « cum episcopis suis re communicata, redditurum se eis hominem pollicitus est, si in eamdem cum episcopis suis concederet sententiam. » Liberius itaque et tædio victus, et desiderio impotenti recuperandæ sedis æstuans, vim etiam et verbera passus,et Athanasium damnavit,et formulæ fidei ab Arianis sibi oblatæ subscripsit; ideoque anno 258, ut ait Hieronymus in Ghromico, Liberius victor I{omam ingressus est,et quidem die secunda Augusti, ut habet Anastasius : Ingressus Liberius in urbem Romam quarto nonas Augusti. Nec dici potest ejus Romam reditum anno 357 contigisse, cum non ante ab exsilio revocatus fuerit, quam subscripserit formulæ, quæ conscripta est a

tertia synodo Sirmicnsi anno 35S anno 357, mense Decembri, Liberius nondum Romæ erat cum lex 14 Cod. Theod.de Episcopis, data mense Decembri Mediolani,directa sit ad Felicein episco. um Romanum, Ę Liberius sedi suæ nonum restitutus erat. Hæc porro formula cui Liberius subscripsit, videtur esse ea, quam Hilarius in fragmentis vocat perfidiam ab Arianis conscriptam, et quam Liberius catholicam vocat, ac a Demiophilo sibi oblatam suscepisse se dicit in epistolâ ad 0rientales. Cum post tertiam synodum Sirmiensem anno trecentesimo quinquagesimo octavo,ut legere est in Critica Baronii, celebratam, in qua conscripta est illa fidei formula,cui Liberius subscripsit, non tam pax inter Orientales sanciri visa esset, quam inter ipsos nova emergere dissidia,Constantius imperator decumenicam Arimini synodum indixit anno trecentesimo quinquagesimo nono celebrandam ; sed eamdem, consiliô Arianorum duas in partes divisit; ita ut 0rientales Selenciæ in Isauria: 0ccidentales vero Arimini in Æmilia convenirent. Orientales quidem numero 160 Seleuciæ congregati episcopi, cum mutuis sese accusationibus divexarent, concilium in duas partes scissum est, et nova fidei formula ab Acacio Cæsareæ Palæstinæ episcopo prioris factionis duce edita, in qua,explosis vocabulis,comsubstantialis, et æquiconsubstantialis, tanquam a Scripturis abhorrentibus, similitudinem Filii cum Patre fatebatur, verbumque dissimile anathemate damnabat, rejecta est ab alterius factionis episcopis semi Arianis,qui Filium Patri similem in substantia propugnabant, non vero sola voluntate, ut Acacius. Quare Acaciani discesserunt, semi-Ariani vero in ecclesiam convenientes, eos adesse recusantes abdicarunt et excommunicarunt. De his legendi sanctus Athanasius, lib. de Synodis; Socrates, l. 11, cap. 31 et seq., Sozomenus, lib. Iv, cap. 2!, et Severus Sulpitiùs lib. ii, qui scribit S. Hilarium Pictaviensem episcopum huic synodo adfuisse. Unde ipse Hilarius, quæ in ea gesta sunt accuratius narrat lib. contra Constantium. Quadringentos episcopos Ariminensi concilio interfuisse auctorestidem Severus Sulpitius loco laudato. Episcopis in unum congregatis,lectæ sunt Constantii imperatoris litteræ, quibus judebat ut solum tractaretur de fide. Valens et Ursacius Ariani, tertiam fidei formulam Sirmiensem in medium protulerunt, quæ Filium Patri similem secundum Scripturas docet; sed licet ea imperatori placuisset, a Patribus tamen rejecta est.Deinde Nicæna fides unanimi catholicorum antistitum suffragio probata; hancque ad omnia sufficere judicatum. Ursacius, Valens et alii uatuor episcopi Ariani damnati, et epistola syno' ad Cónstantium Augustum data, quam refert Athanasius lib.de Synodis.Hanc epistolam Patres ad imperatorem per legatos mittunt, quos ut benigne suscipiat, orant. Supplicant denique ut episcopos, quos et gravitas ætatis,et paupertas affligit, in patriam reduci jubeat, ne ecclesiae, absentibus episcois, desertæ relinquantur.At Ursacius et Valens,qui egatorum orthodoxorum adventum prævenerant, ita imperatoris animum exacerbarunt,ut episcopi a concilio missi nullum responsum referre potuerint. Hæc omnia Arianorum artibus facta testatur Theodorctus, ut orthodoxos episcopos mora diuturniore fatigatos,taedioque oppressos, ad destructionem decretorum compellerent, quæ coptra haeresim ejusque defensores ediderant. Séd catholici præsules, datis ad Constantium litteris, professi sunt nunquam se a priori proposito et sententia discessuros, idemque se ?;;;|;; legatis in mandatis dedisse. Verum cum episcopi a concilio missi,compulsi essent ad Arian9rum perfidiam subscribendam, atque cum ipsis commiunicandum,in eam prævaricationem non soli adducti sunt,sed et omnes pene orthodoxarum partium antistites de quorum lapsu legendi sanctus

