Obrazy na stronie
PDF
ePub

vocalus, rursus eas pro ingeniorum argumentorum. A ciunt, sed nec ipsi , qui sciunt: quia legis scientiam que viribus retraclando ac refellendo consimit. Sin observantiamque ad perfectionem perducere nullis vero, sicut necesse est, una est illa nobilis et (34) an rationibus possunt. Si ex credulitate, non ei opus tiqua, quæ non dicam tractatu, sed ipsius nativitale : est ulla interpretatio : quia sicut semel creditur, ita 11 porro (35) major est legis, quæ Deum Deo cre

semel ex eo ipso, quod creditum est, consummata dendo promeruit, quæque credere non didicit, sed

fides, ulta nec minuitur, nec augetur. Sin vero ex præsumpsit; edicat mihi perniciosa ista adinventio

utroque; Patriarcharum (37) semensa fides est : ac Iracialus sui , quo prolicit pugna ? Ne fides , inquit, intereat, cum male aut creditur, aut docetur. Quod

per hoc illis constitutionis nostræ videlicet 12 demalum est isla ratio, mox videbimus.

cernendi sunt libri, ul possint esse perfecti. O quam IV. Nunc scire cupio, fides ex (36) doctrina con

misera est fides , quam verba concinnant ! 0 quanı slet, an ex credulitate, an ex utroque. Si ex doctrina debilis , cujus quotidie dissipanlur variis argumenta. constat; non habent ergo fidem, qui lilleras nes tionibus membra! O quam indefensa, quæ (38) relum temporis proprium, et antiquis inauditum tradit, mus de Abraham, n. 3. Heic tamen legendum præut tot fides scriberentur. Sub cujus necessitatis , in sumpsit, cum sermo sit de fide, quam ille anle Chriquit, tamquam improbabili occasione scribendæ atque stiane fidei promulgationem sumpsit : ut enim moinnovandæ fidei exinde usus inolevit : el n. 5 : Conscii B nuimus, præsumo apud probalos scriptores est antienim nobis invicem sumus post Nicæni conventus Syn cipale, seu prius sumo. odum nihil aliud quam fidem scribi..... Annuas alque (36) Doctrinam heic vocal scientiam seu peritiam menstruas de Deo fides decernimus, decretis pænite. de Trinitatis mysterio , quam Ariani se tenere et mus, pænitentes defendimus, defensas anathematiza tractatibus digerere jaciitabant : hæcque idem plane mus, etc. Quod filarius ait decerni fides annuas et est ac illa , quam legem fidei superius appellatam menstruas, S. Zeno dixit tractalus, qui eas genuil , vel anjinadvertimus ailnot. 5: De credulilate vero pro quotidie general : ex quo etiam p.itei, fides a traclali. simplici fide , quæ sine doctrina seu ratione aucto. bus distingui, qualenus tractatus dicerentur disputa ritali deserlur, sati. Jictum est annot. 6. Post pauca, tiones , quibus, ut idem ait Zeno, pro ingeniorum ar ubi legilur si ex credulitale , in editis erat si vero ex gumentorumque viribus suam quisque lidem defende credulitate : particulam autem vero, quæ abest a mss. rel, alienamque refellerel, fides autem nuncuparen Pomp. el Zevon. duximus omittendam, cum ea mox lur fidei formulæ, quæ ex contrariorum tractatuum repeiatur. In ms. Tolent. hæc periodus sequenti peropinionibus genite, multiplices in variis synodis

peram postponitur. editie sunt. De hac Arianorum et Semiarianorum pu (37) Semensus , sicu dimensus , emensus, elc., a gna inter se videndus etiam locus Ambrosii de Fide, mensura originem ducit, et de iis dicitur, quæ menlib, I, c. 6, n. 4/ et 45.

suram dimidiam referunt , uti semodiale a semodio , (34) Hæc spectant antiquam Abrahæ fidem , quam quod modii dimidium continet. Eam porro vocem , Paulus lau lai ad Rom. iv et ad Gal. iii queque, quani probe Latinam nihil dubitamus, apud unum non solum Arianorum tractatus, sed ipsam etiam Zenonem reperire hactenus licuir, nisi apud Ampræcessit legem decalogi, seu promulgationem Chris-Cbrosiun, lib. 11 de Poenit., cap. 1', semensas epulas tiane fidei , quam legis nomine S. Zeno hoc loco ap legendum sit pro semesas , cum de convivio allegopellare videtur : unde addit : Quæ credere non didicit, rice descripto loqnalur, in quod non pridiane semesed præsumpsil. Est enim præsumo ante tempus sumo. epulae inferendae erant , sed novæ adjiciendae , ut Abrabam autem vera fide, qua nos Christiani sumus, ex utrisque convivium integrum coostarel; unde fuisse politum, certum est ex Apostolo, qui banc ob sine istis epulæe pridie allatie, dimidia convivii pars, fidem et Abraham vocat patrem omnium nostrum , semensæ luissent. Semensa porro a Zenone dicitur eorum scilicet , qui secrantur vestigia fidei, Rom. IV Patriarcharum velerum fides, propterea quod ex v. 12, 16, el quotquot eamdem fidem tenent, ejus duabus fidei , quæ ab Arianis supponuntur,

