Obrazy na stronie
PDF

stianis fidelibus aperirijusserit, vel quod loca sub- A gesta redduntur: sic Liberio restituta spectabiliora Card. Baronius ad annum 352 jure asserit, resecan- A concambiat. Mm. (Manu mea.) f Joannes presbyter

terranea, seu cryptas arenarias ad usum sepulturæ Christianorum adaptari mandarit. Utroque modo Julius potest dici fecisse cœmeteria. Quo autem modo ea fecerit, mihi compertum non est.

ALTASERRA.

Linea 8. Et notitia, quae omnibus pro fide ecclesiastica est, per omnia colligeretur, et omnia monumenta in Ecclesiam per primicerium notariorum comfecta celebrarentur, sive causationes, vel instrumemta aut domationes, vel commutationes, vel traditiones, aut testamenta, vel allegationes. Sæviente persecutione officium notariorum in Urbe erat gesta martyrum colligere: cessante persecutione, ne sine actu essent, eis tributum munus curandi notitiam rerum ecclesiasticarum, id est, conficiendi omnia acta ecclesiastica, quæ confecta referebantur ad primicerium notariorum, qui erat primus e septem, et dicebatur primicerius notariorum, ut primicerius dicitur præfectus minorum clericorum can.Perlectis. vers. Ad primicerium, dist. 25. Ad primicerium notariorum, inquam, referebantur omnia acta ecclesiastica, puta causationes, id est instrumenta quæ pertinent ad causas, seu judicia ecclesiastica,donationes, commutationes, traditiones, ex causa scilicet acquirendi d9minii,puta emptiones,venditiones, testamenta vel delegationes : sic enim existimo legendum pro allegationes. Delegata sunt legata, vel quælibet n9vissimæ voluntatis judicia. Anastas. in lnnocent. I: « In quo loco beatissimus Innocentius ex delegatione illustris feminæ Vestinae, titulum Romanum constituit. » Augustin. de Tempor. serm. 76: « Cæterum dispendium magnum esf, cum tibi Dominus ad hoc dederit ut dispenses, ejus delegata non serves.» Optat. Milevit. advers. Donatist. lib. 1 : « Brevis auri, et argenti sedenti Coeciliano, sicut delegatum a Mensurio fuerat, traditur, adhibitis testibus. »

Aut manumissiones clerici in ecclesia per scriniarium sanctae sedis celebrarent. Julius statuisse memoratur, ut manumissiones in ecclesia fierent apud scriniarium sedis apostolicæ : sed verius est ex constitutione Constantini hoc introductum, ut manumissiones fierent in ecclesia, l. 1, c. De his qui in eccles. manumitt., Cujus meminit Sozom. lib. iii, cap. 9. Manumissignes fiebant in ecclesia apud episcopum, et apud gesta ecclesiae insinuabantur, quo tutius esset libertatis beneficium. Augustin. serm. 2. de vit. com. Cleric: « Tamen de laboribus suis, antequam esset clericus, emerat aliquos servulos, hodie illos in conspectu vestro manumissurus est episcopalibus gestis. » Manumissiones in Urbe fiebant in ecclesia apud scriniarum sedis apostolicæ, quia referebantur in scrinium, id est, archivum ecclesiae,cujus custodia est penes scriniarium sedis apostolicae, cap. Ad audientiam, de praescript.

BENCINI.

Linea 3. Hic in multa tribulatione, In martyrologio veter. Reginæ. uti advertit Holstenius in animadversionibus ad %$'$'; consimilia leguntur : « Pridie Idus Aprilis, Romæ depositio Julii episcopi, et confessoris, qui Constantio Ariano filio Constantini decem mensibus tribulationes et exsilia perpessus, post ejus mortem cum magno decore ad suam sedem reversus est. » Julius nunquam actus in exsilium; insuper damnatoJuIio adhuc per aliquot annos Constantius imperavit. IIæc, ut feor, erant antiqua gesta Liberii; sive quæ in Liberio inseri debuerantin factis additionibus catalogis,et indiculis Romanorum pontificum; ex scribentium vero oscitantia, sicuti in aliis pontificum gestis factum advertimus, in Julio insertum est. Haec vero additio, si in Liberio addatur, expungantur reliqua, quæ de communione cum secta Rebaptizantium perpcram, et falso inserunt. Sicuti a jî expuncta veriora

[ocr errors]
[ocr errors]

erunt gesta. BINII ET LABBEI.

