Obrazy na stronie
PDF
ePub

fuerat. Hac etiam ratione dicendum de angelis A nec secundum quod homo est animal, nec corpus,

quoties apparuerint in corporibus undecunque assumptis, quia corpora illa assumpserunt in unitatem personæ. Quod si dixerint naturam assumptam a Christo esse naturam Christi, sed naturam a Spiritu sancto, sive ab angelo non ita assumi, ut sit natura Dei assumentis vel angeli : sciant hoc ideo esse, quia homo assumptus cum Deo assumente una est persona, cujusmodi unio inter Spiritum sancturn et columbam fieri non posset, nisi Spiritus sanctus vere columba, et ipsa columba vere spiritus sanctus fieret. Et similiter de angelo et de assumpta creatura sentiendum. Item, si corpus Christi sub specie panis essentialiter corpus Christi est, quanto fortius ipse Christus in propria specie essentialiter homo est ; et utique quia species illa in altari tantummodo ut velamen est, ideo non est species illius naturæ cujus est ipsum corpus, nec corpus illius naturæ cujus est illa species ; quare similiter et Deus, si habet hominem tantummodo ut velamem, tamen ut homo est illius naturæ cujus est Deus ; nec e converso : quod, si Christus essentialiter est homo, cum omnis homo, qui vere el proprie dicitur homo, sit substantialiter homo, et Christus substantialiter est homo, aut mom vere et proprie dicitur homo. Sed, ut dicunt, Christus non vere et proprie dicitur homo ; solo enim habitu et non essentia dicitur homo, quod ut puro jam probatum est, et adhuc amplius per sequentia probabitur. Item, Christus secundum naturam humanam substantialis est matri, et natura humana substantialiter matri convenit ; ergo et Christo. Item, si Christus non habet humanitatem tanquam sibi substantialem, sicut habet beata Virgo, Christus secundum humanitatem cum beata Virgine non est ejusdem substantiæ vel naturæ. Ille enim habet solummodo tanquam vestimentum, illa habet tanquam substantialem formam sive naturam. Item, nihil est substantiale beatæ Virgini quod sit substantiale Chrislo, ergo non est filius homousios matri, ergo filius et mater non sunt ejusdem naturæ vel substantiæ. Quod si auctores efflagitant, audiant illud Hieronymi in sermone Cogitis me : • Unus idemque manens Filius unigenitus inseparatus in utrisque naturis conspicitur, et quæ sunt utriusque substantiæ naturaliter operabatur secundum unicuique insitam essentialem qualitatem. n Si Christus habuerit essentialem qualitatem humanæ substantiæ vel naturæ, generaliter fuit homo. Dionysius vera ad Timotheum episcopum de mytica theologia ait: « Superessentialis Jesus humanis naturalibus veritatibus essentia factus. » Augustinus in libro De fide ad Petrum : « Qui essentialiter conceptus est natus de Virgine. » Item, Græcum illud et authenticum nomen homousios manifeste declarat quod Christus essentialiter sit homo, cum dicitur a catholicis homousios, id est essentialis, sive unius substantiæ, id est naturæ cum matre. Quod si Christus non est essentialiter et substantialiter homo,

