Obrazy na stronie
PDF

terroges, et dicas, Quare inhæres Deo ? Et dicat, Ut donet mihi. Quid tibi donet ? Coelum ipse fecit, terram ipse fecit: quid tibi donaturus est ?jam inhæres illi: inveni melius, et donat tibi.

A 1. Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere ? Et hoc mandatum habemus ab ipso, ut qui diligat et fratrem suum. Magnifice dicebas, Diligo Deum ; et odis fratrem ! 0 homicida, quomodo diligis Deum ? Non audisti superius in ipsa Epistola, Qui odit fratrem suum, homicida est ? Sed prorsus diligo Deum, quamvis oderim fratrem meum. Prorsus non diligis Deum, si odis fratrem. Et modo probo alio documento. Ipse dixit, Dedit nobis praeceptum, ut diligamus invicem (I Joan. iii, 15, 23): quomodo diligis eum, cujus odisti præceptum ? Quis est qui dicat, Diligo imperatorem, sed odi leges ejus ? In hoc intelligit imperator si diligis eum, si observentur leges ejus per provincias. Lex imperatoris quæ est? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis (Joan. xuii, 34). Dicis ergo te diligere Christum ; serva mandatum ejus, et fratrem dilige. Si autem fratrem non diligis; cujus mandatum contemnis ? Fratres, ego non satior loquendo de charitate in nomine Christi. Quantum et vos hahetis hujus rei avaritiam, tantum speramus quia crescit in vobis ipsa, et foras mittit timorem, ut remaneat ille timor castus permanens in sæculum sæculi. Toleremus mundum, toleremus tribulationes, toleremus scandala tentalionum. Non recedamus a via; teneamus unitatem Ecclesiæ, teneamus Christum, teneamus charitatem. Non divellamur a membris sponsæ ipsius, non divellamur a fide, ut gloriemur in præsentia ipsius: et securi manebimus in eo, modo per fidem, tunc per speciem, cujus tantas arrhas habemusdonum Spiritus sancti.

TRACTATUS X.

De eo quod Joannes scribit, Omnis qui credit quod Jesus sit Christus, ex Deo natus esl; usque ad id, Hæc est enim dilectio Dei, ut præcepta ejus servemus. Cap. v, W. 4-13,

1. Meminisse vos credo, quiadfuistishesterno die ad quem locum in progressu hujus Epistolæ pervemerit nostra tractatio: id est, Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Et hoc mandatum habemus ab ipso, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum. Huc usque disputatum erat. Quæ sequuntur ergo ex ordine videamus. Omnis qui credit quod Jesus sit Christus, eae Deo natus est. Quis est qui non credit quodJesus sit Christus ?Qui non sic vivit quomodo præcepit Christus. Multi enim dicunt, Credo; sed fides sine operibus non salvat. 0pus autem fidei ipsa dilectio est, dicente Paulo apostolo, Et fides quæ per dilectionem operatur (Galat. v, 6). 0pera quidem tua præterita,antequam crederes,vel nulla erant; vel si bona videbantur, inania erant. Si enim nulla erant; sic eras quasi homo sine pedibus, aut vexatis pedibus ambulare non valens :