[blocks in formation]

Catalogus ætatis Liberii non solum exprimitconsulatum Titiani,et Feliciani (celebrem epocham mortis Constantini Magni) quo consignatur primum Pascha pontificatusJulii; verum etiamindicät diem notatam ejusdem sedis exordio, nempe 6 Februarii, quæ iisdem consulibus anno 337, incidit in Dominicam aptam in episcopali consecrationi. Error tamen irrepsit in summam temporis attributam Julio pontifici, quae id eodem catalogo sibi non constat, cum ræter annos solidos assignet mensem unum, et ies sex, eamque summam dinumeret, ex præfata die 6 Februarii, sive viii. Idus Febr. usque ad pridie Idus Aprilis. Defectum mensis, in expresione summæ subtracti per librarios, emendant picturæ in basilica S. Pauli praeservatae, quæ duos menses distincte exhibent,expressos etiam in quatuor catalogis codicum Italiæ vetustiorum,et in Belgico Papæbfochii, necnon in Colbertinis fere omnibus, quemadmodum et in codicibus Anastasii. Verum et in picturis et in catalogis, qui menses exhibent correctos,vitiatus est numerns annorum; cum undecim tantummodo videantur in his assignati Julio papæ, cui catalogus Liberianus et Felicianus attribuunt annos quindecim signatos etiam nota consulari ad consulatum scilicet Constantini Augusti V et Galli Caesaris (Christi 352) ex memoratis coss. Titiano et Feliciano 337: quibus terminis quindecennium integrum continelur. Conjectari ergo possumus, notas numerales nonnihil fuisse detrita§in apographo, unde hanc epocham descripserunt tum librariüs in catalogo quarti sæculi sub Liberio,tum auctor picturarum proximo saeculo per ætatem Leonis Magni ex XV : I. VI. librarius catalogi expresserit XI : II VI, et auctor picturarum effecerit XI : II VI. Restituenda igitur epocha non tam ex figuris numerorum quam ex periöchæ verbis expressis in cataloo Liberiano ex die v:ii Idus Februarii, Titiano et eliciano coss. (Christi 337), ad diem pridie Idus Aprilis Constantino V et Gallo Cæsare coss.(Christi 352), recte complexa annos solidos xv, mens. ii, dies vi. Comprobatur lectio catalogi ex alio opusculo quarti pariter sæculi (nempe, ex Depositione episcojorum) supra exhibito in Prolegomenis ex Bucherio ; ubi ` depositio Julii refertur ad eamdem diem, prid. Idus Aprilis, via Aurelia, milliario iii in Callisti: ubi advertendum est, non esse intelligendum cœmeterium Gallisti via Appia situm, sed coemeterium viæ Aureliæ, in quo Å; papa depositus fuit, cui nomon fuit cœmeterii Calepodii ab auctore, uti supra in num. Callisti declaratur. Hac observatione restitutis epochæ notis numeralibus,caeteri quoque catalogi producti in Prolegomenis ad S.Julium in serie Pont.Rom., præsertim Italici, quos diximus fuisse descriptos ex picturis basilicarum, suam recipiunt integritatem, et assignantur anni quindecim, menses duo, dies sex, Julio pontifici. - Notae historicae. Linea 3. — IIic in multa tribulationc et e.rsilio fuit mensibus x, et post hujus Constantii mortem cum gloria reversus est ad sedem beati Petri apostoli.

dum esse a sectione Julii hoc additamentum, perperam illatum in textum l3ibliothecarii ; cujus contextui cognoscitur repugnare. Cum enim Bibliothecarii textus attribuat I}. Julio sedis annos undecim, menses duo,eamque temporis summam inghoet sub consulatu Feliciami (Christi æræ 337) cui Ma.rimum collegam loco Titiani mendose assignat, consequitur, üt Julium pontificem vita functum sentiat anno 348, nec propterea superstitem fuisse Constantio Ariano, qui vitam produxit ad annum 361. In catalogis certe nihil prorsus invenitur de exsilio Julii apæ. Quare transcripta videtur apocope ex Actis ííí papæ Julii successoris, et imprudenter apposita margini ab amanuensi loco non suo, unde alius descriptor æque imperitus inserendam putavit in textum marginaliannotationi respondentem.Quod si exsilium fortasse toleravit mensibus decem sub Constantio Ariano pontifex Julius (cujus tamen indicia aliunde non suppetunt), reversio Julii ad sedein suam potius contigerit postquam Constantius abierit, quam postquam e.ccesserit vita : et mendum fuerit in reddendò ex quo obiit Constantius.Cum legendum esset ex quQ abiit Constantius, verum donec exsilium Julii aliunde non doceatur, proximior vero videtur sententia putans, ex Liberii successoris historia imprudenter excerpta hæc verba fuisse, vel aliquid detruncatum de exsilio beati Anastasii hujus sectionis beati Julii. Linea. 5. IIic fecit duas basilicas in urbe I{oma, unam ju.rta forum, etc. lianc sacris picturis, et musivis decoratam ab eodem pontifice Julio affirmat Adrianus Iin epistola ad Carolum Magnum,de cultu imaginum sacrarum, legenda in concil. general. edit. Labbæi, tomo VII, pag. 955, et in præcedenti edit. Binii, tomo III, sectione poster., pag. 126, col. ubi habetur : « Sanctorum pontificum Sylvestri, Marci, et Julii mirae magnitudinis sanctæ eorum eeclesiæ apud nos sunt depictæ tam in musæo, quamque in cæteris historiis cuin sacris imaginibüs. » Linea 9. — Et omnia monumenta in ecclesiam per primicerium notariorum confecta celebrarentur, etc., vel instrumenta, aut donationes, etc., clerici in ecclesia per scriniurium sanctæ sedis celebrarent. Ita præ$titum fuisse per sæcula complura docent archiva Urbis, et Urbi proxima. Proferam exemplum undecimi sæculi ex Farfensi in tabulis signatis anno v Benedicti papæ [Septiini] et Henrici imperatoris III, indictione xv, qui sunt characteres ánni 1017. In his tabulis archipresbyter et clerus diaconiae sancti Eustachii cedunt D. Hugoni abbati domos positas Romae regione nona, et cessio celebratur pér scriniarium sanctæ Romanæ Ecclesiæ his verbis : « IN N. D. D. SAL. N. I. X. (In nomine Domimi Dei Salvatoris nostri Jesu Christi.)Anno Deo propitio pontificatus domini nostri Benedicti summi pofitificis, et universalis papæ in sacratissima sede beati Petri apostoli V, et imperantis domini nostri Henrici a Deo coronati magni, et pacifici imperatoris anno ejus 111, per indict. xv, mensis Januarii die 23. Certum est nos Petrum religiosum archipresbyterum venerabilis diaconiæ sancti Christi martyris Eustachii, qui appellatur in Platanis, seu Joannem secundum, atque Eustachium tertium religiosos presbyteros jam dictæ diaconiæ, consentiente in hoc nobis cuncta congregatione presbyterorum Dei ejusdem veri, diagogiae sancti Eustachii hac die cessisse, atque tradidisse, etc., donos, etc., positas l{omae regione nona in Scorticlari inter Thermas Alexandrinas, et intra hos fines. Ab uno latere tenentem Benedictum presbyterum, qui est juris nostrae diaconiae sancti Eustachii, et oratorium Salvatoris tui (qui supra) domine llugo exigue ai, |);us concarn})iator, etc. Quam scribentiam rogavimus seriniarium sanctæ l{omanæ Ecclesiæ in mensc, et indictione suprascripta xv. f Petrus archipresbyter de diaconia sancti Christi martyris Eustachii in hoc

