Obrazy na stronie
PDF

soriis retinetur,assignato cantus melodicimagistro, A quod possint parvuli capere,et vivere eae fides colles,

eum puerulos edocente, cum et hæc praxis jam in aliis Ecclesiis quæ cantum Gregorianum sunt in omnibus amplexatæ sit oblitterata. Transeamus ad alia sancti Isidori testimonia.Cum cap. 10, de lectionibus, prius,ut ab auditoribus lectiones percipiantur, silentium commendet, hæc apponit verba: Ideo et diaconus clara voce silentium admonet.Em verba quæ diaconus ante lectiones in ritu Mozarabico multoties repetit hoc modo: Silentium facile, quæ, ni fallor,in recentiore ordine Romano non perlegimus. Cap. f {, de libris Testamentorum pro ccrto supponit pronuntiari, et cantari lectiones ex utroque Testamento,Veteriet Novo;et hoc quidem in sacrificio missæ secundum ritum Gothicum adamussim ser

quia montes pacem suscipiunt.

En quomodo oratio Breviarii Gothici mirabili brevitate præfatam expositionem complectitur : Susci. piant montes,inquit,pacem... qui primordiali radio inlustrati sunt fidei, ut er sublimitate sanctorum descendat justitia collium ; et si percurreris officium Gothicum Isidorianum,auctoritatibus sancti Augu

stini refertum invenies.

In officio mortuorum hujus nostri Breviarii Gothieiponuntur preces cum superscriptione Abecidaria,et antea Psalmi David,absque numeratione,sed solum insequendo litteras abecedarii,ita ut sub uno quoque inscripto psalmo tantum inveniantur versiculi incipientes sub una eademque littera, desumen

vatur, nam prima Epistola de Veteri, et secunda de B do eos ex toto Psalterio Davidico;exemplicausa,pri

[merged small][ocr errors][ocr errors]

mus psalmus mortuorum incipit : Eripe animam meam ab impio,et cæteri versiculi sub eadem littera E incipiunt; secundus psalmus incipit : Usquequo exaltabitur, et cum littera U prosequuntur omnes versiculi. Totum hoc conforme est compositioni psalmiadversus Donatistas ab Augustino facti sub litteris abecedarii ; et ob hoc nuncupatur psalmus abecedarius, licet in Editione cardinalis Ximenii, et in: præscíti, ne longiores fierent, quidam versiculi

Ex duobus libris sancti Isidori de Origine officio

mentum et ratio quare Mozarabici etiam in missa *: 'ùmçjlurima desumpsit Rabanus Maurus; et Patres defunctorum canuntalleluia,quòd ict ante retro sae- :ih:Aquisgranensi synodo coacti, cum sibi regulam

culis in Ecclesia Romana in desuetudinem abiit.

canonicorum scribendam sumpsissent, cernentes

Incanticis mss.hujus nostri Breviarii animadverte C valde utiles et accommodatos libros sancti Isidori

a cantico Lviii usTue ad ultimum exclusive,et post quam adnotatur liber sacræ Scripturæ e quo desumptum est,apponi hanc notam in primo: XVII. Praeceptum;in sequenti XXXV. In tuo,et in margine hoc signum, quod in nostris Mss. significat matutinum; ut indicarent lectoribus cantica laudibus præfinita, et simul antiphonas psalmis respondentes: videsis hæc verba præceptum, in tuo,esse principium antiphonarum quæ præcedunt psalmos ; idemque accidit in canticis. Sabbato Dominicæ tertiæ Quadragesimæ, ad horam tertiæ, assignatur lectio desumpta ex cap.xxiv

Prov.;et inillo vers. :Septies cadit justus, adjicitur D B

verbum in die,quod non reperies in Vulgato, aut alia translatione Bibliorum. Feria 5 ante Pentecosten prima ad nonam oratio clarissime videtur deducta ex sancto Aug. ad illa verba psalm. Lxxu:Suscipiant montes pacem et colles justitiam;quæ verba ita interpretatur sanctus doctor, tract. 1 super Evang.sancti Joan.: Montes eaecelsae animæ sunt, colles parvulae animæ sunt. Sed ideo montes eaecipiunt pacem,ut colles possint eaeciperejustitiam.Quae est justitia, quam colles eaccipiunt ? fides.. Non autem eacciperent minores animæ fidem, nisi majores animæ,quæ montes dictæ sunt, ab ipsa sapientia illustrarentur,ut possint parvulis trajicere

de 0fficiis,ad reformandos et instruendos viros, in suam illam regulam fere eos transcripserunt; propterea Isidorum clero, et monachis non tantum in Hispaniis, sed aliis provinciis normam præscripsisse, tuto asserimus.