[ocr errors][merged small]

celebrata. Certe A Athanasius in epistola ad Africanos et sanctus Hilacapite enim primo ita legitur : « Prima itaque pa- A sis fidei causa tuendae. Feliciter illi eontigit ,ut lab0Romam venire, et divinum Athanasium quo pro se in A ex epistola Julii papæ apud Athanas., paulo ante

rius in fragmentis et alii. Liberius papa et Vincentius Capuanus episcopus, qui Arianorurn sordibus antea läbefactati visi fuarant,ad meliorem frugem conversi pro fide catholica intrepidi steterunt,etArianorum pérfidiae subscribere recusarunt,ut patet ex epistola Damasi papae et synodi Romanæ ad Illyrios â Theodoreto lib.ii,cap.22, relata,et ex legatione concilii Lampsaceni ad ipsum Liberium missa.Cum enim, defunéto Joviano imperatore, episcopi IIellesponti et Bythiniæ, aliique consubstantialitatis assértores concilium Lampsaci, quae civitas est in Hellesponto, anno trecentésimo sexagesimo quarto celebrassent, in quo decreverunt doctrinam illam ratam fore, quae Filium Patri substantia similem asserebat,celebrato concilio legationem miserunt ad Liberium papam, legatisque in mandatis dederunt, ut nequaquam cum Liberio de fide dissentirent, sed communicarent cum Ecclesia Romana, fidemque Consubstantialis ratam facerent. Legati Romani advenientes,concilii litteras obtulerunt, sed Liberius eas recipere nolebat, quod eos Arianæ hæreseos supectos haberct. At illi se catholicos esse professi sunt,eique libellum obtulere, in í' verba' ipsa Nicæni symboli conscripta eränt. æc constant ex Sozomeno lib.vi,cap.7 et ex Socrate lib. iv,cap. !, et 1 !, quo in ultimo loco idem Socrates subjicit libellum a praefatis legatis Liberio traditum: quo profitentur se fidem catholicam tenere,servareque, quæ a sacrosancto concilio Nicæno confirmata fuerit, in qua vox consubstantialis, ad perversam Arii doctrinam expugnandam,sancte pieque posita est. Deinde, Arium, impiam ejus doctrinam et erroris fautores exsecrantur et damnant. Tertio, dicunt amathema nominatim fidei formulæ in concilio A rimensi recitatæ, utpote quæ Nicænæ fidei repugnat. Quarto,exponunt fidem suam, quæ in omnibus Nicæna fides est. Isto libello Liberius legatos, tanquam sponsione obstringens, in communionem recepit,datisque litteris illos dimisit.Quod sane certum est de orthodoxa Liberii fide argumentumi. Sanctus item Athanasius in epistola ad solitariam vitam agentes narrat, Eusebium ConstantiiimperatorisAdriani eunuchum multa B.Petro munera obtulisse, sed Liberium ejusdem ecclesiæ custodem acriter increpasse,quodilla inferri in ecclesiam passus esset, ipsaque tanquarp illicita et exsecranda ab Ecclesia projici mandasse.Verum quid haeremus,cum certissimum de orthodoxia Liberii argumentum nobis supeditet 8iricius papa in epistola quam ad Himerium arraconensem episcopum scripsit, de qua mox. In ea enim capite primo diserte asserit, non solum Liberium magna animi fiducia,Arianorum procaciæ perditissimis illis temporibus restitisse, Arianae fidei formulæ in concilio A riminensi recitatæ non subscribendo, ut plerique omnes scribunt, sed ulterius rocessisse,et concilium illud irritasse et cassasse. iricii verba num. 15 recitata. Certe magnam fuisse in Ecclesia catholica Liberii famam,S.Ambrosii elogium prædicat, qui lib.iii, de Virginibus, quem scripsit ad Marcellinam sororem, ait :«Quoniam quæ habuimus, digessimus superioribus libris duobus, tempus est,soror sancta,ea quae mecum conferre soles,beatae memoriæ Liberii praecepta revolvere, ut quo vir sanctior, eo sermo acceílat gratior, » ubi | postea intexit ejusdem Liberii sermonem habitum in ejusdem Marcellinae spiritualibus nuptiis,cum se Deo perpetua virginitate digaret. Sed, ut quæ sunt Ariminensis concilii absolvam, episcopis illius concilii, ob lapsum adeo lugendum haereséos