[merged small][ocr errors]

secundus mm. ss. (manu mea subsignavi) f Eustachius presbyter tertius mm. f Benedictus presbyter mm. f Adrianus presbyter mm. Joannes Dei nutu judex. f Ego Georgius Domini gratia arcarius sanctae apostolicæ sedis. f Marinus germanus domini Crescentii urbis Romæ præfecti. Ego Petrus scriniarius sanctæ Romanæ Ecclesiae q. s. (qui supra.) scriptor hujus chartæ per tertium subscriptiones et traditionem factam complevi, et absolvi. » Placuit inserere hoc documentum, non modo futurum specimen servatæ legis a sæculo quarto ad undecimüm, celebrandi scilicet cessiones, et permutationes fundorum pertinentium ad Urbis ecclesias per scriniarium sanctæ sedis apostolicæ, cum subscriptionibus contrahentium, et judicium,ac notarii sanétæ sedis, et nobilis viri, qualis erat Germanus praefecti Urbis (et fortasse adhibebatur ut testis) unde constet de accurata administratione rerum ad titulos, ac diaconias Urbis pertinentium ; sed etiam indicium futurum apud posteros consuetudinis nunquam intermissae dividendi Urbem in regiones civilès xiv, ab Augusto institutas in Actis forensibus (quarum in nona sita est diaconia sancti Eustachii), et comprobaturum nomina Thermarum Alexandri,et oratorii sancti Salvatoris, nostra etiam ætate præservata una cum Platanis, unde cognomentum acceoserat diaconiæ sancti Eustachii in Platanis tunc

appellatæ. pp. CIACONII.

Linea 3. IIic in multa tribulatione, et eaesilio fuit mensibus decem. Confutatur commentum istud; nam nec exsilium unquam subiisse legitur; et ipse obiit ante Constantini mortem: quæ quidem tum ex Græcis et Latinis scriptoribus, tum etiam ex Athanasio quivis clarissime potest cognoscere.

PAGII.