si aulem bona videbantur ; antequam crederes,currebas quidem, sed præter viam currendo, errabas potius quam perveniebas. Est ergo nobis et curremdum, et in via currendum. Qui præter viam currit, inaniter currit : imo ad laborem currit. Tanto plus errat, quanto præter viam currit. Quæ est via per quam currimus ? Christus dixit, Ego sum via. Quæ patria, quocurrimus ? Christus dixit, Ego sum veritas (Joan. xiv, 6). Per illum curris, ad illum curris, in ipso requiescis. Sed ut curreremus per illum, extendit se usque ad nos : longe enim eramus, et longe peregrinabamur. Parum est quia longe peregrinabamur; et languidi nos movere non poteramus. Medicus venit ad ægrotos, via porrecta est ad peregrinos. Salvemur ab ipso, ambulemus peripsum. Hoc est credere quia Jesus Christus est, quomodo credunt christiani, qui non solo nomine christianisunt, sedetfactis et vita: non quomodo credunt dæmones. Nam et daemones credunt, et contremiscunt, sicut dicit Scriptura (Jacobi 11, 19). Quid potuerunt plus credere dæmones, quam ut dicerent, Scimus qui sis, Filius Dei ? Quod dixerunt dæmones, hoc dixit et Petrus. Cum Dominus quæreret quis esset, et quem illum dicerent homines, responderunt illi discipuli : Alii dicunt te Joannem Baptistam, alii Etiam: alii Jeremiam, aut unum eac Prophetis. Et ille: Vos autem quem me esse dicitis? Respondit Petrus, et ait: Tu es Christus Filius Dei vivi. Et audivit a Domino : Beatus es, Simon Bar Jona, quia non revelavit tibi caro et sanguis, sed Pater meus qui est in cælis. Videte quæ laudes prosequantur hanc fidem : Tu es Petrus, et super hanc petram ædificabo Ecclesiam meam (Matth. xvi, 13-18). Quid est, super hanc petram ædificabo Ecclesiam meam ? Super hanc fidem, super id quod dictum est, Tu es Christus Filius Dei vivi.Super hanc petram, inquit, fundabo Ecclesiam meam. Magna laus ! Ergo dicit Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi : dicunt et dæmones, Scimus qui sis, Filius Dei, sanctus Dei. Hoc Petrus, hoc et dæmones: eadem verba, non idem animus. Et unde constat quia hoc Petrus cum dilectione dicebat? Quia fides christiani cum dilectione est ; dæmonis autem sine dilectione. Quomodo sine dilectione? Hoc dicebat Petrus, utChristumamplecteretur: hoc dicebant dæmones, ut Christus ab eis recederet. Nam antequam dicerent, Scimus qui sis ; tu es Filius Dei : Quid nobis et tibi est, dixerunt ? Quis venisti ante tempus perdere nos (Matth. viii, 29, et Marc. 1, 24)? Aliud est ergo confiteri Christum, ut teneas Christum, aliud confiteri Christum, ut repellas a te Christum. Ergo videtis quia quomodo hic dicit, Qui credit, propria quædam fides est ; non quomodo cum multis. Itaque, fratres, nemohæreticorum dicat vobis, Et nos credimus. Ideo enim de dæmonibus exemplum proposui, ne gaudeatis ad verba credentium, sed exploretis facta viventium.

2. Videamus ergo quid est credere in Christum; quid, crederequia Jesus ipseest Christus. Sequitur, Omnis qui credit quod Jesus sit Christus, eae Deo natus est.Sed quid est credere illud? Et omnis qui

diligit qui genuit eum, diligit eum qui genitus est ab ipso. Statim fidei conjunxit dilectionem ; quia sine dilectione fidesinanis est.Cum dilectione fides christiani, sime dilectione fides dæmonis : qui autem non credunt, pejores sunt quam dæmones, et tardiores quam dæmones. Nescio quis non vult credere in Christum ; adhuc nec dæmones imitatur. Jam credit in Christum, sed odit Christum ; habet confessionem fidei in timore poenæ, non in amore coronæ: nam et illi puniri timebant. Adde huic fidei dilectionem, ut fiat fides qualem dicit Apostolus Paulus, Fides quae per dilectionem operatur (Galat. v, 6): invenisti christianum, invenisti civem Jerusalem, invenisti civem Angclorum, invenisti in via suspirantem peregrinum ; adjunge te illi, comes tuus est, curre cum illo, si tamen et tu hoc es. Omnis qui diligit qui genuit eum, diligit eum qui genitus est ab ipso. Quis genuit? Pater. Quis est genitus? Filius.Quid ergo ait ? Omnis qui diligit Patrem, diligit Filium.

