Obrazy na stronie
PDF
ePub
[ocr errors]

nuoc audivit Charitas vestra, secundum vestram temporum sicut mola 'conterit, et in gyro mittit, consuetudinem animo attento suscipite. Dixit enim de quibus scriptum est, In circuitu impii ambulant beatus Joannes evangelista se vidisse cælum aper (Psal. xi, 9). Quorum infelix occupatio semper quatum, Et ecce equus albus, et sessor ejus vocatur Fidelis si incipit. Et non invenielur amplius : et vox citharæet Verus, et oculi ejus ut flamma ignis, et super caput dorum, et musicorum, et tibicinum, et fistulatorum ejus erant diademata multa : in illo enim est multi non audietur in ea amplius: jucunditatem dicit transtudo coronatorum. Habens nomen scriplum, quod ire impiorum, et jam non inveniri. Et adjecit caunemo scit nisi ipse : ipse utique et quæ in illo est sam, dicens, Quoniam mercatores tui erant maximi omnis Ecclesia. El circumdatus est veste sparsa san terræ : id est, quoniam in vita tua percepisti bona. guine : vestimentum Christi Ecclesia est quam in Quoniam in veneficiis tuis erraverunt omnes gentes, et duit; hæc est passionum sanguine variata. Et dici sanguis Prophetarum et sanctorum inventus est omtur nomen ejus Sermo Dei. Exercitus qui sunt in cælo nium a te occisorum super terram. Numquid eadem sequebanlur eum in equis albis : id est, Ecclesia in civitas occidit Apostolos, quæ et Prophetas et omcorporibus candidis imitatur eum, sicut supra di nes reliquos martyres ? Sed hæc est civitas omctum est, Hi sunt qui sequuntur Agnum, quocumque nium superborum, quam Cain fratris sui sanguine ierit (Apoc. xiv, 4). Induti albo byssino mundo, quo fundadavit, et vocavit nomen ejus nomine filii sui definivitjusta sanctorum facta. Etex ore ejus procedit Enoch (Gen. iv, 17), id est, posteritatis : quia omgladius bis acutus : ipse est dequo de fenduntur justi, nes mali, in quibus est Babylonia, succedentes puniuntur injusti. Ui in eo percutiat gentes : et ipse sibi, usque adfinem mundi persequuntur Ecclesiam reget eas in virga ferrea. Ipse calcat torcular vini indi Dei. In civitate ergo Cain funditur omnis sanguis jusgnationis iræ Dei omnipotentis : calcat etiam nunc, tus a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachaquando malos permittit facere malum, et dimittit riæ, id est, populi et sacerdotis ; inter templum et eos in voluptatibus suis ; et postea extra civitatem, altare (Matth. xxi, 35), id est, inter populum et said est, extra Ecclesiam calcabit, cum eos qui non cerdotes. Hoc ideo dictum est, quia non solum poegerint pænitentiam, gehennæ ignibus tradet. Hic puli, sed etiam sacerdotes conspiraverint in morhabet in vestimento, et super femur suum scriptum tem Zachariæ. Inter templum, inquit, et altare : in nomen, Rex regnum et Dominus dominorum : hoc est altari intelliguntur sacerdotes; in templo, populi nomen quod nemo superborum cognoscit ; quia significati sunt : aliam enim causa loci nominandi Ecclesia serviendo, in Christo regnat, et domina non fuit. Hæc est civitas quæ interficit Prophetas, tur dominantium ; id est, vincit vitia et peccata. et lapidat missos ad se. Hæc est civitas quæ sanFemur autem posteritas est, sicut illud, Non defi- guine struitur, sicut scriptum est: Væ, qui ædificat ciel princeps de femoribus Juda : et Abraham, ne pos civitatem in sanguinibus, et parat civitalem in injustiteritas ejus alienigenis misceretur, inter se servum tiis (Habac. 11, 12)! In equo albo, de quo supra dicque suum, certum testimonium femur adhibet tum est, Ecclesiam intellige: in sessore ejus, Chris(Gen. xlix, 10, et xxiv, 2-4). El vidi, inquit, angelum tum Dominum recognosce. Quod autem dixit, Hastantem in sole : id est, prædicatorem l'in Ecclesia. bens nomen scriptum, quod nemo novit nisi ipse ; ipse Et clamavit voce magna dicens omnibus avibus, quæ utique, et quæ in illo est, omnis Ecclesia. In veste volant in medio cæli : aves vel bestias pro loco acci sanguine sparsa, martyres qui sunt in Ecclesia, pimus bonas et malas, sicut est illud, Benedicent intelligendi sunt. Quod autem, exercilus qui est in me besliæ agri (Isai. XLII, 20); et, Leo de tribu cælo, sequebulur eum in equis albis; Ecclesia estin corJuda (Apoc. v, 5) : hoc ergo in loco aves volantes poribus candidis. In gladio bis acuto potestas in medio coeli, Ecclesias dicit, quas in unum cor Christi intelligitur, de qua defenduntur justi, pupus redigens dixerat aquilam volantem in medio niuntur injusti. In virga ferrea, justitia ejus cognoscæli. Venite, congregamini ad coenam magnam Dei, citur, de qua erudiuntur humiles, superbi tanquam ut manducetis carnes regum, et carnes tribunorum et vasa figuli confringuntur. Quod autem dixit, Ipse fortium, et carnes equorum et sedentium super eos, et calcat torcular vini iræ Dei omnipotentis : calcat carnes omnium liberorum et servorum el pusillorum et enim etiam nunc, quando malos permittit ut permagnorum : omnes enim gentes, quando in Chri sequantur bonos, et dimittit eos in voluptatibus sto credentes Ecclesiæ incorporantur, spiritualiter suís ; sed postea retribuet quando eos qui non ege. ab Ecclesia comeduntur. Et post hæc de diabolo rint pænitentiam, mittet in gehennam. Angelum ait : Et clausit et signavit super eum, ne seducal na. stantem in sole, prædicationem in Ecclesia intel. tiones : usque dum finantur mille anni. Isti intelligun- lige. Ideo enim Ecclesia soli comparatur, quia de tur mille anni, qui ab adventu Domini nostri ea scriptum est, Tunc justi fulgebunt sicut sol, in aguntur. In istis ergo Dominus diabolo interdixit regno patris eorum (Matth. x111, 43). Quod autem, ne seducat nationes ; sed quæ in vitam destinale clamavit omnibus avibus, quæ volant in medio cæli ; sunt, quas antea seducebat, ne Deo reconciliaren aves illæ Ecclesia intelligitur. Quod autem dictum tur. Post hæc oportet eum solvi modico tempore : id est, Congregamini ad coenam magnam, ut manducetis est, tempore Antichristi, cum revelatus fuerit ho. carnes regum et carnes tribunorum ; hoc in Ecclesia mo peccati, cum acceperit totam persequendi po. fieri in veritate cognoscimus. Nam quando omnes testatem, qualem non accepit ab initio. Mille annos gentes Ecclesiæ incorporantur, spiritualiter comdixit, partem pro toto. Hic reliliquias mille anno eduntur: et qui devorati a diabolo erant corpus rum sexti diei, in quo natus est Dominus et pas diaboli, suscepti ab Ecclesia membra efficiuntur sus, intelligi voluit. Post hæc ait : Væ, , civitas Christi. Quod autem de diabolo dixit, El clausit et illa magna, in qua ditati sunt omnes illi qui habebant signavit super eum, ne seducat nationes, usque dum naves in mari ; quoniam una hora deserta est ! Exsul finiantur mille anni : sicut dictum est, isti mille ta, cælum, super eam, et sancti, el Apostoli, el Pro: anni a passione Domini aguntur, in quibus non phetæ. Numquid sola Babylonia civitas in omni permittitur diabolo facere quantum vulī; quia non mundo persequitur aut persecuta est Dei servos, permittit Deus tentari servos suos supra id quod ut ipsa exstincta universi vindicentur ? In toto possunt sustinere (I. Cor. x, 13). Quod autem posenim nundo est Babylonia in malis gominibus, et in iea modico tempore solvendus est, tempus Antitoto mundo persequitur bonos. Et tulit unus angelus christi designatur, in quo majorem potestatem sæ. lapidem, ut molam magnam, et misit in mare, dicens : viendi diabolus accepturus est. Quod autem diciSic impetu dejicietur illa Babylon civitas magna : tur, Væ, , civitas magna! Babylonia intelligitur. ideo Babyloniam velut molam magnam dicit pro Sciendum tamen est, quod non sola civitas Babyjectam, quia omnes amatores mundi revolutio lonia persequitur sanctos, ut ipsa extincta uni