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

nec substantia. Quod Christus secundum quod homo substantia sit, quod sit corpus, quod sit animal, sequentia declarabunt. Contra hæc vero quo* Christum essentialiter et substantialiter hominem dicimus, multifariam disputatur. CAP. IX. Quae contra objici possunt et solent. Substantiale est Christo esse hominem ; ergo destructo homine destruitur Christus. Quod, si a nobis simile expetitur, respondemus, natura humana natura est Christi, ergo et ea destructa destruitur Christus. Non sequitur. Solus enim Jesus est gigas geminæ substantiæ geminæque naturae. et ideo sicut antequam mundus fieret et sine natura assumpta exstitit, ita etiam hodie sine ea existere posset, ac non tota Trinitas destructa qualis creatura existeret. Similiter et in omnibus illis quæ ei secundum quod homo substantialia sunt, destructis nihilominus existeret, aut non existentibus quibusdam creaturis Deus esse desineret. Hoc autem videtur dicere contra illud argumentum. Non videtur secundum quid genus participari, mam non est homo secundum quid animal, neque grammatica secundum quid est disciplina, et alibi secundum quid et non simpliciter inesse in solo accidente contigit : unde non videtur dicendum quod aliquid sit substantiale Christo secundum humanam naturam, nisi simpliciter sit substantiale. Sed si simpliciter est substantiale, destructum destruit. Ad quod dicimus quod stultam facit Deus sapientiam hujus mundi (I Cor. 1). Hæc enim omnia philosophica : Si virgo est, nunquam peperit : si cæcus semel factus est, nunquam postea videt ; si Deus est, non est homo ; si est visibilis, non est invisibilis : si est æternus, non est temporalis, et hujusmodi infinita, quæ philosophis videbantur verissima, catholicis omnibus constat esse falsissima. Habeant ergo philosophorum documenta locum suum in his quæ secundum naturam se habent, non in his quæ contra naturam mirabiliter fiunt et facta sunt. Aliæ objectiones. Item objici potest : Hæc species homo est substantialis Christo secundum quod homo, et non sunt paria : ergo est aliquid quod est superius Christo. Sed si hæc species sive aliquid aliud universale est superius Christo, aut non omnia universalia sunt creaturæ, aut aliqua creatura est aliquid superius Christo. Item : Si aliquod prædicabile est superius Christo, aliquid quod non est Deus hoc Deo personaliter unitum est superius Christo. Simile : Hæc prædicabilia anima et corpus sunt superiora anima et corpore Christi ; ergo aut haec prædicabilia non sunt creaturæ, aut aliquæ creaturæ sunt aliqua superiora anima et corpore Christi. Aliud simile : Si hæc universalia sunt superiora corpore et anima Christi, aliqua quæ non sunt Christus nec personaliter unita, sunt superiora anima et corpore Christi.

Possem hic nominum distingueræ æquivocationem. A fectus homo et perfectus Deus. Videtur autem potius

Dicitur enim superius vel inferius loco, ordine et dignitate, et forte aliis modis. Ordine quidem sive descendendi a generalissimis usque ad individua, sive ascendendi ab individuis ad generalissima. Superius est hoc prædicabile homo quolibet suo singulari, non loco, sed dignitate. Sed istud potius existimo et dico quoties de Christo vel de qualibet persona in Trinitate, sive de ipsa divina essentia, quoties etiam de sacramentis et de articulis fidei disputatur, his quæ logicorum propria omnia sunt supersedendum; aut si aliquando, ne penitus absint, admittuntur, sicut perstrepere velint, statim eliminentur, tum quia regulariter majestatibus verba non competunt, quæ naturale indumentum rationis

contra hæreticos disputare, qui dicebant esse unam speciem sive naturam in Christo ex duabus composita. Unde idem Joannes: « Inconverse et inalterabiliter unitæ sunt ad invicem naturæ. neque divina distante a propria simplicitate, neque humana, aut conversa in divinitatis naturam, aut in non existentiam divisa, neque ex duabus una facta composita natura. Composita enim natura neutri earum ex quibus componitur naturis homousia, id est consubstantialis esse potest, ex altero perficiens alterum, ut corpus ex quatuor elementis compositum non ignis nominatur, nec terra, nec aer, nec aqua, nec horum alicuihomousion dicitur. Si ergo, secundum hæreticos, Christus unius compositæ naturæ

non transcendunt, tum etiam quia plerique logicæ B post unionem exstitit, ex simplici natura conversus sentialiter et substantialiter est Deus; et ita secun- A res sunt, sed unus Christus. » Item Boetius contra non sit Filius hominis, et aliud FiliusDei, Verbum caro A in eadem epistola : « Sitivit Deus ac potavit in

professores molesti sunt interpretes verborum et aucupes syllogismorum. Aquæ vero Siloes fluunt cum silentio (Isai. viii), et in domo Domini non est auditus malleus, neque securis audita (III Reg. vi).

