Obrazy na stronie
PDF
ePub

NOTAE AC OBSERVATIONES

IN HANC MANUMISSIONIS FORMULAM.

X Ambrofianae Bibliothecae MS. Codice formula haec exfcripta per me fuit. Erat autem olim liber in Bobien fis Monafterii Bibliotheca, atque ex ea in noftram tran fiit ex munere Patrum Benedictinorum, qui Magni Cardinalis Federici Borromaei confilium pluribus aliis donis juvere. Spectes in eo Conciliorum, ac Epiftolarum Decretalium collectionem a Dionyfio Exiguo lucubratam, nec non Concordiam Canonum a Crefconio Afro editam cum aliis quibufdam minutioribus monumentis, notifque vetuftiffimis Cano num explicationem fubinde praebentibus. Tempus, quo exaratus Codex fue rit, produnt, ni fallor, appofiti in calce hujufmodi verfus :

[blocks in formation]

Monafterium Bobienfe rexit Agilulphus ifte Abbas ante octingentos annos, feculo videlicet Chrifti nono; fiquidem tria Diplomata ab Ughello in Ital. Sac. Tom. IV. poft Bobienfes Epifcopos pag. 1359. proferuntur, in quibus Agilulphi Abbatis mentio habetur; referuntur autem ad annos Chrifti 883. 896. & 898. Characteres ipfi temporis ejufdem fidem faciunt, quadrati enim funt, affabreque exarati, & fortaffis ante Agilulphi aetatem elaborati, quum verficuli minutioribus literis, atque aliquantulum a reliqua fcriptura diverfis conftent. Ibidem quoque legitur Kalendarium metricum, quod publici juris fecit Lucas Dacherius Tom. X. Spicilegii acceptum ex Coenobii S. Re migii Rhemenfis apographo exarato manu Bertigarii Monachi Ebbone Archiepifcopo, hoc eft faltem ante annum DCCCXLI. Nullus in noftro Codice titulus, fed in Rhemenfi legebatur: Martyrologium, quod Beda heroico carmine compo fuit. Ejus quidem Kalendarioli auctorem Bedam eruditiffimi viri Henfche" nius, & Papebrochius in A&t. SS. Tom. III. Apr. ad diem 24. & 29. eju

V 2

fdem

fdem menfis in vita duorum Wilfridorum vix credunt, quum tamen peran. tiquum opus agnofcant, quemadmodum etiam Codicis noftri beneficio di fcimus. Ex hoc igitur Codice vetuftam Manumiffionis formulam huc deri vavi, eoque lubentius hoc praeftiti, quo faepius intelligo, atque experior, non vulgi tantum, fed omnium pene literatorum animis hanc infidere fententiam, ut fub Chriftianis antiquitus omnium fervitutum ufum defiiffe ar. bitrentur. Quippe per Baptifmi lavacrum poteftatem dominicam, fervilem. que conditionem tolli certiffimum eis videtur. Verum nullo fundamento nititur hujufmodi opinio, nullaque, ut ajunt Logici, lex pofitiva fervitutes ab Ecclefia Dei hucufque eliminavit. Ab Ethnicis itaque ad Chriftianos haec confuetudo tranfiit, & Conftantinus Magnus hoc duntaxat inftituit ut manumiffiones in Gentilium templis, & Comitiis antea celebratae, praefentibus Epifcopis, & in aedibus facris impofterum peragerentur, ut often

dunt lex unica Tit. VII. de Manumifs. Cod. Theod. Sozomenus Lib. I. Hift. Cap. IX. Nicephorus Lib. VII. Cap. XVI. Caffiodorus, aliique Scriptores. Juftinianus poftea cum in Inftitutionum libris, tum in Codice fervitutum jura non modo non fuftulit, fed declaravit, & manumiffionum ritus praefcripfit Lib. I. & II. Cod. de his qui in Eccl. manumittuntur. His accedunt Leges Langobardorum Lib. IV. Tit. XXXV., & alibi, Leges Ungaricae, Ripuaricae, Wifigothicae, Alamannicae de Chriftianorum mancipiorum manumiffionibus plura tradentes. In Legibus etiam Caroli Magni, Ludovici Pii, ac Lotharii de Servis multa ftatuuntur, quorum ufum iccirco tunc nequaquam fuiffe fublatum cognofcimus. Sed & ex Epiftolis plurium Summorum Pontificum, ac praefertim Alexandri III. Urbani, ac Innocentii III. fervos ad tempora ufque Friderici II. Imperatoris apud Chriftianos adhiberi confueviffe patet. Exinde rara hujus moris exempla, non tamen omnino defita. Clariffimus Du - Frefnius in Gloffario med. & infimae Latin. ad verbum Manumiffio praeter alia praeclariffima antiquorum temporum documenta Manumiffionum ufum oftendit in Galliis itidem fervatum An. Ch. 1223. 1243. 1250. 1302. & 1313. Sequentibus feculis quamquam nullo Principum decreto fervitutum jura interdicerentur, vifa tamen funt fenfim extingui, ita ut noftris temporibus nonnifi in homines a Chriftiana Religione a lienos ufurpari foleant. Quocirca Jo: Oinotomus in Inftit. Lib. I. Tit. III. de jure perfon. ait: Nos Chriftiani hodie veros fervos non habemus. Sed, ut ajebam, nullis Canonibus, nullifque Principum legibus fublatus eft fervorum ufus, atque etiam nunc obtinere poteft. Quin etfi per facrum Baptifmum Chriftianorum albo mancipia infcribantur conditionis fuae afperitate nequaquam liberantur. Illud quidem falfum eft, quod ex Confiliis Romani refert Cardinalis Tufcus in Pract. Concl. juris lit. S. Concl. 236. Servus inquit is, Judaei, licet efficiatur Chriftianus per fufceptionem Baptifmatis, nor efficitur liber. Cap. primo, &c. fin. de Judaeis. Roman. Confil. 288. in cafu propofitae in princ. Addit etiam: Extende multo magis in fervo Christiani, quia li. cet efficiatur Chriftianus, non efficitur liber, quia Judaeus non debet effe melioris conditionis quam Chriftianus. Contra probare haec duo capitula videntur, licet noftra adhuc fententia ftet, quemadmodum videre eft apud Barbofam,