3. In hoc cognoscimus quia diligimus filios Dei. Quid est hoc, fratres ? Paulo ante de Filio Dei diceBat, non de Filiis Dei : ecce unus positus est Christus contemplandus nobis, et dictum est nobis, Omnis qui credit quod Jesus sit Christus, est eae Deo natus : et omnis qui diligit qui genuit eum, id est, Patrem, diligit eum qui genitus est eac ipso, id est, Filium Dominum nostrum Jesum Christum. Et sequitur, Jn hoc cognoscimus quia diligimus filios Dei; quasi dicturus esset, ln hoc cognoscimus quia diligimus Filium Dei : filios Dei dixit, qui Filium Dei paulo ante dicebat ; quia filii Dei corpus sunt unici Filii Dei ; et cum ille caput, nos membra, unus est Filius Dei. Ergo qui diligit filios Dei, Filium Dei diligit ; et qui diligit Filium Dei, Patrem diligit: nec potest quisquam diligere Patrem, nisi diligat Filium ; etqui diligit Filium, diligit et filios Dei.Quos filios Dei? Membra FiliiDei. Et diligendo fit et ipse membrum, et fit per dilectionem in compage corporis Christi; et erit unus Christus amans seipsum. Cum enim se invicem amant membra, corpus se amat. Et si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra ; et si gloriatur unum membrum, congaudent omnia membra. Et quid secutus ait ? Vos autem estis corpus Christi et membra (I Cor. x11, 26, 27). Dicebat paulo ante de dilectione fraterna, et ait, Qui non diligit fratrem quem videt, Deum quem non videt quomodo poterit diligere (I Joan. 1v, 20)? Si autem diligis fratrem, forte fratrem diligis, et Christum non diligis ? Quomodo, quando membra Christi diligis ? Cum ergo membra Cluristi diligis, Christum diligis; cum Christum diligis, Filium Dei diligis; cum Filium Dei diligis, et Patrem diligis. Non potest ergo separari dilectio. Elige tibi quid diligas; sequuntur te cætera. Dicas, Deum solum diligo, Deum Patrem. Mentiris : si diligis, non solum diligis ' ; sed si diligis Patrem, diligis et Fi

.* Varie legitur locus ille apud editos. Lugd. et Ven.

sic eum exhibent : Mentiris Deum si diligis, non solum !2eum diligis; sed si diligis Patrem, diligis et Filium. Duo Mss. apud Lov., mentiris. Si diligis, non solum Patrem diligis, etc. M.

lium. Ecce, inquis, diligo Patrem, et diligo Filium: sed hoc solum, Patrem I)eum et Filium Deum et Dominum nostrum Jesum Christum qui ascendit in coelos, et sedet ad dexteram Patris, illud Verbum per quod facta sunt omnia, et Verbumcaro factum est, et habitavit in nobis(Joan. 1, 3, 14); hoc solum diligo. Mentiris: si enim diligis caput, diligis et memhra ; si autem membra mon diligis, nec caput diligis. Non expavescis vocem capitis de cœlo clamantem pro membris, Saule, Saule,quid me persequeris (Act. ix, 4)? Persecutorem suum vocavit persecutorem membrorum suorum ; dilectorem suum vocavit dilectorem membrorum suorum. Jam quæ sunt membra ejus, nostis, fratres; ipsa est Ecclesia Dei. In hoc cognoscimus quia diligimus filios Dei, quia Deum diligimus. Et quomodo ? Non aliud sunt filii Dei, aliud Deus ? Sed qui Deum diligit, præcepta ejus diligit. Et quæ sunt præcepta Dei? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis (Joan. xui, 34). Nemo se excuset per aliam dilectionem, ad aliam dilectionem ; omnino sic se tenet ista dilectio : quomodo ipsa compaginata est in unum, sic omnes quæ ex illa pendent, unum facit, et quasi conflat illos ignis. Aurum est, conflatur massa, et fit unum aliquid : sed nisi fervor charitatis accendat, ex multis in unum conflari non potest. Quia Deum diligimus,inde cognoscimus quia diligimus filios Dei. 4. Et unde cognoscimus quia diligimus filios Dei? Quia Deum diligimus, et præcepta ejus facimus. Suspiramus hic ex difficultate faciendi præceptum Dei. Audi quid sequatur, Homo, quid laboras amando? Amando avaritiam '. Cum labore amatur quod amas: sine labore amatur Deus. Avaritia jussura est labores, pericula, trituras, tribulationes; et obtemperaturus es. Quo fine ? Ut habeas unde impleas arcam, perdas securitatem. Securior forte eras antequam haberes, quam cum habere cœpisli. Ecce quid tibi jussitavaritia: implesti domum, timentur latrones ; acquisisti aurum, perdidisti somnum. Ecce quid tibi jussit avaritia, Fac, et fecisti. Quid tibi jubet Deus ? Dilige me. Aurum diligis, quæsiturus es aurum, et forte non inventurus: quisquis me quærit, cum illo sum. Amaturus es honorem, et forte non perventurus : quis me amavit, et non ad me pervenit ? Dicit tibi Deus, Patronum tibi vis facere, aut amicum potentem ; ambis per alium inferiorem. Me ama, dicit tibi Deus : non ad me ambitur per aliquem ; ipse amor præsentem me tibi facit. Quid dulcius dilectioneista, fratres?Non sine causa modoaudistisin Psalmo,fratres, Narraverunt mihi injusti delectationes; sed non sicut leae tua, Domine (Psal. cxviii, 85). Quæ est lex Dei? Mandatum Dei. Quod est mandatum Dei? Novum illud mandatum,quod ideo novum dicitur, quia innovat: Mandatum novum do vobis,ut vos invicem diligatis.Audi quia ipsa est lex Dei: Apostolus dicit, Invicem onera vestra portate,et sic adimplebitis legem Christi(Galat.vi,2). Ipsaestconsummatio omnium operum nostrorum, dilectio.Ibi est finis: propterhoccurrimus;ad ipsum t Sic Lov.: homo