Præterea illud objicitur Joannis Damasceni « Cum unam hominum naturam dicimus, sciendum est quod non considerantes ad animæ et corporis rationem hæc dicimus; impossibile enim est unius naturæ dicere corpus et animam ad invicem corporata, sed quia plurimæ personæ hominum sunt, omnes autem eamdem suscipiunt rationem naturae, omnes enim ex anima et corpore compositi sunt, et omnes naturam animæ participant et substantiam corporis possident, communem speciem plurimarum et differentium personarum , unam naturam dicimus uniuscujusque scilicet personæ duas naturas scilicet habentis, et in duabus perfecte naturis existentis, scilicet animæ et corporis. In Domino autem Jesu Christo non est communem accipere speciem; non enim factus est, non est, nec aliquando fiet alius, sed Christus ex divinitate et humanitate, in deitate et humanitate Deus perfectus est, idem et homo perfectus. »

Hic Joannem Damascenum idem dicere et sen— tire putant, quod Christo non convenit hæc species , homo : unde confidentius dicunt quod non erat substantialiter homo, non aliquid secundum quod homo. Sed si diligentius totam seriem auctoritatis hujus inspicerent, hoc solum hic doceri liquido comperirent, quod sicut omnis species sive una natura est in omnibus et in singulis hominibus, eo quod homines etiam singuli in duabus perfecte naturis existunt, animæ scilicet et corporis : non ita est in Christo communem speciem sive unam naturam accipere, sed quia ex divinitate consistit et humanitate; unde subdit, neque enim factus est, etc., quibus non bene ostendit quod Christus est Deus et homo, non esse commune ei cum aliis. Alioquin si hoc dicere et probare voluit quod hæc species homo non convenit Christo , hac ratione qua illud probat, probari similiter posset quod divinitas non convenit Christo. Sicut enim non est tantum homo, ita nec est tantum Deus, sed per

est in compositam, et neque Patri simplicis maturæ existenti, neque matri est homousios, neque Deus, neque hono denominabitur, sed Christus solum; et erit hæc nalura scilicet Christus, non personæ ipsius natura, sed unius secundum eos compositæ maturæ. Nos autem Christum non unius compositæ naturæ dogmatizamus, et hæc natura, scilicet Christus, personæ dicimus non monotropos, id est uno modo dictum, sed duarum naturarum esse significatum, scilicet deitatis et humanitatis. Ex deitate autem et humanitate Deum perfectum et hominem perfectum eumdem esse et dici ex duabus et in duabus naturis confitemur. » Ecce hic plane ostendit, quod hæc natura Christus non significat unam compositam naturam, sed duas naturas et unam personam duarum naturarum. Unde supra dixit : in Domino Jesu Christo non est communem speciem accipere, scilicet unam compositaim naturam ex deitate et humanitate. Aut forte ideo dixit : in Christo non est communem speciem accipere : species enim est totum esse individuorum et commune omnibus suis individuis. Hæc vero species homo non est totum esse Christi. quia Deus est et homo, quod non est ei commune cum aliis. Non enim factus est, etc. Boetius vero contra Eutychen et Nestorium duas naturas in Christo, duas dicit esse specificas differentias, ac si diceret substantiales. Nec enim Deus species est, nec divinitas specifica differentia, nec etiam propria differentia cum sit substantia. Humanitas vero multo rectius specifica differentia, sive substantialis qualitas, qua substantia dici potest. Quod tamen illi asserunt, qui humanitatem in Christo non naturam vel proprietatem quæ sit ei communis cum aliis hominibus, sed vel animam, vel carnem, vel hæc duo simul intelligunt. Sed de his suo loco disputabitur. Ecce Boetius specificam differentiam, scilicet divinitatem dicit convenire Christo; quod si specifica differentia ei convenit, et ipsa species eidem convenit. Quoniam itaque omnia quæ propositæ veritati repugnare videntur, facillime dissolvuntur, confidenter asserendum est quod Christus essentialiter et substantialiter est homo, sicut es

[blocks in formation]