versi vindicentur. In toto enim mundo est Baby· M88., prædicationem.

lonia in malis hominibus, et in toto mundo per

equitur bonos. Quod autem lapidem grandem velut tormenta non sentiet. Sed erunt sacerdotes Dei et molam misit angelus in mare, dicens, Sic mittetur 1 Christi, et regnebunt cum eo mille annos. Retolit spiBabylonia : ideo velut molam dicit Babylonem, ritus cum hæc scriberet, regnaturam Ecclesiam quia amatores mundi revolutio temporum sicut mille annos in hoc sæculo usque ad finem mundi. mola conterit et in gyro mittit. Quod autem dixit, Manifestum est quod dubitari non debeat de perIn veneficiis tuis erraverunt omnes gentes, et sanguis petuo regno, cum eliam in præsenti sæculo sancti Prophetarum inventus est omnium a teoccisorum super regnent. Bene enim regnare dicuntur, qui cum Dei terram : non enim in una civitate occisi sunt Apos adjutorio etiam inter ipsas pressuras mundi et se toli et Prophetæ aut reliqui Martyres ; sed hæc est et alios bene regunt. Et cum finiti fuerint mille anni, civitas superborum, quæ in toto mundo persequi solvelur satanas de custodia sua. Finitos dixit, a toto tur sanctos. Ipsa est civitas quam Cain fratris sui partem. Nam sic solvetur, ut supersint anni treset sanguine fundavit, et vocavit nomine filii sui menses sex novissimi certaminis temporibus AntiEnoch, id est, posteritatem : quia omnes mali in christi. Et eriet seducere nationes quæ sunt in quaquibus Babylonia est, succedentes sibi usque ad tuor angulis terræ. A parte totum dicit: nam non finem mundi persequuntur Ecclesiam Dei. De quo omnes seduci possunt. Superbi tantummodo serum persecutione nos Dominus per suam miseri ducuntur et impii : quia veri et humiles christiani cordiam liberare dignetur, qui cum Patre et Spi. non seducuntur. Multi namque vocali, pauci electi ritu sancto, etc.