labore. Er. Lugd. ut Lov. M.

ui laboras amando avaritiam, cum em., homo qui laborabas, et cætera

currimus ; cum venerimus ad eam requiescemus. 5. Audistis in Psalmo, Omnis consummationis vidi finem (Psal. cxviii, 96). Dixit, Omnis consummationis vidi finem : quid viderat iste ? Putamus, ascenderat in verticem alicujus altissimi montis et acutissimi, et perspexerat, et viderat ambitum terræ et circulos orbis umiversi ; et ideo dixit, Omnis comsummationis vidi finem ? Si hoc laudabile est, oculos carnis quæramus a Domino tam acutos, ut aliquem excelsissimum montem, qui est in terra, requiramus, de cujus cacumine videamus omnis consummationis finem. Noli ire longe : ecce dico tibi,ascendeim montem,etvide finem.Christus mons est ; veni ad Christum, vides inde finem omnis consummationis. Quis est iste finis ? Paulum interroga : Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta (I Tim. 1, 5); et alio loco, Plenitudo autem legis charitas (Rom. xui, {0). Quid tam finitum et terminatum quam plenitudo? Etenim, fratres,finem ponit laudahiliter. Nolite putare consumptionem, sed consummationem. Aliter enim dicitur, Finivi panem ; aliter, Finivi tunicam. Finivi panem manducando; finivi tunicam intexendo. Et ibi finis somat, et illic finis sonat : sed tamen panis finitur ut consumatur, tunica finitur ut consummetur ; panis finitur ut non sit, tunica finitur ut perfecta sit. Ergo sic audite finem,etquando legitur Psalmus,et auditis, In finem Psalmus David. Assidue auditis hoc in Psalmis, et debetis nosse quod auditis. Quid est, in finem ? Finis enim Legis Christus est, ad justitiam omni credenti (Id. x, 4). Et quid est, finis Christus ? Quia Christus Deus, et finis præcepti charitas, et Deus charitas : quia Pater et Filius et Spiritus sanctus unum sunt. lbi tibi finis est : alibi via est. Noli hærere in via, etnon perveniread finem. Ad quidquid aliud veneris, transi usquequo pervenias ad finem. Quid est finis ? Mihi autem adhærere Deo bonum est (Psal. Lxxii, 28). Adhæsisti Deo, finisti viam ; permanebis in patria. Intendite. Pecuniam aliquis quærit;non sittibi finis:transi* tanquam peregrinus. Quære ubi transeas, non ubi remaneas. Si autem

