Obrazy na stronie
PDF
ePub

beneficio magis quam suaviloquio, filii ad obsequia A dammodo cogatur a clero suo id facere. Istud in non ambigam, qui suum duxerit præferendum. Ut ergo cæteras majores, et tibi notas exsilii et proscriptionis causas taceam, quia pro Christo juramenta dissuadenti credidi, sum proscriptus ; cui quicumque non credit, longe periculosius proscribetur. Nam in comminationibus et promissis est æque fidelis. Nec dico quod omne, licet a malo procedat, sit illicitum juramentum. Habet enim interdum veniam : cui locus omnino non est, nisi cum occurrenti culpæ ratio veniam impetrarit. Locum istum prætereo, Deo, potius discutiendum et conscientiis singulorum, ne si quid argutius, prout ratio suggerit, elocutus fuero, in aliorum, et fortasse inmocentium, qui juramenta præstiterunt, suggillationem videar spiritum effudisse. Malo enim moderationis habenacalamum cohibere, quam divinæ legis artieulos congerere, qui etsi recte prolati fuerint, interdum non nisi ad subversionem proficiunt auditorum. Transeo ergo ad illa, quorum tu dedisti materiam, orans et obsecrans, ut non deficiat fides tua, nec credas spiritui eorum, qui suum Neptunum sequentes, ipso mediante properant ad Plutonem, et descendunt in infernum viventes. Loquantur interim quæ voluerint, jactitent se adversus Christum Domini prævaluisse in vanitate sua, perditio eorum astat pro foribus, quorum gaudium est ad instar puncti, et gloria ignis, stercus et vermis. Qua via, in brevi, Deo propitiante, scies : et tinnient aures eorum a sibilis et clamore fidelium, quibus pauperes Christi fuerunt in sibilum et irrisum. Nec dubites, nisi forte tibi persuasum sit mortales non esse morituros, quin in sententiam anathematis reponantur, qui fraude tacendi et metuendi astutia meritos laqueos videntur evasisse. Hoc autem amicis nostris, si qui tamen nostri sint, non fortunæ, persuadere memineris, ut non fleant super nos. Et utinam super se ipsos flere non debeant. Quia nobiscum agit Altissimus, verbere tamen deducto, quomodo pater serenissimus cum filiis charissimis agere consuevit. Cæterum tibi compatior, qui minorem securitatem in portu, quam in naufragio reperisti. Sed si tibi Deus vel ad modicum patientiam dederit, quod tibi indubitata fide pronuntio, naufragi, de quibus desperatur, citissime poterunt et volent opitulari. Sta ergo in ea conditione, in qua a Domino vocatus es, et saltem quatenus sine periculo potueris, divinæ legis assertor existe. Satis humanum est quod dico propter infirmitatem carnis nostræ. Quia nisi qui legis custodiam periculis omnibus anteponit, salvari non posse, testis est beatus Apostolus, et tota concio perfeetorum. Scripsi homini pro quo sollicitatis : et credo quod ab ipso per latorem præsentium de statu ejus, qui, Deo propitiante, bonus est, certioraberis. Amicos nostros saluta diligentius, quorum