Ex his omnibus liquet Breviarium Mozarabicum a cardinali Ximenio secundum regulam beati Isidori recte inscriptum fuisse ; hic enim sanctusDoctor,licet auctor ritus non fuisset, sicut nec Gregorius Magnus cantus Gregoriani, tamen a correctoribus etordinatoribus nomenclaturam sumpsere;nec Dionysius Exiguus fuit primus computator cursus anni solaris et ]unaris ad Paschatis celebrationem ; nec Gratianus primus fuit canonum compilator ; nec aronius primus Annalium ecclesiasticorum scriptor; et jure sibi talia nomina vindicavere,cum propter suas lucubrationes majori studio elaboratas,tum ob majorem ordinem et materiæ dispositionem : pariter noster Isidorus, licet non primus Jiturgiæ Gothicæ institutor,nec horarum canonicarum auctor, fuit saltem utriusque ordinator et corrector.

Indulgeat, quæso,prudentissimus lector temporum injuriæ, vicissitudini rerum, varietati dominorum Hispaniæ:et placido vultu perleget variantes lectiones,quibus historicipremuntur,et liturgici innodantur, ut ad scopum veritatis pervenire valeant.

Solertia ad præsentem editionem nobis præstita pavaremur ; scito ergo nec sumptui nec labori pepercisse : Toleti coegimus cœlum sapientum virorum dignitatum et canonicorum hujusnostræ sanctæ Ecclesiæ ; Matritique alios valde probatos viros consu

rum profuisset, si aliorum consilioet opera non le- A luimus, de quibus unus præcipue invigilavit in ca

CANTUS EUGENIANI SEU

vendis typographicis mendis.
Si tot tantisque pervigiliis adhuc, perspicacissime

lector, in aliquo offenderis, ne antevertas judicium.

nisi prius proprio intuitu autographa rimeris.Vale.

MEL0DICI EXPLANATIO

FACTA A DIVO HIERONIMO ROMERO,

sANCTÆ ECCLESIÆ TOLETANAE HiSPANIARUM PRIMATIFS PoRTioNARio, ET CANTUs MELODICI MAGisTRo.

[ocr errors][merged small]

pe rit el e - du- xii me de Apud omnes constat systema maximum,immuta- B

bile diatonicum, seu Pythagoricum et perfectum, apud veteres celebre. Nortem fuisse seu É; omnis cantus ecclesiasticus directus est,et ordinatus. Quindecim chordis constabat,quas in quinque partiebantur tetrachordos,quibus ordinabant suas éompositiones tam harmonicas et regulatas, sicut nos ordinamus nostras. Finales chordæ tonorum eædem erant ac quæ a neotericis observantur; regulare uniuscujusque toni saeculorum idem respective cum eo quoad præsens utimur;denique quidquid ad perfectäm cujusque toni compositionem desideratur, in præfato systemate sive a Pythagora sive ab Orpheo, sive ab alio auctore, cujus disquisitio non est nostri instituti, excogitato, inveniebatur; imo contendere cum quibusdam posseumus,psalmorum tonos abipso regeDavide descendere ; sed sat sit dicere Ecclesiam caute semper custodisse tonum ; nam si nos claves et signa ad cognitionem et processum in cantoriis habe

une

mus, veteres etiam suo modo clavem babebant, et C

infaillibile signum, quo tanta firmitate canebantut nos, quibus accedit Signa claves esse universales. Ad majorem comprobationem adverte, litteram, super quam textus procedit, esse psalmum ; omnem psalmum cantari sub saeculorum illi assignato; præterea saeculorum nostro textui assignatum absdubio esse sexti toni ; aliunde sextus tonus stabilem habet sedem suam in signo F; chordæ, seu voces ex eo procedentes, hodie a nobis per proprietatem bemol cantantur, et a veteribus per tertium tetrachordum ; igitur cum hic tam diatonicus sit, et naturalis quando cantoriam regit, sicut quando hæc regitur a signo G, inficiandum non est,artentis omnibus circumstantiis, genuinam esse intelligentiam appositam textui, et non eam quæ a cæteris signis resultat. Objicies, primo, plures cantorias carere saeculorum, et ob É dignosci non valere ; sedin sedulo perpendas modum quo quilibet tonus in suo diapason secundum suas majores et minores species pro- D cedit, facillime invenies quod obtaveras. 0bjicies, secundo, difficilium et fere impossibile ésse dignoscere varios et diversos modos characterum quibus suas cantorias annotabant veteres. Sed considera in rei veritate variationem quoad substantiam non esse, quia certe primus tonus perfectus erit, si omnem suum diapason cantoria adimpleat,quocumque modo,velquibuscumque characteribus annotata sit, seu descripta. Ut ergo eam dignoscere possis,scrutare si suus finalis est in D.