Sanctus Julius, natione Romanus, ex patre Rustico sanctum Marcum excepit,ordinatus die sexta Februarii, quæ anno trecentesimo trigesimo septimo in Dominicam incidebat. Eo sedente universus Oriens tumultuabatur ob hæresim Arianam,et Arianorum odium in S. Athanasium episcopum Alexandrinum. Anno treceytesimo quadragesimo primo celebratum est concilium Antiochenum, cui occasionem dedit dedicatio templi Antiocheni, quod a Constantino Magno inchoetum,sub Constantió absolutum est ; unde Athanasius in libro de Synodis ait: Antiochiae movam synodum per causam Encaeniorum coegerunt. Quare Constantius imperator Arianus, prætextu, htijus dedicationis,0rientis episcQpQs convocavit. Hanc synodum Arianorum conciliabulum credidit Baronius, et oumes alii post eum usque ad Schelestratium, qui in libro, quem edidit de sacro Antiocheno concilio, ostendit quadruplici titulo synodum Antiochenam impetitam fuisse. Primo, quod Arianorum conciliabulum fuerit. Secundo, quod Athanasium deposuerit. Tertio, quod fidem perverterit. Quarto quod disciplinam ecclesiasticam impugnarit. Sed vir doctissimus ibidem ostendit hæc quatuor non convenire primordiis Antiochenae synodi a nonaginta Patribus celebratæ, sed fini, aut novissimis Antiocheni conciliabuli, a quadraginta circiter Eusebianis celebrati, actis. Cum vero ante illud concilium Eusebius Nicomediensis episcopus legationem misisset ad Julium Romanæ urbis episcopum, rogans, ut causæ Athanasii judex ipse esse vellet, Julius S.Athanasium et Eusebianos Romam evocavit : ubi postquam advenit Athanasius, Julius Elpidium et Philoxenum presbyteros suos in Orientem misit, Eusebianos ad synodum l{omanam evocaturos. Eusebiani ab his Romam ad causam dicendam citati, audito nomine ecclesiastici judicii, adeo contremuerunt, ut ad solitas artes convcrsi, Julii presbyteros ultra diem synodo præfinitam aJulio, detinuerint,vanasque prætulerint excuficisci non liceret. Quare concilium Romanum jam antea indictum Julius celebravit anno 342. Huic adfuere quinquaginta episcopi, cura Vitonis Sylvestri pontificis in Nicænã quòndam synodo legati. Ibi causa S. Athanasii ad examen vocata est, isque communione et episcopatu dignus judicatus, Tut urus criminum, quæ ipsi affinxerant Eusebiani : ectæ sunt in concilio litteræ Eusebianorum ad Julium papam, synodi Antiochenæ nomine datæ, quæ stylo insolenti et contentioso erant scriptæ, et niultiplicem adversus pontificem querelam continebant, Iis respondit ex concilii sententia pontifex, cujus epistola, quam refert S. Athanasius apologia ii adversus Arianos, insigne est ecclesiasticæ disciplinæ promptuarium. Marcellus Ancyranus episcopus, qui anno trecentesimo trigesimo sexto in synodo Constantinopolitana, in qua S. Athanasius exsulare jussus est, episcopatu depositus, et exsilio multatus fuerat, quique ad sedem suam reversus, iterum de hæresi accusatus, in dicto concilio Antiocheno damnatus fuerat, in hac synodo Romana coram Julio papa causam dixit, et innocens declaratus est; Athanasius quippe in epistola ad solitarios de eo seribit: Ille autem I{omúm profectus, sese innocentem docuit : sed communionem ante ipsi Julius non restituit, quam fidei professionem in scriptis illi tradidisset, quam refert Epiphanius hæresi Lxxii. Verum est Baronium existimjare, eam professionem fidei non esse eam quam Julius er omnia consentientem esse tradit Ecclesiæ cathoicæ, quod licet in ea multa ad Arianorum impietatem confutandam reperiantur; tamen quod pótissimum exigebatur a professore catholico, `nomen consubstantialis in ea non legatur. Sed silentium illud Marcello minime vitio vertendum; cum nullus eum accusaret, quod non crederet consubstantialitatem, quam subscripserat et defenderat in concilio Nicæno; sed tantum ei imputaretur error contrarius, Sabellianorum nempe et Pauli Samosateni. Porro licet Marcellus tam in hac synodo Romana, quam in Sardicensi, de qua mox absolutus fuerit, eum tamen ab hæresis suspicione liberare aliqui frustra eontendunt,cum ab Athanasio,et postea ab omnibus hæreticus agnitus fuerit, ut videre est in critica Bafgniana ad annum 347, et apud Schelestratium in dissert. 111, de sacro concilio Antiocheno, cap. 5, ubi observatur ejus hæresim nonnisi post multos ab ejus obitu annos innotuisse. Post synodum Romanam Eusebiani improba iterum audacia, in Ecclesiis perturbandis, insidiisquo Athanasio tendendis,usi sunt. Quare Julius pontifex causam Athanasii ad Constantem imperatorem retulit, et commendavit, ut apud fratrem Constantium pro ejus in sua sede restitutione ageret. Constans ad Constantium fratrem hac de re scripsit, et ambo imperatores concilium Sardicæ, quæ uíbs confinis est Illyrici, Mysiæ, et Thraciæ in annum trecentesimum quadragesimum septimum indixerunt, ut manifeste patet ex eadem Athanasii secunda apologia, ex ejus epistola ad solitarios, et ex ipsa synodica epislola Patrum synodi ad omnes episcopós. Huic synodo trecentos fere episcopos interfuisse auctor est Athanasius in dicta ad solitarios epistola. In ea S. Athanasius, Marcellus Ancyranus, Asclepas Gazensis, et alii ab Eusebianis – inique damnáti, absoluti sunt. Epistola synodica ad Julium papam scripta, in qua illa verba notatu digna sunt, quibus egregie asseritur Romani pontificis primatus : IIoc enim optimum et congruentissimum esse videbitur, si ad caput, id est ad Petri apostoli sedem, de singulis 1? provinciis, Domini referant sacerdotes. dem constat ex epistola synodica ad Ecclesiam Alexandrinam, et ex epistola synodica ad omnes episg9pQs, quæ a S. Athanasio apologia II referuntur. Viginti canones ab ea synodò conditos numerant Græci; viginti et unum Latini. Tertius, quar