partifilios appellat : Qui ex fide sunt, ii sunt filii Abrahæ , bus, credulitate pimirum et doctrina , illi unam lanGal. m, 7. liinc Patres adversus Arianos Abraham lum, ac proinde dimidiam lidem habuerint, quippe eamdem ac nos Dei atque Trinitatis fidem habuisse, qui ex sola credulitate, non vero ex tractatuum , qui ex Paulo demonstrarunt. Denique Abraham fidem ab iisdem Arianis postea scripti sunt, doctrina creprovocat Apostolus, probans, auctoritate usus sacra diderunt. Id autem per ironiam dictum e:1, quam rum litterarum, sic credidisse Abraham, quomodo alia ratione, nec valde dissimili sententia in eosdem nunc fuerit credens Paulus : sic Luciler Ca'aritinus, convertit Athanasius, in l. de Synodis n. 4 : Quod si in lib. ) pro S. Athanasio, p. 198, tom. iv Biblioth. ex illorum ( Arianoruin) sensu a præsenti consulatu PP. edil. Lugdun., et alibi sæpius, eadem repetil, ac (quo signata fuerat Ariminensis formula ) fides habet prxsertim lib. De non parcendo in Deum delinquenti initium , quid acturi Paires sunt el beati martyres ? bus, pag. 228, ubi alios omnes patriarchas post D Immo quid illi ipsi facient erga eos qui a se in ChrisAbrabiain eamdem fidem coluisse staluil : Si enim tiana religione instituti ante hunc consulatum obdornon ita crediderint Apostoli , ul crediderunt Patriur mierunt? etc. che; cur B. Apostolus omnes ad Abraham comprehen (58) Regum nomine imperalores, Zenonis quoque dendam provocat fidem ? De hac Abrahæ fide contra seculo, vocalos infinitis prope testimoniis liquet. Arianoruin errorem inculcata vide plura apid Hila - Vide libellum precum Marcellini et Faustini d Theorium, lib. iv de Trinil., n. 27 et seqq. De eadem au dosium, Luciferi Calaritani opera passim, Hilarium, tem omnium justorum lide ante Christum legendus de Synodis, 11.:78, Ambrosium, Apolog. David c. 6, Philastrias, cap. 108 et 109, atque Augustinus, lib. n. 26, Sulpicium Severum, lib. ii, Philastrium , ei avui de Civil. Dei , cap. 47.

alios, qui imperatorem frequenter appellant regem; (35) Edii. Ven. habet magis pro major ; quamque uti regina pariter nominatur Justina Valentiniani sepro quæque (ubi ms. Pompeianus scribit quæ) et nioris uxor in Ambrosii Vila , num. 11, quam Pailpromeruit pro præsumpsit, sicuti apud Hier.in Jinus ad Augustinum scripsit, et aliæ item alioruin cap. Il epist. ad Galat., tom. vn, pag. 423, edit. imperatoruin uxores reginæ dicuntur a Lampridio in Ver., Legis opera supergressus , Deum non metu, sed Alexandro Severo, ab Ammiano Marcellino, 1. xiv et dilectione promeruil ; qua voce eodem fere sensu xv, elc. Similiter a Græcis Patribus nomen Bacchus, usus est Zeno, lib. ji (raci. 10, qui est tractatus pri quod rex latine redditur, sæpissime ab hujus ævi

.

А

gum, (39) judicum, divitum, aliquoties etiam , quod dit aliena sententia! O quam (12) adultera, quæ non 13 pejus esi, (40) Gentium desiderat per momenta agnoscit, quo auctore sit nata ! O quam 14 ridicupatrocinia ! O quam turpis ac lubrica, de qua (41) lu- losa , quæ duobus confligentibus Christianis, ab alscriptoribus ad eosdem imperatores significandos (10) Inter judices el proceres, quos sibi advocarunt usurpatur. De hoc porro reguin seu imperatorum Ariani, plures Ethnicos fuisse nihil dubii est. Id in patrocinio ab Arianis sludiose quæsito præclare Georgio nuper memoralo Gregorius Nazianzenus Anibrosius, I. vni in Luc., n. 17 : Pone nunc unte explorate reprehendit. orai. 21 de laudib. Aihan. conspecium sæcularibus Arianos studiis intentos , qui n. 13, ubi profanos Sanctorum judices appellatos , societatem polentiæ regalis affectant, ut armis milija Ethnicos magistratus intelligit. In libello supplici ribus impugnent Ecclesiæ veritatem. Reges autem Ze. Marcellini et Faustini memoralur Clementinus Vic:noni memoratos esse Christianos palei ex contextu rius Hispaniæ ethnicus , qui contra Gregorium Bc. cum hos a Gentibus perspicue distinguat scribens , licum episcopum catholicum Consiantii mandala exhæreticos præler suffragia regum, desiderasse etiam secutus est. Athanasius. in encyclica ad Episcopos, judicum, divitum , aliquotiens etiam, quod pejus est , n. 2, ellinicos el Judæos a Philagrio præseclo Ægypti Gentium patrocinia : quibus aperte reges abs se inter contra catholicos in Ecclesiam iramissos , ac in ipGentes non recensilos insinuat, secus enim jam in sum baptisterium ingressos queritur; et n. 3, allegat illis salis Gentium præsidia quacsita fuissent. Plurali acta contra se ad imperatorem transmissa , quæ qui dein numero reges appellans, non Constantium mo scripsil, ail, transfuga est ex Christianis , qui idola do , sed et Valentem innuere videtur , quos Arianis B turpiler adorat : qui autem subscripsere , sunt ethnici impense savisse exploratum est; quod si cui probe el idolorum ædilui, ac cum ipsis Ariani. Ju Synodica lur, jam hic primus tractalus lucubratus fuisset post Alexandrina, apud Athanasium, p. 135, de pseudo. diem 4 kal. Aprilis an. 364 , quo Valens regnare synodi Tyria legatis hæc traduntur : Alilli sacros copil.

