Obrazy na stronie
PDF

et devoravit eos terra. Dux fuisli in misericordia tua.

populo quem redemisti. Et portasti'eum in fortitudine tua. ad habitaculum sanctum tuum. Ascenderunt populi, et ¡rati sunt ' [h. Audierunt populi, et perturbati 'sunt]: dolores obtinuerunt habitatores Philisthiim. Tunoconturbati sunt principes Edom, robustos Moab obtinuit J'lremor: obriguerunt omnes" habitatores Chanaan. Irruat supéreos, formido et pavor,

in magnitudine * brachii tui. Fiant immobiles quasi lapis, donee transeat populus tuus, Domine, donee transeat populus tuus isle, quern 'possedieti. Introduces eus, et plantabis in monte haereditatis tua,

firmissimo habitáculo tuo, quod operatuses, Domine Sanctuariumf Vulg. add. tuum], Domine, quod firmaverunt manus tuse. Dominus regnabit in Rtemum et ultra. Ingressus est enim [h.sic]eques Pharao cum curribus et equitibus ejus in mare: et reduxit super eos Dominus aquas maris. Filii autem Israel ambulaveruntpersiccum, in medio ejuB. fC. XXV.] Sumpsit ergo Maria prophétie [Vulg. prophetissaj sóror Aaron, tympanum in manu sua: egressœque sunt omnes mulieres post earn cum tympanisetchoris, quibus pra3cineb.it, dicens :Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est, equum et ascensorem ejus dejecit in mare [T. IX, B. IX, G. XXVI] Tulit autem Moses Israel de mari Rubro, et egressi sunt in desertum Sur; ambulaveruntque tribusdiebuspersolitudinem, et non inveuiebant aquam. Et venerunt in Marath nee poterant hibere aquas deMara, eo quod essent, amarse : unde et congruum loco nomen imposuit, vocans illud Mara id est, amaritudinem. Et mur. muravit populus contra Mosen, dicens, quid bibemus ? At i 1 le clamavit ad Dominum, qui ostendit ei lignum : quod cum misissetin aquas, in dulcedinem versa; sunt : ibi constituit eiprscepta atque judicia, et ibi tentavit eum, [h.] et dixit: Si audieris vocem Domini Dei tui, et quod rectum est coram eo feceris, et obedieris mandatis ejus, custodierisque omnia praecepta illius, cunctum languorem, quem posui in ¿Egypto, non inducam super te: ego enim Dominus eanator tuus. ГС. XXVII.] Venerunt autem in Elim filii Israel, ubi erant duodecim fontes aquarum, et septuaginta palmœ, et castrametati sunt juxta aquas. [Cap. XVI.] Profectique sunt de Elira, et venit

A. omnis multitudo flliorum Israel in desertum Sin, quod est inter Elim et Sinai : quinto décimo die mensis secundi, postquam egressi sunt de terra yKgypti.Et murmuravit omnis congregatio flliorum Israel contra Mosen et contra Aaron in solitudine. Dixeruntque ad eos filii Israel: Utinam mortui essemus per manu m Domini in terra .íEgypti,quando sedebamus super ollas carnium, et comedebamus[h.] panem in saturitate: cur eduxistis nos in desertum islud, ut occideretis omnem multitudinem fame PDixit autom Dominus ad Mosen : Ecce ego pluam vobis [h.] panem de cœlo : egrediatur populus, et colligat quae sufficiunt per singulos dies: ut tentem eum, utrum ambuletin lege mea, an non ? Die autem sexta parent quod inférant, et

n sit duplum cuam colligere solebant per singulos dies. Dixeruntque Moses et Aaron ad omnes Alios Israel : Vespere scietis quod Dominus eduxeril vos de terra ¿Egypti, et mane videbitis gloriara Domini : audivit enim murmur vestrum contra Dominum: nos vero quid sumus, quia mussitatie \Vulg. mussitastis] contra nos ? Etait Moses: Dabit vobis Dominus vespere carnes edere, et mane panes in saturitatem? eo quod audierit murmurationes vestras quibus murmurati esti contra eum, nos enim quid sumus? nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum. Dixitque Moses ad Aaron : ûicuniversae congregationi flliorum Israel : Accedite coram Domino, audivit enim murmur vestrum. Cumque loqueretur Aaron ad omnem coetum flliorum Israel, respexerunt ad so