notam non esse inurendam dissertatione peculiari ostendit Natalis Alexander sæculo Iv. Liberius papa Ariminensi concilio cassato, generalia ad Christi fideles decreta misit, quæ quidem ad nos non pervenerunt,sed eorum mentio est in epistola Siricii papæ ad Himerium Tarraconensem episcopum annótrecentesimo o:togesimoquinto scripta ginæ tuæ fronte signasti,baptizatos ab impiis Arianis, lurimos ad fidem catholicam festimare,et quosdam $ fratribus nostris, eosdem denuo baptizare velle, quod non licet, cum hoc fieri et Apostolus vetet,et canones contradicant,et post cassatum Ariminensc concilium, missa ad provincias a venerandæ memoriæ prædecessore meo Liberio generalia decreta prohibéant,quos nos cum Novatianis,aliisque hæreticis, sicut est in synodo constitutum, per invocationem solam septiformis Spiritus,episcopalis manus impositione,càtholicorum conventui sociamus.Quod etiam totus Oriens, Occidensque custodit : a quo tramite vos quoque posthac minime canvenit deviare,si non vultis a nostro collegio synodali separari sententia. » Hic tamen obiter observandum Cregorii Magni temore hæreticos quidem in Occidente sola manuum impositione, sed in Oriente cum addito chrismate exceptos fuisse, ut videre est in ejus epistola 61, libri ix, ad Hibernos episcopos. Arianos per manuum impositiQnom in Ecclesia Itomana recipit, asserit etiam Innocentius papa, in epistola 18, ad Alexandrum Antiochenum episcopum, cap. 3. Postquam Liberius duabus ordinationibus mense Decembri presbyteros 18 et diaconQs 5 fecisset; ac insuper episcopos 19 per diversa loca ordinasset, vitam cum morte commutavit die vigesima tertia mensis Septembris anni trecentesimi sexagesimi sexti, sepultus via Salaria, in cœmeterio Priscillæ. Annum et diem obitus non notat Chronicon Damasi, quod ante Liberii mortem exaratum Qstendit spatium vacuum relictum, ad diei et anni numerum, quando Liberius moreretur, notandum. Annum mortis habemus ex Chronico Eusebii juxta editionem Pontaci, et ex præfatione libelli precum Marcellini et Faustini presbyterorum Luciferianorum, ad imperatoresValentinianum,Theodosium et Arcadium: übi diem ejus sepulturæ notant, nempe diem vigesimum quartum Septembris,ut etiam habetur in Martyrologio Bedæ; in Hieronymiano vero notatur dies mortis,nempe vigesimus tertius Septembris, sicuti et in antiquo Martyrologio sancti Cyriaci. Sedit itaque annos quatuordecim, menses tres et dies tres, Inter ejus epistolas una est ad omnes episcopos, altera ad Athanasium et AEgyptios episcopos, quæ a viris eruditis spuriæ reputantur, utpnte consarcinatæ ex epistolis Siricii, Leonis, Martini primi, et aliorum. •

SOMIER IN SS. JULIUM ET LIBERIUM.

Cur motas D. archiep. Somier in utrinsque pontificus historiam, Julii scilicet ac Liberii, tradamus comjunctas accipiat lector eae causa Athanasii.

0ccasiome' e.rsilii in num. 50 memorati visum est expedire, ut eae P. Pagio notæ præcedentes, et eae D. archiepiscopo Somier sequentes eligerentur, quæ ad e.vsiliüm përtinent S. Athamasio indictum malis artibus Eusébianorum, qui ad concilium Antiochenum convenerant, et ea quæ pertinent ad nequissimi illius decreti revocationem, auctoritate Julii papæ insecutam : qui protectionem apostolicam tum Athanasio, tam Marcello Ancyramo, aliisque episcopis ob catholicae fidei causam similiter expulsis constanter accommodavit. Inde enim poterit lector judicare, num periocha de eaesilio huuc num. inserta,e ccepta [?: e.r gestis Liberii in margine transpositis imprudenter ab Amanuensi,am detruncata ejus verba et confuse commista eae marratione gestorum Julii in cognoscenda causa e.rsilii, beatc Athanasio, et Marcello Aucyramo inque decreti, ut alii suspicantur. Hæc igitur eaecerpenida du.vimus eae Hist. dogm. lib. III, cap. 5

IN JULIO.