quidem ministros adesse non concessere , sed coram (39) Ms. Rem. habet judicium , quæ lectio si ge ethnicis de Ecclesia, de calice, de mensa, de sacris rcnuina' habenda essel, referretur ad imperatores , bus inquisitionem fecerunt. spectaretque,'quod tradit Hilarius, de Synodis, n. 78 : (41) Lusisse dicitur aliena sententia, quod alii ex Fellerunt enim ignorantem regem , ul istiusmodi per Arianis in alios, quos anathemati subjecerant (plufidiæ fidem bellis occupatus exporeret, el credendi res enim diversa sentientes diversisque subscribentes formam Ecclesiæ nondum regnaturus imponeret : quod formulis, sese invicem anathemate perculerunt) l11fusius explical Sulpicius Severus lib. II. Al cum non dicre scribentes, in re gravissima fidei luderent; vel imperatorum tantum , sed el magistratuum quorum eliain quod ex hisce dissidiis fides apud Ethnicos lucumque auctoritatem Ariani sibi in subsidium advo dibrio esset, de quo adnol. 44. Numquid etiam carint (nam quas non exseruit falsæ religionis blandi spectatur hoc loco Arii liber Thalia inscriplus, effe. mento sæculi polestates ? inquit ibidem Hilarius), judi minatis ac ridiculis modis contextus , leste Athanasio cum ex aliis manuscriptis et edilis retinere maluimus, in epist. de sententia Dionysii n. 6, idemque Sola cum præsertim secus enumeratio a Zenone inchoata, dicis canticis non adsimilis, ut cum eodem Athanasio, manca nimis el interrupla appareret. Judices autem tradunt Socrales. lib. 1, c. 9, el Sozomenius l. 1, c. vocabantur quicumque magisiralus et præsides pro 20, quod scribendi genus quam essel turpe, el ipsis vinciarum, qui eo nomine passim appellantur in

с
Gentibus

perosum, idem Athanasius indicat. oral. 1 Theodosiano codice. Vide etiam , si placet , Ambro contra Arianos, num.2 et 4 : Turpis hinc, ac lubrica, sium, lib, ji de excessu Salyri, n. 58, Paulinum in seu, ut legere placet, ludicra vocari lides potuit, de Ambrosii Vila, n. 8, etc. Ilorum vero judicum auc qua tam dissolutis canticis vulgris fortasse luderci. loritatem ab Arianis contra catholicos interpositam Arii quidem Thaliam, seu alias ejusdem generis luluculenler docet Hilarius, lib. i ad Constantium, n. 1: cubrationes a vulgo tritis cantilenis elalas apud PlioProvideal el decernal clementia tua , ut omnes ubique tium memorat Philostorgius , lib. 11, 11. 2. Arius, judices, quibus provinciarum administrationes creditve cum ab Ecclesia recessil, cantica, inquit, naulica el sunt , ad quos sola cura el sollicitudo publicorum ne molendinaria el viatoria conscripsil, aliaque ejusmodi goliorum pertinere debel, a religiosa se observantia composuil , quæ certis modulationibus aplavil. Turpi abstineant : neque postea præsumant atque usurpent, quoque dicendi genere, impuro, et ad ridiculum chael pulent se. caussas cognoscere clericorum , et inno racterem pertinente usus est Eunominis Arianus in centes homines variis afflictationibus, minis, violentia , sermone , quem Constantinopoli in ipso Theophalerroribus frangere atque vexare. El n. 2 : Præcipe , niorum festo ad populum habuit ex eodem Philosul non studium , non gratiam , non favorem locorum Lorgio I. vi, num. 2, et de hoc pariter ludere quisrectores gravissimis hæreticis præsteni : ubi locorum piam potuit. reclores vocal, quos supra judices appellaverat. Vim (42) Aduller pro dulterino nonnumquam sumitandem per hosce judices Christianis illatam fuse tur, adeo ut ipsi fætus ex adulterio concepti, adulieri describit n. 6, ubi judiciorum subsidia commemorat. dirii inveniantur. Vide Solinum, cap. 27, qui parlus Athanasius quoque, in historia Arianorum ad mona- D adulteros vocal. Per allegoriam vero Plinius . chos, n. 15 : Orientales vero pædagogos advocalosque lib. xxxIII, c. 7, nimium adulterum nominat pro imsecum adducebant Musonianum Comilem et Hesychium mundo et impuro; el apud Tertullianum adulter saCastrensem, quorum ope sreli, alacri animo accessere, por legiur. Hinc ergo Arianorum lides, variis erro. rali se omnia deinceps eorum potentia acturos : eo ribus vitiala et permixta, adultera Zenoni appellatur. enim modo , el ejusmodi opitulatoribus subnixi , sese , Forie etiam id nomen sortita est, quod errorum quibus libuil , terribiles exhibuere, ac quibus placuil, quibus corrupta. erat, cerlos auctores et quasi pa. insidiali sunt. Cum vero ad hæc perpetranda nummis rentes (quod spuriis sæpe accidit) non agnosceret : bene multis opus esset , divitum quoque patrocinia auciores aulem idcirco non erant cogniti, quod in advocata Iraduntur; et hac ratione multas illas fides, condendis reformandisque variis fidei formulis lot de quibus diximus n. 31, litis labore el favore nutri mutationes subinde faciä luerint, aliis verbis additas , venalesque proposilas Zeno tradidit. Hinc etiam lis , aliis detractis, ut quinam essent foruşularunt Georgium Arianum, qui Alexandrinam Ecclesiam in auctores, dijudicari non possel. Adde etiain , quod vaserat, proceres sibi pecunia comparasse ait Grego nonnullæ formulä sine auctorum nominibus prorius Nazianzenus, de laudibus Athanasii num. 12, dierunt, aliæ item alienis nominibus ediæ; quod numero autem 13 loquens de Arianis ac eorum for quantam de auctoribus controversiam moveret, fimulis, pretio conduclos sycophanins el sententias stala cile intelliges. Hoc forte spectant illa Vilarii lib. il mercede pronuntiatas tradit.