(Matth. xx, 16). Et ascenderunt diabolus et populus HOMILIA xvn (a).

ejus in altitudinem terræ : id est, in elationem [Ib. XIX-XX1.] In lectione quæ recitata est, fratres superbiæ. Et circumdederunt castra sanctorum charissimi, tus evangelista Joannes sic ait: Au et dilectorum civitatem : id est, Ecclesiam. Hoc divi vocem magnam populi mulli, in cælo dicentium : est quod supra dixit, collectos in Armagedon Alleluia, Salus, et claritas, et virtus Deo nostro: quo (A poc. xvi, 16). Non enim ex quatuor angulis niam vera et justa judicia ejus, quoniam judicavit terræ potuerunt in unam civitatem congregari ; meretricem illam magnam, quæ corrupit terram forni sed in ipsis quatuor angulis unaquæque gens concatione sua, et vindicavit sanguinem servorum suorum gregabiturin obsidionem sanctæ civitatis, id est, in de manu ejus. Et iterum dixerunt, Alleluia. Hæc vox persecutionem Ecclesiæ. Et descendit ignis de erlo est Ecclesiæ, cum discessio facta fuerit, et cum ab à Deo : id est, de Ecclesia. Et comedit eos : dupliea exierint omnes rali æterno incendio concre citer hoc loco intelligitur ignis: aut enim perignem mandi. Et fumus eorum ascendit in sæcula sæculorum. sancti Spiritus credunt in Christum, et spiritualiter Audite, fratres, et expavescite, et pro certo cognos comeduntur ab Ecclesia, id est, incorporantur Ecclecite quia Babylonia et meretrix, quorum fumus siæ ; aut peccatorum suorum igne comeduntur, et ascendit in sæcula sæculorum, non intelliguntur pereunt. El diabolus seducens ipsos, missus est in slanisi homines cupidi, adulteri et superbi. Etideo si gnum ignis et sulfuris, ubi et bestia et pseudoprophetæ : vultis hæc mala evadere, nolite tam gravia peccata pseudoprophetæ intelliguntur aut hæretici aut ficti committere. Et fumus, inquit, eorum ascendit: num Christiani.Ex quo enim passus est Dominus, moritur quid enim visibilis civitatis exustæ fumus in bestia et pseudoprophetæ, et in ignem mittuntur, sæcula sæculorum ascendit, et non hominum in su. usque dum finianturmille anni ab adventu Domioi. perbia perdurantium ? Ascendit autem ; et non, as El punientur die ac nocte in sæula sæculorum. Et vidi cendet : semper enim etiam in præsenti sæculoin mortuos magnos et pusillos stantes in conspectu throni : perditionem vadit. Babylon autem crematurex par: et libri aperti sunt, et alius liber apertus est, qui est te, sicut Jerusalemin illis sanctis qui de sæculo mi vitæ uniuscujusque. Libros apertos Testamenta Dei grant, transit in paradisum, Domino manifestante dicit : secundum enim utrumque Testamentum in paupere et divite (Luc. xvi, 19-22). Et audivi ut judicabitur Ecclesia. Librum uniuscujusque vitæ, vocem populi multi, et ut vocem aquarum multarum, memoriam dicit gestorum nostrorum ; non quod et ut vocem tonitruorum fortium, dicentes : Alleluia ; librum habeat commemoratorium occultorum coquoniam regnavit Dominus Deus noster omnipotens : gnitor. Et judicati sunt morlui ex his ad quæ scripta gaudeamus, et exsultemus, et glorificemus nomen ejus ; sunt in libris secundum opera sua : id est, ex Testaquoniam venerunt nuptiæ Agni, et mulier ejus paravil mentis judicati sunt, secundum quod Dei præcepat se : mulier Agni Ecclesia est. Et datum est ei ut ope aut fecerunt, aut non fecerunt. El dedit mare mor. riatur byssino splendido mundo, Byssinum enim justa tuos suos : eos quos hic judicii dies inveniet vivos, facta sanctorum sunt : id est, datum est ei factis ipsi sunt mortui maris; quia hoc sæculum mare suis indui, sicut scriptum est, Sacerdoles tui induan est. Mors et infernus dederunt mortuos snos : id est