amas, per avaritiam implicatus es: erit tibi avaritia

catena pedum; ultra progredi non potes.Transi ergo ethoc; quære finem.Salutem corporis quæris,adhuc noli ibi remanere. Quæ est enim ista salus corporis, quæ morte perimitur,quæ ægritudine debilitatur,frivola, mortalis, fluxa ? Quære illam, ne impediat forte morbida valetudo opera tua bona. Ergo non est ibi finis; quia propter aliud quæritur. Quidquid propter aliud quæritur, non est ibi finis: quidquid propter se et gratis quæritur, ibi est finis. Quæris honores; forte ad aliquid agendum quæris, ut peragas aliquid, ut placeas Deo: noli ipsum honorem amare, ne ibi remaneas. Quæris laudem ? Si Dei quæris, bene facis: si tuam quæris, male facis; remanes in via. Sed ecce amaris tu, laudaris : noli gratuloriquando in te laudaris; laudare in Domino, ut cantes, In Domino laudabitur anima mea (Psal.

1 Er. Lugd. et Ven., non sit ibi finis. Transit. Lov., *mon sit ibi finis. Transi. M.

PAtRol. XXXV.

xxxjii, 3). Sermonem aliquem bonum dicis, et lau. datur sermotuus ? Non laudetur quasi tuus,non est ibi finis. Si ibi ponis finem, finiris: sed non finiris quasi perficiaris,sed finiris ut consumaris. Ergo non laudetursermo tuus quasi abste,quasi tuus.Sedquomodo laudetur? Quomodo dicitPsalmus, In Deo laudabo sermonem, in Deo laudabo verbum ? Ex hoc fit ut fiat in te quod sequitur, In Deo speravi, non timebo quid faciat mihi homo (Psal. Lv, 5, 11).Quando enim omnia tua in Deo laudantur, non timetur ne pereat laus tua; quia non deficit Deus. Ergo transiet ipsam.

6. Videte, fratres, quanta transimus,in quibus non est finis. His utimur quasi in via; quasi in mansionibus stabulorum reficimur, et transimus. Ubi ergo finis ? Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus ; hic dictum est *, in hac Epistola. Adhuc ergo in via sumus; adhuc quocumque venerimus, transire debemus,usquequo perveniamusad aliquem finem.Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus,quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. iii, 2), Iste finis; ibi perpetua laudatio, ibi semper Alleluia sine defectu. Ergo ipsum finem dixit in Psalmo, Omnis consummationis vidi finem. Et quasi diceretur illi, Quis est finisquem vidisti? Latum mandatum tuum valde (Psal. cxvui, 96). Ipse est finis, latitudo mandati.Latitudo mandati charitasest;quia ubi est charitas, non sunt angustiæ. In ipsa latitudine erat Apostolus, cum diceret, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii ; cor nostrum dilatatum est: non angustamini in nobis (II Cor. vi, 11-12). Ideo ergo latum mandatum tuum valde. Quod est latum mandatum ? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Charitas ergo non angustatur. Vis non angustari in terra ? In lato habita. Quidquid enim tibi fecerit homo, non te angustat; quia illud diligis quod non nocet homo: Deum diligis, fraternitatem diligis,legem Dei diligis,Ecclesiam Dei diligis ; sempiterna erit. Laboras in terra, sed pervenies ad fructum promissum. Quis tibi tollit quod diligis ? Si nemo tollit tibi quod diligis, securus dormis : imo securus vigilas, ne dormiendo perdas quod diligis. Non enim frustra dictum est, Illumina oculos meos, ne quando obdormiamn in morte (Psal, xii, 4). Qui claudunt oculos contra charitatem, obdormiscunt in concupiscentiis delectationum carnalium. Evigila ergo. Delectationes enim sunt, manducare, bibere, luxuriari, ludere, venari : pompas istas vanas omnia mala sequuntur. Numquid nescimus quia delectationes sunt ? Quis neget quia delectant ? Sed plus diligitur lex Dei *. Clama contra tales suasores, Narraverunt mihi injusti delectationes ; sed non sicut leae tua, Domine. Ista delectatio manet. Non solum manet quo venias, sed etiam revoca fugientem.