ad Constantium, 1). 5 : De auctoribus quaslio est.

tero corum, si non transducitur, (43) perfidia , cum A ter, tua curiositas, nusquam tua proficit pugna : quia Transducta fuerit, fides vocalır! O quam non vera , quem putas vel de luis ipsis studiosis fidelissimum , si factionibus pollei! O quain (44) publicana, cujus hic infidelis ; et quem putaveris infidelem, bic fidelis fabulantur etiam profani secreta! O quam præ est. (47) Forte in eo se quis estimet fideliorem, si sumpla. 15 quæ mavult (45) magis novellip Traditioni loqualir argule ; cum magis verus sit ille fidelis , sue credi, quam antiquitali , quam Deo Domino di qui sacra in prædicatione non ultra , quam licitum cenui : Rejicilis mandatum Dei, ul traditiones vestras est, aciem sua lelenderit mentis : eo enim res de. slatuutis (Marc. vi, 9). Sed non eo dico , ut ingra- ducta est , ut fides nostra per Dei (48) requiratur in. lumi faciam doctrine beneficium , sed ut sciai unus juriam. Quod futurum Salomon enuntiavit, et caquisque , aliud esse fidem , aliud esse tractatum : vendum quid sit, his verbis edocuil : Melior, qui nec lidem per tractatum posse vel dari, vel nosci, deficil sensu in limore, quam qui abundul astutia , ct vel destrui. Dari non potest; quia si verbis dari po transgreditur legem(Eccli. xix, 21). E! iterum : Noli test, polerit et verbis auferri. Nosci adæque non essa sapiens multum; el noli argumentari plus , quam polest; quia fieri potest, ut quis aliud geslet in (46) oporteal (Eccles. vi, 17). Similiter Paulus : Noli Jabiis, aliud in penetralibus cordis. Similiter ne alium sapere, sed lime (Rom. XI, 20). destrui quidem ; quia si vera fides est, aliud esse B 16 V. Cum hirc ila sini, cur legem lege distrinnon potest , quam quod est. Igitur cum possibilitatis gis? Cur sub imagine fidei lidem deponis ? Cur ipsum humanæ non sit, lidci videre secreta, nusquam, fra fontem divinitatis philosophicis argumentis exhaurire

(45) Sic restitulum ex quinque mss. com antea le ubi secretiora quæque cernerent el inquirerent. Hinc gerelur per fida. Perfidiæ autem nomen prætulimus, Athanasius, in Apologia contra Arianos 1. 72, p. non solum ex alicloritate plurium praestantissimo 189, queriiur de Præfecto Ægypti Philagrio apostala rumque codicum, sed etiam quod sic appellari sole

ethnicisque militibus admissis ad ea disquirenda , quæ bat, quidquid præferens fidei formulam , a vera fide ne calechumenos quidem conspicere decuit. Sacra

mysesset alienum, ut palain fil ex illo Hilarii in Constan Teria ub ethnicis direpla, el in terram projecta in orlium 1911. 24 : Quidquid præler fidem unam ( Nicæ. dinalione Gregorii Alexandrini contra Alhinasinin nain intellig. ) est , pirfidia , non fides esi. Hinc meminit Synodica Julii papæ ad Eusebianos relinia fragm. 11. 11. 29, loquens de formula lidei Sirmiensis