"litudinern, et ecce gloria Domini apparuit in nube. [С. XXVIII.] Locutus est autem Dominus [ad Mosen, dicens: Audivimurmurationes flliorum Israel, loquere ad eos: Vespere comedetis carnes, et mane saturabimini [h.] pane:sciestisque quod sim [Vulg. ego sum] Dominus Ueus vester. Factum est ergo vespere, et ascendens coturnix operuit castra: mane quoque ros jacuit per circuitum castrorum. Cumque operuisset superflciem terras, apparuit in solitudine minutum, et quasi pilo tunsum.in similitudinem pruína?super terrain. Quod cum vidissent filii Israel, dixerunt ad invicem, Hanrd? quod signiflcat : Quid est hoc? ignorabant enim quid esset. Quibus ait Moses : Iste est panis, quem dedit Dominus vobis ad vescendum.[Hic estsermo,

D quem prœcepit Dominus .•Colligat unusquisqueex eo quantum sufficiat ad vescendum: gomor per singula capita, juxta numerum animarum vestrarum quœ habitant in tabernáculo, sic tolletie. Feceruntque ila filii Israel : etcollegerunt alius plue, alius minus. Et mensi sunt ad mensuram gomor .* nec qui plus collegerat, habuit amplius : nec qui minus paraverat, reperit minus: sed singuli juxta id quod edere poterant, congregaverunt. Dixitque Moses ad eos : Nullus relinquat ex eo in mane.

1 Invenit et Rabanus in alia editione, Audierunt gentes, et irai« sunt.

Unus Palat., ¡lagnitudines.

Qui non audierunt eu m, sed dimiserunt quidam д ei eis usque mane, scatere cœpit vermibus, «tque computruit, et iratus est contra eos Moses. Colligebant autem mane singuli, quantum sufficere poterat ad vescendum, cumque incaluisset sol, liquefiebat. Id die vero sexta collegerunt cibos duplies, id est, duo gomor per singulos homines: renerunt autem onmes principes multitudinis, et narraverunt Mosi. Qui ait eis: Hoc est quod locuius est Dominus : Requies Sabbati sanclificata erit Domino eras ; quodcunque operandum est, facile, et quœ coquenda sunt, coquito; quiquid autem reliquum fnerit, reponite usque in mane. Feceruntque ita ut praeceperat Moses, et non computruit, ñeque vermis inventus est in eo. Dixitque Moses: Comedite illud hodie, quia Sabbatum est Domini: non invenietur hodie in agro. Sex. diebus colligite, in die autem séptimo Sabbatum est [Yulg. wld. Domini], ideirco non invenietur. Venit séptima dies, et egressi de populo, ut colligerent, uon invenerunt. Dixit autem Dominus ad Mosen: Dsquequo non vultis custodire mandata mea, et legem meam ? Videte quod Dominus dederit vobis Sabbatum, et propter hoc die sexta tribuerit vobis cibos duplices : maneat unusquisque apud semetipsum, nullus egrediatur de loco suo die séptimo. Et sabbatizavit populus die séptimo. Appellavitque domus Israel nomen ejus Man : quod erat quasi semen coriandi album, gustusque ejus quasi simil» cum melle. Dixit autem Moses : Iste est sermo, quem praecepit Dominus : Imple gomor ex eo, et custodiatur in futuras retro [h. non habet С retro] generationes, ut noverint panem, quo alui Tos in solitudine, quando educti estis de terra <Egypti. Dixitque Moses ad Aaron: Sume vas onum.et mitte ibi Man, quantum potest capere gomor, et repone coram Domino, ad servandum in geoerationes vestras, sicut prsecepit Dominus Mosi. Poeuitque illud Aaron in tabernáculo reservandum. [C. XXIX.] Filii autem Israel comederunt Man quadraginta annis, donee venirent in terram habitabilem hoc cibo aliti sunt usquequo tangerent fines terras Chanaan. Gomor autem decima pars est [h.] Epba.

