Obrazy na stronie
PDF

Nec numerus quemquam scelerum,nec forma tuorum A experirentur in pronuntiando contrase anathemate,

Terreat : hoc natus fluminc a sanctus erit.

Linea 32. — Sepultus est. Injurias quas supra notis epistolæ primæ Sixti primi, Sixtum primum Romanum pontificem et martyrem, post obitum auctoreHierónymo pertulisse diximus,easdem etiam, et quidem majores Sixtus III, de quo hic agimus sustinuit. Nam sicut ejus nomine ab 0rigenistis rodiit liber Sixti, vel sexti Pithagorici ; ita hujus ixti nomine a Pelagianis tria volumina scripta fuerunt. Primum de divitiis ; secundum de malis doctoribus, operibus fidei, et judicio futuro ; tertium vero de `castitate. Ilæc Pelagianismis referta esse ostendit Baronius ann. 440, n. 7 et seq. ex eo quod primo yolumine Pelagianum hoc contineat, non pósse salvari divitem, nisi omnia sua FE; bus éroget. Secundo volumine omnia opera bona libero arbitrfo gratiæ divinæ nihil tribuat. Demum uod tertio volumine eos subsannet, qui ex gratia

1)ei bonum castitatis provenire contendant. His B

itaque coloribus libellum manifeste satis depictum, qui non sine gravi periculo fidelium, nomine Sixti, haud pridem excusus fuit, lector, agnosce, ne de aureo calice Babylonis venena, insigni nomine honestuta, bibas. Linea 33. — Cessavit episcopatus per dies 22; verius 42. Ita enim scribit S. Prosper in Chron. ann. 440. « Defuncto Sixto pontifice Kalendis Aprilis quadraginta amplius diebus ltomana Ecclesia sine antistite fuit, mirabili pace atque patientia adventum diaconi Leonis exspectans, quem tunc inter Aetium, et Albinum (duces l{omani exercitus) amicitiæ redintegrandæ causa Galliæ detinebant. »

BLANCHINI. NOtAE CH prONOI.OGIC.E.

Epocha Xysti tertii, praeter illam indicationem, quam vidimus resultare ex temporis summa collecta in præcedenti numero, et ex assignatis partibus illiüs summæ a Bonifacio ad Hilarium,comprobatur etiam ex epistola ejusdem Xysti ad Cyrillum Alexangrinum,quæ refertur parte iii concilii Ephesini edit Colon Binii pag 456. Ibi sanctus pontifex gratulatur Cyrillo de Joannis Antiocheni pace cum ipso et Ecclesia inita: cujus nuntium ad se perlatum significat,dum occasione natalis sui (nempe anniversaria die suae, consecrationis)synodus episcoporum haberetur ad S. Petrum : « 0 relatio, inquit, digna mittente, digna conventu ! Gaudii cœlestis judicium tales habere debuit cognitores, etc. Ad beatum apotolum Petrum fraternitas universa convenit. Ecce adjutorium auditorium congruens,auditoribus conveniens audiendis. Habuerunt episcopi nostri illum congratulationis testem, quem habemus honoris exordium. Sanctæ namque et venerabili synodo, quam Natalis mihi dies,favente Domino,congrégarat, quia sic credendum est,ipse præsedit,quandoquidem probatur neo corpore nec spiritu defuisse. Adfuit

qui de illo tanquam patrono magni nominis falso gloriabantur.Quin etiam doctissimis scriptis, et dilectione plane pastorali erga Dominicam gregem animatus, ita pugnavit adversus nascentes errores pro gratiæ defensione ; ut Augustinus interroget quid illis præstantius legi vel audiri possit! Verüm post annos octodecim de Xysto ad pontificatum promoto maledicta iterum sparsa fuisse per Bassum exconsulem, qualia de Athanasio mulier impudica confixerat, ut vir venerabilis judicaverit volunturiæ urgationis remedium essein concilio adhibendum, id satis idoneo teste non comprobatur. Circumferebantur quidem acta quædam concilii Romani, unde Bibliothecarius fortasse excepit,aliique a Bibliothecario exscripserunt.Verum de actis hujusmodi quid sentiendum sit doctissimus Baronii breviator Spondanus decernit ad annum 433,num.4, quem poterit prudens lector consulere. Num. 64, linea 1. Hic fecit basilicam S. Mariæ, uae ab antiquis Liberii cognominabatur ju.rta macelum Lybiae. Supra, num 53,in Vita Liberii fundatoris basilicæ monueram, opportunius dilatum iri ad hunc locum illa proferre, quæ de fundatione, amplificatione,et variis appellationibus hujus basilicæ dicenda erant. De variis enim nominibus huic ædi sacræ attributis,nempe Liberianae in fundatione,Majoris in amplificatione, et ad Prgsepe in acquisitione sacrorum pignorum Dominicæ Nativitatise Palæstina huc advectorum, colliguntur documenta rerum gestarum, quæ non modo comprobant hujus basilicæ statum, sed etiam illustrant historiam ejusdem generis reliquiarum, in præcipuas Urbis ecclesias ab 0riente perlatarum.Quæ sane tractatio non inutilis videri pòtest; cum de plerisque notio confusa, et a caligine temporis litteris destituti, atque a nobis admodum dissiti obscurior reddita desideret interpretem accurationem. Ut igitur a nominibus basilicæ nostræ historiam arcessam,opportune monet Bibliothecarius,eamdem ab antiquioribus Sixto III dictam fuisse Basilicam Liberii de nomine fundatoris. Amplificato autem ejusdem spatio per Sixtum,qui novüs ejusdem congitor haberi pQtest,adeo præcelluit supräcæterassub invocatione Virginis Deiparæ Deo dicatac in Urbe;ut Sanctæ Mariae basilica quasi 3vcovog xatix; diceretur, at Majoris cognomento a reliquis distingueretur. Quantum augmenti, atque ornamenti per Sixtum acceperit, satis declarant Musiva utriusque Testamenti historias complexa,quæ basilicam universam convestiunt in navi Ecclesiæ præcipua, ubi arcus, quem vocant triumphalem, exhibet nomen ad dedicationem pontificis XYSTUS EPISCOPUS PLEBI DEI. Vetus quoque inscriptio in Gruterianis præservata sol 1170, num 7, indicat præter enuntiata musiva, sacras quoque imagines marlyrum plurimorum fuisse ab eodem expressas cum adjectis insinibus passionis, a singulis pro Christo fortiter to