ab Athanasio in eide: Apologia, pag. 149 : Profaab Arianis conci imala : Hæc perfidia , inquit, non nos Sanitorum, id est fidelium, judices , et novam ac fides ; et fragm. vi, 11. 7, eamdem Sirmii formulam

inusitatam mictionem, mysticas nempe questiones specperfidiam apud Sirmium descriplam app-lat. Phoba lanle vulgo tractatas dolet Gregorius Nazianzenuis in dius iu libro contra Arianos halic eamdeen formulam oral. de laudibris Athanasii num. 13, qui res quanto indignaturu-, Incipientes, inquil, ab ipso capile per es-ci scandalo ium Caiechumenis, ium ethnicis, adne, nior. D., "ei post pauca : Integrum illis est in hac C Hoc autem catechumenis hand tevis offensionis ansam, sur per fidia, non fide. Arianam formulam ab Arianis

ethnicis vero non modicam , sed effusam risus ma!eepiscopis Constantii nomine evitam (de qua Sulpi ri m præbuit; quod Christiani veluri ex somno nunc cius, lib. 11 ) S Hilarills, in lib. de Synodis n. 78 excitali quærant, qua ratione in Christum credere per fidice fidem vocat. Legatur etiain (ragin. viii, n. 4; oporteat. Quod porro S. Zeno ajl fabulanlur, indicare el Ambrosius lib. iii de fide , 11. 129; et Chrysolo videlor non tam quod ethnici de arcanis Christiana gus serm. 48, 52, 61, 64, 87, ubi fides, el perfidia fidei vuigo loquerentur , eademque inter sese in riopponuntur., sicut el apud Ambrosium enrralione diculum Tradiicerent, sed forle etiam quod magnio in ps. XXXVI, num. 28; ita tamen it perfidia beic

cum religionis contemplu de eisdem mysteriis fabulacinis sumatur de omni errore eiiim Philo-ophoruin las in theatris agerent; quemadmodum hic quidein ethnicorumque lidei catholice oppos 10; Sophistas. de causa accidis e traditur. Alexandriæ ante ipsa n enim cum cicholicis episcopis Ambrosius conferens : Nicena. Synodum, kasebio sic scribente lib. 11 de Illi , inquil, multis loquuntur perfidiam , isti paucis Vila Constantini cup. 61 : Porro rerunt, qui gereban. fidem adserunt.

lur, spectaculum eo usque processit indignitatis, ut in (44) Ms. Rem. publica , alii codices el editi publi midiis in fidelium Theairis divinæ prædicationis venecana , quod præterquarn quod : pud Zenonem idem rabilis doctrina risu ac ludibrio traduceretur. est ac publica ( unde traci. .5 libs. 1, 11. 4, publicanas

(45) In codice. Pompeiano magis deest. Sed sicuri mulieres pro mulieribus publice expositis accipit ),

apud Plaulum Sich. i, 2, 13, el apud Terrntium melus hoc loco dici videlur, cum sermo sit de lide,

Adelph. II, 2, 14, per pleonasmum malo legitur cum de qua veluti de publicana muliere profani propa. D potius, ita el cum magis a 2 none poluit usurpari : lain fabulabantur. Profunos a Patribus appell..los magis enim pro potius a probális auctoribus non numelhuicuis, ul plura omillami, salis suadetur vel ex illo

quain usurpalum videliir, uli a Catullo carm. LXVII, nostri sucioris Testimonio, tract. 5 lib. I, num. 9,.

v. 30 : Non esl lurpe, magis niiscrum; a Virgilio in fine , ubi Christianas mulieres alloquens , ait :

Eclog. 1, 11: Non equidem incideo, miror magis. Alia, Profano cur nubas, cum possis nubere Christiano ?

qua afferri possimt, ejusdem generis exempli præNorum.porro est, qua cautione olimi'ulerentur Ca..

iermittimus. Post pauca adæque pro peræque legitur tholicí , ne sacra mysteria er dilsiciliora fidei capita

in Plaulo qualer, et puii Livium, lib). iv, dec. 1. in eihnicorum nolilium vcnirent : quin "multa ne ca

(46) Mss. Tol. el. Zen. labris: In membro autem setechunenis quidem aperiebantur. Vide Schelestraiii di-sertationum de Disciplina arcani. Occasione autem que li ad vorba aliud esse non potest, infipilum esse in

codice Rei, desideratur, conleri ionum, que inter catholicos el ·Arianos excilai fuerant, hi, ul ethnicorum patrocinium sibi (47) Mss. Val. Urb. et edil. Ven. Forle nec in eo. A adsciscerent, violata secreti discipitina , iisdem eth Pompriano codice abest se. Æstimet posuitius pro nici. wtm causam patefcere non dubitarunt, ium æstimul, ex iuss. qualuos. editis in vulgum tractatibus, quibus arc:nuin et pr.c (48) Requirebamtur nimirum Arianorum studio procipuuin Trinitatis mysterium Gentibus iriisum expli fessio el subscriptiones formularum Ariani dogmatis, cab.lur, tum etiam cum illos in Ecclesias admisere, quod in Dei injuriam cedebat. PATROL. XI.