paterna sunt invitandi. Siquidem secundum leges sæculi, obsequiis paternis filii sunt deliniendi, non obligatoriis pactionibus astringendi. Visis autem litteris, quas regi Angliæ, et quas suffraganeis vestris direxistis, exsultavi gaudio magno pro fervore et justo zelo tuo pro Ecclesia Dei, quo inardescitis: quod saltem in hoc periculoso tempore aliquis invenitur, qui pro injuriis Ecclesiæ, pro membris Christi, quæ ipse glorioso sanguine suo redemit, in servos nequitiæ, in hostes veritatis, in persecutores Christiani nominis ferrum cum beato Petro pro nomine Christi stringere non dubitat. Laudo zelum et propositum, laudo severitatis vestræ et discretionis censuram, quam adversus improbos mores exercetis. Sed attendo quod scriptum est « Capite languescente, cætera membra redduntur languida. » Attendo suffraganeos vestros qui defecerunt in die belli, imo erexerunt cervicem inobedientiæ, et se adversarios statuerunt. Quid igitur solus faciet, qui non habet sublevantem, neque cooperatorem ? Si tamen Dominus pro nobis, nemo proficiet contra vos. Ipse enim reprobabit cogitationes et machinationes injustas episcoporum Angliæ, et dissipabit consilia principis. Scripsit autem rex Angliæ domino Coloniensi, Henricum Pisanum et Willelmum Papiensem in Franciam venturos ad novas exactiones faciendas, ut undique corradant et contrahant, unde papa Alexander in urbe sustentetur. Alter, ut nostis, levis est et mutabilis, alter dolosus et fraudulentus, uterque cupidus et avarus : et ideo de facili munera cæcabunt eos, et ad omnem injustitiam incurvabunt. Audito eorum detestando adventu, statim vehementer formidare cœpi præsentiam eorum causæ vestræ multum nocituram : et ne vestro ac vestrorum sanguine gratiam regis Angliæ redimere non erubescant. Hoc itaque consulo, ut per regem Francorum et per Cistercienses circa hunc articulum ita præveniantur, ut, etiamsi velint, in hac parte non possint perverse agere. Confidite tamen in justitia vestra : et bona fides in spe certa vos foveat. Papa enim Alexander indubitanter obtinet. Filius enim Siculi, in paterno regno confirmatus, ei, ad omnem nutum assistet. Et vindicta Dei manifeste desævit in medio principum Alemanniæ. Conspiraverunt nunc multi principum contra ducem Saxoniæ. Quod tamen imperator pacificare contendit. Coloniensis etiam in partem adversariorum cedit, deficiens a societate, quam cum duce contraxerat. Sed et Coloniensis, cum, convocatis militibus, accinctus esset ad eundum in Italiam, arreptus est duplici tertiana, et ea adeo laborat, ut quasi certum sit eum ante hiemem ire non posse. Promisit autem mihi in hac ægritudine sua, quod si ipse in Italiam non iverit, sive imperator iverit sive non, consilio Cisterciensium, et regis Francorum, et vestro se committet de facienda pace cum papa Alexandro. Et ita proponit ordinare, ut quo

confessione vobis scribo, sicut patri et domino, ut sit absconditum penes vos, donec videamus, si res aliquem habitura sit effectum. Si a debitis meis fuero liberatus, etiam non vocatus a vobis redibo. Medio tamen tempore, si vobis in aliquo me intellexero necessarium, semper ad redeundum paratus ero. Valete. EPISTOLA CXCII. AD MAG. RADULF. LEXOV1ENSEM. (A. D. H 166.)

JoANNEs Saresberiensis, magistro RADUlpho Lexowiensi.

Litteræ tuæ mihi consolationem et desolationem pariter attulerunt, nisi ad eum recurrens meditatio, qui nos in omni tribulatione consolatur, desolationis aculeos facillime et citissime depulisset. Nos enim, Deo propitiante, navigamus in portu, et qui sperantibus in se deesse non novit, supra et contra merita nobis ad sufficientiam, et quod sine divini judicii timore non eloquor, necessaria ministrat ad gloriam. Nam reversa, si merita discutiantur, indigni sumus, qui pro justitia patiamur, quia talium est, ut nosti, regnum coelorum, quod nos multis et magnis peccatis demeruisse, etsi mumdus aliter sentiat, Deus testis est et conscientia. Dat tamen sperandi ausum, qui nos ignobilium et infirmorum elector ecclesiasticæ libertatis professores esse permisit, assertores justitiæ, et testes legis, asseverantis quod nec exsilium, nec proscriptionem dum modo illa vigeat, pro ipsa fidelis debeat formidare. Omnes causæ nostræ tenes articulos: juramentorum, quæ a nobis exacta sunt, nosti conceptionem, ut in hac parte diligentius explamanda non oporteat immorari.