Julius papa illustrem reddidit pontificatus sui gloriam, ob strenuam defensionem, et exercitam äuctoritatem sedis suæ, necnon ob pr9tectionem constanter impensam episcopis persecutionem pas

rum suorum exitum prospero fine commendatum in omnibus ferme viderit,et proprium patriarchatum Occidentalem semper fidelem ei obsequentem : bonam vero causam,licct in Oriente vexatam,hostium insidiis continuo superiorem ; hæreticos perpetuo confusos, incassum licet suffultos propriis artibus, et suprema potestate principum eos protegentium. Hæc scilicet ostendemus capitibus subsequentibus.

Arianorum factio præcipuum sectæ suæ fulcrum semper experta est in Eusebio Nicomediensi cujus g'£$ sociis nomen inditum est Eusebianorum.

. Athanasius episcopus Alexandrinus fuit scopus præcipuus, in quem torquerentur eorumdem tela, utpotè qui zelo veritatis tuendæ, quam ipsi subvertere conabantur, cæteris anteiret.Nihil igitur intentatum reliquerunt Eusebiani dolosarum artium, scelerum, et calumniarum, ut in conciliabulo Tyrio illum deponi ab episcopatu obtinerent. Cum vero sententiae contra eumdem ab ipsis prolatæ nimis evidens injustitia pateret, et idcirco sperare facile non possent ut illarum potestatum auctoritate firmaretur, qnæ ad exsequendas decretas contra illum pœnas necessariæ cognoscebantur, eo malignitatis et astus pervenerunt, ut veriti non fuerint perduellionis crimen ipsis intentare datis ad Magnum Constantinum litteris, et hunc adigere ut inaudttum pelleret in exsilium.Quod postea factum Constantinus ita excusabat, ut a sè id præstitum fateretur, præservandi causa Athanasii,et ab hostium suorum invidia subtrahendi, potius quam puniendi criminis ullius causa,cum nullius reum peräctum agnosceret: seque ad revocandum ab exsilio Athanasium paratum esse cum indicaret, morte præventus est.Tres Cæsares, qui in imperio successerant, patris optata perfecerunt; rejectus cam pudore Eusebianis, quorum nendacia; refutabant missi ab Athanasio legati (S. Athan. ad Solutarios). Verum Eusebiani cum jactarent restitutionem Athanasii factam adversus leges sacrorum canonum,ausi quoque sunt Pistum in ejus locum episcopum ordinare : quod vivente Constántino patre, nunquam attentaverant.Quin etiam veriti non sunt ad Julium Romanum pontificem scribere, ut ipse decretorum Tyri de Athanasio sancitorum ju(leae esset (Sozomen. lib. 111, cap. 7 Ilist.): et Pistus, ipse contra Athanasium intrusus Romam se contulit ad causam suæ electionis tuendam.Verum istius defensores « cum pares non essent presbyteris ab Athanasio missis, ac semper ab his convicti refutatique essent; concilium indici a Julio postularunt, litterasque et ad Eusebianos.et Athanasium Alexandriam,quibus convocarentur, mitti : ut coram omnibus justo judicio de causa cognosci posset. Tum enim se Athanasio probaturos, quod jam nequirent. » (S. Athan., Apol.2.)Cum hisce legatis transmiserat Athanasius Romam epistolam synodicam episcoporum sui patriarchatus, per quam funditus evertebantur , calumniæ Eusebianorum. Qui pro