7. Hæc est enim dilectio Dei, ut præcepia ejus servemus. Jam audistis, In his duobus praeceptis tota Leae pendet et Prophetae.Quomodo noluit te dividere per multas paginas ? In his duobus præceptis tota Leae pendet et Prophetæ. In quibus duobus præceptis ? Diliges Dominum Deum tuum eae toto corde

[merged small][ocr errors]

tuo, et ea: tota anima tua, et eae tota mente tua ; et Diliges proæimum tuum sicut teipsum. In his duobus præceptis tota Leae pendet et Prophetae (Matth. xxu, 37-40). Ecce de quibus præceptis narrat totaista Epistola. Tenete ergo dilectionem, et securi estote. Quid times ne male facias alicui ? Quis male facit ei quem diligit ? Dilige, non potest fieri nisi bene facias. Sed forte corripis ? Amor hoc facit, non sævitia. Sed forte cædis ? Ad disciplinam facis ; quia amor ipsius dilectionis non te permittit negligere indisciplinatum. Et fit quodammodo quasi diversus fructus et contrarius, ut aliquando odium blandiatur, et charitas sæviat. Nescio quis odit inimicum suum, et fingit illi amicitiam : videt illum facere aliquid mali, laudat: vult eum esse præcipitem,vult cæcum ire per abrupta cupiditatum suarum, unde forte non redeat ; laudat, Quoniam laudatur peccator in desideriis animæ suæ (Psal. ix, 3); adhibet illi unctionem adulationis suæ: ecce odit, et laudat. Alter videt amicum suum tale aliquid facere, revocat; si illum non audiat, profert verba etiam castigationis, objurgat, litigat : aliquando venitur ad hanc necessitatem ut litiget. Ecce odium blanditur, et charitas litigat. Noli attendere verba blandientis, et quasi sævitiam objurgantis ; venam inspice, radicem unde procedantquære.Ille blanditurutdecipiat, iste litigat ut corrigat. Ergo non opus est, fratres, ut per nos distendatur cor vestrum ; impetrate a Deo ut diligatis invicem. 0mnes homines, etiam inimicos vestros diligatis : non quia sunt fratres, sed ut fratres sint ; ut semper fraterno amore flagretis, sive in fratrem factum, sive in inimicum, ut frater fiat diligendo. Ubicumque fratrem diligitis, amicum diligitis. Jam tecum est, jam in unitate etiam cathoica tibi conjunctus est. Si bene vivis, fratrem diligis factum ex inimico. Sed diligis aliquem * quinondum credidit Christo, aut si credidit Christo, utdæmones credit * ; reprehendis vanitatem ipsius *. Tu dilige, et fraterno amore dilige : nondum est frater, sed ideo diligis ut sit frater. Ergo tota dilectio nostra fraterna est erga Christianos, erga omnia membra ejus. Disciplina charitatis, fratres mei, robur, flores, fructus, pulchritudo, amoenitas, pastus, potus, cibus, amplexus, sine satietate est. Si sic nos delectatperegrinos,in patria quomodo gaudebimus? 8. Curramus ergo, fratres mei, curramus, et diligamus Christum. Quem Christum ? Jesum Christum Quis est iste ? Verbum Dei. Et quomodo venit ad aegrotos ? Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. 1, 14). Completum est ergo quod Scriptura prædixit, Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die a mortuis. Corpus ipsius ubijacet ? Membra ipsius ubi laborant * ? Ubi esse debes, ut sub capite sis ? Et prædicari in nomine ejus pœnitentiam et pemissionem peccatorum per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem (Luc. xxiv, 46, 47). Ibi diffundatur charitas tua. Dicit Christus et Psalmus, id est,

[ocr errors]