Sed forte dices, quod pridem proposita mutabitur formula juramenti: nec cogetur aliquis in reprobarum consuetudinum verba jurare. Contentus erit exactor juramenti, si fidelitatis servandæ sibi succincte et absolute verba præstentur: ita quidem ut non adjiciatur : « Fidem Ecclesiæ et prælatorum obedientiam salvam fore. » Nam, ut aiunt, istis nec vult nec voluit præjudicare. Quod nec exigitur juramentum. Verum si præjudicare non debet, quare necessariæ ad salutem observationis non licet fieri mentionem ? Si præjudicat, qua conscientia præstabitur a fideli ? Consilium, inquis, sapientum est, tum pro bono pacis et omni suspicione vitanda, tum pro adipiscenda materia gerendorum, ut necessariis et amicis quisque possit officiosus esse. Nunquid amicorum et nugantium familiarium favore, qui nos deseruerunt in adversis, relinquendus est Pater misericordiarum, qui nos consolatus est et consolatur in omni tribulatione, imo nec tribulationis nos permittit habere scientiam ? Suadent alii ut juremus, at ille consilium dat non jurandi : cuidam putas esse credendum ? Ego certe Dei, pro me incarnati et mortui, consilium fidelius et salubrius credo : et illum frontis attritæ esse

(14) Edit. Paris. habet inscriptionem : Domino Eaconiensi ; Lupus : Bartholomæo Eacon. archid. ;

A nomina, sicut paginæ sub lucta, sic animo portito-
ris confido multiplieatis precibus esse impressa.
EPIST0LA CXCIII.
Ad BALDWINUM ARchid. ExoNiENsEM (14).
(A. D. 1166.)
BALDWINO Exoniensi archidiacono.
Exspectatione lofiga suspensi, et impatientia de-
siderii æstuantes, nuntii nostri præstolabamur ad-
ventum, sperantes in reditu ejus amicorum dili-
gentia fore vel litterarum solatio recreandos. Et
quidem secusaccidit cum ille non retulerit iota vel
apicem. Nec hoc dicimus, ut aut charitatis defe-
ctum, aut negligentiam velimus in amicis arguere,
quos tanto acerbius affligi conjicimus, quanto mi-
nus audent suas angustias deplorare. Comprimun-
B tur enim castigatione crudeli, puerorum more
quos præceptorum severitas cogit, ut eductas do-
loris impetu, et extortas verberibus lacrymasredire
faciant in sinum oculorum, et latentes sui fontis
origines.
Metiebamur autem pericula conditionis nostræ,
malitiam temporis, debilitatem Ecclesiæ, rabiem,
persecutoris:sed elatere sperabamus,quia iniquitas
cohærens talento plumbi, diu in summo stare non
potest : et Amorrhæus citius et validius eliditur, et
detruditur ad ima terræ, cum adimpleta malitia in
excelsa prorumpit. Amicis ergo compatimur, et Ec-
clesiæ desolationem in regno Anglorum ingemisci-
mus. Et miramur quomodo abierit zelus tot religio-
sorum et litteratorum : cum vix unus et alter appa-
reat speculator, qui juxta commonitionem prophe-
ticam audeatimpio impietatem suam ex ore Domini
nuntiare. Impii ergo in facie speculatorum descen-
dunt in infernum viventes, uta speculatoribus, quia
siluerunt, sanguis eorum jure et merito exquiratur.
Sed, quid dicimus eos esse ex causa silentii punien-
dos ? sane quidam eorum sunt qui furem videntes
currunt cum eo, imo prævii ductores et doctores
ipsum in furta præcipitant, et rapinas, et suam po-
nunt in quovis iniquitatis symbolo cum impiis por-
tionem. Quorum primus est archisynagogus vester,
et qui primo auro videbantur inducti, et columnæ
videbantur Ecclesiæ, amplexati sunt stercora. De-
derat eis argentum Dominus et aurum, et sicut ipse
per prophetam conqueritur: Ipsi eae eo operati sunt
D Baal, dum magis verentur, hominem quam Deum, et
colunt et serviunt creaturae potiusquam Creatori; quod,
sicut beatus docet Apostolus, idololatriæ rectissima
et certissima diffinitio est. Nam quod quisque colit
præ cæteris constituit sibi Deum, ut alius venerem,
libidiniserviens,præferat: alius dum munera quærit
et retributiones, et interdum in fraudes et in rapinas
impingit, lavernam veneretur : alius vento inflatus
terram Moab inhabitet in supercilio Babylonis: alius
gulam sequens porcuminduat Epicuri.Quod enim de
talibus scribitur, quoniam eorum Deus venter est,