9

conaris ? Si (49) peritiam legis ostendere cupis, lectio- A gis ac fidei, sæcularis amorc jactantiæ accensus, nasnum nubila disserena. Doce eam sibi non esse con centis Dei de Deo (52) Spiritusque sancti inæstimabitrariam : doce omnia, quæ canit, esse credenda. Cie lem incomprehensibilemque divinitatis perpetuitatem, lerum si ejus parlem probes, reprobes parlem; quo jure ipso, quo ex sese est, argumentis te cogere, (53) modo per hanc fidem quæris, quam etiam ipsam infi examinare, meliri , ac discernere posse præsumis; delitatis ream constituis, (50) cum universa non hic tibi ego respondere non audeo (54): sit quippe credis? Sin vero fidem spiritus calles, aliquam de cum tulius imperitum videri , quam esse sacrilegum. monstra virtutem. Iınpera montibus, ut transferant Ei lamen habeo, qui pro mne libi (55) obsistal : nam sese. In admirationem lui rictu blandienle leonum lex, per quam me forte minus peritum peccare comrabies evanescal. Sub gressibus luis maris unda pin- pellis, ipsa le magnopere relundens ac redarguens guescens, marmoreo stupore solidetur. Celina cymba confulabil, Salomone dicente : Altiora te ne quæsieris, inter æsluantis pelagi sollicitos sinus (51) lidem tuam et forliora le (56) ne scrulatus sis. Quæ præcepit tibi fideliter porlet. Solis cursus ac Lunæ ab occidui car Deus, illa cogila semper ; el in plurimis operibus illorum ceris receptaculo orationis freno refrena. Anbelantis non eris curiosus : mullos enim seduxit suspicio illocamini ignis exiestuans, victa natura , sentiat per le rum, (57) et in vanilate detinuil sensus illorum (Eccli. lecum et ipse refrigerium. Morluorum in postlimi- B 111, 22, etc.). Similiter Paulus curioso rescribit dinium vitæ animas reductas inspira. Discule laboran cens : 0 aliitudo divitiarum sapientiæ et scientiæ Dei ! libus morbos, cura languores, in lentationibus gaude quam inexquisila sunt judicia illius , et quam investigael in tormentis pro nomine Domini. Si obvenerint biles viæ illius! Quis enim cognovil cogitationem Dei dura, fidem, tamquam granum sinapis, te habere de (Rom. X1, 33, 34)? El 111 ejus naturam quæris? Sed monstra. Sin vero, 17 quod magis est, sub sono le et alio loco hoc, quod agitur, evidenter expressit, cum

(49) Peritorum in lege fidei, de qua hic sermo est, ritu sancto lib. ul, n. 101; tum vero ex Macedonii officia a catholicis Patribus exculta , tria hæc fuisse præsertim hæresi constat, quæ in Constantinopolitano ex præsenti Zenonis lestimonio cognoscimus; nimi. primo concilio damnata fuit anno 381. Vide Philasrum obscura Scripture, quæ inter sacra mysteria le irium , hæres. 67, de Semiarianis, quo nomine Magebatur , loca explicare; sententias, quæ contrariæ cedonianos intelligit , et hzeres. 68, de Eunomianis. viderentur, conciliare et componere; ac tandem ar Cum lamen Macedonianos de Paire et Filio bene senticulos, qui canuntur, id est prædicantur a fide, etsi sisse tradat Philastrius hæres. 67, el solum crrasse humanæ mentis intelligentiam superent,

credilu ne illos prodat circa Spiritum sanctum, quem nec Deum cessarios ostendere atque convincere. Equidem in verum, sed factum atque creatum prædicabant : hoc hisce tribus lola versabalur Episcoporum cura, ad autem loco S. Zeno illos perstringai, qui non in unius fidem quod pertinet; et hæc si perilus quilibet ag. Spiritus sancti, sed et in Filii dogmale errabant : jam grederetur, laborem ejus se nequaquam improbalii ab hoc non Macedoniani puncii videntur, sed Ariini,

С rum S. Zeno significal : solam enim eorum reprehen qui utroque in dogmate simul peccarunt. Ad illud dil audaciam, qui, ut mox ail, sub sono legis el fidei, Philastrii testimonium de Macedonianis ævi sequioris sæcularis amore jactantiæ accensi, incomprehensibile verum est, non de antiquioribus, qnos Zeno suppares Trinitatis mysteriuin argumentis se cogere, examinare, habuit : hi enim Semiariani vere fuerunt, el primi meliri, ac discernere posse præsumuni. Canil autem qui in Spiritum sanctum non minus , quam in Filium pro prædical interpretati sumus, ut apud Martialem haereticam doctrinam insimul effutiere; ac proplerea de Speci. epigr. I: Quidquid sama canii. Polest etiam ad hos proprie hocce Zenonis testimonium peraccipi pro vaticinari, uli sxpe verbum cano a latinis tiner. usurpalum reperies, eo quod Sibyllæ apud illos pro (53) Mss. Rem. et Urb. exinanire. Inferius pro cum phetiæ , uti putabantur, dono predile, omnia vatici lutius cod. Pomp. tum lulius. nia carminibus edidisse traderentur. Prophetias au