Spiritus Dei, Latum mandatum tuum valde ; etnescio quis ponit in Africa fines charitatis ! Extende charitatem per totum orbem, sivis Christum amare; quia membra Christi per orbem jacent. Si amas partem, divisus es : si divisus es, in corpore non es : si in corpore non es, sub capite non es. Quid prodest quia credis, et blasphemas ? Adoras illum in capite, blasphemas in corpore. Amat ille corpus suum. Situ te præcidisti a corpore ipsius,caput non se præcidit a corpore suo. Sine causa me honoras, clamat tibi caput desuper; sine causa me honoras. Tanquam si velit tibi aliquis osculari caput, et calcare tibi pedes: forte caligis clavatis contereret pedes tuos *, volens tibi tenere caput, et osculari ; nonne inter verba honorantis clamares et diceres, Quid facis, homo ? calcas me. Non diceres, Calcas caput meum ; quia caput honorabat: sed plus clamaret caput pro membris calcatis, quam pro se, quiahonorabatur. Nonne clamat ipsum caput, Nolo honorem tuum ; calcare me noli ? Jam tu dic, si potes, Quare te calcavi ? dicillud capiti, Te osculari volui, amplecti volui. Sed non vides, o stulte, quia quod vis amplecti, per quamdam compagem unitatis pervenit adid quod calcas? Susum me honoras, jusum me calcas.?Plus doletquodcaleas, quam gaudet quod honoras; quia quod honoras, dolet pro eis quos calcas. Quomodo clamat lingua Dolet mihi. Non dicit, Dolet pedi meo ; sed, Dolet mihi, dicit. 0 lingua, quis te tetigit ? quis percussit ? quis stimulavit? quis pupugit ? Nemo, sed conjuncta sum eis quæ calcantur. Quomodo vis non doleam, quando non sum separata ? 9. Dominus ergo noster Jesus Christus ideo ascendens in cœlum die quadragesimo, commendavit corpus suum quahabebatjacere, quia vidit multos honoraturos se, quia ascendit in cœlum; et vidit quiahonor ipsorum inutilis est, si conculcant membra ipsius in terra. Et ne quis erraret, et cum adoraret caput in cœlo, calcaret pedes in terra, dixit ubi essent membra ipsius. Ascensurus enim dixit verba novissima ; post ipsa verba non est locutus in terra. Ascensurum caput in cœlum commendavit membra in terra, et discessit. Jam non invenis loqui Christum in terra : invenis illum loqui, sed de cœlo. Et de ipso coelo quare ? Quia membra calcabantur in terra. Persecutori enim Saulo dixit desuper, Saule,Saule,quid me persequeris (Act. ix, 4) ? Ascendi in cœlum, sed adhuc in terra jaceo : hic ad dexteram Patris sedeo;ibiadhuc esurio,sitio, et peregrinussum. Quomodo ergo corpus commemdavit in terra ascensurus ? Cum interrogarent illum discipuli, Domine,si hoc in tempore praesentaberis,et quando regnum Israel ? respondit iturus, Non est vestrum scire tempus quod Pater posuit in sua potestate: sed accipietis virtutem Spiritus sancti supervenientem in vos, et eritis mihi testes. Videte qua diffundat corpus suum, videte ubi se calcari non vult : Eritis mihi testes in Jerusalem, et in totam Judaeam, et Samariam, et usque in totam terram (Act. 1, 6-8). Ecce quajaceo quiascendo.Ascendo enim,quia caput

* Er. Lugd. Ven. Lov., conteret pedes tuos. M.