IT. X, B. X, С XXX, Cap. XVII.] Igitur profecta omnia multitudo filiorum Israel de deserto Sin per mansiones suas, juxta sermonem Domini, castra- D nsetati sunt in Raphidim, ubi non erat aqua ad bibendum populo. Qui jurgatus contra Mosen, ait: Da nobis aquam, ut bibamus. Quibus respondit Moses : Quid jurgamini contra me? cur tentatis Dominum? Sitivit ergo populus ibi pro aquae penuria, et murmuravit contra Mosen, dicens : Cur nos exire fecisti de vEgypto, ut oeeideres et nos, et 'iberos noatros, ас jumenta siti ? Clamavit aulem Moses ad Dominum, dicens : Quid faciam populo huic ? adbuc pauxillum et lapidabit me. Ait Dominus ad Mosen : Antecede populum, et sume tecum de senioribus Israel : et virgam, qua per

Patuoi. XXVIII.

cuseisti fluvium, tolle in manu tua, et vade. En ego stabo coram te ibi, supra petram Horeb, peroutiesque petram, et exibit ex ea aqua, ut bibat populus. Fecit Moses ita coram senioribus Israel: et vocavit nomen illius loci, Tentatio, [h] et lis. propter jurgium filiorum Israel, et quia tentaverunt Dominum, dicentes : Estne Dominus in nobis, an non ? [C. XXXI.] Venit autem Amalech, et pugnabat contra Israel in Raphidim. Dixitque Moses ad Josue : Elige viros, et egressus, pugna contra Amalech : craa ego stabo in vértice collis, babene virgam Dei in manu mea: Fecit Josue ut locutus ei erat Moses, et pugnavit contra Amalech : Moses autem et Aaron et Hurascenderunt super verticem collis. Cumque levaret Moses manus, vincebat Israel : sin autem paululum remisisset, auperabat Amalech. Manus autem Mosi erant graves : súmenles igitur lapidem, posuerunt super eum, in quo sedit : Aaron autem et Hur sustentabant manus ejus ex utraque parte. Et factum est ut manus ipsius non lassarentur usque ad occasum solis. Fugavitque Josue Amalech et populum ejus in ore gladii. Dixit autem Dominus ad Mosen : Scribe hoc ob monimentum in libro, et trade auribus Josue : delebo enim memoriam Amalech sub codo. ¿Edificavitque Moses altare, et vocavit nomen ejus, Dominus exaltatio mea, dicena : Quia manus auper solium [Vulg. solii] Domini, bellum Domini erit contra Amalecb, a generatione in generationem.

[C. XXXII.Cap.XVIII.] Cumque audisset Jelhro, saoerdos Madian, cognatus Mosi, omnia qua; fecerat Deus Mosi et Israeli populo suo, eo quod adduxissct Dominus Israel de ^gypto : tulit Sephoram uxorem Mosi quam remiserat, et duos filioa ejus, quorum unus vocabatur Gersom, dicente patre : Advena fui in terra aliena : alter vero Eliezer Deus enim, ait, patris mei adjutor meus, et eruit me de gladio Pbaraonis. Venit ergo Jetbro cognatus Mosi, et filii ejus, et uxor ad Mosen in deserium, ubi erat castrametatus juxta montem Dei. Et mandavit Mosi, dicens: Ego cognatus tuus Jelhro vr nio ad te, et uxor tua, et duo filii tui cum ea. Qui egressus in occursum cognati sui, adoravit, et osculatus est eum, salutaveruntque se mutuo verbis pacilicis. Cumque intrasset tabernaculum. narravit Moses cognato suo cuneta quœ fecerat Dominus Pharaoni.el jEgyptiis propter Israel, Universum laborem, qui accidisset eis in inere, qua [Vulg. et quod] liberaverat eos Dominus. Laetatusque est Jetbro super omnibus bonis, quae fecerat Dominus Israeli, eo quod eruisset eum de manu ;Egyptiorum, et ait: Benedictus Dominus, qui liberavit vos de manu jEgyptiorum, et de manu Pharaonia, qui eruit populum suum de manu /Egypti. Nunc cognovi, quia magnus Dominus super omnes deos : eo quod superbe egerint contra illos. Ubtulit ergo cognatus Mosi holocausts et