(54) Mss. Vat. audebo. Post pauca imperium pro lem sacræ Scriplurie, quæ difficiliora continent,

imperilum , cod. Tol. perperam exhibet. Imperilum S. Zenonem spectasse, inde fit credibilius, quod cur

porro cur se appellet S. Zeno, facile intelligere licet. men pro libro prophetico bis alibi dixerit. Quod si

Cum Ariani ingenio nimium indulgenles, curiosaque quis a lectionibus, quæ primo Auctoris membro indicantur, distincte menorala considerans ea, que

inquisitione de æterna divini Filii generatione auden

les disserere, in varios errores incidissent; catholi. cani Iraduntur, lectionibus quidem sacram Scriptii

corum hoc proprium erat, tanti mysterii imperitiam ram, quæ in ecclesiasticis cælibus legebatur, cantu

profiteri polius, quam tanto cum periculo de eodem autem iraditionem, que verbo prædicabatur, a Ze

subtiliter inquirere, quippe quod humanæ mentis none significatam velit; alius vero primo loco eam D

aciern nimium mullum excederet. Qua de causa im Scripturze partem, quæ in sacris conventibus legebalur, secundo vero eam, quæ canebatur, spectatas

peritiam quoque professus S. Hilarius, lib. in de

Trinit., n. 20, p. 62, Arianos peritiam jactantes his malit; non diutius repugnabimus.

compescuit : Sed te, quisquis es, investigabilia sectan(50) Mss. Val. el Tol., canentis cum universa non

tem , et divinorum secretorum atque virlulum gravem credis.

arbitrum consulo, ut mihi imperilo, el tantum de omni(51) Cod. Urb. ab occiduis fidem tuam fideliter portet;

bus Deo, ut sunt ab eo dicta , credenti ralionem saltem quae lectio si germana est, indicare videtur, fidem

facti istius afferas, etc. Porro imperitiam simplici cum non ab Arianis Orientem occupantibus, sed ab Occi

fide sequendam, fusius suadel, num. 26. dentalibus, qui plerique erant catholici , esse sumendam. At aliis a mss. ab occiduis abest, et liberarii

(55) Ms. Pomp., obstet. Paulo post pro minus perioscilantia repetila videtur, ex sequenti membro, ubi

tum. Mj. Vat. minus paratum. ab occidui pariter legitur. Post pauca Solis currus pro (56) Nescripsimus e mss. Rem., Pomp. ei Zen, cum Solis cursus babent codd. Pomp. et Zen.

in edius esset non. (52) Non lam circa Dei Filiụni, sed circa Spiritum (57) IIæc verba el in vanitale delinxit serisus illorum, sanctum etiam Arianios errasse, cum Hilarius univer quiz in edit. Ver. et seqq. aberant, restituimus e mss. sim confirmat lib. 11 de Trinit., el Ambrosius, de Spia ac edit. Ven.

ad Timotheum 18 loquitur instruendum his verbis : A rebus, si cupit esse perfectus, debel esse construHorlatus sum, (58) ut denuntiares quibusdam, ne per

ctus; si quid enim ei ex bis defuerit, perfectionem versa doctrina uterentur, neque altenderent fabulis et

sui operis non habebit. Unde primo omnium spes genealogiis , quæ sine fine sunt, quæ magis quæstiones nobis proponenda esi suturorum, sine qua nec preprestanı , quam veram rationem Dei, quæ est in fide. sentia quidem ipsa stare posse perspicimus. (3) Adeo Definitio aulem jussionis est charitas ex corde puro el tolle spem, lorpet humanitas lola. Tolle spem, arconscientia bona, ex fide simplici (I Tim. 1, 3, 4). les virtutesque universa cessabunt. Tolle spem, et

Vi. Igitur si Dei servus es, stullas el inerudilas interempta sunt omnia. Quid facil ad litteratorem quæstiones evita, sciens, quia lites generant. Servum puer, si litterarum non sperat fructum ? Quid ralem autem Dei non oportet litigare; quia lis et charitatis profundo gurgili nauta committit, si ei numquam est hostis, et fidei : quas si quis amiserit, nec divina lucrum, numquam portus desideralus occurrit? Quid ille profect'), nec humana cognoscil. llæc, si religio miles, non dicam horrida hyemis, aut lorrida aslasus es, serva : si vere timoratus, custodi : de eo, lis injurias, sed seipsum contemnit, si gloriæ spem quod modum burnani sensus excedit, disputare de fulure non gerit? Quid agricola semina spargil, si vila. Negal quodammodo Deum, quisquis (59) asserit sudoris sui premium non colligit messem? Quid Deum : defensio enim non nisi imbecilli præstatur; B Christianus credit in Christum, si promissum sibi ab nec polest eum revereri , qui ingenii sui pulal esse, eo perpetuie felicitatis tempus non credil esse venquod ille fuerit aestimalus. Cæterum illa est fidei ge turum ? herosilas vera, ut Deo fideliter serviat (Prov. 8, 10); II. Sed spes ex fide est, quæ quamvis in futuro sit in soio ipso fiduciam gerat; a lidelitale et fiducia (60) posita, fidei tamen est jure subjecta ; ubi enim fides fidelem se vocari cognoscat; inculpatis moribus vi non est, nec spes est; lides enim spei (4) substantia val; (61) conscientia eum bona, non loquacitate, quæ est, el spes fidei gloria ; quoniam præmium, quod maler profecto peccati est, nosse præsumat; Trinita spes habet, fides merelur; quæ quidem pro spe pu. lisque unam polentie plenitudinem, quæ una mente, gnal, sed sibi vincit. Amplectenda est igitur, frauna credulitate concipitur, non violet, sed hono Tres, tenaciler nobis, et omni genere (5) 20 custoret (62).