palmæ qui contefitioni non defuit, » etc.Idem ferme B leratæ.

repetit in subsequenti epistola ad Joannem Antiochenum. Datæ sunt autem utrisque litteræ xv Kat 0ctobris Theodosio xiv et Ma.rimo coss. (hoc est anno Christi 433, die xvii Septembris, altero scilicet mense post ejus natalem diem juxta nostram de Xysti exordio sententiam : quæ diem illius ordinationis constituit Dominicam x Julii 432.

NOTAE HISTORICAE.

Num. 63, linea 2. IIic post annum primum, et menses octo etc. Calumnias in Xystum conflatas fuisse,et quidem impudentissime à Pelagianis ignorat nemo, qui legerit apud Augustinum epist. 104 et 405 ad eumdem datas Romanæ Ecclesiæ tum temporispresbyterio fungentem sub Zosimo: in quibus sânctus doctor Ę easdem calumnias abeato viro fuisse depulsas plurimo cum fœnore catholicæ veritatis; cum hostes divinæ gratiæ eumdem principem

VIRG0 MARIA TIBI XVSTUS NOVA TECtA DICAVIT
DIGNA SALVTIFERO MUNERA VENTRE TUO.
TU GENITuix IGNARA viRi : TE DENIQUE POETA
VISCERIBUT SALVIS EDITA NOSTRA SALUS.
ECCE TVI TESTES VTERI SIBI PRAEMIA PORTANT
SVB PEDIBVSQVE IACET PAssio cviQVE svA.
FERRUM FLAMMA FERAE FLwvIvs sAEVVMQVE vENENvM
T0T TAMEN HAS MORTES VNA CORONA MANFT.

Columnæ ferme singulæ navem medianam sustinentes præferunt nomen Rufini ad imum scapum antiquitus incisum : quod videtur ostendere,non a Liberio,sed a Xysto fuisse collocatas ex iis fortasse exgerptas, quæ Rufino Arcadii tutori paratæ cum fuissent ad splendidum aliquod ædificium construendum, eodem hQste reipublicæ declarato, post ejus mortem cum plerisquè Rufini bonis fisco adjucátis ab imperatoribus Arcadio et Honorio adhuju$ sacra Verùm quidquid sit de Rufini nomine in illis inciso, S.Adrianus papa primus, in epistola ad Carolum Magnum gro cultu sacrarum imaginum lecta in synodo Nicæna secunda, affirmare non dubitat basilicam a Xysto non tantum ornatam fuisse, sed ' factam, nempe ita amplificatam et cultam, ut haberi possit per illum refecta. « Beatus, inquit, Xystus fecit basilicam sanctissimæ Dei Genitricis, cógnomento Majoris, quæ ad Præsepe dicitur, tam in metallis aureis; quamque in diversis historiis sacris decoravit imaginibus. » Præter secundum igitur cognomentum Majoris, ætate Adriani tertium jam acceperat, nempe ad Praesepe. Id vero nominis cum neque sub Liberio, neque sub Xysto audiatur, sed primum occurrat illi attributum sub Thoodoro papa infra num. 126) ansam quærendi præbuit,num illa tantummodo ætate aucta sit hæc basilica reliquiis Dominici præsepis et cunarum? Hanc inquisitionem

templi amplificationem É! Xysti sunt attributae. A secundi, pax composita esset inter $y$. Alexan1

sequi eo lubentius institui, quod perviderem, inde lumen affulgere posse plerisque translationibus complurium sacrorum pignorum,quae a Palestina, et a cæteris Orientalis Ecclesiæ provinciis has in regiones,et præsertim in Urbem cónvecta, 0ccidens possidet.Quantum assequi mihi hactenus datum sit per diligentem inspectionem et comparationem monumentorum inserta disquisitio monstrabit : quam extra notarum seriem proprio titulo inscriptam, ae divisam per numerós ímarginales idcirco esse volui, ut ab, angustia brevium nótarum soluta,liberius excurrat ad investigandam originem, et causam tum appellationis, tum acquisitionis adeo singularis, et memorandæ. (Dissertationem hic promissam, vide in fine Notarum omnium ad Vitam S. Xysti III, ubi etiam additur altera dissertatio ejusdem auctoris de musivis operibus a S.Xysto III constructis post sacram aecumenicam synodum Ephesinam in basilica Liberiana.)

C.

[ocr errors]

Num. 63, linea 2. Incriminatus accusatusque est. Quod Ę; virginem monialem, Chrysogonitem nomine diceretur violasse : quapropter ipse Ęs sponte voluit suam in synodo causam ju

lCarl.