10

hostias Deo !: veneruntque Aaron et огапез se- А niores Israel, ut comedorent panem cum eo coram Deo. [C. XXXIII.] Altera autem die sedit Moses, ut judicaret populum,qui assistebat Mosi de mane usque ad vesperam. Quod cum vidisset cognatus ejus, omnia scilicet qua; agebat in populo ait: Quid est hoc quod facis in plebe? cur solus sedes, et omnis populus praestolatur de mane usque ad vesperam? Gui respondit Moses: Venit ad me populus quaerens sententiam Dei. Cumque accident eis aliqua disceptatio, veniunt ad me ut judicem inter eos, et ostendam prascepta Dei et leges ejus. At ¡lie : Non bonam, inquit, rem facie : stulto la. bore consumeris el tu et populus iste qui tecum est : ultra vires tuas est negotium, solus il lud non poterie sustinere. Sed audi verba mea atque con- .-. silia, et erit Deus tecum. Esto tu populo in his quae ad Deum pertinent, ut referas quae dicuntur ad eum : oetendasque populo caeremonias et ritum colendi, viamque per quam ingredi debeant, et opus quod faceré [Vulg. add. debeant]. Provide autem de omni plebe viros potentes, et timentes Deum, in quibus sit Veritas, et qui oderint avaritiani, et constitue ex eis tribunos, et centuriones, et quinquagenarios, et decanos, qui judicent populum omni tempore : quiquid autem mwjus fuerit, référant ad te, ipsi minora tantummodo judicent, leviusque tibi sit, partito in alios onere. Si hoc feceris, implebis imperium Dei, et praecepta ejus poterie sustentare : et omnis hie populus revertetur cum pace ad loca sua. Quibus auditis, Moses fecit omnia quae ille sugesserat. Et, electis, С viris strenuis de euneto Israel,constituit eos principes populi, tribunos, et centuriones, et quinquagenarios, et decanos, Qui judicabant plebem omni tempore ; quiquid autem gravius erat, referebant ad eum, faciliora tantummodo judicantes. Dimisitque cognatum [Vulg. add. suum], qui reversus abiit in terram suam.

[Т. ХГ, B. XI, G. XXXIV, Cap. XIX.] Mense tertio egressionis [h.] filiorum Israel de terra /Egypti, in die hac venerum in solitudinem Sinai. Narr, profecti de Raphidim, et pervenientes usque in desertum Sinai, castraraetati sunt in eodem loco, ibique Israel fizit tentoria e regione montis. Moses autem ascendit ad Deum, voeavitqueeum Dominus de monte, et ait: IIa?c dices domui Jacob, et n annuntiabis filiis Israel : Vos ipsi vidistis quae fecerim iEgypliis, quomodo portaverim vos super alas aquilarum, et assumpserim mihi. Si ergo audieritis vocem meam, et custodieritis pactum meum,eritis mihi in peculium de eunetispopulis: mea est enim omnia terra. Et vos eritis mihi in regnurn sacerdotale, et gens eaneta. Haec sunt verba que loqueris ad íilios Israel. Venit Moses: et convocatis majoribus natu populi, exposuit omnes sermones,quos mandaverutDominus. Responditque