, tur justitia (Psal. cxxxi, 9). Hi, inquit, omnes vixe eos qui in sepulcris inveniendi sunt indie judii. runt et regnaverunt cum Christo mille annis : id est, Mors et infernus missi sunt in stognum : mortem in præsenti sæculo. Et recte dixit, Omnes et supers et infernum diabolum dicit et populum ejus. Et si tites et animæ justorum : : id est, et qui adhuc in qui non est inventus scriptus in libro vitæ : el qui vo. hoc mundo vivunt, et qui jam de hac vita migra suptatibus suis dimissus, per temporaneam examiverunt, regnant cum Christo. Regnaverunt profecto nationem in hoc sæculo non meruit judicaria Deo dixit, sicut, Diviserunt vestimenta mea sibi (Psal. dum viveret, missus est in stagnum ignis. Et vidictxxi, 19). Nam dicturus erat, Regnabunt. Ut osten lum novum et terram novam. Primum enim cælum et deret autem quod in hac vita isti mille anni sunt, primaterra abierunt, et mare jam non est. Et civitatem ait, Hæc est resurrectio prima. Ipsa est enim qua re sanctam Jerusalem novam vidi, descendentem de cælo a surgimus per Baptismum, sicut Apostolus dicit, Deo, compositam sicut sponsam, et ornatam riro suo. Si consurrexistis cum Christo, quæ sursum sunt quærite Et audivi vocem magnam de cælo dicentem : Ecce ta(Coloss. 111, 2) : et iterum, Tanquam ex mortuis viven bernaculum Dei cum hominibus, et habitabil cum ipsis; tes (Rom. vi, 13). Peccatum enim mors est, sicut et ipsi erunt populus ejus, et ipse Deus cum eis eril dixit Apostolus, Cum essetis mortui delictis et peccatis eorum Deus : et absterget Deus omnem lacrymam ab vestris (Ephes. i1; 1). Et sicut prima mors in hac est oculis eorum ; et mors non erit amplius, et luctus nok vita perpeccatum, ita et prima resurrectio in hac erit. Hoc totumn de gloria Ecclesiæ dixit, qualem ezt vita per remissionem peccatorum.Bealus et sanc habebit post resurrectionem. Et dixit, Scribe ; quolusqui habet partem in resurrectione prima : id est, qui niam sermones isti fideles et veri sunt. Et dicit mihi ; servaverit quod in Baptismo renatus accepit. "In Ego sum e et w, initium et finis. Ego sitienti dabo ex hoc secunda mors potestalem non habet : id est, æterna fonte aquæ vitæ gratis; id est, cupienti remissionem 1 Mss., mergetur.

peccatorum per fontem Baptismi. Qui vincit, possiMs. Petrensis, sanctorum.

debit hæc ; et ero ejus Deus, et ipse erit meus filius. Ti (a) Alias 17.

midis autem et incredulis, et execrabilibus, et homicidis,

et veneficis, et idolorum cultoribus, et omnibus mendaci. bus pars eril in stagno ardente igne et sulfure, quod est mors secunda. Quod supra dictum est, Judicavit meretricem illam magnam quæ corrupit terram in fornicatione sua, et vindicavit sanguinem servorum suo. rum de manu ejus ; haec vox est Ecclesiæ, cum ab ea in die judicii exierint omnes mali, æterno incendio concremandi. Et fumus eorum ascendit in sæcula culorum. Non eniin visibilis civitatis fumus ascendit in sæcula sæculorum, sed hominum in superbia perdurantium. Quod autem dicit, Quia venerunt nuptiæ Agni ; de Christo intelligitur, et de Ecclesia. Quod vero eam dicit opertam bysso ; in bysso opera justa sanctorum intelliguntur, quibus justi vestiuntur, secundum quod dictum est, Sacerdotes tui induantur justitia.Quod autem dicit, eos regnasse mille annos ; præsens tempus intelligitur, in quo sancti juste regoare dicuntur, quia se ita cum Dei adjutorio regunt, ut a peccatis vinci non possiat. Et ut hoc evidenter ostenderet, secutus ait : Hæc est prima resurrectio. Prima enim resurrectio, qua a morte peccati ad vitam justitiæ animæ resurgunt, toto nunc tempore agitur : secunda vero, qua de terræ pulvere ad vitam corpoream redeunt, in futurum exspectatur. Ipsa est enim qua resurgimus per Baptismum. Quia sicut prima mors in hac vita est per peccatum, ita et prima resurrectio per remissionem peccatorum. Bealus et sanctus qui habet in resurrectione prima parlem : id est, qui servaverit quod in Baptisino renatus accepit. Quod autem dicit, regnaturam Ecclesiam mille annos ; in hoc sæculo intelligitur usque in finem mundi. Unde manifestum est quod dubitari non debeat de perpetuo regno, cum etiam in præsenti sæculosancti regnent. Recte enim regnare dicuntur, quicum Dei adjutorio, etiam inter ipsas pressuras mundi, et se et alios bene regunt. Quod autem de diabolu dicit, Quia seducit nationes quæ sunt inquatuor angulis terræ, a parte totum intelligitur. Nam soli mali seducuntur, secundum illud, Multi vocati, pauci electi. Quod autem dicit, quia diabolus et angeli circumdederunt castra sanctorum, et civitatem dilectorum : non enim poluerunt ex quatuor angulis terræ in unam civitatem congregari, sed in ipsis quatuor angulis unaquæque gens congregaturin persecutionem Ecclesiæ. Quod autem dicit, Cecidit ignis de colo et comedit eos, dupliciter intelligitur : aut enim per ignem sancti Spiritus spiritualiter comeduntur,dum Ecclesiæ incorporantur; aut si ad Deum converti noluerint, peccatorum suorum igne comeduntur,et pereunt. Quod autem dicit, libros apertos esse, Testamenta Dei intelligi voluit. Secundumenim utrumque Testamentum judicabitur Ecclesia. Librum vero vitæ uniuscujusque, memoriam dicit gestorum no. strorum, quia in die judicii nihil latebit, nec ullus poterit abscondere peccata vel crimina sua. Quod dicit, quia mare dedit mortuos suos ; eos dicit quos in hoc mundo vivos invenerit adventus Christi.Ipsi sunt mortui maris, quia hoc sæculum mare est. Quod dicit, Mors et infernus dederunt mortuos suos ; illi intelliguntur, qui in sepulcris inveniendi sunt in die judicit. Et mors et infernus missi sunt in sta. gnum ignis. Hoc loco mortein et infernun, diaboluin et populum ejus intelligi voluit, qui voluptatibussuis dimissus,per temporaneam examinationem non meruit judicari. Post hæc exposita Ecclesie gloria adjungit et dicit, Ego sitienii dabo ex fonte vilæ aquæ gralis : id est, cupienti remissionem peccatorum per fontem Baptismi. Qui vincil, possidebit hæc, et ero ejus Deus, et erit meus filius : quod ipse præstare dignetur, qui cum Deo Patre, etc.