C.

at Bartholomæus certe tunc fuit episcopus Exoniensis.

et gloria in confusionem, ad cætera quoque vitia A delictorum,sedpræconis verbi,penes quem eratdun

probabiliter dilatata interpretatione protenditur. Unde et in Evangelio Veritas docet,Deo et mammonæ simul serviri non posse (Matth.vi); et quod qui amicus sæculi esse desiderat, Dei se constituit inimicum. Doctor gentium præconatur et clamat,quia, si hominibus placerevellem,Christi servus non essem(Gal.1): etqui hominibus placent,confusisunt,quoniam Deus sprevit illos (Psal. Lii). Sed alia profecto archisynagogi et complicum ejus sententia est, qui fraudulenta verborum interpretatione ad arbitrium, non ad mentem auctoris detorquent legem, eique nolunt suum accommodare intellectum : sed id agunt modi omnibus, ut quod eis libitum fuerit, divino quoque juri consentaneum videatur. Dicit enim quia non est

taxat gerendorum denuntiatio, et increpatio vitiorum. Heli quidem corripuit filios, sed affectu potius et mansuetudine patris quam severitate et auctoritate pontificis. Pro omni ergo divinæ legis articulo contendendum est et potestatibus ascendendum ex adverso,et quidquid charitatemimpugnat, quæ legis est plenitudo, totis viribus subvertendum. Sed profecto in figuram sacerdotii Deus tribum Leviticam a publicis functionibus, sicut in Numeris legitur, immunem esse decrevit, et summi tantum pontificis dispositionibus subjacere. Abiathar quoque,qui Spiritui sancto restiterat in dispositione David, amotus a sacerdotio, ea ratione sententiam mortis evasit, quia arcam portaverat, et præcedentis officii privi

pro libertate Ecclesiæ decertandum. Sed fallax et B legio tutus diem exspectavit fatalem. Quod si clerus tum est quanta instantia illi a sede apostolica pal- A et complices suos, et fraudulenter aut debiliter quod delectu professionis et ordinis, ætatis et sexus ? A Qui ergo persequuntur in hac causa Cantuariensem

falsahypocrisis, quo progrederis?Quidhæreses moliris et schismata ? nonne ab initio nascentis legis ad libertatem Dei vocatus est populus? et Ægyptus intolerabilibus afflicta plagis, quæ Ecclesiam de antiqua et avita consuetudine, et fere per 300 annos obtenta vindicabat in servitutem? Nonne Machabæi martyres pro libertate fratrum suorum laudabiliter et religiose sanctissimas animas posuerunt ? David nunquid non stravit Allophylum lapidibus de torrente congestis in peram pastoralem, ut Domini exercituum agmina ab indebitæ servitutis jugo, et religionis opprobrio liberaret ? sed quid pauca et parva proponuntur exempla ? Scriptura fere tota, quæ in historiis digestaest,talibus virorum illustrium referta est monumentis. Duæ autem causæ sunt quas homines affectuosissime tuentur,et quas præponunt animabus suis, altera libertatis ; altera fidei et religionis. Illa tamen quæ fidei est, creditur esse præstantior, et procul dubio justior est, adeo quidem ut et profanæ religionis homines hoc constantissimum habeant. Nam et Achab, quem reprobum fuisse constat, regi Syriæ eum subjicere volenti servituti, argentum etaurum, servos et ancillas,et omnimodam supellectilem,uxorem, filios et filias, et tandem seipsum incunctanter exposuit, et pro lege divina dumtaxat non est veritus inire certamen. Cum enimille vellet scrutari domum ut diriperet Iegem, contradixit ei Achab victoriamque promeruit. Quia etsi alias reprobus vel in hac parte Dominum honoravit, pro qua ergo causa religiose contenditur, si non pro lege Dei servanda? nempe hæc iniquitatem prohibet, et pastoribus Ecclesiæ præscribit, ut omnem ulciscantur inobedientiam. Sed fortasse archisynagogus iniqnitatem novit, quam Deusnon prohibet: aut quam nolit ab Ecclesiæ pastoribus increpari, et si fieri potest mandari vindictæ. Hanc sane Moyses el Doctor gentium non noverunt: sed prætendit quia Joannes arguebat Herodem in spiritu lenitatis, illicitum esse denuntians, ut fratris viventis abuteretur uxore. Quod utique dicens non tam imperitiæ quam ignaviæ solatium quærit,cum certum sit Joannem ibi non gessisse personam pontificis, cui incumberet correctio