universus populus simul : Cuneta quae locutus est Dominus, faciemus. Gumque retulisset Moses verba popnli ad Dominum, ait ei Dominus : Jam nunc veniam ad te in calígine nubis, ut audiat me populus loquentem ad te, et credat ibi in perpetuum. [C. XXXV.] Nuntiavit ergo Moses verba populi ad Dominum. Qui dixit ei : Vade ad populum: et sanetifica illos, hodie et eras, lavenlque vestimenta sua. Et sint parati in diem tertium : in die enira tertio descendet Dominus coram omni plebe super montem Sinai. Constituesque términos populo per cireuitum, et dices [Vulg. add. ad eos] : Cavete, ne ascendatis in montem, nec tangatis fines illius : omnis qui tetigerit montem, morte morietur. Manus non tanget eum, sed lapidibus opprimelur [h. Aliter, manus non tangat eum, quia si tetigerit, lapidibus opprimetur], aut confodietur jaculis: sive jumentum fuerit, sive homo, non vivet. Cum cooperit clangere buccina, tunc ascendant in montem. Descenditque Moses de monte ad populum,et sanetifieavitqueeum. Cumque lavissent vestimenta sua, ait ad eos : Estote parati in diem terlium, ne appropinquetis uxoribus vestris. Jam advenerat tertius dies, et mane inclaruerat, et ecce cœperunt audiri (onitrua, ac micare fulgura, et nubes densissima operire montem, clangorque buccinae vehementius perstrepebat : timuitque omnis [Vulg. tac. omnis] populus, qui erat in castris. Cumque eduxisset eos Moses in oecursum Dei de loco castrorum, steterunt ad radices montis. Totus [Vulg. Tunc] autem mons Sinai fumabat, eo quod descendisset Dominus super eum in igne, et ascenderet fumus ex eo quasi de fornace: eratque mons omnis terribilis.et sonitus buccinae paulatina crescebat in majus, et prolixius tendebatur. Moses loquebatur.et Deus respondebat ei. Descenditque Dominus super montem Sinai in ipso montis vértice, et voeavit Mosen in cacumen ejus. Quo cum ascend ¡sset,dixit ad eum: Descende, et contestare populum, ne forte velint transcenderé términos ad videndum Dominum: et pereat ex eis plurimamultitude.Sacerdotes quoque, qui accedunt ad Dominum, sanctiflcentur, ne percutiat eos. Dixitque Moses ad Dominum : Nonpoteritvulgus ascenderé in montem Sinai : tu enim testificatus es et jussisti : Pone términos circa montem, et sanctiñea ilium. [С XXXVI.] Cui ait Dominus: Vade, descende ; ascendesque tu, et Aaron tecum ; sacerdotes autem et populus ne transeant términos, nec ascendant ad Dominum, ne forte interliciat illos. Descenditque Moses ad populum, et omnia narravit eis.

[С, XXXVII, Cap. XX.] Locutusque est Deus cencíos sermones hos : [1 Prseceptum] Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra /Egypti, de domo servitutis. [2 Prœc] Non habebis déos alíenos coram me. Non faciès tibi sculptile, neque omnem similitudinem, qua; est in cœlodesuper, et quas in terra deorsum, neo eorum quœ sunt in aquis sub terra. Non adorabis ea, ñeque coles; ego enim sum Dominus Deus tuus fortis, zelotes, visitaos iniquitatem patrum in Pilios, in tertiam et qoartam generationem eorum qui oderunt me : et faciens misericordiam in millia hisquidiligunt me, et custodiunt praecepta mea. [3. Prase] Non assumes nomen Domini Dei lui in vanum; neo enim habebit insontem Dominus eum qui assumpserit nomen Domini Dei sui frustra. [4 Hrxc.] Memento, ut diem Sabbati sanctifiées. Sex diebusoperaberis, et faciès omnia opera tua. Séptimo autem die Sabbatum Domini Dei tui : non faciès in eo omne opas, tu, et filius tuus et filia tua, servus tuus et aocilla tua, jumentum tuum, et advena, qui est intra portas tuas. Sex enim diebus fecit Dominus cœlnm, et terrain, et mare, et omnia quae in eis sunt, et requievit in die séptimo : ideirco benedixit Dominusdiem Sabbati etsanetifieaviteum. [5Ргжс] Hooora patrem tuum et matrem tuam, ut sis longnevus super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi. [6 P.] Non oeeides. [7 P.] Non mœchaberis. [8. P.] Non furtum faciès. [9 P.] Non loqueris contra proximum tuum falsum testimonium. [10. P.] Non concupisces domum proximi tui, neo desiderabis uxorem ejus, non servum, non ancillary non bovem, non asinum, neo omnia quae tilias sunt. [С. XXXVIII.] Cunctus autem populus videbat voces, et lampades, et soniturn buccinee, montemque fumantem : et perterili ac pavore concussi, steterunt procul, dicentes Mosi: Loquere tu nobis, et audiemus: non loquatur nobis Dominus, ne forte moriamur. Et ait Moses ad populum : Nolite timere, ut enim probaret vos venit Deus, et ut terror illius esset in vobis, et non peccaretia. Stetitque populus de longe. [T. XII, С. XXXIX.] Moses autem accessit ad caliginem in qua erat Deus. Dixit praeterea Dominus ad Mosen : Il.nc dices filiis Israel : Vosvidistis quod de cœlo locutus aim vobis. Non facietis mecum ' déos argénteos, nee déos áureos facietis vobis. Altare de terra facietis mihi, et olleretis super eo holocausta et pacifica vestra, oves vestras et boves, in omni loco in quo memoria fuerit nominis mei, veniam ad te, et benedicam tibi. Quod si altare lapideum feecris mihi, non aedificabis ¡Uud de seclis lapidibus: si

