Obrazy na stronie
PDF
ePub

Kalderona: Lekarz swojego honoru. Lwów 1827 i Szylera Walensztejn. Lwów 1837. :

c) ALEKS. FREDRO (obywatel w Galicyi). Za księstwa warszaw. służył wojskowo i w nagrodę męztwa otrzymał krzyż legii honorowej i polski Virtuti militari, Mamy 5 tomów jego Komedyi (wyd. w Wiedniu, Lwów r. 1826-37, i War. 1353 5 t.), w których jest kilka znakomitych utworów, jak Panieńskie śluby, i t. d. Zalujemy, że się na krytykę pogniewał i przestał ogłaszać swoje dzieła. Wiadomo, że go to ojcostwo uszczęśliwia; czemuż tych uciech nie podzielać z drugimi ? . . . . . . . . ;

d) DOMINIK MAGNUSZEWSKI (ur. 1810 we wsi dziedzicznej Ustanowie' kolo Warszawy z Jacka i Maryi; uczył się w liceum i uniwersytecie warszaw. do 1831; następnie mieszkał i ożenił się w Galicyi; † 27 lutego 1845). Jeszcze chodząc na uniwersytet napisał wierszem dwie komedye: Stary kawaler w l akcie i Zdzisław czyli skutki plochości w 2ch aktach dotąd grywane w Warszawie. Tworzył kilka dramatów, lecz tylko jeden dotąd ogloszony: Barbara wdowa po Gasztoldzie, który wchodzi do jego dzieła powieściowego: Niewiasta polska w 3 wiekach, Poznań 1842. Dramat w naturze, umieszczony w Album na korzyść pogorzelców, p. Józefa Borkowskiego we Lwowie 1842 wydaném, bardzo piękny, ale nie do grania. Śmierć pozazdrościła nam tak wielkiego piewcy, nie spełnił swoich życzeń obdarzenia nas dramatem nowym, nad czém glównie myślał równie jak i nad językiem, ale najpiękniejsze, które w całości wykończył jak Radziejowski i Władysław Biały zostają dotąd w rękopiśmie. Krytyka poważna nie oceniła jeszcze zbiorowo prac tego poety, życzyć więc należy, ażeby wszystkie rękopisma jego ogłoszone zostały drukiem, a wtedy niewątpliwie oznaczy ona wysokie jego stanowisko w dziejach literatury polskiej.

e) Józer KORZENIOWSKI (ur. r. 1797 w Galicyi, od r. 1810 uczył się w Krzemieńcu, po r. 1816 urządzał książnicę ordynacyi Zamojskich; w r. 1823 otrzymał nominacyą na professora literatury polskiej w Krzemieńcu; w r. 1833 został professorem języka łacińskiego i starożytności rzymskich w Kijowie; w r. 1838 wezwany na dyrektora gimnazyum charkowskiego zostawał tam do roku 1846; później mianowany był dyrektorem liceum warszawskiego. Rozpoczął swój zawód dramatami, lecz nagły zwrot do powieści okazał w nim równie potężny, jeżeli nie wyższy talent powieścio-pisarski. W ostatnich kilku latach wyszło kilka powieści tego autora nader interesujących i zajmujących. Rzucił się do dramaturgii całą siłą i już liczny mamy poczet jego utworów: Mnich, Aniela, Piękność zgubą, Miłość i zemsta, Piąty alt, Klara, Piękna kobieta, Cyganie dramat, Wąsy i peruka i t. d. W nowszych karoi współczesne obyczaje. Niestety! także nie dba o zupełną piękność, ledwie parę wydał wierszem pisanych, wszystkie inne prozą, byle dostarczyć chleba powszedniego; a wszakże poezya traci na wdzięku (owym już Homerowi znanym wdzięku), gdy jéj każemy mową nie wiązaną przemawiac; a wszakże wiązana to jej strój przyrodzony!