[graphic]

sationes, quod metu Persici belli,Romam ipsis pro- A tus, et septimus canon jus appellationum in episco

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

porum causis asserunt Itomano pontifici, ad homoramdam sancti Petri apostoli memoriam. Ex iis quidam asserunt, sed falso, jus appellationum ad ltomanam sedem non confirmatum, sed institutum a concilio Sardicensi; nam hoc ipso quo Romanus pontifex exjure divino omnium épiscoporum primus, et cæteris jurisdictione supérior, ac Ecclesiæ caput, consequens est, ut ad ipsum episcopi, cum injuriam patiuntur, appellare possint. Quarejus appellationuin episcopalium ad Romanam sedem pontificii primatus appendix est. Et revera, inquit I'erronius cardinalis in Replica ad responsioncm Magnæ Britanniæ regis cap. 3, si jus illud a concilio Sardicensi institutum esset, qua ratione Julius Romanus pontifex pluribus ante concilium illud annis hæc ad Eusebianos scripsisset : « 0portuit secundum canonem, et non isto modo,judicium fieri; oportuit scribere omnibus nobis, ut ita ab omnibus, quod justum esset, decerneretur. Episcopi enim erant, et non vulgares ecclesiæ, qui ista patiébantur, sed quas ipsi apostoli ad fidem instruxérunt. Cur igitur et in primis de Alexandrina civitate nihil nobis scribere voluistis? An ignari estis hanc consuetudinem esse, ut primum nobis scribatur, ut hinc, quod justum est, definiri possit? Quapropter si istis hujusmodi suspicio in episcopum cóncepta fuerat, id huc ad nostram Ecclesiam referri oportuit. » Petrus de Marca lib. vii de Concordia sacerdotii et imperii, cap. 3, existimat jus in Sardicensi synodo quæsitum episcopo Romano, diversum prorsus esse a judicio appellationis, nihilque aliud ei concessum, ę ut decernere posset causæ retractationem. erum jam viris doctis observatum, synodum hanc non solum jus concedendi revisionem, sed potestatem judicandi appellationes ab episcopis depositis factas ad Romanam sedem, pontifici Romano asseruisse et confirmasse. Quæ contra hæc vir doctissimus affert, ab aliis confutata, ostensumque appellationum usum, tum in Ecclesia Orientali, tum in Occidentali post concilium Sardicense frequentem fuisse; ejusque iniqua perperam detrudi ab eodem raesule ad concilii Trullani tempora in Ecclesia ræca, et ad octavum saeculum in Latina. De his legendus Natalis Alexander sæculo iv. Porro canones in hoc concilio Sardicensi sancitos explicat Christianus Lupus in }$ 1 decretorum et canonum synodorum generalium et provincialium. Ursatius et Valens episcopi Pannonii, hic Mursiae, ille Singindonis, qui in suspicionem Arianæ hæresis veneran!, ideoque a synodo Sardicensi damnati fuerant,libellum supplicem porrexerunt synodo Mediolanensi eodem anno trecentesimo septimo congregatæ, quo Arii et Photini perfidiam damnabant, a qua suscepti sunt in communionem. Haec synodus, quae celebrata est praesentibus Julii papae legatis, ut testatur S. Ililarius in fragmento de synodis, vel presbyteris Romanae Fcclesiæ præsentibus, ut docet èpistola concilii Ariminensis, habita est, ut in Photini episcopi Sirmiensis hæretici causam inquireretur, ut ibidem habet Hilarius. Numerosam fuisse synodum oportuit, cum de statu metropolitani episcopi, et de causa fidei ageretur. Prima autem Photini damnatio facta est in hac synodo Mediolanensi, ct repetita a Julio papa in synodo Romana biennio post habita; et tandem in synodo Sirmiensi anno trecentesimo quinquagesimo, primo, quadriennio post Mediolanensem, in qua ultima Photinus primo damnatus ac depositus est. Harum trium synodorum epochae in critica Baroniana exacte discussæ. Porro Photini haeresis hæc fuere capita. Primo : Deum solitarium esse, et more judaico confitendum effutiit, nullam Verbi divini,aut Spiritus sancti putans esse personam, sed unam esse Patris, et Filii, et Spiritus sancti operationem prædicans. Secundo : Christum initium accepisse ex Maria,et merum esse ' resi Lxxi, Theodoretó, lib. iii hæreticarum Fabular., et aliis. Julius pontifex Sirmiensi syngdo non diu supervixit; obiit enim die duodecima Aprilis anni treêentesimi quinquagesimi secundi, pqstquam sedisset annos quindecim, menses duos, dies sex, ut legitur in chrohico Damasi. Sepultus est via Aurelia, in coemeterio Calepodii, indeque postea translatus ad basilicam sui nominis, sive Sanctæ Mariæ trans Tiberim. Tribus ordinationibus mense Decembri, fecit presbyteros decem et octo, diaconos quatuor, geopo- præterea novem per diversa loca ordinav1t. Ex omnibus Julii papæ scriptis supersunt duæ tantum epistolæ ab Athanasig in apologia secunda relatae ; quarum altera ad Eusebianos, altera ad Ecelesiam Alexandrinam missa. Duæ vero decretales, quæ sub ejus nomine circumferuntur, quæque