nec finem. » Item Augustinus De Trinitate : « Forma Dei accepit formam servi, uterque Deus, uterque homo ; sed uterque Deus propter accipientem Deum, uterque homo propter acceptum hominem. » Idem in libro De Trinitate : « Cum legitur caro Verbum factum (Joan. 1), intelligo verum Dei Filium , in carne agnosco verum hominis filium, uterque simul unam personam Deum et hominem ineffabilis gratiæ largitate conjunctam. » Idem super Joannem : « Utrumque novimus in Christo, et unde æqualis est Patri, et unde illo major est Pater. Illud Verbum est, illud caro; illud Deus est, illud homo; et unus est Christus Deus et homo. » Idem super Joannem : Qui credit in me, etc. (Joam. vi). « Quia homo apparebat, Deus in homine lalebat, ne pu- C tarent eum hoc tantum esse quod videbant. Vult se credi talem tamtum, qualis et quantus est Pater. » Idem super psalmum illum : Exaltabo te, Domine, quoniam suscepisti me (Psal. xxix), a Christus nec Deus tantum, nec homo est, sicut diversi hæretici dogmatizaverunt, sed verus Deus, et verus homo ; non duo tamen, sed unus est Christus. » Item Augustinus in Enchiridiom : a Christus Jesus Deus de Deo est, homo autem est natus de Spiritu sancto ex Maria Virgine; utraque substantia, divina scilicet et humana, Filius unicus Dei Patris omnipotentis, ex quo procedit uterque unus; sed aliud propter Werbum, aliud propter hominem, non duo filii Deus et homo, sed unus Dei Filius, Deus sine initio, homo a certo initio. » Idem super Joannem : « Agnoscamus geminam substantiam Christi, divinam scilicet, qua æqualis est Patri, et humanam qua major est Pater; utrumque autem simul non duo, sed unus est Christus. » Idem in libro De fide ad Petrum : « Firmissime tene et nullatenus dubites, Dei Verbum quod caro factum est, duas naturas inconfusibiliter permanere; unam divinam, quam habet cum Patre communem ; alteram humanam secundum quam dicit : Pater major me est (Joan. xiv). » Item in libro De Trinitate : « Cum Filius sit Deus et hono, alia substantia Deus, alia homo. Idem super Joannem : Anima et corpus duæ res sunt, sed unus est homo; Verbum et homo duæ

Eutychen et Nestorium : « Si hominem Christum intelligas, idem est Deus atque homo, quoniam natura Deus est, homo assumptione, suntque in eo gemina natura, gemina substantia, quoniam homo et Deus una persona est, quoniam idem homo atque Deus. » Sed hic insurgunt qui contra nos sunt, quia dicit Boetius : « Deus est Deus natura, homo assumptione, » ac si dictum sit, quod Christus sit natura Deus, homo vero non natura, sed assumptione, quod non est verum. Ideo ita distinxit Boetius quod Deus est natura, et non ex assumptione, homo vero ita est natura quod assumptione. Sicut dicitur Deus est Deus natura, Salvator est gratia, quia quod Deus est, hoc est solius naturæ; quod Salvator, hoc est naturæ ita quod gratiæ. Si respondeant ipsi : Quomodo homo Christus homo est ex natura, Deus est autem ex assumptione? Non homo Christus, id est Christus habens hominem est habens hominem ex natura et Deus ex assumptione ; imo potius est Deus ex natura, homo ex assumptione. Quanto igitur verius est quod nos cum Boetio sentimus, quia homo ille homo est ex natura sua, sed Deus ex assumptione, id est quia a Deo in unita— tem personæ assumptus est, et idem ipse Deus est; Deus est ex propria natura, sed homo ex assumptione, id est quia hominem assumpsit. Assumptio autem non excludit naturam, sed modum insinuat habendi naturam ; qui per naturam æternam Deus est, per naturam ex tempore assumptam homo est. Ex præmissis liquido demonstratur quod Christus est aliud et aliud, et quod alia est et alia substantia : unde patet quod secundum quod homo est aliquid, et secundum quod Deus est aliud. Similiter secundum quod homo est aliqua substantia, et secundum quod Deus est alia substantia. Alioquin si Christus non est aliud et aliud, Christus non est Deus et homo. Si enim Christus est Deus et non aliud, Christus est tantum Deus; item, si Christus est homo et non aliud, Christus est tantum homo; ergo si Christus est Deus et non aliud, vel homo et non aliud, Christus non est I)eus et homo. Si Christus est Deus et homo, ergo Christus est Deus et aliud, et homo est et aliud; quare Christus est aliud et aliud.

CAP. XI. Quædam quæ his videntur contraria.