Num. 64, linea 1. IIic fecit basilicam S. Mariæ, quae ab antiquis Liberii cognominabatur. Meminit ejus ecclesiae Adrianus papa ad Carolum Magnum imperatorem scribens, his verbis : Successor Cœlestini Sirtus papa fecit basilicam sanctæ Dei Genitricis Mariae, cognomento Majorem, quae ad Praesepe dicitur.

Num. 65, linea 26 et 27. Quas et versibus cxornavit. In octangulato opere, binis in singulis epistyliis exaratis, ut renovati existunt a Gregorio X[II.

PAGII.

Num. 63, linea 1. — Sedit ammos octo, etc. Gesta sub initium pontificatus ita colligit Éägiü§. Ubi Sixtus dictus est pontifex nihil prætermisit, ut Nestorium ad suæ hæreseos damnationem perduceret.Gennadius enim lib. de Scriptor. Ecclesiast. cap. 54, inquit : « Similiter etiam Sixtus successor Célestini pro eadem re, et ad ipsum Nestorium, et ad 0rientis episcopos adversus errorem ejus succidendum sententias direxit.» Unde ipsemet Sixtus in litteris ad Joannem Antiochenum anno quadringentesimo trigesimo tertio datis, a Baronio ibidem recitatis, scribit : « Credo ad dilectionem tuam Verum cursus et ordo pertulerit, qualiter ei (scilicet Nestorio) voluimus nostra admonitione succurrere, retinuimus eum in præceps euntem, qui erat blasphemiarum ponderé in pfofunda mergendus. ». .

Cum, circa finem anni quadringentesimi trigesimi

PATaoL. CXXVIII.

drinum et Joannem Antiochenum, hic ad Sextum papam scripsit,synodasque litteras dcdit ex synodo Antiochena,in qua Joannes assensus est dumnationi Nestorii,et Maximiani in episg9pum Constantinopolitanum ordinationi. Prætér illás litteras synodiêas Sixto, Cyrillo et Maximiano inscriptas, Joannes et Cyrillus suis singuli litteris ad Sixtum retulerunt. Jòannis Antiocheni ad Sixtum relatio periit,sed indicatur in rescripto $' Sixti àd eumde Joannem dato,in quo affirmat eam fuisse solemniter lectam in synodo, quam ejus natalis dies con• gregarat. Multum de hac pace gavisus est Sixtus,ut ex ejus ad Joannem et ad CyrilIum litteris constat. Helladius Tarsensis et Eutherius Thyanensis me;';;; postquam viderunt non solum sese a pace exclusos,sed etiam dispositionem ab Ephesina syriodo factam, et a Constantinopolitana Maximiäni confirmatam,probari etiam et àdmitti a Joanne patriarcha, nihilque sibi nunc superesse præter exsilium, Theodosio imperatore pacem initám omnibus modis tuente, et adversariis manum præsidiariam Ę; appellarunt ad Sixtum Romanum pontiicem, non solum adversus pacem, sed etiam ádversus omnia Ephesini concilii acta. Quod nos docet epistola ejusdem Eutherii Thyanensis Alexandro Hierapolitano et Theodereto Cyrensi data,quæ legitur cap | 16 synodici adversus tragædiam Irenæi, ex qua et deducitur hanc appellationem interjectam, antè datam initæ pacis a Sixto confirmationem. Eutherius autem et Helladius Tarsensis Alexandrum et Theodoretum rogant ut hanc communem appellationis formulam, cui ideo adhæreant alii quamplures episcopi,Romam transmittant, quod et factum esse manifeste declarat alia Eutherii et Ilelladii epistola ad Sixtum papam scripta, quæ etiam legitur cap. 117 ejusdem synodici. I In hac ad Sixtum epistola Eutherius et Helladius varia in medium addücunt adversus Cyrillum, ac ejus capitula, quæ dicunt blasphemam vocum novitatem continére, Cyrillum jusisse ea subscribi a Nestorio, alioquim deponendo ; Nestorium hæreticis dolis consentire noluisse, et ob id solum ab Ephesina synodo damnatum, et quidem ante multorum qui exspectabantur, episcoporum adyentum, atque ita sine synodo. Varia etiam in medium adducunt adversus Joannem Antiochenum, præsertim quod, quæ juste egerat, postea retractafit, ac lapsus sit in manifestám prævaricationem, Cyrillum sine pœnitentia, ac anathemate suorum capitulorum in communionem admittens. Contra Ephesinam synodum plura etiam afferunt,præsertim quod Cyrillum, ui rêus erat, in præsidém admiserit, Nestoritum sine debito examine, ac ante convocatorum episcoporum adventum damnarit; quod promissionibus, minis, et fraudibus, ut sententiæ in Nestorium subscriberent, adduxerit : quod episcopos,qui recusabant, etiam damnarit, et aliös superordinaverit. Denique appellantes non detrectant `damnare Nestorium, sed volunt judiciali ordine et juxta sacros canones id fieri. « Rogamus, inquiunt, et sanctis tuæ religiositatis provolvimur pedibus,ut manum porrigas salutarem, èt auferas mundi naufragium, ómniumque horum. inquisitionem jubeas fieri, et his illicitis cœlestem superduci correctionem. Ut revocentur quidem SS, pastores, qui injuste sunt a suis ovibus effugati, et reddatur gregibus ordo, et antiqua concordia.» Rogant se ac alios, aut ejectos, aut dejectos episcopos, in integrum restitui, per papam omnia retraętari, ac etiam definiri. Tüm pergunt : « Olim quidem concurrissemus nos ad sanctitatem tuam,qui e diversis regionibus sumus,id est ex Ę utraque Cilicia,secunda Cappadocia, Bythinia,Thessalia, et Mœsia, nisi detineret nos luporum terror, insidientibus gregibus ad rapinam, et ad errorem, omnemque adversitatem.Unde coacti sumus nostra