[ocr errors]

in privilegia tribus Leviticæ non succedit, et apostolus vanus est, et fallaces omnes interpretes Scripturarum. Ex quoliquidum esse debet omnibus justissimam esse causam eorum qui pro libertate Ecclesiæ dimicant, et pretiosiorem habent legem Dei quam fortunas, imo quam animas suas. Sed fortasse dicet aliquis, quid hoc ad causam vestri Cantuariensis, qui in causa Ecclesiæ cessit apud Clarendonam et in pecuniaria conventus, in jure sibi conscius iniquitatis, et de præstigiis suis diffisus, subterfugioimprudenti et impudenti suam quodammodo, imo plane professus est injustitiam, et partem justificavit adversam. Esto sane quod cesserit. Propitietur Deus episcopis, qui eum ad hoc induxerunt, et circumventoribus quieum eduxerunt,cum tamen justus esset metus, et præsens, et qui in constantissimum hominem caderet. Mittitur vobis epistola ejus, ubi pro se satisfaciat ex parte ;sed quia deliquit, pœnituit, confessus est, adomino papa absolvi meruit causa recognita, et ut Ecclesiam Anglorum ab illicitis et extortis obligationibus absolveret impetravit. Qui ergo imitati sunt, ut aiunt, delinquentem, quare pœnitentem, confitentem et satisfacientem non imitantur? nunquid malunt in sordibus immorari, quam surgere, mundari et reparari in pristinum gradum ? Sed causam veritus est, ut objicitur, pecuniariam, hoc quidem falsum est, sed judicum iniquitatem, qui eum iniqua sententia condemnaverant, parati judicare quidquid tyranno libuisset. In eoque verecundiæ sæculi nostri pepercit Deus, quod tyrannus plurajubere erubuit, quam illadimplere. Omnes erant Balaamitæ excogitantes qua arte maledicerent et condemnarent causam cui benedixit Dominus. Suadebant mala fieri ut provenirent bona, et ad mitigandam persecutoris insaniam perniciosas possessionum et divini juris dispensationesadmitti. Quod certum erat revocabatur in dubium, ut comicum illud fere in omnium volveretur animis : Quod scio, nescio.