Augustinus in Enchiridiom : « Quæ bona voluntas et quæ bona opera præcesserunt, quibus mereretur ille homo fieri una persona cum Deo ? Nunquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum est, ut singulariter promereretur Deum ? Nempe ex quo homo esse cœpit, non aliud cœpit esse homo quam Dei Filius, et hoc unicus, et propterea Dei Verbum ; quia ab illo suscepta caro facta est utique Deus, aut quemadmodum est una persona quilibet homo, anima scilicet rationalis et caro : ita sit Christus una persona Deus et homo? » Item Hilarius in libro De Trinitate : « Quæro an filius hominis idem sit et Filius Dei, et cur alius

factum. Et eum qui Filius Dei est, ipse et hominis sit filius, requiro quis in hoc filio hominis, qui et Filius Dei est, glorificatus sit. » Hoc autem absque privilegio ita solvi posse conjicimus, ut sicut Augustinus de personis dicit tria pro tres ; ita et hic aliud ponatur pro alius, quod patet in prosecutione. Augustinus etiam ita concludit sententiam : « Una persona Deus et homo, » non dicit una substantia vel uma natura. Similiter accipitur illud Hilarii, vel quia non dicit Hilarius simpliciter, cum aliud non sit filius hominis, neque aliud Filius Dei, sed mox addit : « Verbum caro factum. » Non negat quin aliud sit filius hominis, aliud sit filius Dei, sed dicit quod non aliud homo Christus, aliud Deus homo. Cum enim dicitur aliud Deus, aliud homo, differentia maturarum ostenditur, cum vero dicitur Deus homo, sive Verbum caro, ita personæ unitas exprimitur, ut utraque natura designetur; unde non est dicendum aliud filius hominis, aliud Filius Dei Verbum caro, ne præter divinam et humanam tertia natura intelligatur in Christo. Vel ideo dicitur, mon est aliud Filius Dei, aliud Filius Dei hominis ; quia nihil est Filius Dei quod non sit filius hominis ; nec e converso, licet Filius Dei sit unum et aliud, et filius hominis sit unum et aliud. Sicut non est alterius maturæ Filius Dei quam filius hominis ; cum tamen et filius hominis et Filius Dei sit unius et alterius naturæ. Quod vero dicitur alibi : Aliud est Filius Dei, aliud filius hominis, ita accipiendum est : aliud Filius Dei secundum quod Filius Dei, aliud est filius hominis secundum quod filius hominis, non quod aliquid sit Filius Dei quod non sit filiushominis, vel e converso. Vel ita : Aliud est Filius Dei aliud est filius hominis, id est alia est hæc natura, alia est illa. Saepe enim essentialia pro personalibus et personalia pro essentialibus posita reperiuntur.

Item Hieronymus in epistola illa : Cogitis me, 0 Paula et Eustochium, ait: « Altitudinem tanti mysterii diligenter intelligere et videre non potuerunt, qui autem duos filios, certe aut aliud Christum quam Dei Filium æstimavere. » Hic videtur Hieronymus cum illis sentire qui dixerunt, quod Christus nihil aliud est quam Deus, nihil aliud quam Dei Filius, et ita non est Christus aliud et aliud. Possumus et hic dicere quod genus pro genere posuit ; unde et quidam libri planius alium non aliud, vel quia hæc auctoritas duas hæreses percutit : unam illorum qui dicunt duas personas velut duas naturas esse in Christo, et ideo asserunt duos esse filios, alium Dei Filium, alium hominis filium, alteram illorum qui Christum tantum creaturam credunt esse. Illud sic intelligendum videtur. Aliud Christum quam Dei Filium existimavere. Aliud omnino quam Dei Filium, id est disparatum, sed hoc solummodo quod non est Dei Filius ; creaturam enim tantum et non Dei Filium putaverunt ; contra quos illud pervulgatum est, Filius a Patre solo est, non factus, nec creatus, sed genitus. Item

utero Virginis sine sui corruptione misceri atque uniri, ut unus esset Christus Deus et homo ; ut una esset persona , unaque substantia ; » ubi notandum quod multi hodie corrupte legunt pro subsistentia substantia, cum ipse Hieronymus sic accipiat substantiam sicut Græci hypostasim ; substantiam vero sive essentiam, sicut illi usiam, quod ex ipsa lectione totius epistolæ cuilibet legenti manifestum est. Verumtamen si quis librorum multitudini credendum existimat quod Hieronymus ita scripserit, una persona unaque substantia, substantiam pro subsistentia, id est pro persona, secundum Græci sermonis idioma incunctanter accipiat ; unde Augustinus in quinto libro De Trinitate : « Plerique