[ocr errors]
[ocr errors]

et fiet, examinatis ascensu,descensu,clausulisprincipalibus, et intermediis, quod non tironibus, sed peritioribus in cantu veteri et moderno licebit. Objicies, tertio : Apud omnes cantores notum est figuras seu notas plani seu simplicis cantus,necaueri, nec,nec diminui posse, ut ex ejus constat denitione ; et cum in textu superius posito diminutas videamus, arte et regula carere videtur. Verum ut hanc difficultatem enodes, animadverte eantum planum non semper simplicem esse, sed multoties mistum, ut accidit in hymnis, sequentiis, et aliis quæ in ecclesia canuntur, et similé in nostro te y tu contingit; nam cantu misto persæpe utebantur Gothici cantores. 0bjicies, quarto, ingressum et saeculorum nostro textui sexti toni esse assignatum ; sed omnis adnotatio saeculorum fit planis figuris, et nostra illis caret; igitur est arbitraria. Ad hoc respondeo : Licet figuræ nostri textus planæ typis oculis non appareant, ut hodie appingi solent, revera tamen sunt, et omne saeculorum subjacet litteræ, et secundum dictionum longitudinem aut brevitatem littera auget aut diminuit illud. Ut nullus tibi remaneat scrupulus, has tibi regulas ay;$; EGULA PRiMA. Mozarabicus seu Gothicus cantus semper est mistus, regiturque sub consideratione temporis, siye mensuræ binariæ, præter hymnos qui sunt sub ternaria mensura : ét ab plehiorem intelligentiam aspice signa textus superius assinati. g. REG. 11. Omnes figuræ soluæ,licet diverso modo adpunctæ, et in unum. 1 et 2, semibreves sunt, et uniuscujusque valor unum est tempus. seu mensumta. REG. 111. Figuræ aliis duabus aut quatuor ligatæ ejus valorem diminuunt dimidiant ità ut duæ ligatæ unam semibrevem componant. Hoc patet in mostro textu, ubi num. 3, 4, 6 et 7, et in litteris M et Q, ea tantummodo differentia quæ cernitur in num. 4, ubi ligat quatuor æquales figuras,quocunque modo sit locuta ; et licet figuræ litterarum M et Q alias quatuor figuras singulæ ligent, intelligendum est duas priores minimas,et alias quas semibreves esse. Hócapertiusintelligitur sequentiexemÊ, Quando nos hodie in tempore minori figuras uabus semibrevibus æqualiterligatas videmus,valorem duplicatum eis damus. Reg. iv. Figura quæ est sub num. 12 brevis est,

[graphic]

primo quia mediat versus; seeundo ut tibi requies A archiepiscopo Toletang temporibusregnum Gotho

àliquantula fiat ad prosequendum cantum.Ultima figúra, quæ est sub littera Q, etiam brevis est quia in ea finitur opus.

Hucusque dicta ex percelebri, musico didici;,ibi namque in suo Mappâ de omnibus figuris musicis antiquis tam organicis quam planis a sæculo salvationis nostræ secundo agitur üsque ad sæculum xv inclusive ; et si adhuc ânimus tuus vacillat, Historiam cantus musici a R. P. Joannes Baptista Martini elaboratum perlege:pag. 398,tabulata δ, quosdam tonos figuris, seu punctissimilibus nostris exaratos invenies.

[blocks in formation]

rum Eugenianus appellatur : hic etenim sanctus Pater, in arte musicâ peritissimus, cantum hujus ecclesiæ coordinavit, et ipsemet infantulos erudiebat, ut Gothorum Patrum historia et antiquæ icones sigiiificant. Revera cantus Eugenianus $ub systemate maximo erat fundatus, et Gothicum denominamus, quia non solum usque ad invasionem Saracenorum, sed etiam tempore eorum dominationis,licet corruptus, permansit : ob id jure hærditario hæc Ecclesia Toletana cantum Gothicum et ejus intellectum in perpetuum sibi vindicavit, et sancti Pii V decreto Missali apposito, cantum Toletanum per universam Hispaniám retineri indulsit, motus precibus nostri catholici regis Philippi II.

Cantus Eugenianus, quem nunc melodicum appellamus, duplicis modi est, glossæ simplicis, et duplicis : glossa dupliciutimur ad omnes festivitates per annum ; glossa simplici ad ferias, responsoria, et tractus. Exemplo rés clarior fiet.En glossa duplex ingraduali ad missam sanctorumapostolorum Petri ei Pauli.

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]

Ut majori qua possit perfectione canatur, obser- C sunt, sive cum punctulo sit, sive absque illo perdu

vandum est primo circinüm, seu mensuram brevem, sed non multopaaecipitem esse debere; secundo ommia $ tibi exhibentur sub ambabus glossis exsequi debereligata: yerum nunquam punctum aliquod feries, quia melodiam tolles. Terti6 trinita, què assignatur his litteris tri, non debere plus temporis perdurare quam valor figuræ super quam posita

raret. Quartonusquam }$; alicujus glossa,nec in atomo a punctüatione discedes, quia in hoc exstat præfatiTcantus harmonicum melos.

Qui de expositione textus, sive de glossa cantus Eugeniani dubius sit, ad hanc Ecclesiam Toletanam accedat, et post tot transacta sæcula memoriam ejus retineri mirabitur,

[graphic]
[graphic]
[graphic]
[graphic]
[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][subsumed][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]
« PoprzedniaDalej »