[ocr errors]

vico dirigere religiosissimos clericos et monachos, A post mollicos dies ipsum de eadem custodia ejucientes

qui impleant locum nostrum. » Ex quibus patet diWersarum provinciarum episcopos huic appellulioni adhaesisse. Quid post eam appellationem interpositam fecerit Sixtus, iieque in laudato synodigo, neque, alibi legimus. Lupüs quidem in notis ad caput 117 synodici autumat pontificem eam admisisse, et ante datas Cyrillo et Joanni Antiocheno litteras, quibus pacem cönfirmabat, mature omnia retractasse,etiam Constantinopolitanam Maximiani synodum,et appellantes non quidem in omnibus,sed in quibusdam exaudivisse, quod probare conatur ex utraque illa Sixti epistola. Verum nihil in eis legitur,quod contrarium non insinuet, ut ait criticæ Baronianae auctor,ideoue existimandum pontificem sancita a synodo phesina effectum sortiri voluisse, nisi quod âliqua in synodo Maximiani facta circumscripsit, et qüatuor metropolitanos in ea dignitate depositos in integrum restituit,dummodo articulis pacis subscriberent.Ex hoc porro egregio antiquitatis monumento apparet, quantum hallucinati fuerint, qui voluere orientales episcopos, nunquam olim ad Romanos pontifices, sed semper ad generalem totius Ecclesiæ synodum provocasse. Imo idem criticæ Baronii auctor anno %33 scribit Alexandrum Ilierapolitanum episcopum cum tota sua provincia ad Sixtum appellasse, et Irenæum synodici auctorem, licet Nestorianum, ideoque ab appstolica sede aversum, Romanas appellationes probasse ; et usum appellationum a pontifice male informato ad melius informandum, seu petendæ apostolici judicii retractationis, non a generali synodo,sed ab ipso eodem pontifice, aut ejus successore, antiquissimum esse. Linea. 4. Et facto conventu. Circumferuntur acta synodi Romanæ de causa Sixti III, a Basso exCOnSuIe {$ stupro se polluisset, in qua dicitur purgatus, clero, senatu et imperatore praesen

tibus; sed h;ec acta falsa consulum nota consignan- C

tur, et anachronismis scatent, quæ suppositionem rodunt. Nec ullum robur illis áccedit `éx epistola ixti ad episcopos Qrientales; cum contexta sit ex sententiis concilii Toletani viii, Felicis III,Gregorii Magni, Adriani I, codicis tam Theodosiani quam Justinianei, Ariani interpretis et Sixti Pithagoræi. Ejusdem farinæ sunt acta de synodali accusatione et e.rpurgatione Polychronii episcopi Hierosolymitani, quæ sub pontificatu Sixti Romae dicuntur habita. Tot9 enim sedis Sixti tempore, Juvenalis præfuit Ecclesiæ Hierosolymitanæ, et nihil illis actis insulsius, Refertur quidem accusatio et purgatio Sixti in Libro Pontificali; sed cum in eo aliae fabulæ rocitentur,utraque historia suspectae fidei haberi debet.

Num. 65, linea 1. Imaginem auream cum duoflecim portis seu partitionibus, quomodo antiquitus imagines efformabantur. In illis erant aliorumi sanctorum imagines. Vide Ciampinum, et alios antiquarios imaginum icones exhibentes. Linea 6. IIujus temporibus fecit Valentinianus Augustus confessionem beati Pauli apostoli ex argento purissimo quae habet libras ducentas. Confessionis apostolorum, martyrum et sanctorum sunt sepulcra eorum. Anastas. infr. eod. : Item fecit Sictus episcopus confessionem sancti Laurentii martyris, cum columnis porphyreticis, et ornavit transennam et altare, et cgmfessionem sancti martyris Laurentii, Idem in Hilario: Confessionem sancti Joannis Baptistae fecit eae argento. Et infra : Et confessionem sancti Joannis Evangelistæ fecit eae argento.Et rursus: In oratorio S. Crueis fecit confessionem, ubi lignum - Dominicum posuit cum cruce aurea cum gemmis. Idem in Anastas. II : Hic fecit confessionem beati Laurentii martyris eae argento. Idem in Honorio : Et investivit confessionem beati Petri eae argento puro. • Linea 8 et 9. — Et ornavit transennam et altare. Transenna est transitus, Idem in Stephano IV: Et * *

Wallipertum presbyterum, eumque projicientes in terra ju.rta transenmt*m campi Lateranensis ejus ;|; derunt oculos. Pergula, per quam transitur. Paulin. epist. 12 : Haec basilica aperitur tribus arcubus paribus praelucente transenna. Macrob. lib II, cau. 10 : Selehii in transenna. Vel trajectus funis. Servius in ;llum locum v Eneid :

Et volucrem trajecto in fune columbam.