HOMILIA xix (a). [Ib. xxi et xxı.] Sicut modo audivimus, fratres charissimi, locutus est Angelus Domini ad beatum Joannem dicens : Veni, ostendam tibi sponsam, uxorem Agni.Et abstulit me in spiritu supra montem magnum. et altum : montem Christum dicit: Et ostendit mihi civitatem sanctam Jerusalem, descendentem de cælo a Deo. Hæc est Ecclesia, civitas in monte constituta, sponsa Agni. Ipsa enim civitas tunc in monte est constituta, quando in humeris pastoris, tanquam ovis ad ovile proprium revocata est (Luc. xv, 5). Si enim alia est Ecclesia,alia civitas descendens de celo, erunt duæ sponsæ, quod omnino fieri non potest. Et hanc enim civitatem sponsam dixit Agni. Unde manifestum est ipsam esse Ecclesiam, quam sic describit, dicens : Habentem claritatem Dei. Luminare ejus simile lapidi pretiosissimo. Lapis pretiosissimus Christus est. Habentem murum magnum et altum, habentem portis duodecim, et super porlasangelos duodecim.Ostendit duodecim portas et duodecim angelos, Apostolos esse et Prophetas! : quoniam, sicut scriptum est, coædificati sumus super fundamen. tum Apostolorum et Prophetarum (Ephes. 11, 20); sicut et Dominus dixit Petro, Super hanc petram ædificabo Ecclesiam meam (Matth. xvi, 18). Ab oriente portæ tres, ab aquilone portæ tres, abaustro portæ tres, ab occidente portæ tres: et quia civitas ista quæ describitur, Ecclesia est toto orbe diffusa, ideo per quatuor par tes civitatis ternæ porte esse dicuntur, quia per totas quatuor partes mundi, Trinitatis mysterium in Ecclesia prædicatur. Et murus civitatis habens fundamenta duodecim, et super ea duodecim nomina A postolorum Agni : quod sunt portæ, hoc fundamenta; quod civitas, hoc murus, hoc supellex. Et qui loquebatur mecum habebat mensuram arun. dineam auream : in arundine aurea, homines Ecclesiæ ostendit, fragili quidem carne, sed aurea fide fundatos; sicut dicit Apostolus, Habentes thesaurum in vasis fictilibus (II Cor. iv, 7). Et supellex muri et civitas aurum mundum, simile vitro mun. do : Ecclesia enim aurea est, quia fides ejus velut aurum splendet ; sicut septem candelabra, et ara aurea et phialæ aureæ ; hoc totum Ecclesiam figuravit. Vitrum autem ad puritatem fidei retulit, quia quod foris videtur, hoc est et intus, et nihil est simulatum, sed totum perspicuum in sanctis Ecclesiæ. Fundamenta muri civitatis omni lapide pretiosi, Fundamentum primum jaspis, secundum sapphirus, lertium chalcedonius, quartum smaragdus, quintum sardonir, sextum sardius, septimum chrysolithus, octavum berillus, nonum topazius, decimum chrysoprasus, undecimum hyacinthus, duodecimum amethystus : ideo diversitatein gemmarum in fundamentis nominare voluit, ut dona diversarum gratiarum, quæ Apostolis data sunt, demonstraret; sicut de Spiritu sancto dictum est, Dividens singulis prout vult (I Cor. xli, 11). Et duodecim margaritæ singillatim : et unaquæque porta erat ex una margarita : et in istis margaritis, sicut dictum est, Apostolos designavit; qui ideo portæ dicuntur, quia per doctrinam suam æternæ vitæ januam pandunt. Et platea civilatis aurum mundum, ut vitrum perspicuum:et lemplum non ridi in ea ; Dominus enim Deus omnipotens templum ejus est et Agnus : hoc ideo, quia in Deo est Ecclesia, et in Ecclesia Deus. Civitas non indiget sole neque luna, ut luceant in ea : quia non lumine ait elementis mundi legitur Ecclesia, sed Christo æterno sole deducitur per mundi tenebras. Claritas enim Dei illuminavit eam : et lucerna ejus Agnus est :ipso dicente. Ego sum lumen mundi (Joan. vii, 12); et iterum, Ego sum lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum (Id. 1,9). Ambulabunt gentes in lumine ejus, usque in finem. Et reges terræ afferent gloriam : reges terræ, filios Dei dicit. Et portæ ejus non claudentur die. Nox enim ibi non est: usque in æternum.