E mostrorum, qui Græco tractant eloquio, dicere con

sueverunt mian usian tres hypostases, quod est Latine unam essentiam tres substantias. Sed quia mostra loquendi consuetudo jam obtinuit, ut hoc intelligatur cum dicimus essentiam quod intelligitur cum dicimus substantiam, non audemus dicere unam essentiam et tres substantias, sed unam essentiam, vel substantiam, tres autem personas. » Item in vii : « Loquendi causa de ineffabilibus ut fari aliquo modo possemus, dictum est a Græcis una essentia et tres substantiæ, id est una usia, tres hypostases. Aliter enim Græci accipiunt substantiam quam Latini. A Latinis enim dictum est una essentia vel substantia, tres personæ. Quia non aliter in sermone mostro. Id est Latino, essentia quam substantia solet intelligi. Quod si Hieronymus unam solam in Christo substantiam assereret, id est naturam sive essentiam, non modo aliis catholicis, sed et sibi contrarius esset. Ait enim in Eaepositione fidei Catholicæ : « Sic confitemur in Christo unam Filii esse personam, ut dicamus duas perfectas et integras esse substantias, id est Deitatis et humanitatis, quæ ex anima continetur et corpore. » Cui auctoritati miror magistrum Petrum Lombardum istud subscripsisse.

Ecce hic aperte ostendit humanitatis nòmine animam et corpus intelligi. Errant igitur qui nomine humanitatis non substantiam, sed proprietatem quamdam, a qua homo nominatur significari contendunt. Hoc vero, si Hieronymus sentiret, non

D duas diceret, sed tres substantias. Humanitatis

enim quam dixit ex anima contineri et corpore, si non esset aliqua natura, id est substantialis pr0prietas, sed substanlia, vel corpus est, vel anima, cum ex his, ut aiunt, in Christo aliquid constare non possit, sed nec corpus, nec anima ex corpore continetur et anima; unde dicimus hanc auctoritatem potius intelligendam sic: Confitemur in Christo unam Filii esse personam, ut dicamus duas perfectas et integras esse substantias, id est deitatis et humanitatis, hoc est Dei et hominis, qui homo ex anima continetur et corpore. Vel aliter duas substantias, id est duas naturas, id est deitatis et humanitatis intransitive, id est quæ sunt deitas et et corpore, id est ex natura animae et ex natura corporis ; humanitas enim est natura composita ex natura corporis et ex matura animæ. Quæ est autem illa substantia, quam magister Petrus dicit humanitatis nomine significari ? qua enim ratione animam magis quam corpus, aut corpus magis quam animam significat ? Quare humanitas Christi non est aliquid, sed aliqua ? Item, cum dicitur, humanitas Christi est anima, humanitas Christi est corpus, humanitas Christi est corpus et anima : idem est corpus quod anima, et idem est corpus quod corpus et anima. Sed hæ locutiones veræ sunt, et in eis idem supponitur. Et idem est anima quod corpus et anima. Sed humanitas Christi est unum numero ; ergo, si ipsa est anima, non est corpus ; et, si ipsa est corpus, non est anima. Item, humanitas Christi est sola una substantia, ergo ipsa non est anima et corpus; quod si aliud hic subditur, humanitas Christi est corpus, aliud hic humanitas Christi est anima, et non est una humanitas, nec unum aliquid quod sit corpus Christi et anima, vel ex illis constans, potius dicendum esset Christus trium naturarum quam duarum, tres enim sunt naturæ : natura divina, natura animæ, matura corporis, et dicendus esset trinæ substantiæ potius quam geminæ. Errant ergo potius qui nomine humanitatis substantialem proprietatem a qua homo nominatur, significari negant ; sed sicut prædiximus, vel in scriptis suis vel in disputationibus asseruisse magister Petrus credebatur, postea nobis mon asserenda, sed studiosius disserenda reliquit vel discutienda. Est ergo Christus aliud et aliud, et alia et alia substantia, alioquin si tantum esset divina substantia, non esset animalis nec corpus.

humanitas : quæ humanitas continetur ex anima A prædicatores scilicet per totum mundum mittens.