Unde transenna dicitur eaetemtus funis. Vel crates seu machina qua aves capiuntur. Plaut. in Rudente : - In aetate hóminum plurimae fiunt transennae, ubi decipiuntur dolis. Idém in Bacchid : Nunc ab transenhic turdus lumbricum petit. Idem in Persa : Hunc ergo hominem hodie in transemmam doctis ducam dolis. Ilinea 18 et 19. — Ministerium ad baptismum, vel pænitentiam, eae argento, pensam. lib. decem. Ministeria vasa sacra. Idem Anas., in Hilario : Ministeria (ul baptismum argentea libras decem. Idem in Gregorio : Ambonem etiam marmoream in eadem Ecclesia fecit, '; diversis ditavit linteis, atque ministeriis. Cappellam vocant recentiores. Eginart. in Carolo M. Capellam, id est Ecclesiasticum mimisterium.

FRANCISCI BLANCHINI. DISSERTATI0 PRIMA

De translatione sacrorum cunabulorum ac praesepis Domini Jesu Christi, necnon corporis beati Hieronymi ab ecclesia Bethlehemitica ad basilicam Liberianam, in sectiones sequentes divisa. INDEX SECTIONUM.

I. 0:casio inquirem,li de Dominici natalis præsepi, ejusque infantilibus cumis,etpannis infantiæ huc translatis, Éx nQmine S. Mariae ad praesepe,quod accesserit basilicæ Liberianæ sub pontifice Theodoro.—II. Attributio novi nominis indicat acquisitionem rei per illud significalæ, cum adjunctis ad eamdem præcipuam rem pertimentibus.—III. Proponitur quæstio de translatione partis præsepis Domiùici,et lipsanorum ad illud pertinentium, nempe cunabulorum Christi,et corporis S. Hieronymi in nostram basilicam.—IV.Obscuritas historiæ translationis ex historicorum infrequentia per illam aetatem augetur ex productione scriptorum incerti temporis,et auctorum per alios facta. — V. Rejicitur cum card. Baronio falsa memoria primæ trans'ationis corp9ris S. Hieronymi a Petro de Vineis attributa S.Cyrillo Hierosolymorum episcopo,qui annis plusquam triginta obiit ante S. Hieronymum — VI. Admittitur cum eodem cardinali tanquam vera translatio partis præsepis Dominici,etadjunctorum lipsanorum intra nostram basilicam circa medium sæculi septimi.—VII.Tum temporibus appellatio S.Mariae ad Pr;rsepe huic basilicæ accessit, et subinde continenter adhæsit, qua* antea non reperitur eidem attributa.—VIII. Ad annum translationis propius

D acceditur, si statuatur inter 640 et 650. Historia irru

ptionis Saracenorum in Palæstinam, eorumque novæ dominationis in eadem regione juxta annorum seriem gollecta, et collata cum gestis eorumdem temporum in ()rientali et Occidentali imperio, translationis idem tempus videtur requirere,—IX. Sub pontificatu Theoglori papæ ex anno 642 ad 649 occasiò,et indicia translationis præsepis Dominici maxima suppetunt.—X.Quæ asseritur a scriptoribus insimul facta cum translatione corporis B.Hieronymi.— XI. Ut clarius innotescat præsepis Dominici tránslatio,primum statuitur quid intelligendum sit per nomen præsepis Dominici ex ætate S. Hieronymi ad nostram.Præsepe est pars intima speluncæ Nativitatis,ubi Domiuus a Virgine matre recens natus reclinatus fuit.—XII.In aditu speluncæ sepultus fuerat §.Hieronymus,h9£ est,in ingressu speluncæ Dominicæ Nativitatis.— XlII. Præsepè Dominicum etiam a subsecutis itinerum descriptoribus intelligitur intimus recessus speluncæ Nativitatis. — XIV. Reliquiæ Dominici præsepis dicuntur rudera et saxa,quæ illum interiorem speluncæ recessum constituebant.THæc proinde rudera, seu portio intimi recessus antri Nativitatis,in basilicam