* Ita et nostri mss. ; Martian, in aliis invenit Domino.

\ enimlevaveriscultrumtuum[Kufo;.iflc. tuum]super eum, polluetur. Non ascendes per gradus ad altare meum, ne reveletur turpitudo tua [h. super illud]. [C. XL, Cap. XXI.] Назс sunt judicia quœ propones eis. Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi: in séptimo egredietur liber gratis. Cum quali veste intraverit, cum tali exeat : si habens uxorem, et uxor egredietur simul. Sin autem dominus dederit illi uxorem, etpeperit filios et filias mulier et liberi ejus erunt domini sui, ipse vero exibit cum vestitu suo. Quod si dixerit servus Diligo dominum meum et uxorem ac liberos, non egrediar liber ; offeret eum dominus diis, et applicabitur ad ostium et postes, perforabitque aurem ejus subula, et erit ei servus in saeculum*.

P [C. XLI. ] Et si vendiderit filiam ejus in famulam, non egredietur sicut ancillas exire consueverunt. Si displicuerit oculis domini sui, cui tradita fuerit, dimittet earn : populo autem alieno vendendi non habebit potestatem, si spreverit earn. Sin autem filio suo despondent earn, juxta morem filiarum faciet illi. Quod si alteram ei aeeeperit, providebit puellee nuptias, et vestimenta, et pretiumpudicitiaa non negabit. Si Iria ista non fecerit, egredietur gratis absque pecunia. [G. XLIL] Qui perçussent hominem volens occidere, morte moriatur. Qui autem non est insidiatus, sed Deus illum tradidit in manusejus; constituam tibi locum quo fugere debcat. [С. XLIII.j Si quis industria occident proximum suum, et per insidias, ab altari meo evelles eum, ut moriatur. [G. XLIV.] Qui per

G eussent patrem suum et matrem morte moriatur. [C. XLV. Qui furatus fuerit hominem, et vendiderit eum,convictus noxaa morte moriatur. [C. XLVI.] Qui maledixerit patri suo et matri, morte moriatur. [C. XLVlI.]Si rixati fuerunt viri, et perçussent alter proximum suum lapide vel pugno, et ¡lie mortuus non fuerit, sed jacuerit in lectulo : si surrexerit, et ambulaverit foris super baculum suum, innocens erit qui perçussent: ita tarnen ut operas ejus et impensas in medicos restituât. [C. XLVUI.] Qui perçussent servum suum vel ancillam virga, et mortuus fuerit * in manibus ejus, criminisreus erit. Sin autem uno die supervixerit vel duobus, non subjacebit peenae, quia pe

I) ounia illius est. [C. XLIX.J Si rixati fuerint viri,

1 Partícula mecum abest in editis : exstat tamen in fonte Hebraico, canone Hebr. verit. et in aliis mss. codd. Laticis antiquioribus ac mêlions notae. Eamdem reperies lectionem apud Augustinus) in Speculo, ubi Scripturœ recitantur juxta translationem Latinara S. Hieronymi, quam ¡Ile ex Hebrœo nobis edidit. Mart.