1 Ms., Patriarchas. (a) Alias 18.

'Ms. Belgicus non habet hæc verba : Prima enim resurrectio, qua a morte peccati ad vitam justitiæ animæ resurgunt, toto nunc tempore agitur : secunda vero, qua de terræ pulvere ad vitam corpoream redeunt, in futurum exspectatur.

Et inferent gloriam et honorem gentium : in Christo Jerusalem, quam se ibi vidisse dixit, Ecclesia signiutique credentium. Et non introibit neam omne im ficata est. Quod in Evangelio ipse Dominus ostenmundum, aut faciens abominationem et mendacium, nisi dit, quando dixit, Non potest civitas abscondi supra scripti in libro vilæ Agni. Et ostendit mihi flumen aquæ, montem posita (Mallh. v, 14). Quod autem dicit, hasicut crystallum, exiens a throno Dei et Agni, in medio bere eain lumen simile lapidi pretiosissimo; in illo plateæ ejus : fontem Baptismi ostendit in medio Ec lapide Christi claritas demonstratur. In duodecim clesiæ, venientem a Deo et Christo. Nam quale decus portis et in duodecim angelis. Apostoli intelliguncivitatis esse potest, si flumen per medium plateæ iur et Patriarchæ, secundum illud, Superædificali su. ejus ad impedimentum habitantium descendat? Et per fundamentum Apostolorum et Prophetarum: et quia ex utraque parte fluminis lignum vitæ faciens fructus civitas quæ describitur, Ecclesia est to!o orbe difduodecim per singulos menses, et reddens fructum suum. fusa, ideo per quatuor partes ejus propler TrinitaHoc de cruce Domini dixit. Nullum est lignum quod tis mysterium ternæ porlæ esse dicuniur. In arunomni tempore fructificet, nisi crux quam gestant dine aurea,homines Ecclesiæ ostendit,fragiliquidem fideles, qui rigantur aqua ecclesiastici fluminis, et carne, sed aurea fide fundatos, propter illud Apos. reddunt fructum perpetuum omni tempore. Et thro toli: Habentes thesaurum istum in vasis fictilibus. Quod nus Dei et agni in ea erit : utique a nunc in sæcula. dicit civitatem auream, aram auream, et phialas Et servi ejus servient ei, et videbunt faciem ejus :sicut aureas; Ecclesia est propter fidem rectam. In vitro dicit, Qui me vidit, vidil et Patrem (Id. xiv, 9); et, autem puritas fidei ipsius significata est. Quod auBeati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt (Matth. v, tem nomina diversarum gemmarum in fundamen. 8). Et nomen ejus in frontibus eorum. Et nox non tis nominare voluit; dona diversarum gratiarum, erit amplius, et non egebunt lumine lucernæ, et lumine quæ Apostolis data sunt, demonstravit. In illis ausolis; quoniam Dominus Deus illuminabit super eos, et tem margaritis Apostolos designavit, qui ideo portæ regnabunt in sæcula sæculorum. Omnia ista a Domini dicuntur, quia per doctrinam suam æternæ vitæ passione cæperunt. Et dicit mihi angelus: Ne signa- januam pandunt. Quod autem dicit, Quia templum veris verba prophetiæ libri hujus : tempus enim prope non vidi in ea, quia Dominus omnipotens templum ejus est. Qui injustus est injusta faciat adhuc, et sordibus est, et Agnus ; hoc ideo, quia Deus est in Ecclesia, sordescat adhuc:isti sunt propter quos dixerat, Signa et Ecclesia in Deo. Quod vero dicit, Quia civitas non quæ locuta sunt septem tonitrua (Apoc. X, 4). Et justus indiget sole neque luna; hoc ideo, quia non visibili justitiam faciat adhuc, et sanctus sanclifcetur adhuc : sole Ecclesia, sed Christi æterno lumine inter teneisti sunt propter quos dixit, Ne signaveris verba pro bras mundi istius spiritualiterilluminatur, sicutipse phetiæ libri hujus. Ac sic Scripturæ divinæ omnibus

dicit, Ego sum lumen mundi. Reges terræ, filios Dei, superbis, et plus mundum quam Deum amantibus id est, Christianos intelligi voluit. In flumine aquæ, signatæ suni: humilibus autem et timentibus Deum sicut crystallum, fontem Baptismi in medio Eccleapertæ sunt, Ecce venio cito, et merces mea mecum, siæ venientem a Deo et Christo. Quod autem dixit, reddere unicuique secundum opera ejus. Ego sum a et Lignum juxta fluvium duodecies per singulos menses w, primus et novissimus, initium et finis. Beati qui ser dare fructum; crux intelligitur, quæ per totum munvant mandata hæc, ut sit potestas eorum super lignum dum non solum omnibus inensibus, sed etiam vitæ, et per portas inlreni in civitatem : qui enim non omnibus diebus,in his qui baptizantur,exhibet frucservant maadata, non per portas intrant, sed alia tum Deo. Quod autem dicit, Dominus Deus illuminaparte. In istis signatus est liber, de quibus sequitur vit illos, et regnabunt in sæcula sæculorum ; omnia et dicit. Foris canes, et venefici, et fornicarii, el homi ista a Domini passione coeperunt. Quod vero in sucidæ, et idolorum cullores, et omnis amans et faciens periori parte libri dixit, Signa quæ locuta sunt septem mendacium. Ego Jesus inisi angelum meum testari vo tonitrua; propter eos dixit,de qaibus ait: Ut sordidus bishæc in Ecclesiis. Ego sum radix el genus David, stella sordescat adhuc, et qui injustus est injusta faciat adhuc. splendida malutina. Spiritus et sponsa dicunt, Veni : Illud autem quod ait, Ne signaveris verba prophetia; utique sponsus et sponsa, Christus et Ecclesia. Qui