f) Adam GORCZYŃSKI (często podpisujący się Jadam 2 Zatora) urodził się r. 1805. Oddawszy się wyłącznie gospodarstwu wiejskiemu, piśmiennictwo uważa za chwilową rozrywkę dla tego długi czas występował z małemi powiastkami lub przekładami, jako to: Powieści Jadama, Kraków 1838 2gie wyd. 1841. Sylva rerum, Lwów 1842. Opowieści i Legendy, Lwów 1843. Farmazon 2 tomy, Lwów 1844. Poezye liryczne, Bochnia 1844. Zeno 2 tomy 1845. Oprócz tych utworów przedstawiających przeszłość naszą, napisał jedenaście dramatów, jako to: Władysław Łokietek, Ludgarda, Zbydowscy (czy też Zbydowski i Zawisza jak brzmiał tytuł rękopismu). Anglik, Francuz, Wloszka czyli żniwo zemsty, Bajbuza, Esterka, Detaksacya, Ojciec chrzestny, Tajemnica. Na zakończenie przytaczamy słowa Kaź. Wł. Wojcickiego o Gorczyńskim jako drammatyku wyrzeczonych. „W nich (drammatach) niepospolity talent jaśnieje, są w nich sceny cudnej piękności, które po mistrzowsku od

daje, ducha wieku, bo go pojął wybornie, ale i obok tego i płaskie pomieszcza.“

g) ANTONI Mazecki napisał tragedyą na podaniu historyczném osnutą pod tytułem: List żelazny w 5 aktach, Poznań 1854, 2gie wyd. 1856. Prócz tego Grochowy wieniec czyli Mazury w krakowskiem komedya w 4 aktach, Poznań u Župańskiego 1855.

h) STANISŁAW BOGUSŁAW&K1 którego talent w opisywaniu komedyi niezaprzeczony, stawia go na niepośledniem stanowisku w rzędzie pisarzy dramatycznych. Napisal i wydał: Komedye oryginalne Stanisława Bogusławskiego tomów 3 Warszawa 1854. Pojedyńcze zaś Cud czyli Krakowiacy i Górale, Ona go nienawidzi, Krewni i inne.

Odznaczyli się i nagrodę uzyskali: i) JAN CHĘCIŃSKI Szlachectwo duszy, Warsz. 1859. k) APOLLO Nazęcz Korzeniowski, Dla milego groszu. 1) WackAW SZYMANOWSKI, Dzieje serca 1860. }) ZYGMUNT CHLEBICKI-Józefowicz Po naszemu 1860.

8. Proza. § 129. Pięknie piszących liczymy coraz więcej, prawie wszystkie niwy piśmiennictwa są uprawiane; jednak są pisarze którzy mniej dbają o doskonałość wyrażenia się, co jest chorobą dziś powszechną w Europie.

A. PROZA KRASOMOWCZA. § 130. Na początku tego okresu sprzyjały okoliczności krasomóstwu pochwalnemu, mianowicie ludzi uczonych, odznaczył się zaś w tym zawodzie Kaźm. Brodziński i Paweł Czajkowski professor uniw. Jagiellońskiego. W następnym ząś czasie dla wymowy nie ma otwartego pola, ledwie kto czasami z akademicką może wystąpić. Tu kladziemy tylko:

§ 131. Mówcy.

FRANCISZKA WĘŻYKA który uczcił wymownie ś. p. Woronicza arcyb. warsz. w czasie pogrzebu; mowa ta wraz z inDemi z tego pogrzebu wydana w Krakowie 1830.

.. · Adam książę CZARTORYJSK! (syn Adama, jenerala ziema podolskich; poprzednio minister państwa rossyjskiego, potem kurator zakładów naukowych na Litwie i Rusi, w końcu senator wojewoda król. pol.) wyglosił piękną pochwalę. J; P. Woronicza » Tow. Przyj. Nauk dnia 30 kwietnia, wyszła w Pulawach 1830, drugie wyd. w Wrocławiu. Tenże wydałt mowy od r. 1838 do 1847, Paryż-1847...!! Proverit

§ 132.! Kaznodzieje.i.s. crite ep arranjokion .! a) Katolicy. iki 101 ". . 1.0.7ins og sj 484 - Szereg dobrych kaznodziei dość liczny, między nimi znaju dują się dobrze mówiący, ale brak takich, którzyby z dota brém chcieli lączyć i krasne kazanie. Do celniejszych jem: doak należą: ; - , !-th pingct.so non sei sollys 1188 sise ..1) LUDWIK TAYNKÓWBKI (kazn. wileński, #11840), pieni kne pokazał przymioty w Kazaniach pogrzebowych tsk Wilno 1836 i w. osobno wydaném Kazanju na pogrzebie Jędrzeja Śniadeckiego 1837. Zapowiedziane były mowy które wyrzekli po zgonie ś. p. Wittgensztejnowej z domu XX. Radziwiłłów, i na uczczenie ś. p. X. Jana Skidella. Czas wielki by przy-3 najmniej kazania jego - (w rękopisie IV tomowym) ujrzały świat, czego zdaje się można spodziewać po tych ręku, w których się dziś znajdują.. . .'nin i sam snil ny