D Athanasio stabant bona cum fiducia alacriter resiste

bant adversariæ factionis artibus; ita ut his aqua hæreret, confusis omnino et elinguibus red ditis. Julias neque Pistum passus est sibi præsentari,neque cum illo communicare voluit. Eusebianorum igitur ablegati, ut suæ causæ discrimen eluderent, causati se nondum satis habuisse spatii adjura sua colligenda, supplicarunt pontifici Julio, ut concivellet indicere, in quo finis imponeretur ejusmodi controversiæ. Romanus pontifex, etiamsi probe cognosceret ex primis collationibus, quæcunque adversus Athanasium compingebantur iniquis ártibus esse contexta; attamen providens,ut rem omnera funditus haberet perspectam,ne ut aliquando excipere quispiam,aut suspicari posset, se ab alterutra parte præventum, concilium,quod ÉÉÉÉÉ; Romæ congregari mandavit,atque ut scribit Theodoretus lib.Tii, cap. 4 : Ecclesiæ canonem secutus, et eos (Eusebianos) jussit judicio responderet, vocavit. Eusebianórum missi, etiamsi concilium haberi impetrassent, ita subirati ac perculsi sunt de Pisto non admisso ad se sistendum prævalidis Athanasii rationibus, ita cum intruso i süadentibus, ut inter legatos præcipui Macarius, Martycius et Hesychius, quamvis gravi valetudine afflicti de nocte profecti fugam repente arripuerint. In illam vere sententiam congregandi concilii eo firmius descenderat Julius,et in ea constantius perstabat, quo plures erant episcopi ab Eusebianis vexati erinde atque Athanasius. « Neque enim (ait sanctus É'; Apolog. 2) sQlum. Athanasius, et Marcellus episcopi cum querimoniis de illatis injuriis, sed et plurimii alii episcopi ex Thracia, Cœlesyria, Phoenice, Palæstina huc convenere. » Testatum legimus apud antiquos scriptores hanc Orientalium causam Ê Romanum Julii papæ tribunal fuisse deductam ost Antiocheni concilii cognitionem, ipsomet Euseio legatos ad Julium mittente, ut quae adversus Athamasium decreta essent, rata haberet (apud Phot. cod. 257 et 258). Quod etiam Socrates Κ II, cap. 1 ! affirmat. Id vero satis demonstrat, quam rata apud antiquos esset et inconcussa auctoritas suprêma FRomanæ sedis. Hoc enim exemplo ita eamdem confirmant episcopi in synodica concilii Italiæ ad Theodosium Augustum scribentes : « Jure et more rnajorum, sicut et sanctæ memoriæ Athanasius, et dudum Petrus Alexandrinæ Ecclesiæ episcopi, et 0rientalium plerique fecerunt, ut ad Ecclesiæ Romanæ, Italiæ, et totius 0ccidentis confugisse concilium viderentur. »

Verum omissa hujus chronologiæ serie, id facto comprobatur præcipue, nempe ad Romani pontificis tribunal deferri causam controversam : Eusebianos submisse professos Romani pontificis sententiæ se parituros: S.Athanasium accersitum quantocius huc ádvenisse : « Eusebianis ad certam diem ut se sisterent judicio esse mandatum: eosque plurimum conturbatos, quod contra ipsorum spem Athanasius Romam se contulisset commentos fuisse futiles inanesque causificationestergiversando »(ex S.Athanas, Apoi. 2). Id planius exponam, ubi prius amovero difticultatem, quam excitare aliquis posset de nonnullis vocibus veterum scriptorum,quibus abutuntur infensi aucioritati Romanæ sedis, ut insinuent lectoribus hanc delationem causæ ad Julii pontificis tribunal haberi oportere simplicem arbitri electionem ex consensu partis Eusebianae ; Athanasium vero præter consensum in eumdem arbitrum respexisse Romam tanquam asylum. Verum causae natura si attendatur, si delectus documentorum a Julio conquisitus ad instructionem animi sui, si modus definiendi controversiam ab ]pso adhibitus, haec omnia abunde docent,judicium Julii pontificis fuisse exspectatum ex vi supremæ illius auctoritatis, quae huic sedi demandata fuit a Christo Domino supra universam Ecclesiam. Tribunalia sunt revera as§li et loca refugii, quo se recipiant, et contra oppressiones præpotentium opem implorent debi]iores et injuste vexati. S. Athanasius, ejusque socii persecutionem ab Eusebianis passi Romam se conferunt, non modo ut tutiori loco degant, et furori hostium se subtrahant, sed etiam ut jurium suorum legitimam attributionem a supremo judice consequantur. Ad hoc tribunal provocant una cum aiiis Orientalibus non ut gratiam impetrent, sed justitiam ut reportent adversus perturbatores, juris Ā»rdine secuto, etc. Denique ipsemet Julius aperte declarat, jus controversiæ illius definiendæ ad se rtinere; neque ipso inconsulto quidpiam posse egitime definiri. « An ignoratis hanc consuetudinem esse, ut primum nobis scribatur, ut hinc quod justum est definiri posset? Quapropter si istic hujusrnodi suspicio in episcopum concepta fuerat, id huc ad nostram Ecclesiam referri oportuit. » Ibidem

C.

finem.