hic reconditæ ætate Theodori papæ. — XV. Eäsulem^in antiqno altari veteris sacelli custoditas per annos 529 circiter,transtulit Sixtus V anno 1585 cuim ipso altari sub ejus mensa reconditas in capsa plumbeu, ad novum sacellum Sixtimum a se magnificénter exstructum ubi hodie asservantur.— XVI.Vere affirmant antiqua documenta nostræ Ecclesiæ,translatas fuisse cum DominicQ præsepi reliquias S. Hieronymi, post quam orbata ferme fuerat Palæstina sanctorum reliquis. — XVII. Translatio earumdem reliquiarum sub Theodoro papa, et Jerosolyma oriundo videtur peracta conslliò S Sophronii postremi Jerosolymitarum patriarchæ Ę invasionem Saracenorum. — XVIII. Cultus in Liberiana basilica datus Domiuico præsepi ex ætate Theodori, quando sacrum illud pignus translatum fuit e Palæstina, per successores proximos Theodori in dies augetur. — XIX. De sacris Christi eunabulis a Palæstina in basilicam Liberianam translatis, ubi hodie asservantur.— XX.I)uo genera sacrorum lipsanorum ad præcipua gesta religionis nostræ pertinentium,in Palæstina distingui possunt, {0 immobilium ; 20 mobilium.—XXI.Supra immobilia ætate Constantimi Magni fundatæ fuerunt Ecclesiæ, præcipue supra locum Nativitatis Dominicae, et Dominicæ Resurrectionis.— XXII.Lipsana secundi generis, hoc est mobilia,in eisdem basilicis asservabantur. — XXIlI. Quaeuam ex lipsanis mobilibus præcipua asservarentur in hasilica resurrectionis? — XXIV. Quænam in basilica Nativitatis? ubi agitur de cunabulis Domini a praesepi distinctis. — XXV. Cunabulorum moumine intelliguntùr tam lectuli infantium,quam faciæ, panni, et retinacula ad eosdem infantes obvolvendos et in cunis firmiter detinendos, ne excidant.Græcis autem dicuntur a Tripyxvx tam fasciae, quam reliqua supelleae indicata,qute ipsas comprehendit cunas. — XXVI. Præmissa hac notione vocúm Latinarum et Græcarum, quibus significantur fasciæ, panni, retinacula, cunæ,et omnis apparatus, et supellex infantilium lectulorum, et puerperii,ostenditur,hujusmodi supellectileum in Christi Domini Natali, et in ejúsdem infaiìtia adhibitam,et Latine dictam cunaBula,Graecea 7:32yzvz,fuisse custoditamin ecclesia Hibero solymitana, et Bethlehemitica usque ad quarlum Christi sæέulum,una cum aliis sacris lipsanis, Christi Domini contactu, aut Deiparæ, et aliorum sanetorum, venerabilibus redditis. — XXVII. Donec Eudoxia Theodosii Junioris uxor in Palæstimam profecta,et Marciamus Augustus occasione concilii Chalcedonensis impetrayefunt partem fasciarum,et cunabulorum infantiæ Christi donafi sibi a patriarcha Hierosolymitano: quæ Constautinopolim perlata,fuit reposita celeberrimis in ecclesia Deo`dicatis subtitulis Deiparæ Virginis Odegorum, et ad Blanchernas : ex quibus portio ad reges Francorum pervenit sæculo xiii,et ad ecclesias Hispanicas.— §§îÃ; Eccle siaOrientali eorumdem cunabulorum, seu fasciarum pars,et supellectilis iufantiæ Christi ita illis Augustis concessa fuit, quemadmodum aliarum Palestinæ reliquiarum portio aliqua concedebatur etiam quarto sæculo tum Augustis viris et feminis, tum sanctissimis episcopis illa lipsana expetentibus, præsertim occasione itineris Hierosolymitani ab iisdem suscepti. — XXIX. Hæc facilitas in distribuendis reliquiis, quæ in Jerosolymitana Ecclesia vigebat, præsertim po$t iteratas iuvúsiones Persarum, effecit ut Palæstima orbata propemodum tuerit cæteris lipsanis amovibilibus,quando Saracenis in prædam cessit cir

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

et cunabularum pars superstes, necnon corpus B Hieronymi, postréma tunc fuerunt ex sacris pignoribus, quæ transferri possent in Occidentem. — XXX. ÉÉÉ vero feliciter in nostram basilicam lipsana præsepis,cunarum,et corpus S. Hieronymi per eosdem annos sub Theodoro papa imminutionem passa non sunt cum disciplina Ecclesiæ Romanæ tunc vigens,et annis 45 ante pontificatum Theodori asserta a S.Gregorio papa, non ita facile admitteret partitionem saeraruì feliquarum,saltem præcipuarum, ut admittebat ecclesia Hierosolymitanâ. — XXXI. Ex parte apud nos superstite cumarum Domini colligitur plusquam dimidiúm illius sacri ferculi,seu lectuli infantiæ Christi eomponi ex quinque asseribus religiQse asservatis in thecâ argentea, quiæ quotannis expouitur supra altare sanctissimi præsepis nocte Nalivitatis Doinini, die vero uatalis süpra aram maximam basilicæ fidelium venerationi : qüibus si addantur crassiores aliæ tabulæ ;};' cunabuli reconditæ a Sixto V, sub mensa

taris principis in ampliori sæcello præsepis constituto,integrum ferme sacrarum cunarum cQrpus componitur ìiac in basilica præservatum.— XXXII, Quare

commendatur studium veteris, disciplinæ mostra etiam vetate retinendum, quo cavetur imminutio, partitio, et erogatio segmentorum ejusmodi sacrorumi pigno: ruum, quippe quæ integra cum servantur, docuiiientum præstantius afferunt ad excitandos vividius pios animi sensus erga mysterium in his celebratum.