Quis enim nesciebat quod rex cancellarium suum ab omni administratione et obligatione liberum reddidit ad regimen Cantuariensis Ecclesiæ ? Cui ignolium impetravit ? quid postea promiserit, ut consuetudines (quas dicunt) avitas, et revera pravitates sunt, admitterentur plurimis notum est. Archiepiscopus tamen ad malitiam calumniatoris exjudicum iniquitate aut simplicitate, aut dispensatione : cum tamen ad hoc vocatus non venisset, urgebatur ad litigandum, ad satisdandum, cum tamen possessor esset amplissimæ rei immobilis ut vix ex oausa gravissimæ infirmatis ad deliberandum unius dieculæ posset induciasimpetrare. Antea tamen eum iniquojudicio condemnaverant, et quod sedes apostolicacausa cognita retractavit. Cujus retractationis apud nos privilegium exstat. Nonne ergo judices potuit et debuit habere suspectos ? sed fortasse dicetur quod psos oportebat non de conscientia sua, sed de partium allegationibus ferre sententiam quia et Dominus Judam,quem proditorem noverat, non condemnavit: et mulieri in adulterio deprehensæ pepercit, cum nullus procederet accusator. Inde etiam adinformationem nostram dictum est : Ergo sicut audio judico: sed profecto audire ibi pro intelligere ponitur, ut pro rationabili motu animi sui decernat judex, interdum assertionibus, interdum præsumptionibus utens : ut nunquam ex conscientia justus et innocens condemnetur, et si multitudo stare videatur in parte adversa. Nam scriptum est: Insontem et justum non occides, quia adversor impium (Eacod. xxiii). Et alibi : Non sequeris turbam ad faciendum malum, nec in judicio plurimorum acquiesces sententiæ, ut a via declines (ibid.). Si vero contra conscientiam, præsertim in præjudicium innocentis, sententiam tulerit, gravissime peccat, quia, sicut dicit Aspostolus : Omnne quod non est eac fide peccatum est (Rom. xmv). Salomon in causa meretricum conjecturali argumento utens condemnavit calumniatricem. Et Daniel in liberatione Susannæ præsumptionibus revelavit malitiam sacerdotum. Quod si judices in causa domini Cantuariensis vigorem debitum habuissent, si lege præscriptam exercuissent diligentiam, si Scripturas consuluissent in judicio, si potestatisupra modum et fas non detulissent, posset fortasse probabiliter argui qui illorum judicium declinavit.Sed ubi furor omnia vindicavit, qui locus potuitesse rationi vel juri ? ante præsidem ductus est Christus Domini: Convenerunt principes Scribæ et Pharisæi adversus eum (Matth. xxvii). Et profecto præses iste illo, sub quo condemnatus est Christus, truculentior erat. Nam Pilatus id agebat exquisitis occasionibus, ut Christus evaderet accusatus : hic autem operam dabat et diligentiam, ut innocens accusaretur et damnaretur Christus. Ille, ne sub eo judice puniretur, Christum transmisit ad Herodem, ubi vel contemptus evasit Christus, remissusque est indutus veste alba: hic modis omnibus agebatur ne quocunque modo Christus evaderet. Dicat vir amator veritatis quicunque audet coram Deo,cui de hoc testimonio in districto examine redditurus est rationem, dicat certe, si audet, quod archiepiscopus ibi malitiose quodadcalumniatorem

ad judices tractatus non est, et comtemptibiliter, quod ad Ecclesiæ dignitatem, et ignominiose : et ipse competenti securitate recepta ad judicium revertetur. Dicat ergo probus vir et discretus hoc, et ut consilio ejus acquiescatur facile obtinebit.Nec est credibile, quod etiam archisynagogus vester aliter sentiat, licet contrarium prædicare non erubescat: sed ipse etomnes sui sic dentium soliditate gaudeant, sicut eis respondet conscientia, quod juste et ad homorem Dei Ecclesiæ ibi tractatusestarchiepiscopus, et omnes qui archisynagogo consentiunt simili versentur in calculo. Quia ergo archiepiscopus semel iniquam sententiam reportaverat, et videbat ex malitia persecutoris et debilitate judicum imminere nequiorem, declinavitjudicium, causam transferensad audientiam ejus, qui fidelium omnium judex esta Domino comstitutus, et locum adiit, cui specialiter mandata est omnium sacerdotalium decisio causarum. Nec hoc de jure imperatorum aut canonum, sed ipsius Dei auctoritate dicentis per Moysen : Si difficile et ambiguum apud te judicium esse perspexeris, inter sanguinem et sanguinem, causam et causam, lepram et lepram,etc. Ascende ad locum quem elegerit Dominus, ad sacerdotes levitici generis, et ad judicem qui præfuerit tempore illo, et facies quæcunque diacerit tibi, sequerisque sententium sacerdotum :qui autem superbierit nolens obedire sacerdotis imperio et decreto judicis qui eo tempore ministrat Domino, morietur homo ille, et auferes malum de Israel (Deut. xvii.) Ecce quod a judicio sacerdotum nec causam excipit, nec personam,licet alias per se ipsos, alias per ministros vicarios Ecclesiæ decidant sacerdotes. Nonne in persona sacerdotum, sicut Ecclesiæ doctores fideliter tradunt, Jeremiæ dictum est : Ecce constitui te hodie super gentes et regna, ut evellas, et disperdas, et dissipes, et ædifices, et plantes (Jer. 1) Quid ergo peccavit dominus Cantuariensis,si appellavit, si prospexit sibi, si pepercit episcopis quos oportebat iterato ad damnationem et ignominiam sui perperam judicare, aut regiæ indignationis intolerabile subire dispendium ? Qualiter autem pars adversa, quæ et ipsa appellationem instituit, causam prosecuta sit, qua mode