sum:jacet sdhuc corpus meum.Quajacet? Per totam terram.Cave ne percutias,cave ne violes,cave ne calces: novissima verba Chrisli sunt ista, ituri in coelum. Considerate languentem in lecto hominem, in domo jacentem, et maceratum ægritudine, proximum morti, anhelantem, jam animam quodammodointerdentes habentem, qui forte sollicitus dealiqua re chara sibi, quam multum dilixit, veniat illi in mentem, et vocet hæredes suos et dicat, Rogo vos, facite hoc. Tenet quodammodo violenter animam, ne ante exeat quam illa verba firmentur. Cum illa verba novissima dictaverit, efflat animam : tollitur cadaver in sepulcrum. Hæredes ipsius quomodo meminerunt novissima verba morientis? Quomodo, si quis existatqui dicat eis, Nolite facere : quid ergo illi dicant ? Ergo non facio quod mihi pater meus efflans animam novissime mandavit, quod ultimum sonuit inaures meas, proficiscente hinc patre meo? Quævis alia verba ipsius aliter possum habere, novissima verba me plus tenent : non eum vidi amplius, non audivi loquentem. Fratres, cogitate visceribus christianis, si hæredibus sunt tam dulcia,tam grata, tam magni ponderis verbaituriin sepulcrum; hæredibus Christi, qualiadebent esse verba novissima, non redituri in sepulcrum, sed ascensuri in cœJum ! Namque ille qui vixit et mortuus est,rapitur ad alia loca anima ipsius,corpus ipsius ponitur in terra: an fiant illa verba, an non fiant, non ad eum pertinet ; jam aliud agit, aut aliud patitur : aut in sinu Abrahæ gaudet, aut in igne æterno aquæ modicum desiderat (Luc. xvi, 22, etc.); in sepulcro autem ipsius jacet cadaver sine sensu; et custodiuntur verba novissima morientis. Quid sibi sperantilli qui verba novissima sedentis in cœlo non custodiunt, videntis desuper an contemnantur,an non contemnantur?illius qui dixit, Saule, Saule, quid me persequeris? qui servatadjudicium quidquid videt pati membra sua?

10. Et quid nos fecimus, inquiunt? nos sumus pasi persecutionem, non fecimus. Vos fecistis, o miseri : primo,quiadivisistis Ecclesiam. Major est machæra linguæ quam ferri. Superba fuit ancilla Saræ Agar;etafflictaesta domina sua propter superbiam. Disciplina erat illa, non poema. ldeo cum recessisset a domina sua, quid ei dixit angelus ? Revertere ad dominam tuam (Gen. xv, 4-9). Sic ergo carnalis anima, tanquam ancilla superba, si forte aliquas molestias passa es propter disciplinam, quid insanis ? Redi ad dominam tuam, tene dominicam pacem. Ecce proferuntur Evangelia, legimus qua diffunditur Ecclesia: disputatur contra, et dicitur nobis. Traditores. Cujus rei traditores ? Christus commendat Ecclesiam suam, et non credis : ego tibi crediturus sum maledicenti parentibus meis ?Vis ut credam tibi de traditoribus ? crede tu prius Christo, Quid est dignum ? Christus Deus est, tu homo escui prius debet credi ? Christus Ecclesiam suam toto orbe diffudit : ego dico, contemne ; Evangelium loquitur, cave. Quid dicit Evangelium ? Oportebat pati Christum, et resurgere a mortuis die tertia, et praedicari in nomine ejus pænitentiam, et remissionem peccatorum. Ubi remissio peccatorum, Ecclesia est. Quomodo Ecclesia ? Illi enim dictum est, Tibi dabo claves regni cælorum : et quae solveris in terra, soluta erunt et in cœlis ; et quæ ligaveris in terra, ligata erunt et in cælis (Matth. xvi, 19). Qua diffunditur ista remissio peccatorum ? Per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem (Luc. xxiv, 47). Ecce crede Christo. Sed quia intelligis, si credideris Christo, non te habere quod dicas de traditoribus ; tibi vis ut credam ' parentibus meis maledicenti, quam tu credas Christo prædicenti (a).

t Plures e Mss., ut credam et parentibus. Et prope omnes pro, prædicenti, quod ultimum verbum est, habent, prædicanti.

(a) Hic desinit Tractatus in omnibus codicibus.

DE SUBSEQUENTI OPERE,

Vide librum M, cap. 23, Retractationum, col. 620, a verbis, Cum presbyter adhuc essem, n. 1, usque ad col. 622, n. 4, verbis in Epistola Pauli ad Romanos. M.

Š

« PoprzedniaDalej »