CAP. XII. Auctoritates quibus probatur quod
Christus est animal et corpus.

Quod autem Christus sit animal dicit Beda super Marcum : Aliud non manufactum ædificabo (Marc. xiv). « Dominus dixit : Suscitabo vivum animal, significans et spirans templum. » Item, quod sit corpus, id est corporea substantia, dicit Hieronymus super alium locum in Evangelio Matthæi : Et descendens Petrus de navicula, etc. (Matth. xiv). « Ecce Petrus super aquas ambulat. Ne ergo dubites Christum unum corpus esse, etsi super aquas ambulat. » Item, tristitiam sic assumpsit quomodo et carnem Christus voluntate non necessitate ; fuit enim tristis, ut Ewangelium dicit. Si enim tristis non fuit, cum Evangelium dicat : Tristis est anima usque ad mortem (Matth. xxvi), ergo quando dicit: Dormivit Jesus (Matth. viii), non dormivit; vel cum dicitur manducasse (Marc. n), non manducavit. Et ita nihil sanum relinquitur, ut etiam dicatur quia corpus non erat Christus. Item super Lucam : Corpus Christi granum sinapis (Luc. xvm), quia accipiens Joseph in horto sepelivit, quod postea in resurrectione et ascensione crevit, expandit ramos,

Hic autem corpus Christi non videtur accipier* dum de parte hominis, quæ cum anima constituit horninem. llla enim non misit prædicatores, sed illud totum, illa scilicet corporea substantia quæ est quoddam totum suum compositum, quod est Christus. Nemo autem sanctis doctoribus insultet propter illud documentum Aristotelis : Latent autem quandoque totum in partes ponentes, ut araimal corpus sensibile. Nullo enim modo pars de toto prædicatur ; quare non erit corpus genus animalis, eo quod pars est. Hic enim garriunt multi quod nullus homo sit corpus, ac si melius ista inteiligant quam Porphyrius et Boetius et alii omnes sive interpretes Aristotelis, sive expositores nec attendunt quod corpus multipliciter accipitur. Aliquando enim significat quamdam continuam quantitatem, aliquando idem quod corporea substantia, aiiquando partem animalis, quæ cum anima constituit animal, aliquando cadaver, aliquando collectionem quamdam, ut, cum dicitur : populus est unum corpus. Contra illos loquitur Aristoteles qui partem animalis dicebant genus animalis. Fuerunt qui dicerent quod animal nihil aliud esset quam corpus animalis. Alii vero dicebant quod animal nihil aliud esset quam anima animalis ; unde usquecunque non est quis, cui erat coutraria sententia corpus cujusque hog est... utique, sicut ab eruditis accepimus, apud Græcos manifestum est quod in illa definitione corpus sensibile, prout eam reprehendit Aristoteles, in uno vocabulo non solum omnium corporum, sed pars animalis intelligenda sit. Quod vero Christus secundum humanitatem sit quoddam totum, tam auctorilatibus quam rationibus probatur.

CAP. XIII. Quod Christus sit aliquid totum sive compositum.

Augustinus super Joannem : « Dominus Jesus Christus totum quod videbatur, et tenebatur, et crucifigebatur. Num totum hoc ipse est ? Ipse est quidem, sed non totus. Illud quod viderunt Judæi, mon hoc totus Christus. Et quid est ? In principio erat Verbum (Joan. 1). » Idem in eodem : a Quia homo constat ex carne et anima, totus autem homo in Christo ; non enim partem deteriorem suscepisset, et partem meliorem deseruisset. Pars quippe hominis melior est anima, quam corpus. Quia ergo totus homo in Christo, quid est Christus, inquam ? Verbum et homo. Quid Verbum et homo? Verbum, anima et caro ? » Item, Joannes Chrysostomus : « Quia ergo pneri communicaverunt 'carni et sanguini, et ipse similiter participavit eisdem, id est pueris, quia factus est puer constans ex carne et anima. » Item Augustinus super Joannem : « Verbum caro factum est, id est Deus homo factus est in anima rationali et carne. Usus namque Scripturæ est aliquando per solam animam totum significare hominem, aliquando per solam carnem. Per solam animam, ut : Descendit Jacob in Ægyptum in lxx

« PoprzedniaDalej »