D stia, qua sinceritate versata sit et cum Ecclesia, et

cum adversario, novit Deus et judicet, et vobis ignotum esse non potest. Se ipsum poterit quis irridere et texere dolos in animam suam : sed profecto Deus non irridetur. Biennium jam elapsum est, tempus videlicet quod appellantibus suffragatur eoque evoluto pro parte domini Cantuariensis est lata sententia: etsi adhuc ex dispensatione quorumdam rerum exsecutio differatur. Omnibus autem jam persuasum est Deum timentibus quod archiepiscopus et sui injuste proscripti sunt. Quo enim jure consficati sunt reditus clericorum ? Et qua episcoporum patientia Ecclesiæ et bona altaris Christi persecutoribus Ecclesiæ ad libitum exponuntur ? Quæ justitia proscripsit innocentes sine

Quis unquam tanta immanitate distraxit copulam nuptiarum ? Et tamen ei qui facit hoc, ab episcopis innocentiæ et justitiæ testimonium redditur, ut in suam confusionem et perniciem dicere et scribere non erubescant, quia rex « dulce putat obsequium, cum monetur ut corrigat, si quid deliquitin Deum. » Ergo aut ex eorum sententia non delinquit, aut ei infideliter gratum et debitum obsequium subtrahunt, aut palam mentiuntur in capita sua, quia os quod mentitur occidit animam. Non est qui ei audeat denuntiare, quod expedit audienti pariter et dicenti. Non est qui dicat cum Moyse : Dimitte p0pulum Domini cum omnibus quae ipsius sunt, ut ei sacrificet in deserto (E.rod. v). Non est qui trium dierum itineri vacationem impetret clero degenti sub Moyse et Aaron, id est in cultu legis et ritn divini sacrificii occupato. Et quidem credibile est, quod si hic præsentes essent Moyses et Aaron ad ostium ejus, cujus innocentia prædicatur aut eis omnino non pateret accessus,autnegaretur auditus, aut quod ibi non invenerunt, suppliciis, aut certe contumeliis afficerentur.Neque enim desuntJamnes et Mambre qui Spiritui sancto resistaut. Achitophel multos in deliberationibus reliquit hæredes, qui infatuant animas principum, et contra Deum proferunt et præferunt consilium toxicatum.Quid enim nunc aliud in Cantuariensi archiepiscopo persequuntur, nisi quia in conspectu regum ausus est Dei justitiam protestari, tueri legem, Ecclesiæ tueri libertatem ? Certe dum magnificus erat nugator in curia, dum legis contemptor videbatur et cleri,dum scurriles cum potentioribus sectabaturineptias,magnus habebatur, clarus erat, et acceptus omnibus, et solus dignissimus summo pontificio,ab universis conclamabatur et singulis : sed ex quo in pontificem sublimatus suæ memor eonditionis et professionis exprimere voluit sacerdotem, et verbo Dei maluit uti magistro quam populo, factus est eis inimicus vera dicens, et vitam corrigens; ut et hiimpleant mensuram patrum suorum, qui ex causa simili prophetas et apostolos persecuti sunt : ei quidam eorum adhuc martyres Christi, id est testes veritatis et justitiæ persequuntur. Quid in Elia persecuti sunt Achab et Jezabel ? Nempe religionis oraculum, testimonium fidei, justitiæ professionem, exterminium idololatriæ, medelam vitiorum,criminum abolitionem. Paulus et Petrus gladium Neronis evasissent, imo nec incurrissent inimicitias, nisi voluptatibus hominum et erroribus contraria prædicassent.Nemo enim in aliquo persecutus est quod eratautdicebatur Elias: nemo punivit aliquem quia Petrus esset aut Paulus ; et Joannes tutus esset in conspectu Herodis, nisi diceret: Non licet tibi habere urorem fratris tui (Marc. vi).Nullus enim in tantam evasit tyrannidem, ut naturam persequeretur. Sed frequens est, et multis vulgatur exemplis, quia Veritas odium parit. (TER. Andr. I, I, 41.)