1. Cum historia Libri Pontificalis referat in hoc num. 64 yaria nomina basilicæ S. Mariæ Majoris per Liberium fundatæ et amplificatæ per Xy$tum ejus nominis, tertium,ab hoc Igco disjüngenda non est consideratio . alterius appellationis, licet serius attributæ post alterum a Xysto sæculum,nempe sub Theodoro £*$; in cujns Vita primum nominatur Sangtæ Mariæ, ad Præsepe (num. 126) quod nomen deinceps Qbtinet sub pröximis Theodori successoribus,ut videre licet in Vita sancti Martini (num. 152) ubi pariter ita indicatur : Basilica sanctæ Dei Genitricis, semperque Virginis Mariae, quæ appellatur ad Praesepe. 2. Nominis hujus accessio indicium est translationis præcipuorum pignorum e sacris lipsanis, Bethlehemitica ab ecclesia huc advectis, nemipe præsepis, et cunabulorum infantiæ Christi Domini, et sâcri corporis beati Hieronymi,ibidem olim conditi quinto sæculo æræ Christianæ, nunc autem quiescenitis in hac Liberiana et Sixtina basilica propé eadem venerabilia pignora, apud nos hodie deposita, et religiose asservata: quibus ut propius frueretur sanctus Ecclesiæ d9ctor, et lacrymis piissimis irrigaret, caneret jugiter, indesinenter oráret (ut ipse miemorat in epistola ad Marcellam, ad illà fréquentanda eamdem invitans), latas Urbis porticus, et aurata Romæ laquearia lubens reliquerat, in spelunea, et præsepe Salvatoris suas delicias, et in villula Chri$ti, et in Mariæ diversorio sua palatia et Capitolia constituens. 3. Qua agitur, ætæte, atque occasigne cQntigerit Bethlehemitica hæc tropæa nostræ religionis ad Urbeu transferre,et in basilica Liberiana in posterum custodienda statuere, eique novum cognómentum conquirere Sanctæ Mam iae ad Præsepe, operæ pretium me facturum spero,si genuinis ex documentis colligere satagam, et piis, cultoribus huc adorandi studio confluéntibus aperiam, quantum patitur historiæ ratio, ad ea sæcula pertinentis, quæ non modo scriptorum infrequentiâ a conspectu posterorum longé submovit, sed barbarorum incúrsio, et imperii Romani subversio in Occidente, in Oriente vero deformatio ac detruncatio densa caliginc undique involvit. 4. 0bscura certe apud historicos nostri temporis esse cognoscitur ejusmodi translationum enarratio, ex defectu procul dubio scriptorum rei gestæ æqualium. Hinc in diversas abiere sententias illi quoque inter reeentiores, qui de sacris basilicæ Liberianæ reliquiis conati sunt scribere,consultis tantummodo commentariis, vel æstatis incertæ, vel sibi proximæ. Ut enim prætermittam Octavium Pancirolium in Recomditis I{omæ thesauris hæc jejune tractantem, alioque vix ea delibantes in perlustrandis septem Urbis ecclesiis; abbas Paulus de Angelis, qui libris xii complexus est Liberianæ basilicæ descriptionem, æneis tabulis magnifice decoratam sub Paulo quinto, non minus ornamento,quam cultni ejusdem impense addicto pontifice, libri sexti caput quartum totum impendit in dilucidandatranslatione corporis sancti Hieronymi. Is tamen videtur propositum sibi negotium haud multum feliciter absolVisse: dum inter se pugnantibus utitur testimoniis, et assertis codicum ætatis incertæ, auctorumque ignotorum, relatis inter libros passionarios, ut vocant, seu lectionarios mox referendos. Codex monasterii Sanctæ Cæciliæ ab e9 productus pag.18 et pag. 115, col 1, asserit . Liberium papam in prima fundatione basilicæ in ea collocasse præsepe Domini, cunabula, fenum, et pannos Domini nostri Redemptoris sub áltari ejusdem præsepis,cum muli Liberianm basilicae,tumi Vaticanæ observat affirmari, corpus beati Hieronymi (quod scimus apud Dominicüm præsepe sepultum fuisse circa annuim 420 ejus emortualem, Theodosio IX et Constantio III coss., ex Prosperi tunc viventis Chronico, nempe dimidio sæculò post Liberii pontificatum) diutius remansisse in Bèthlehemitica ecclesia universis reliquiis spoliata, quando, peccatis hominum justa Déi flagélla provocantibüs, Palæstipa in prædam cessit Pérsarum et Saracenorum.paulo post initium, et circa medium sæculi septimì èræ Christianæ : donec supernæ visionis monitu inde subriperetur a monacho, et clanculum transferretur ad urbein R0mam. Ut cætera narrationis utriusque vitia præteream, hic tantum considero illarum inter se pugnam et refragationem, documentis minime incertis.Qui enim potuit Liberius papa recontlere in basilica a se Rómae constructa Dominicuin præsepe, et cunas Christi Domini, cum Hieronymus dimidio circiter sæculo superstes Liberio depositus fuerit ad praesepe Dominicüm in Palæstina : quo cum fuisset reversus post obitum Liberii, et ejusdem successoris Daimasi,ibi aderat pietati, Romanarum virginum, ac matronarum, quis illuc ab Urbe acciverat, solitariæ vitæ magister, et digitQ, in præsepe Domini, et cunas ibidem intento indicabat istofum pignorum sanctimoniam modo iisdem piissimis feminis ad illarum religionem fovendam, inodo scelestissimo diacono Sabiniano ad incutien dum horrorem criminum ibidem patratorum, ut ex ejusdem epistolis inferius producendis abunde constat? 5. Par est lapsus historiæ et chronologiæ apud Petrum de Natálibus referentem ad Cyrillum Hiérosolymitanum ex veteri manuscripto translationem priinam corporis beati Hieronyfmi ; cum sanctus doctor, ut observat Baronius in Notis ad Martyrologium, ad diem 7 Maii, Cyrillo e vita abeunte ad annum 386, supervixerit aiinos 33, nempe ad nonum ôïíôùítííííííí Theodosii junioris, qui fuit æræ Christianæ 420. Cum igitor doctissimus cardinalis jure statuat rejiciendam esse, veluti falsam, præcocem illam translationem reliquiarum sancti Hieronymi sæculo quarto ad finem vergente in morte Cyrilli, utpote adhuc constante vitaTlieronymi; multò potiori jure evertitur maturior depositio præsepis et cunarum Domini in Itomana basilica sub Liberio, apud quæ sacra pignora Bethlehemitica in ecclesia sanctus doctor sépultus est multo serius. 6. Exclusa hujusmodi translatione fictitia, et uarto sæculo falso attributa tam corporis beati ieronymi nondum vita functi, quam sacrorum Christi cunabulorum,ac præsepis a Bethlehemitica ecclesia nondum amoti, convertimur ad stabiliendam auspicio ejusdem Baronii in Nolis ad Martyrologium, veram translationem sacrorum illorum pinorum circa annum Christi 640, quando Saracenis É';,', invadentibus sublrahenda fuerunt barbarorum injuriis sanctiora quæque lipsana ibidem prius custodita. Admittit laudatus Cardinalis,tanquam translationem primam sacri corporis beati Ilieronymi ad Urbem éx Palæstina illam, quam Petrus de Natalibus in Gatal.lib. iv,cap. 145, nominat secundam,et refert ad ætatem excursus Saracenorum in Palæstinam. Huic $ententiæ i3aronii non modo assentimur, sed etiam dicimus, ad eamdem, aetatem similiter pertinere translationem reliquiarum præsepis Dominici, sacrarumque cunarum Salvatoris nostri, cum aliis pluribus sänctorum reliquiis ad Urbem perlatis(quas inter sunt corpora beati IJieronymi, necnon apostoli Matthiæ ex Pálæstina,et intra basilicam sanctæ Matiæ Majoris a Theodoro papa condita) quo scilicet rempore eadem basilica Liberiana novam denominatióném accepit sanctæ Mariæ ad Præsepe. 7, Hanc cérte appellationem non ante reperimus