— Unus Palatin, e nostris mes. vocem mecum ignorât.

• Sic legit canon Hebr. ver. et mss. alter codex S. Qermani a Pratis n. 3. Porro in editis alius est omnino sensus, ac ordo verborum ; quia in iis generale praaceptum est de quolibet homine, qui filiam suam vendiderit : hic autem sensus est de

servo, cujus (ilium in famulam vendit domiuus servi.Conférât qui voluerit,hanceditionem noslram cum antea vulgatis exemplaribus. Mart.

— Urbinas ms. servus usque in sseculum. Turn cum Palatino, Memmiano, atque editis, quis vendiderit filiam suam in famulam.

3 Hunc locum restituimus ad (idem Speculi sancti Augustini, in quo legimiis ut in Ilebrreo, et mortuus fuerit, etc. Alii omnes libri legunt in plural), et mortui fuerint. Mart.

— Idem mss. éditique libri, et mortui fuerint. Impressam lectionem ex Augustini Speculo Martian, accepit.

et perçussent quismulierem prägnantem, etabor- A furto reddat, [Vulg. add. ipse] ;venumdab¡tur. Si tivum quidem feoerit, sed ipsa vixerit: subjacebit damno quantum expetieritmaritus mulieris, et arbitri judicarint. [G. L.] Sin autem mors ejus fueritsubsecuta, reddet animam pro anima, oculum pro oculo, dentem pro dente, munum pro manu, pedem pro pede, adustionem pro adustione, vulnus pro vulnere, livorem pro livoro. [G. LI,] Si perçussent quispiam oculum servi sui aut ancillœ, et luscos eos fecerit, dimittet eos liberos pro oculo quem eruit. Dentem quoque si excusserit servo vel ancillae suae, similiter eos dimittet liber. [С LH.] Si boscornupetierit [Vulg.perçussent] virum autmulierem.etmortuifuerint, lapidibusobruetur :et non oomedenturcarnesejus.dominusque bovis innocens

inventum fueritapud eum quod furatusest, vivens, sive bos, sive asinus, sive ovis : duplum restituet. [C. LVII.] Si laeseritquispiam agrura vel vineam: et dimiseritjumentum suum, utdepascatur aliena: quidquid optimum babuerit in agro suo, vel in vinca, pro damni œslimatione restituet, [С. LVIII] Si egressus ignis invenerit spinas *, et comprehenderit acervos frugum, sive stantes segetes in agris, reddet damnum qui ignem succenderit. [C. LIX.] Si quis ceramendaverit amico pecuniam, aut vas in custodiam, et ab eo qui susceperat, furto abluía fuerint: si invenitur fur,duplum reddet. Si lalet fur, dominus domus applicabitur ad deos, et jurabit quod non extenderit munum in

erit. Quod si bos cornupeta fuerit ab heri at nu- j> rem proximi sui, ad perpetrandam fraudem, tara

diuslertius, et contestati sunt dominum ejus, пес recluserit eum, occideritque virum aut muliereiu: hos lapidibus obruetur, et dominus iUius occident. Quod ei pretium ei fuerit impositum, dabit pro animasuaquidquidfueritpostulatus.Il'ilium quoque et filiam si cornu perçussent, simili sententia; subjacebit. Si servum anciilamque invaserit. triginta eiclos argent! dabit domino, bos vero lapidibus opprimetur. [G. LUI.] Si quis aperuit oisternam, et foderit, et non operuerit eam.cecideritque bos vel asinusineam, dominuscisternaereddetpretium jumentorum : quod autem mortuum est, ipsius erit. [G. L1V.] Si bos alienus bovem alteriusvulneraverit, et ille mortuus fuerit: vendent bovem vivum, et divident pretium, cadaver autem mortui