[ocr errors]

archiepiscopum, non hoc persequuntur quod Thomas est, quod natione Lundoniensis, clericus professione, gradu sacerdos, episcopus dignitate : sed quod annuntiat populo Dei scelera eorum, et ut legem Dei audiant et obediant principes Sodomorum et populos Gomorrhæ. Quid est ergo quod persequuntur ? profecto aspostolorum spiritus et prophetarum, spiritus justitiæ et veritatis, spiritus Patris et Filii et indubitanter Spiritus sanctus. Nam id abominantur, abhorrent et puniunt, quod per prophetas et apostolos docuit Spiritus sanctus. Et si ipse Paulus aut Joannes quod scripsit præsentialiter doceretin carne, aut torqueretur suppliciis, aut diceretur ei ad minus : Recede a nobis, scientiam viarum tuarum nolumus, quia nobis contrarius es (Job xxi). Semel locutus est Deus, et idipsum secundo non repetit : nec ad eruditionem vivorum suscitat mortuos. Cum in Ecclesia præsentes sint Moyses et prophetæ, ut audiantur et doceant populum : et ut pars, quæ verbo Domini condemnatur ex sententiaMoysis et prophetarum, alteri victoriam cedat, applicetur Ephod, ubi manifestatio est veritatisetjudicii,et respondeatur unicuique secundum opera sua.Formam hanc non declinat Cantuariensis archiepiscopus neque sui : imo optant et orant, ut de vultu verbi Dei, id est legis divinæ, judicium illorum prodeat, et oculi Domini declarent æquitatem. Si quid enim exigit quod legi Dei repugnet, si de verbo Dei nituntur consuetudines quæ petuntur adversus Ecclesiam, libenter cedet : et contradictione et vexatione partis adversæ satisfaciet libens. Quod si causa ejus innititur verbo Dei, si ei assistunt apostoli et prophetæ, nemo eum aut suos per gratiam Dei avellet a fide ista. Hæc est enim in Christiano justissima causa exsilii; pro qua non modo substantiam ponere debet, sed et animam suam. Jam enim sola iniquitas consuetudinum, et æquitas divinæ legis ab adverso confligunt, et de causa pecuniaria, quæ tunc quidem simulabatur, et in veritate nulla erat, nec mentio est. Adversus hoc multa fingit, machinatur, et in pelle vulpeculæ laborat improbitas, sed mentitur iniquitas sibi, non attendens aut dissimulans quam suavis est homini panis mendacii, sed per ea implebitur os ejus calculo. Sed profecto unum est quod omnes mirari, imo dolere debent, illos videlicet Cantuariensibus exsulibus insultare, pro quorum libertate se Cantuarienses ad omnia discrimina devoverunt. Illi pro communi libertate versantur in torculari, et quis astitit illis ? Illi satagunt ut hæreditas Domini liberetur a servitute, et ad ollas carnium et allia Ægyptiorum voto recurrunt, qui in libertatem fuerant educendi. Utique miserabiliores sunt omnibus gentibus. Si hic proscribuntur, affliguntur, et deputantur cum impiis : si consolationem a Domino non exspectant,si exsulantibus conscientia non respondet ad meritum : si in persecutionibus causam non habent Christum. Deridet eos

« PoprzedniaDalej »