tis aliis sanctorum reliquiis. In aliis vero libris,tum A attributam basilicæ, uti numero primo observavi.

Deinceps vero continenter adhibitam hanc momen

claturam Sanctae Mariae ad Praesepe probavi ex textu

Bibliothecarii.Consentiunt libri Sacramentales, Anti

honarii,et Missales ante pontificem Theodorum sub

ìregorio Magno ordinati (qui annis quadraginta præcessit pontificatum Theodori)editi per venerab.

card Thomasium : ubi quoties indicitur statio ad sanctam Mariam Majorem in basilica Liberiana, nunquam additur cognomentum sanctæ Mariæ ad Præsepe: quemadmodum et in Regesto epistolarum ejusdem beati Gregorii lib. ii, sub initium,ubi ordinatur litania septiformis,titulusita concipitur charta quæ relicta est : De Litania majore in basilica Sanctae Mariae. Sub Theodoro autem papa, et consequentibus proxime pontificibus,Martino et Eugenio id nominis reperitur expressum, et in Gregorió III, num. 196 et 202, in Leone III, sect. 383, 386, et in Paschale I, sect. 450, 451, alibique passim. 0rdo Romanus per duodecimum Christisæculum collectus e vetustioribus et insertus libro Censuum a Censio S. R. E. camerario tunc diacono card. S. Luciæ in Orthea, qui postmodum electus pontifex Honorii tertii nomen assumpsit, haec habet num. 2, editionis

Mabillonianæ : In vigiliis uativitatis Domini in mane

dominus papa vallit ad basilicam sanctæ Mariae Majoris pro cantanda missa,et in sero pro celebrandis vesperis : et remanet ibi nocte ipsa, et celebrat vigilias, et post vigilias celebrat ibi Missam ad PR.EsEPE. 8. Pressius tamen agendum est, et annus, si fieri otest,proxime stabiliendus attributæ hujus appelationis sanctæ Mariae ad Praesepe : ut collátis géstis ejusdem anni,ac proxime superiorum,cognosci possit num occasio novi nominis ita efformandi fluxerit ex delatione cunarum,ac reliquiarum præsepis,Dominica nativitate illustrati ex Bethlehemiticâ ecclesia ad Romanam basilicam "Liberianam. Appelationem illam attribui cœpisse sub Theodoro papa jam vidimus : qui sedem Romanam tenuit a mense Novembris anni 642 ad mensem Aprilis anni 649.Non est difficile ex Chronicis Üíáí Graecorum, Arabum, et Syrorum, quin etiam ex nostrorum 0ccidentalium annalibus indagaro, in Palæstina quid actum fuerit per hoc septennium,et annis proxime præcedentibus. Quin etiam a pluribus chronographis et historicis magni nominis inde collectam seriem gestorum in epitómen cum redegerint eorumdem breviatores,et diligenter expenderint critici Annalium,præsertim Pagius, exigui laboris irapensam requirit notitia brevior, quam hic attexo, secutus Pagium(qui præ cæteris diligentius videtur expendere et corrigère differentiam biennii, aut triennii aliquihus in historiis in ejusmodi gestis adImissam) ut inde cognoscatur occasio sacrorum illorum pignorum e Palæstina in Occidentem perferendorum. Vix igitur anno æræ Christi 629 (Cedrenus refert ad annum Hcraclii 19) crucem Dominicam a Persis

D recuperatam una cum Zacharia Hierosolymorum

patriarcha,cæterisque fidelibus captivis in Persidem quatuordecim annos ante deductis, restituerat sanctæ civitati Heraclius, imperator ea solemni pompa cujus memoriam Ecclesia quotannis recolit `dio 14 Septembris; quadriennio inde evoluto, nempe anno Christi 633, Arabes instituta scctantes Mahumetis pseudo-prophetæ et impostoris (qui proxime superiori anno 632 occubuerat (Cedrénu§ refert ad afin. Heraclii 2!) contra Heraclium imperatorem bellum gerere instituerunt.

Annis 633 et 634, Arabes Saraceni sub Eubere, qui alii dicitur Abubacharus, aliis Abubacrus, Mahumetis successore,et ejusdem genere,aut cognato, invadentes Gazensem regionem eamdem diripiunt, occiso Sergio duce ac præside Palæstinæ apud Cæsaream (Theophanes anno Heraclii 23).

Eodem ÄÈÉÊ, Saracenorum duce primario, sive amira, defuncto die 23 Augusti 634 (juxta Pagium ex Elmacino), juxta Theophanem Cedrenum

« PoprzedniaDalej »