propter sanctos et justos intelligi voluit. Ac sic Scripsitii, veniat ; qui vult, accipiat aquam vitæ gratis : id turæ divinæ omnibus superbis, et plus mundum est, Baptisma. Testor ergo omnem audientem sermones quam Deuma mantibus signalæ sunt, humilibus auprophetiæ libri hujus : Si quis apposuerit ad ea, appo tem et Deum timeotibus apertæ.Etquia sic concludit nat super eum Deus plagas scriptas in hoc libro : et si Apocalypsis Joannis evangelistæ, ut dicat, Ecce venio quis dempserit de sermonibus prophetiæ hujus, demet cito; oremus ut secundum suam promissionem DoDeus partem ejus a ligno vitæ et ex civitate sancta ; minus Jesus Christus ad nos venire, et per suam scripta in libro. Hoc dicit qui testificatur hæc prop misericordiam de carcere nos mundi istius liberare, ter falsalores sanctarum Scripturarum; non prop et ad suam beatitudinem pro sua pietate perducere ter eos qui simpliciter quod sentiunt, dicunt. Etiam dignetur : qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et venio cito: mons altus, in quo sanctus Joannes as regnat in sæcula sæculorum. Amen. cendisse se dixit, spiritus i intelligitur. In civitate

· Ms. Petrensis, Christus.

-

37

13

QUÆ IN HOC TERTIO VOLUMINE CONTINENTUR.

IN TERTIUM TOMUM PRÆFATIO.

9-10
ADMONITIO IN LIBROS DE DOCTRINA CHRISTIANA.

13-14
S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI,

DE DOCTRINA CHRISTIANA LIBRI QUATUOR. 15-16
PROLOGUS.

Ibid.
LIBER PRIMUS. - Principio fit partitio totius operis,

quo Scripturarum studiosus cum ad earum inves-
tigandum sensum, tum ad edisserendum institua-
tur. Mox observata eorum de quibus doctrina
tradenda est distinctione in res et signa, susci-
pitur in hocce priore libro tractatio de rebus. Res
porro alias esse quibus frui, alias quibus nonnisi
uti liceat : et quidem Deo soli fruitione inbæren-
dum esse, eoque nos ipsius incarnatione Verbi et
rebus ab ipso temporaliter gestis, atque traditis
Ecclesiæ clavibus promoveri ; inter eas vero res
quoe in usum veniunt, nonnullas esse quibus di-
lectio jure impenditur, sed in Deum relata. Qui-
bus explicatis doceturtotius Scripturæ sacræ ple-
nitudinem et finem esse geminam charitatem, Dei

propter seipsum ac proximi propter Deum. 19-20
CAPUT PRIMUM. Inventione et enuntiatione nititur

Scripturæ tractatio ; quæ cum Dei auxilio susci-
pienda.

Ibid.
II. Quid res, quid signa.

Ibid.
III. Rerum divisio.

Ibid,
IV. Frui et uti, quid sit.

Jbid.
V. Deus Trinitas, res qua fruendum.

21
VI. Deus ineffabilis, quomodo.

Ibid.
VII. Deum oinnes intelligunt in quo nihil melius. 22
VIII. Deus cum sit sapientia inconmutabilis, rebus
omnibus anteponendus.

Ibid.
IX. Sapientiam immutabilem mutabili præferendam
esse omnes norunt,

23
X. Ad videndum Deum purgandus animus. Ibid.
XI. Purgandi animi exemplum Sapienta incarnata. Ibid.
XII. Quomodo Sapientia Dei ad nos venit. Ibid.
XIII. Verbum caro factum est.

24
XIV. Hominem quomodo sanarit Dei Sapientia. Ibid.
XV. Resurrectione et ascensione Christi fulcitur
fides, excitatur judicio.

Ibid.
XVI. Ecclesia Christi corpus et conjux medicinali-
bus molestiis ab ipso purgatur.

25
XVII. Christus donando peccato viam aperuit ad
patriam.

Ibid.
XVIII. Claves traditæ Ecclesiæ.

Ibid.
XIX. Corporis et animi mors atque resurrectio. Ibid.
XX. Qui non advitam, sed ad supplicia renascantur. 26
XXI. Rursus de corporis resurrectione.

Ibid.
XXII. Solo Deo fruendum.

Ibid.
XXIII, Homini præcepto non opus est, ut se et suum
corpus diligat. Prava sui dilectio.

27
XXIV. Nerno carnem suam odit, nequidem illi qui
in eam insurgunt.

Ibid.
XXV. Etsi aliquid amplius diligitur quam corpus,
non tamen corpus odio habetur.

28
XXVI. Præceptum de Deo et proximo, imo et do
ipso diligendo datum est.

29
XXVII. Ordo dilectionis.

Ibid.
XXVIII. Cui succurrendum, quando succurrere
omnibus vel duobus non possis.