& Gon

& Gonzalez in Comment. ad Tit. de Judaeis. Gafpar vero Beatius de inope debitore creditori addicendo agens inter Tract. volum. III. parte II. legem fua tempeftate in Hifpaniis vigentem refert, qua debitor, qui fatisfacere creditori non poterat, fervus efficiebatur, quae afpera lex an etiamnum obtineat ignotum eft mihi. Quibus pofitis jam apertiffime patet, cui ufui inferviret propofita Manumiffio, fine qua ex familia nemo propria ad Sacros Ordines promovere valebat. Nemo autem in Ecclefiafticae eruditionis ftudio tam peregrinus eft, ut nefciat Sacris initiandos a Dominorum poteftate folutos effe debere. Hoc integro titulo in Decretalibus de Servis non ordinandis proditur; hoc tradunt Ivo parte VI. Cap. CXXX. CXXXIII. Burchardus Lib. II. Cap. XXIX. XXXII., & Concilia non pauca fanctionibus fuis luculenter ftatuerunt. Sed Lectorem remittere juvat ad eruditum opus Praenotionum Myftagogicarum auctore Nicolao Comneno Papadopoli Anno praeterito Patavii vulgatum, ubi Refponf. II. Sect. V. hujufmodi fententia proponitur, lateque probatur. In Codice noftro alia fubfequitur manumiffionis forma ex B. Gregorii fumta Regiftro, quam ore idem proprio dictavit. Incipit: Gregorius Montanae, & Thomae. Cum Redemtor nofter totius conditor Creaturae &c. edita autem eft haec inter opera S. Gregorii Magni Lib. V. Epift. XII. Indict. XIV. quae tamen Indictio in MS. noftro dicitur VIIII.

[ocr errors][merged small]

INDE X

Sanctorum Martyrum, quorum Corpora S. Gregorii
Magni temporibus Romae quiefcebant.

Notatio de Olea Santorum Martyrum, qui Romae
in corpore requiefcunt.

S

Ideft.

ANCTI Petri A-
poftholi.

Sancti Pauli A
poftholi.
Sancti Pancra-

ti.
Sancti Euthe-
mi.

San&ti Saturnini.
Sancti...... nionis.
Sancti Systi.

Sancti Laurenti.
Sancti Yppoliti.

Sanctae Sophiae cum tres filias fuas.
Sanctae Paulinae.

Sanctae Luci.....ae.

Sancti Proceffi.
Sancti Martiniani.

Sancti Crisanti.

Sanctorum Johannis, & Pauli.
Sanctae Agnetis, & aliorum mul-
torum Martyrum.
Sancti Y...... ion.
San&tae...... eris.
Sanctae Sapientiae.
Sanctae Spei.

San&tae Fidis.

Sanctae Caritatis.

San&tae Dariae.
San&ti Mauri.

Sanctae Ceciliae.
Sancti Frecicii.

Sanctus Jafon, & alii Sancti mul- Sancti Cornili, & multa milia

ta milia.

Sanctorum.

San

[ocr errors]

Sancti Johannis. S. Liberalis Sancti Vitalis.
Sancti Alexandri.
Sanctus Martialis.
Sanctus Marcellus.
Sancti Sylveftri.

Sanctus Blastro, & multorum San-
&torum.

Sed & alii Sancti, ideft CCLXII.
in unum locum, & alii CXXII.
Alii XLVI. quos omnes S. Jufti-
nus Presbyter collega S. Lau
rentii Martyris fepelivit.
Sanctae Felicitatis cum feptem fi

lios fuos.

Sancti Bonifaci.

Sancti Hermetis.

Sancti Probi.

Sancti Jacynti.
Sancti Maximiliani.

Sancti Filippi, & aliorum multo-
rum San&torum.
Sancti Sebaftiani.
Sancti Luticii.
Sancti Quirini.
Sancti Valeriani.

Sancti Tiburti.

San&ti Maximi.

Sancti Orbani.

Sancti Januari.

Sanctae Petronillae filiae S. Petri

San&tus Crifpus.

Sanctus Herculanus.

San&tus Baufo.

Sancta Bafilla.

Oleo de Sede, ubi prius fedit S. S. Acillei.

Petrus.

Sancti Marci.

Apoftholi.

San&i Nerei.

San&i Damafi.

Sancti Marcelliani.

Quas Olea Sancta temporibus Domni Gregorii Papae adduxit
Johannes indignus, & peccator Domnae Theodolindae Regi-
nae de Roma.

B

[ocr errors]

100

IN

« PoprzedniaDalej »