hominem nsseruit, quae constant ex Epiphanio hæ- A martyris,quam proxime sequebaturapostolorum PeQuin etiam dicunt eae iis aliqui eum natum esse 24, A Ab illo tempore Natalis Christi festivitas in Oriente

in editionibus conciliorum leguntur ad Oriëntales B

scriptæ, et epistola Orientalium ad ipsum Julium supposititiæ sunt, et consarcinatæ ex variis Latinoruimi scriptorum fragmentis a decretalium fabricatore. Joannes archiepiscopus Nicænus in epistola de die Natali, quam Gonbefisius ex Græco transtulit, et adnotatiónibus illustravit, narrat Cyrillum Jerosolymitanum episcopum ad Julium póntificem litteräs dedisse, quibus moneret impossibile esse ut in Epihaniæ solemnitate triplicis solemnitatis memofia in sacris ac inter se distantibus locis perageretur, inter quas celebritates, cum Natalis Dómini esset, ex Jacobi fratris Domini, sive traditione, sive permissione accidit ut Romæ optime re discussa, et diligenti, quam adhibet supputatione adhibita,Natalis Dómini verum diem in 25 Decembris incidere constaret: « Inque hunc modum, inquit, Julius Romanus patriarcha menses Hebræorum atque Romanorum cQmposuit : a quo tempQre cœpit Romana Ecclesia lætis gaudiis celebraré Natalem Salvatoris diem 25 Decembris, tradiditque celebrandam universis Ecclesiis. » Hinc addit D. Basilium non modo in suis Moralibus signasse Salvatoris Natalem diem 25 Decembris, sed Gregorio Nazianzeno in mandatis dedisse, in synodo Comstantinopolitana promulgari, ac celebrari 25 Decembris, quanquam quidam non assenserint; tandem sub Arcadio et IIónorio, dum hic Bizantium aliquando accederet, cooperante sancto Joanne Chrysostomo, et ex Cypro accersito sancto Epiphanio, definitum quoquè in Oriente esse, ut eadem die 25 Decembris Natalis Domini celebraretur : quibus , assensum et reliqui deinceps atriarchæ dederint.-Sub Honorio autem festum atalitium jam Romæ ritu solemni celebratum, ita narrat: Romani sua die natale Domini celebrarunt, cum lectionibus perfectis, multisque tropariis atque modulis. Exstat hæc Joannis Nicæni epistola tom. II Auctarii bibliothecae Patrum, pag. %j?' Hæc consonant cum his, quæ habet Gregorius Nyssenus episcopus, initio orationis funebris in S. Basilium fratrem, in qua, postquam locutus est de festis quæ præcesserunt Christi apparitionem, seu Natale, ita habet : « Sed primam célebritatem una cum aliis non numero : nam quæ propter divinam unigemiti Filii apparitionem per ßartum Virginis festivitas instituta est, ea non simpliciter sanctâ celebritas est, sed sancta sanctarum, et celebritas celebritatum. Igitnr, quæ hanc consequuntur numeremus. Primum nobis apostoli et prophetæ spiritualis cœtus initium fecerunt, sunt autem hi: Stephanus, Petrus, Jacobus, Joannes et Paulus. Deinde post hos conservato ordine suo, pastor et magister pr;i'sontem nobis celebritatem auspicatur, » nempè Basilius, cujus festum Græci primo Januarii die celebrant, quem diem ex Gregorio Nysseno antecesserat apparitionis Christi per partum Virginis festivitas; pòst quam celebrabatur solemnitas S. Stephani proto