« Firmitatem animi, quam hic ostendit sanctus Julius in tuenda auctoritate suprema sedis apostolicæ, quomodo cxercuerit in gestis subinde consecutis, ` exponit luculentius idem archiepiscopus Somier, cap. 6, 7 et 8, occasione concilii Sardicensis, quod a summo pontifice convocatum demonstrat : et ul)i de appellationibus ad sanctam sedem jure interpositis, ac interponendis docte pro more suo disserit. Ejusdem selectiora hic attulisse sufficiat, quæ ad constantiam tanti pontificis in asserendo Romanæ sedis primatu et auctoritate supra caeteras, veluti specimen omnium consecutorum deliberavimus. »

IN LIBERIO.

Linea 3. Hic e.rsilio, etc. Ad exhibendam veram ac distinctam notionem pontificatus Liberii plura præstabimus. Primo exponemus ejusdem sollicitudinem pro fidei catholicæ defensione. Secundo loco indicabimus mala quæ perpessus est, ac persecutiones quas sustinuit, eadem de causa. Tertio per nosostendetur,lapsum Liberii nihil derogasse sanctæ sedis auctoritati. Quarto denique palam fiet, eumdem relevatum ex eo quod humanitus passus fuerat, subinde evasisse vividiorem et utiliorem Ecclesiæ. quam deinceps plurima cum laude administravit. Reperitur edita inter fragmcnta operum S. Hilari, epistola sub Lil)erii nomine ad episcopos Orientales, in qua exprimritur, ab hoc pontifice excommunicatum fuisse beatum Athanasium, recusantem in Urbem venire ad respondendum accusationibus iterum ipsi intentatis circa finem præcedentis pontificatus. Compendium plurimum éx hac epistola cum mutuentur errori suo scriptores Protestantes; monere oportet, quod evidenter cqnstat ex omnibus antiquis monimentis,hanc epistolam non esse fetum Liberii. l}aronius id invictis rationibus demonstrat Annalium tomo III, et plane constat eamdem dolose insertam fuisse ab Ariano quopiam operibus sancti Hilarii, ac substitutam locó alterius huic omnino contrariae. Id enim manifeste $'$ ex iis, quæ ibi sanctus hic Pater subdit immediate, quæ ostendunt S. Hilarium tum temporis intime addictum fuisse partibus Athanasii. Nam litteræ ab Ægyptiis episcopis per ea tempora ad eumdem pontificem Romafiumi datæ petebant, non ut sedi suæ redderetur Athanasius, sed ut illum manuteneri in communione Ecclesiæ decerneret, qui a Julio decessore fuerat receptus. Negari niinime potest, Liberium sub initium sui pontificatus ab Orientalibus episcopis fuisse admoílum sollicitatum, ut a commünione arceret Athanasium. Sed cum ab Ægyptis episcopis 75 eodem tempore litteræ supervenissent, quorum de Athanasio sententia prioribus Qrientalium litteris repugnabat, utrasquè communicavit clero suo Liberius, äc in synodo legi præcepit, et Ægyptiorum. testimonio permotus, insinuavit etiam episcopis Italis: Contra ílinimam legem visum fuisse cum AEgyptiorum numerus pro 4thanasio major e.risteret, in parte gliua illius criminatoribus præstare consensum (epist. iberii papæ aul Constantiüm Augustum). Et in hanc sententiam respondit. Praevidit jam tum, ex Arianorum astu, qui apud imperatoreim gratia pollebant, impendere 1'cclesiæ hoíribilem procellam. In orthodoxi dogmatis constantia perstiterat et perstabat adbuc Occidens universus, vigilantia Romanorum pontificum ita præ; servante e proxima statione, imo ex centro, quod obtinent, circumpositas provincias a corruptione illa, quæ Orientem infecerat utpote remotiorem. Acccdebat etiam tuendo Occidenti a contagione illius pestis religio principum Constantiti et Constantii, qui hanc impegii partem in frat£Tna divisione sortiti, Nicænæ fidei, cui firmiter adhærebant, as

« PoprzedniaDalej »