dienda virtutum ; in hanc fortiter incumbendum;

ipsa est enim vilä nostræ immobile fundamentum, 19 TRACTATUS II.

invictum adversus diaboli impetus propugnaculum De Spe, Fide el Charilale.

pariter, ac telum, animæ nostre impenetrabilis lo

rica, legis compendiosa ac vera scientia, dæmonum I. Tribus in rebus Christiani culminis fundamenta C terror, muriyrum virtus, Ecclesiæ pulchritudo, vel consistimt, id est in spe, in fide, (1) et in charitale; murus, Dei ministra, (6) Christi amica, Spiritus quae ita invicem sibi videntur esse connexa, ut sint sancli conviva. Huic et præsentia subjacent et lualii alia necessaria. Spes enim nisi præcedat, cui la Lura ; ista, quia contemnit; illi, quia sua esse (7) Borat fides ? fides si non sil, quomodo spes ipsa nas præsumit. Nec spes limet, ne non veniant; quia ea cctur? quibus si deneges charitatem, utraque (2) ces semper secum suis in virtutibus portat. Hoc est, sabunt : quia neque fides sine charitate, neque spes quod Abraham contra spem in spem credidit Deo, ut poterit operari sinc fide. Itaque Christianus tribus in fieret paler multarum geulium ( Rom. iv, 18 ). Contra

(58) Interjectum eral inquil, sed delevimus uli su erunt, ne una cum charitate spes ac fides cessare, perfluum ex mss. Pompeian, et Zenonian,

id est perire el nihil operari posse viderentur. Simi(59) Adserere hic :ccipilnr nou pro affirmare, sed liter n. 4, ubi legitur, utrique non stabunt, positum pro vindicare, et vindicare quidem rationibus adver fuit, utræque non proderunt. Al hisce emendationibus sus Arianos excogitatis, ut ejus sane videlur fuisse opus non esse ad vindicinilam Zenonis sententiam, consilium, quem hoc loco S. Antistes a binito ausu, satis ostendimus dissert. 1, cap. 6, ubi hic testimopericulo propositii, abducere conallir; unde latim nia fuse explicavimus. subdit : Defensio enim non nisi imbecilli præslatur, nec (3) A Deo est in cod. Rem. potesi eum revereri, qui ingenii sui pulat esse, etc. Ve (4) Specialır hoc loco illud Pauli ad Hebreos I, fonensis editionis auctoribus verbum adserit posse D vers. 1. Fides est nulem sperandarum substantia reoffendere visum est, ac proinde supposuere hæc rum, argumentum non apparentium; et in sequentibus, verba, quibus Zenonis mentem ciira æquivocationis premium fides inerctur, prospiciuntur illa, quibus fi periculum exprimerent : Quisquis rationibus humanis des in Christum totius meriti initium statuitur, Deum meliri conatur : defensio, etc. Nos e mss. et (5) Mos. Vat. ei Tolent. custodienda spes virtutum. prima edit. germanum textum restituimus.

Dein. mss. Pomp. in hac, Vat. et in hac. (60) Ms. Pomp., fidem.

(6) Mss. Tol. vel Christi. (61) Ms. Val., sapientia cum bona.

(7) Præsumo hic et alibi sæpius a nostro auctore (62) Ms. Urb. cum cod. Pomp. et editione prima

sumitur pro certissime spero, vel anticipale scio : sicaddit Amen.

ulj ostendunt illit num. 6 : Deus proximi dilectionem TRACT. II. (1) Et deest in mss. Pomp et Zen.; commendal, quoniam solam presumil, id est cerlo scit, invicem a mss. Vit. et Tol. abest. Post pauca, aliis servare possi', quod præcipit. Similiter præsumplio aliæ necessariæ scriptum est in codd. Urb., Val., Rem., non nunquam pro anticipata certa notilia el fiducia Pomp. el edir. Ven pro alii alia necessaria, quod post accipitur, uti apud Sparianum in Hadriani vita c. 2: editionem Ver. retinuimus.

Habuit autem præsumplionem imperii ex Jovis (2) In edil. Ver. pro cessabunt, quod est in omni sponso. Pro ne non veniant, in mss. Pompeian, esl, ut bus codd. el editione prima, suppositum suit inutiles non veniat, sed pro ul alia manu scriptum est ne.

re

« PoprzedniaDalej »