in bove, quam in asino, et ove ас vestimento; et quidquid damni inferre potest: ad eos ulriusque causa perveniet, et si ilti judicaverint, duplum restituet proximo suo. [C. LX.] Si quis commendaveril proximo suo asinum, bovem, ovem,etomne jumentum, ad custodiam, et mortuum fuerit, aut debilitatum, vel captum ab bostibus, nullusque hoc viderit : jusjurandum erit in medio, quod non extenderit manum ad rem proximi sui: suscipietque dominus juramentum, et ille reddere non cogetur. Quod si furto, abblatum fuerit, restituet damnum domino. Si comestum a bestia, proférât ad eum quod occisum est, et non restituet'. [C. LXI.] Quia proximo suo quidquam horum mutuo postulaverit, et debilitatum aut mortuum fuerit, domino

inter se dispertient. Si autem sciebat quod bos L non pressente, reddere compelletur. Quod si

cornupeta esset ab heri et nudiustertius, et non cuslodivit eum dominus suus ; reddet bovem pro bove, et cadaver integrum accipiet.

[G. LV, Cap. XXII.] Si quis furatus fuerit bovem aut ovem, et occiderit vel vendiderit: quinqué boves pro uno boves restituet, et quatuor oves pro uno ove. [G. LVl] Si effringens fur domum, sive suofTodiens fuerit inventus, et accepto vulnere, mortuus fuerit ; percussor non erit reus sanguinis. Quod si, orto sole, hoc fecerit, homicidium perpetravit, et ipse morietur. Si non habuerit quod pro

• Proclivi librariorum lapsu spicas hoc locolegimus in omnibus codicibus mes. unoexceptocanono Ilcbr. ventatis, qui veram lectionem, id est, spinas, retinet. Errorem vero exscriptorm nostri ] sequuntur in Speculo sancti Augustini, non quidem imperilia, sed religlone ducti propter unanimem consensum mss. codicum quosinspexerunt. Mart.

— Ita et Vulgatae exemplar et Canon Hebraicas veritatis apud Martian, rectissimehabent.Plerique alii Latini libri, nostrique mes. spicas.

1 Diversa est interpunctio hujus loci in Hebraso hodierno, et in Samaritano textu; nam Hebraico hoc modo legitur: adducet eum teslem: raplum non reddet. At in Samaritanorum volumine ita scriptum est, obw Nvi ПЭТОП ТУ КП\ iabi ed natterepha, velo tessalem, id est,t adducet teslem raptu*. et non reddet. Nee solum inerpuncto differunt hie quo textus, sed vocibus etiam nonnihit discrepant. Hebreeus legit cum utlixo pronomibe

praesentiarum fuerit dominus, non restituet, maxime si conduclum venerat pro mercede operis sui. [G. LXH.] Si seduxerit quia virginem nccdum desponsatam, dormieritque cum]ea:dotabileam,et habebiteam uxorem.Si pater virginis darenoluerit, reddet pecuniam juxlamodum dotis.quam virginee accipere consueverunt. [G. LXIlI.]Maléficos nonpatieris vivere. [C. LXIV. ]Qui coierit cum jumento, morte moriatur. [С. LXIV.] Qui immolât dus, occidetur, praeterquam Domino soli. [C. LXVI ] Advenam non contristabis, nequealfliges eum : adveuae

lilNa', iebiehu, adducet eum; Samaritenus absque ullo pronomine NU', iabi, id est, adducet. Idem habet Nti, velo cum partícula connexiva, Hebraeue nullum habetconnt'xivari) conjunetionemeum negatione Ns, lo. Gaeterum in Hebraico textu nonnulla fuisse permutata,Mas8oretharum inlerpunctis nulli dubium esse debet, cum Hieronymus bic in suo exemplari Hcbrœo legerit, ut unnc legunt Samaritani. Mart.

— In Urbipate ms. deferel. Palatin defend. Porro haud scio quam vere ait Martianaeus, legisse Hieronymum in suo exemplari Hebraso, ut nunc legunt Kamaritani. Nam et iis verbisarfeum, indicat so, quod in Hebraico, est, non item in Samaritano, pronomen novisse, et in sequentibus, quod occisum est, videtur pro Samaritano ту testem, legisse ПК articulum,hoc fere modoГВПВП Ш V»m labiebu eth attrepbab.

« PoprzedniaDalej »