2) KARÓL (Boloz) ANTONIEWICZ z zamożnej rodziny ormiańskiej urodził się w Galicyi w obwodzie żółkiewskim d.. 6 listopada / 1807. W r. 1839 przyjętym został do zakonu, księży Jezuitów. W kilka tygodni obrany przewodzcą opas wicyúszów, zjednał sobie ich miłość i szacunek. Wszyscy kochali go jak ojca. Łagodnością, przykładem i nauką wielki, wpływ umiał w zakonie swym wywierać. W r. 1848 zgroma. dzenie Jezuitów zniesione zostało :: W. Galicyi, a członko, wie jego rozproszeni po kraju. Dnia 4 listopada roku 1852 objął wraz z towarzyszami wyznaczony im klasztor u Obrze, w dziesięc dni później z szedłszy z ambony, dotknięty z& razą, umarł dnia 14 listopada. Zwłoki ks. Antoniewicza bra cia zakonni pochowali w Obrze pod sklepieniami klasztoru;

I . :: 9627: 11 kaset

a w rok później 1853, obywatele księstwa poznańskiego postawili mu w tymże kościele pomnik z pópiersiem.

Wydał wiele dzieli religijno moralnych nauczających czyn sta polszczyzną pisanych, szczególniej odznaczał się wymo= wa kaznodziejską.“Mowa religijną miana 25 Marca 1848. Lwów. Narika wieczorná u św. Mikołaja we Lwowie w dzień 7 boleści N. P. Maryi 14 kwietnia 1848. Priemota pod i czas dziękczynnego nabożeństwaldnia 28 marea 1849. Knzanie na święto N. P. Maryi Gromnicznej, Poznai (1849. Przemowa w czasie obchodu pogrzebuego Wacława Zaleskiego bul gubernatora Galicyi 26 marca 184930 Mowa inne uroczystodó sw. Benedikta dnia 22 ik wietnia 1849. Kazao! nie na żałobném nabożeństwie za duszę ś. p. Stefanie z Mat lachowskich Platerowej, Deszno 1852.* «Nauki i mouly (przygortné' miano w Krakowie wyd: 2giè 1853.7":11, vaid £1:53) IGNACY Borowski praldt katedry-wileń.,'trdnia 271 niaja T1852. Zostawił przeszło 500 kazań Tinów pogrzebow". wych ja niektóre é nich mają wielki historyczny dla Wilna & szczególnie uniw. wilehd'interese Wyjdą z druku naklade ni i kosztem XX. Missydnarzy warszawskich. ,; .;;visi

7.4) IGNACY Hotowixşkı arcybiskup mobilewski, metro-, polita rzymsko-katolickich kościołów w cesarstwie rossyjskiém.! Urodził się r. 1807 na Wołynia; w r. 1825 wstąpił do se. minaryum w Łucku. Po skończeniu kursu nauk teologicznych w Wilnie, został kaplanem w roku 1831; w r.! 1839 odbył pielgrzymkę do Ziemi świętėj, w roku 1842. vzostajel.rekto-! rem rzymsko-katol. duch. akademii w Petersburgu; w r. 1848 mianowany biskupom karysteńskim, a t. 1851 arcybiskupem mohilewskim; †7 paźdz. 1855. Dziela jego za życia które wydał, umieściliśmy na swojém miejscu. Tu zaś wymieniamy: Posnia Legoty Kostrouca t. 2, v.1) Poezye sw, Grzegorza Naziańskiego, w agim ( stosunku filóropi do relig:i i cywilizncyik Posinierci zaś jego wyszły..w Krakowie (1857-roku: kazania niedzielne, świętulne i przygodnie, oraz Allokucic, tudziez- Hymny kościelné. Jakim był mówcą zmarły, przye) toczyć tu można ustęp z kazania na jego pogrzebie mianego,

« PoprzedniaDalej »