30
XXIX. Optandum etagendum ut omnes Deum dili-
gant.

Ibid.
XXX, Proximi nostri omnes homines et ipsi Angeli. Ibid.
XXXI. Deus nobis non fruitur, sed utitur.

32
XXXII. Deus bomine quomodo ulatur,

Ibid.
XXXIII. Quomodo homine frui conveniat. Ibid.
XXXIV. Prima ad Deum via Christus.

33
XXXV. Scripturæ plenitudo finisque, amor Dei et
proximi.

34
XXXVI. Interpretatio Scripturæ, licet vitiosa, non

est mendax nec perniciose fallax, si modo utilis
sit ædificandæ charitati. Corrigendustamen inter-
pres qui sic fallitur.

Ibid.
XXXVII. Multum inest periculi in hac interpreta-
tione vitiosa.

35
XXXVIII. Charilas perpetuo manet,

Ibid.
XXXIX. Scripturis non indiget homo fide, spe et
charitate instructus.

36
XL. Qualem lectorem Scriptura postulet.

Ibid.

LIBER SECUNDUS.

Jam de signis verbisque Scrip-
turæ sacræ sermonem instituit Augustinus, osten-
ditque hujus germanum sensum plerumque ideo
non percipi, quia signa illa aut ignota sunt, aut
ambigua. Quapropter prolato in primis divino-
rum librorum canone, declarare pergit quarum
potissimum linguarum peritia, quænamve disci-
plinæ ac scientiæ conferant ad illam signorum
ignorantiam removendam. Ubi data occasione de
repudiandis superstitiosis artibus et doctrinis
strictim, sed profunde disputat. Quemadmodum
etiam animo comparatus is esse debeat, qui ope-
ram studio Scripturarum navaturus sit, declarat
sub initium et ad finem libri.

35-36
CAPUT PRIMUM. Signum quid et quotuplex,

Ibid.
II. De quo signorum genere hic tractandum,
III. Inter signa principatum obtinent verba. Ibid.
IV. Unde litteræ.

38
V. Diversitas linguarum.

Ibid.
VI. Obscuritas Scripturæ in tropis et figuris quor.
sum utilis.

Ibid.
VII. Gradus ad sapientiam: primus, timor; secun-

dus, pietas; tertius, scientia ; fuartus, fortitudo ;
quintus, consilium; sexlus, purgatio cordis ; sep-
timus gradus seu finis, sapientia.

39
VIII. Libri canonici.

40
IX. Qua ratione vacandum studio Scripturæ. 42
X. Scripturam contingit non intelligi ob ignota
signa vel ambigua.

Ibid.
XI. Ut ignorantia signorum tollatur necessaria est

linguarum cognitio, ac præsertim græcæ et
hebrææ.

Ibid.
XII. Diversitas interpretationum utilis. Ex verbo-

rum ambiguitate ut accidit error interpretum.
XIII. Interpretationis vitium unde emundari possit.
XIV. Ignoti verbi et ignotæ locutionis unde eruenda
locutio.

45
XV. Commendatur Itala versio latina, et græca sep-
tuaginta Interpreium.

46
XVI. Ut translaia signa intelligantur, juvat tum
linguarum notitia, tum rerum.

Ibid.
XVII. Origo fabulæ Musarum novem.

49
XVIII. Profani si quid bene dixerunt, non asper.
nandum.

Ibid.
XIX. Doctrinarum genera duo reperta apud
Ethpicos.

50
XX. Scientiæ quas homines instituerunt, aliquæ

superstitionum plenæ. Catonis dictum lepidum. Ibid.
XXI. Superstitio mathematicorum.

51
XXII. Observatio siderum ad cognoscendam vitæ
seriem vana.

Ibid.
XXIII. Cur repudianda genethliacorum scientia, 52
XXIV. Societas et pactum cum dæmonibus in super-
stitioso rerum usu.

53
XXV. In institutis humanis non superstitiosis quæ.

dam superflua, quædain commoda et necessaria. 54
XXVI. Quæ hominum instituta fugienda, et quæ
amplectenda sint.

55
XXVII. Scientiarum quas homines non instituerunt

aliquæ juvant ad intelligentiam Scripturarum. Ibid.
XXVIII. Historia quatenus juvet.

Ibid.
XXIX. Ad Scripturarum intelligentiam quatenus

conducat animalium, herbarum, etc., præsertim-
que siderum cognitio.

56
XXX. Quid eodem conferant artes mechanicæ. 57
XXXI. Quid juvet dialectica. Sophismata.

Ibid.
XXXII. Veritas connexionum non ab hominibus
instituta est, sed tantum observata.

58
XXXIII. In falsis sententiis conclusiones veræ esse
possunt, et in veris false,

59
XXXIV. Aliud est nosse leges conclusionum, aliud
veritatem sententiarum.

Ibid.
XXXV. Scientia definiendi et dividendi non est

falsa, etiamsi falsis adhibeatur. Falsum quid. 60
XXXVI. Eloquentiæ præcepta vera sunt, quamvis
eis interdum falsa persuadeantur.

Ibid.
XXXVII. Quæ utilitas rhetoricæ et dialecticæ. Ibid.
XXXVIII. Numerorum scientia non ex hominum

instituto, sed ex rerum natura est ab hominibus
adinventa.

61

« PoprzedniaDalej »