D

triJacobi, Joannis et Paulifestivitas, quæ una eademque die $ ut idem S. Gregorius nos docet in oratione de laultbus S. Stephani. Deinde sequebatur celebritas S. Basilii die prima Januarii.Eumdem morem de celebratione Natalis et Epiphaniæ in Ecclesia sua obtinuisse, testis est Gregoriüs Nazianzenus in orat. 49 in Epiphaniam, p. 632, ubi Nativitatis Domini,et magorum adorationis festivitatem,de qua peculiarem orationem habuit,ab Epiphaniæ festo diversam fuisse diserte affirmat : « At Christi quidem Nativitas apta solemnitate prius tum a festi duce,et auspice, tum a vobis atque adeo ab omnibus, tam qui in mundo versantur, quam qui in mundo sublimiores sunt celebrata est, etc. Nunc vero alia Christi actio, aliudque mysterium sequitur, » nempe Epiphania, quæ ideo post Nativitatem celebrabatur. Joannis Nicæni narratio etiam confirmatur ex iis, quæ habet Chrysostomus in sermone 35 de Christi Nativitate, qui exstat tomo V ejus Qperum, pag. 466, scilicet ante decem annos idem festum Natalis Domini, seorsim ab Κ die 25 Decembris celebrari cœptum fuissé. Erat tum S. Joannes Chrysostomus, qüo tempore eam orationem hahuit, nondum episcopus, sed presbyter tantum Antiochenæ Ecclesiæ, ut ostendit Combefisius in notis ad laudatam Joannis Nicæni epistolam ; sed sive orationem dixerit Antiochiæ, sivè Constantinopoli, vix decennium præteriisse docet, ex quo Natalis Domini verus cognosceretur : Et quidem,inquit, nondum decimus annus est, eae quo hic ipse dies manifeste nobis innotuit. Pergit deinde narrare ex Ecclesia Occidentis, in quâ Natalitii diei antiqua traditio erat, in 0rientalem, ita ejus celebritatem rediisse, ut non omnibus statim arrideret, Dominum mense Decembri natum esse : Hic dies cum ab exordio iis, qui in 0ccidente habitant, cognitus fuerit, nunc ad nos demum, non ante multos annos transmissus. Dicit postea dissensionem hujus rei inter doctos fuisse, aliis eam tanquam rem novam rejicientibus, aliis vero tanquam antiquitati etiam Orientalium consonam, sed jam diu antiquatam suscipiendam et restituendam contendentibus. Gretzerus quidem ad caput 8 Codini negat hanc homiliam essé S. Chrysostomi; eidem tamen validissimis argumentis astruunt, tam Casaubonus Exercitatione 2 in Baronium,quam Combefisius loco laudato. Videndus hac de reTFlorentinius in notis ad martyrologium Hieronymianum Exercitatione 2, pag. 495 et sqq., ubi etiam fuse disserit de pervigilio ejusdem festi. Legendus itidem Zacagnius in præfatione tomi I ad Collectanea monumentorum veterum Ecclesiæ Græcæ ac Latinæ, num 33, ubi existimat verba sancti Chrysostomi superius relata, intelligenda esse de Antiocheni patriarchatus Ecclesiis, in quibus Š rum more, una eademque die, Epiphaniæ et Nativiiatis festum antiquitus agebatur. Non me latet Combefisium laudatum scribere Joannis episcopi Nicæni epistolam de die Natali novam esse, et fabulis plenam : sed quidquid hac de re sit, quæ ex ea superius retulimus, fabulis accensenda non sunt, cum confirmata quodammodo videantur ex duobus sanctis Gregoriis Nysseno et Nazianzeno, ac sancto Chrysostomo locis citatis. Cæterum quo præcise tempore festum Natalis Christi celebrari cœperit, incerfum omnino remanet. Certe Clementis Alexandrini ætate, ideoque sæculo secundo exeunte, vel nondum celebratum,vel peculiari diei affixum non fuisse, saltem in Ægypto ubi vivebat, et in provinciis vicinis, deduco ex libro 1 Stromat., ubi circa finem srribit : Sunt autem qui curiosius Natali Domini mom solum annum, sed etiam diem addunt, quem dicunt 20 anni Augusti, in 25 Pacom, id est vigesimum diem mensis Maii, non vero diem $,$; ut quidam volunt; mensis enim Pacom 'ptiorum initium ducit a die vigesima sexta Aprili§ nostri. Et paulo post :

vel 25 Pharmuti, id est die decima nona, vel vigesi-
ma Aprilis nostri; mensis enim Pharmut Ægyptio-
rum incipit vigesima septima die Martii nostri. Ex
quibus necessario inferendum videtur non solum
fatalem Domini petuliari diei affixum non fuisse,
sed etiam non fuisse tunc celebratum, sicut celebra-
tur ejus baptimus, quod tradit idem Clemens Ale-
xandrinus ibidem : Basilidis autem sectatores, in-
quit, ejus quoque baptismi diem celebrant, totam præ-
cedentem noctem im lectionibus transigcntes.
Illud tamen certo constat pricis Ecclesiæ tempo-
ribus, et post Clementem Alexandrinum, festüm
Epiphaniæ idem fuisse ac festum Natalis Christi,quo
scilicet Savator noster mortalibus sese conspicien-
dum præbuit, et Epiphania tam Christi Natalem,
quam adventum magorum, et Christi baptismum
signasse, ut demonstrat Dionysius Gothofredus ex
SS. Patribus in commentario legis § Theodosii Ju-

nioris de spectaculis, anno quadringentesimo vige- B

simo quinto datæ.Festum autem Epiphaniæ celebrabatur, tam in Occidente, quam in Oriente mensis Januarii sexta die : de 0ccidente testatur Ammianus Marcelliuus scriptor gentilis, lib. xxi, cap. 2; de Oriente vero testes sunt Epiphanius, lib. iii, et Cassianus, collat. lib. x, cap. 2, et quo tempore Chrysostomus habuit orationem primam in Pentecosten, tres tantum, præter Dominicum, dies festi colebantur, scilicet Pascha, Pentecoste, et Epiphania, seu natale Christi.Postea Constantinopolitani a Romanis edocti,quartum festum addidere, et diem Natalis a die Epiphaniæ distinxere,et quidem paulo post quam divus Chrysostomus prædictam orationem 1,in Pentecosten, quæ tomo V ejus Operum exstat, habuit.

[ocr errors]

mense Decembri celebrari cœpit, remanente tamen
pristina. Januario mense, Epiphaniorum solemni-
tate. Sed aliæ tunc causæ illius appellationis et fes-
tivitatis reddi coeptæ ; nam qui diés prius colebatur,
vel celebratur ut Natalis Christi, jam cultus est ut
baptismum ejus representans, et Magorum adven-
tum. Qua de re legendus idem Chrysostomus in
0ratione de Baptismo Christi, et Hieronymus, lib.i
Comment. in Ezechielein. Hæc ex Gothofredo lau-
dato, apud quem plura.
Hanc utramque celebritatem tunc fuisse divisam
constat etiam ex laudata lege TheodosiiJunioris imp.
de spectaculis; in ea enim Natalem et Epiphaniam
Christi diserte distinguit imperator. Hæc tamen in-
stitutio ab omnibus0rientalibus recepta non est.Nam
Abulpharaius in historia Dynastiarum,p.94,mentio-
nem facit epistolæ anno quiagentesimo quinquagesi-
mo primo a Justinianoimperatore ad episcopos scrip-
tæ,ex qua id ngbisinngtescit: « Anno,inquit,vigesimio
quinto imperii sui, ad omnes ubique episcopos scrip-
sit,ut festum Natalis celebrarent vigesimoquintoCa-
nuni prioris(Decembris scilicet nostri) et Epiphaniam
sexto Canuni posterioris (videlicet mensis Januarii);
dictoque ejus poruerunt,exceptis Armenis: illi siqui-
dem morem priorem retinuerunt,quo utrumque fe-
stum eodem die celebrant. » Porro Armeni, ut id
obiter notem,qui Justiniani imperatoris decreto pa-
rere renuerunt, jam inde tempore Gregorii Illumi-
natoris circa Constantini Magni tempora fidem Chri-
stianam receperant, sed anno quingentesimo trige-
simo sexto se ab Ecclesia abstraxerant, et Eutychia-
nam hæresim profitebantur. Qua de re legendus
auclo* critice, Baronianæ ad annum Christi 535.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

51. Liberius, natione Romanus, eae patre Augusto (a), sedit annos 10 menses 7, dies 3. Fuit

[ocr errors]

(a) B, annos 15, m. 4, d. 1. stantii V, et Galli ad Lupicinum, et Jovinum coss. ad annum Dom 355. (i) Baron. diaconum facit, loc. cit. (j)* ejecit. tunc rebaptizasse, ad annos 357.

autem (b) temporibus Constantii filii Constantini usque ad Constantinum (c) Augustum tertium (d). Hic (e) ezsilio deportatur a Constantio, eo quod noluisset hæresi Arianae consentire, et fecit (f) in exsilio annos duos (g), et congregantes se sacerdotes cum consilio Liberii ordinaverunt in locum ejus (h) Felicem presbyterum (i) episcopum, venerabilem virum, et fecit concilium Felic, et invenit 2 presbyteros consentientes Constantio Augusto Ariano nomine Ursatium, et Valentem, et eaeegit (j) (k) eos in concilio quadraginta et octo episcoporum. (!) Post paucos autem dies zelo ducti Ursatius et Valens, rogaverunt Constantium Augustum, ut revocaret Liberium de eaesilio, ut una tantum communione participarent, (m) eaetra secundum baptismum. Tunc missa auctoritate per Catulinum agentem in rebus, simul Ursatius et Valens venerunt ad Liberium (n). Qui consentit præceptis Constantii, ut una participatio conveniret communionis cum hæreticis tantum, ut non rebaptizarent. Rediens autem Liberius de exsilio (0), habitavit in cœmeterio sanctæ Agnetis apud germanam Constantii, ut quasi per ejus interventionem, aut rogatum rediret Liberius in civitatem. Tunc Constantia Augusta, quæ fidelis erat Domino Jesu Christo, noluit rogare Constantium Augustum germanum suum, quia senserat consilium doli. Eodem tempore Constantius una cum Ursatio, et Valente convocaverunt aliquos, qui ex fide Ariana erant, et quasi facto consilio misit, et revocavit Liberium de cœmeterio sanctæ Agnetis, et ingressus Romam in ipsa hora fecit Constantius concilium cum hæreticis

NOTULAE MARGINALES FABROTTI

(b) B, Constantii,Juliani, Joviani, Valentiniani, et Valentis Imp a coss Con(c) C, Constantium. (d) C, Octavum. (e) Vide Baron. (h) B. probat ab haeresticis tantum elecfum,nom consilio Liberii. (k)* dâmnavit (l) Vide Baron. anno 357. (m) 13. negat Brian. (n) Liberii lapsus, de quo Baron.anno 357. (o) Baron. loco cit. ül refellit.

[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »