Obrazy na stronie
PDF

prætereaipsemetsanctus dePurificatione sermonem A dis ostenderunt,et sanguvnesuo Ecctesias dedicavere,

ad populum habuerit. In medio quorumdam psalmorum apponitur hoc verbum, Diapsalma, quod in Breviario Isidoriano a cardinali Ximenio typis edito raro invenitur, nunc vero insequendo antographum multoties reperies, denotat enim separationem inter unum et alium versiculum ejusdem psalmi;ad observationem igiturpeusæ in psalmodia et ad cantum moderandum notis musicis obsequendo inserviebat. ln aliorum psalmorum medio hæc apponitur nota

quæ significatidem ac repetitio; suis quippe

omnibus litterisligatis constat tale signum. Astrin- B

gebantur etenim cantores antiphonam repetere ex verbis ipsius psalmi deductam; hocque accidebat non in brevioribus, sed in longioribus psalmis, ut quadam quiete in recitatione fuerentur, et varietate cantus fastidium allevarent. Lubenter alias probationes ad indigitandam nostrirituscanitiem adjungemus. In Codice nuncupato AEmilianensi, quodin regio monasterio Excurialensi asservatur;ante annum millesimum septuagesimum octavum exarato, ita inscripto: De missa apostolica in Spania ducta, Julianus et Feliae, asseritur ,1, §, septem apostolicos viros Torquatum, Ctesiphontem, etalios memoratos, sacerdotium a sanctis apostolis Petro et Paulo sucepisse, et in urbibus Hispaniarum deinitio vitæ immortatis prædicare, cœpisse, et post pauca'subjungitur: Atque ita sicut ab apostolis missam doctrinamque acceperunt, per Hispaniam ordinatis episcopis tradiderunt.§2,agitur de Hispanæ Ecclesiæ officio Romæ laudato et comprobato tempore Joannis papæ, regnante Carolo Francorum rege, et Ordonio rege in civitate Legionensi. Cum enim Zanelluspresbytera præfato summo pontifice Joanne missus fuisset, ut ecclesiasticæ religionis statum ibi perquireret, et comperta fideliterapostolicæ sedi referret, injunctum sibi munus solerter exsequens, omnem ordinem ecclesiastici officii et consecrationisregulam perscrutatus,canones etomnes Sacramentorumlibrosperlegit: cuncta catholica fide munita inyeniens, exultavit; Domino papæ, Joanni, et omni conventuiRomanæ ecclesiæ, utin venerat,renuntiavit; audiensquehoc dominus papaet omnis Romana Ecclesia, gratias Deo reddens, Hispanicæ Ecclesiæ officium laudavit et roboravit; hoc solo addito, ut deinceps more apostolicæ Ecclesiae celebrarentur secreta missae. summus pontifex Gregorius VII Alphonso Sexto Legionis regi, Sancio V, Navarræ, et episeopis, in ditione sua constitutis rescribens,initio epistoliesie eos aiiatur: Cum beatus apostolus Paulus Hispaniam se adiisse siqnificet, ac postea septem episcopos ab urbe Roma ad instruendos Hispaniae populos a Petro et Paulo apostolis directos fuisse,qui, destructa idololatria, christianitatemfundaverunt, religionem plantaverunt,ordinemetofficium indivinis cultibusagen

vestra diligentia non ignoret ; quoniam concordiam cum Romana urbe Hispania in religione et ordine divini officii habuisse, satis patet. Postea eos ad amplectendum in Hispania Romanum ritum adhorta. tur; et licet indicet Hispanicum officium vesania Priscillianistarum pollutum, Arianorum perfidia depravatum, ac demum invadentibus Saracenis dinimutum, hæc verba nullo modo evertunt anteaprorata ; nam cura sanctorum Isidori, lldephonsi, Juliani et aliorum Hispaniæ Patrum, omni labe, si qua inerat, fuit purgatum officium, suæque, integritati et puritati restitutum, ut testatur Felix, loquens de sancto Juliano, cui congruit officium Romanum hujus sancti ex eodem Felice depromptum.

lpsimet Romanipontifices,postmodum desinceritate officii certiores effecti, illud iteratis diplomatihus confirmarunt ; nam Julius II, anno 1508, ad preces cardinalis Ximenii officium roboravit his verbis : Antiquissimum et magnæ devotionis... Nos igitur qui eae debito pastoralis officii divini cultus augmentum sumceris cacoptamus affectibus.. omnia et singula in dictis litteris contenta auctoritate apostolica temore praesentium approbamus, et comfirmamus. Et anno 1512 aliabulla officium Mozarabieum communivit; quæ adeo diserta atque expressa sedis apostolicæ approbatio (ut inquit Pinius) obstruere debet omnium ora, ut nemo post illam contrarestauratum officii Mozarabici usum,' ejusque ministrorum fundationem, vel hiscere audeat ; ob hoc

[blocks in formation]

dubitationis et disceptationis materiem eriticis neo A Galliis perspicuum est testimonium epistola Caroli

tericis ministrasti ! Perierunt sane multa Isidoriopera; sed non omnia depascere potuit illa sævities. Interierunt magna ex parte Juliani episcopi Toletani scripta ; sed ejus apoiogia pro tribus substantiis ad suae orthodoxæ doctrinaeostensionem posteris intacta remansit. Pariter opera Eugenii II, episcopi Toletani, versibus et soluta oratione; Montani epistolæ ; et alia nonnulla Gothorum Patrum ante Maurorum irruptionem m0numenta, eorum facundiam, congruentiorem sensum, in interpretandis Scripturis uniformitatem, et sedi apostolicæ reverentiam satis ostendunt. Etiam tempore Mahumeticæ captivitatis litteras sub optimis magistris nonnulli didicerunt, fidei præceptis imbuti pro pabulo docebant, et coram regibus profitebantur, ut accidit beato Eulogio electo episcopo Toletano, qui non solum sua apologia martyrum constantiam defendit, sed eorum Acta su;o Memeoriali illustravit, gentilicum furorem non pertimescens, suoque sanguine firmans id quod corde credebat, ad justitiam, et ore confitebatur ad salutem. Nostrum institutum majori perspicuitate elucidemus.Non asserimus Gothicum ritum quinque prioribus Ecclesiæ sæculis eumdem in omnibus sacris precibus fuisse cum Romano ; sed origine, et quoad substantiam, ut innuit card. Bona (Lib. 1 Rerum liturg., cap. 7 num 5), videlicet sacrificium iisdem partibus substantialibus constasse, consecratione, oblatione,et sumptione,licet accidentalis ordo precum tam in ltalia quam in Hispania tractu temporis fueritimmutatus.Nec immoramur in sustinenda opinione Cajetani Cenni, qui, loquens de missa quæ tempore sancti Isidori in Hispania celabrabatur,ita ait(Tom.I, diss. vii, num. 10): Plane ejus simillima, quam divus Petrus instituit: quod si admodum diversa esse videtur a Romana antiqua, eaequis an nesciat a Leone, Gelasio, Gregorio ad eam formam perductam esse, quæ hodie obtinet ? De Hispana vero secus est: Nullum quippe eae trium pontificum Sacramentariis eam movit; sed quam prius missam a sancta sede accepit, hanc Hesperia mostra conservavit. Sicut in naturalibus prius nasci, postea crescere, et ultimo perfici; ita in sacris conficiendis prior ordo ab apostolica sede natus, postea crevit, ac denique perfectus est. Gothicusrilusjuxtalsidorum admodum

similis Romano; loco enim superius citato inquit: D

Septem esse orationes sacrificii evangelica apostolucaque doctrina commendatas, et eumdem ritum in missa Mozarabica videmus hodie servari. In prima, quæ dicitur MissA, fit admonitio ad populum ; in secunda. invocatio seu deprecatio ad Deum ;in tertia, inscripta PosT NoMiNA, pro offerentibus eaeoratio; in quarta, ad pacem et unitatem ; in quinta, contestatio seu illatio pro donis acceptis ; in serta PosT PRIDIE conformitatem cum sacramento ; et in septima, ud orationem Dominicam. Ex quibus cum cardinali Bona non leviterautumamus ritum in Africa et Galliis similem *. fuisse illi quiin HispaniaMozarabicus dictusest: etde

Calvi, cujus verba affert. cl. Mabillon, in tractatu de Liturgia: nam cum in regis præsentia peregissent sacrosanctum missæ sacrificium quidam sacerdotes Hispani. postquam Galliamplexati erant Romanum a temporibus Pipini, se vidisse, ritum avorum suorum testatus est. Quoad officium canonicum, seu Breviarium Isidorianum, priorum sæculorum penetralia non opusest perscrutari; neque ad comprobandam unitatem et conformitatem cum pervetusto Romano scrinia archiviorum evolvere ; iisdem namque horis constat; et si aurorum adjiciunt, id profecto primis Ecclesiæ sæculis usitatum videmus, in quibus, fideles ad primitatislucis Deo persolvendas,initioauroræ assurge

p; bant. Ad ordinem autem quod spectat, successu

temporis varietas inducta conspicitur, partim amonachis descendens, partim propter devotionem augendam, quasi dicamus auctus, locupletatus sacer ritus, et a summis pontificibus adoptatus. Cum igitur in Psalterio Isidoriano commendatissimam versionem veterem Italicam habeamus,etaliumde in fine cujuslibet psalmi dicatur Gloria et honor Patri,et Filio, et Spiritui sancto, juxta articulum 14 concil. 111 Toletani, in fidei professione, et canone 15 concil. iv, præside sancto Isidoro, dubitandi locus non est, usque ad tempora card. Ximenii integrum et absque ulla substantiali mutatione perdurasse; nec eam inducere posse festivitates desumpta a cardinali Ximonio ex ritu antiquo Toletano, cujus Missale postea typis ediderunt cardinales Joannes de Tavera, et Martinez Siliceo, ante correctionem Pii V. Psalmorum usum cum canto principio,et,{quando illisunt longiores, cum pausa aliquoties circa medietatem(quod diapsalma vocabant,ut dictum est), ætate sancti Isidori fuisse, sicut apparebit in {Psalterio, prout in autographo a nobis edito exstat, ipsemet sanctus doctor demonstrat (Lub. I de divin. Offic., cap. 1 § 1, de spalmis), his verbis : Propter carnales autem in Ecclesia, mom propter spiriluales consuetudo est instituta canendi; ut quia verbis non compunguntur, suavitate modulaminis moveantur.., nam in ipsis (juxta Augustinum) dictis sanctis religiosius et ardentius moventur animi nostri ad flammam pietatis cum cantatur,quam sinon cantetur. Omnes emm affectus nostri (rursus lsidorus) pro sonorum diversitate, vel novitate, nescio qua occulta familiaritate eaecitantur magis,cum suavi et artificuosa voce cantatur Hymnorum mentionem facit sanctus doctorinsequenti§,primos eorum compositores recensens,Hilarium scilicet episcopum Pictaviensem eloquentia conspicuum, et Ambrosium Mediolanensem, quem virum magnæ gloriae in Christo vocat, clarissimum doctorem in Ecclesia,et in hujusmodi carminum compositione copiosum; atque inde,eæ ejus nomine, hymni Ambrosiani appelantur;et ejus celebritatis devotio primum in Ecclesia Mediolanensi, postea per totius Occidentis Ecclesia observatur.Nunc igitur lectorem exoramus, ut oculos ad hymnos præsentisritus Isidorianiconvertat, eteosdem, quos sanctus Isidorus refert recitari comperiet; et si alii inveniuntur, a Prudentio Hispano, qui floruit sæculo iv, fuerunt compositi. In sancti Jacobi hymno undecim apostoli tantummodoenumerantur,et silentio auctor,sive exscriptor (quod verisimiliusest), Judam Thaddæum præterit : videsis prologum expositionis in Apocalypsim sancti Beati Liebanensis, nuper a R. P. Florezio in lucem editæ, lib. 11 ; nec statim expavescas, sed potius antiquitatem mirare; namlicet card.Ximenius in corpore hymni hunc defectum suppleveritaddendo sanctum Thaddæum, similiterque Pater Florezius in margine adnotaverit hæc verba Praetermissus Judas Thaddæus ; tamen, si conjecturis fas est, ignorantiæ, nimiæ pietati, et exscriptoris vitio tempore Mahumeticæcaptivitatis debes vertere, non auctoris;ille enim, errore captus, timuit ubi non erat timor, ne sanctus Jndas cum traditore confunderetur. In præfato Psalteriojmiei pro mihi, macina pro machina semper scribitur; aliquoties b pro v, vel e contra, Josep pro Joseph; Asap pro Asaph, tropeum pro trophæum, etalia his simillima, prætermittendo aspirationem litteræ h, reperies ; et hoc evidens est signum Gothicæ pronuntiationis et scripturæ;lingua etenim vernacula illorum gutturalis magna cum difficultate Latino ingenuo sermoniassuefiebat : et ob hoc rudes exscriptores pervetusti ritus memorata verba apposuerunt, ut videre est in aliis ejusdem ætatis Codicibus; et ne offendiculum sacerdotibus Mozarabicis remaneret, correcta sunt in Psalterio præfata verba. Hucusque omnes studiosisolemnitates, seu sanctorum festivitates, quas Patres Golhici celebrabant, avidissime scire cupiebant; ex ipso enim Breviario a card.Ximenio typis exarato decerpere non poterant; ibiinvenitur,ut diximus,festum sanctissimiCorporis Christi sæculo xiii ab Urbano lV,ad abolendum Berengarii errorem institutum ; inibi in festivitatibus per annum plures in communi sanctorum reperiuntur sancti de quibus tempore Gothorum nullatenus officium fiebat ; imo quidam post multa sæcula floruerunt ; nunc autem ex pervetustis nostris Codicibus manuscriptis secernuntur festivitates,de quibus tempore Gothorum,seu paulo ante Maurorum invasionem agebatur ; facilique negotio percallebunt id quod optabant: nam hymni in corpore Breviarii et postcanticaappositivetustatiritus omnes congruunt; nec ullus, ut exstat in Codice, est prætermissus; et ne repetitio fastidium generet, quando hymni sunt in corpore Breviarii,fitremissioad propriam festivitatem ; nam licetin quibusdam verbis discrepet Editio card. Ximenii a nostro Codice Ms., cum in modico appareat discrimen, non est justa causa præfatos hymnos corrigendi. Non leveadasserendam noslri Codicis vetustatem argumentum insurgitex numero et ordine horarum canonicarum ad quas aptatur hymnus, et priorum Ecclesiæ sæculorum nobis speciem referunt; primo

A etenim in calce nostri Codicis non solum horas matutinas et laudum invenies, sed etiam hymnos ad primam noctis vigiliam, ad galli cantum, quod erat circa medium noctis, et pullorum cantum,quod erat circa exsurgentem auroram; hunc secundum, ut a galli cantu mediæ noctis discernerent, hymnum pullorum cantus appellabant. Insuperhis addebant alias horas,ut duodecim diei in sacris hymnis transigerentjuxtaillam Domininostri Jesu Christi sententiam : Nonne duodecim sunt horæ diei? et aliam parabolam vineæ, ad quam excolendam operariosconduxitnon solum ad horam nonam, sed etiam ad decimam et undecimam,ut ministri Domini meditarenturinlege ejus die ac nocte, et cultui divino vacarent.Obhancrationem perleges B hymnos ad galli cantum circa mediam noctem,ad pullorum cantum circa initium surgentis auroræ,ad primamJam lucis orto sidere,ad tertiam circa horam diei nonam, ad quartam circa horam decimam, ad sextam circa duodecimam,ad septimam circahoram secundam vesperis, ad nonam circa tertiam,ad deci* mam cirea quartam,ad undecimam circa quintam, adduodecimam circa sextam,advesperas circa solis occasum.Ante completorium etiam hymnus cum precibus recitabatur;etdenique ad completorium ante somnum, ad lectumque paratihabitationes aquabenedicta aspergebant, Deumque deprecabantur, ut procul recederent noctium phantasmata,cum pace dormirent, corpora ne polluerentur, et evigilarent cum Christo. Perpende, quæso,hanc dieinoctisque sacram distributionem : cum horis canonicisconfer,quas post sæeulum vi fideles observabant; perscrutare monachorum Orientis consuetudinem, nec non per antiquas - monasterii Lirinensis, et aliorum constitutiones ; et cum in nostro Gothico ritu videris, apage omnem anxietatem de ejus veneranda canitie.Potuerunt sane temporum injuria quædam membranacea folia deperire; potuit Maurorum sævities et barbaries per multa Gothorum monumenta delere ; exscriptorum ignorantia Latini sermonis menda admiscere potuit; sed nullo modo abolere potuerunt nostrum Codicem manuscriptum aureum, ex quo tanquam ex ungue conjicitur antiquitas nostri ritus Isidoriani, adhuc dominationis Arabieæ tempore transcripti, hodiernum usque in diem exstantis. Nonnulli, errore decepti, concilia Toletana temporibus Gothorum celebrata potius comitia regia quam concilia fuisse dixerunt: eo nixi fundamento, quia sæpius cum juramentum fidelitatis regibus electis præstabatur, tum quia multoties de regni gubernatione cum rege et proceribus agebatur; jam quoniam reges et magnatas cum Patribus subscribebant ; jam quia tomum regium ante initium synodi offerebant ;jam denique quoniam decretum de confirmatione conciliiapponebant.Sed nihilhorum tam sacris Patrum Gothorum coetibus,aut sacræ eorum liturgiæ adversatur,præcipue cum centum et septuaginta sex canones e conciliis Toletanis, et sancto Isidoro

[ocr errors]

desumptos, a Gratiano collectos palam edoceri Ec- A sitatem sermonis; et eamdemmet in nostro auto

clesia Romana permiserit, eis auctoritatem suam impertiverit, etsuos fecerit;aliunde cum in Ecclesia novum non sit in Patrum synodis ex voluntate principum sacris admiscere quasdam publicasordinationes, hæ præsertim locum habebant in electionibus regum Gothorum, ut episcoporum exemplo cæteri vassalli principibus libentius et facilius obedirent, riteque factam electionem tuto et pro patulo faterentur ; idemque in antiquis pontificalibus et Capitularibus Caroli Magni videmus. In hujusrei evidens argumentum ea erat inter sacerdotium et imperium concordia, ut statuta et sacræ preces miro foedere utramque potestatem copularent; ideo hymni in ordinatione et natalitio re

gis, deprofectione eacercitus,qui usque in reversionem B

diebus litaniarum dicendus est, item pro varia clade, vetustissimi sunt, Gothorum proprii ; nec ullus qui eos legerit inficias ibit; et ne ambigendi relinqueretur occasio, typis illos excudimus, Utinam Alphonsus 0rtizius sic fecisset, ut omnis nebula dubietatis dispareret. Quam plurimum desudat ingenium P. Florezi in vindicandis quatuor versibus gymni sancti Tyrsi mentionem facientibus episcopi Cixillæ. Pro certo supponit eos in vetustioribus Mss.Toletanis reperiri; et ne quis in posterum decipiatur, animadvertimus in nostris Mss. (quorum sæpe meminimus) nullatenus illa inveniri verba :

Templum hoc, Domine, Cixilla condidit,
Dignam hic habeat sortem ;
In cætera cum summis civibus cantica praecinat,
Gaudens perpetuis sæculis omnibus.

Ex hoc vinculo lector solutus non eget alto testimonio, ut nostri ritus veritatem astruat; et quamvis cardinalis Baronius hunc sanctum Tyrsum assignet ad diem 24 Januarii, ut videre est in notisad Martyrologium hujus diei, nihilominus in nostro Ms. et officio Gothico obtinet locum in die 28 prædicli mensio, quo eliam fit mentio sancti Leucii mart., ejusdem sancti Tyrsi in passiome socii, ut apparet ex hymno.

Versatiin lectione operum sancti Isidori,ibi testimonium ejus sapientiæ invenient,et omne dubium erga nostrum ritum et omnigenam ejus eruditionem evanescet: de artibus liberalibus ut sapientior neotericus egit, ei de officiis ecclesiasticis juxta aurea prima Romanorum sæcula ; idemmet ut vicarius apostolicus concil. nationali Toletano iv præsedit; et his egregiis factis incredibile est eloquentiæ flumen in omnes non diffudisse, præsertim circa sacram liturgiam et divina officia ordinanda.

In autographo manuscripto, quod præ oculis habemus ad Editionem hujus Breviarii, signa non obscura hujus rei apparent; indigitabimus aliqua, ut cæterorum similitudo cum ritu vere et merito Isidoriano nuncupato possit cognosci.Sic primum ad denotandum paragraphum, ut res a rebus quæ in connexo concurrunt separentur,hæc nota |* apponitur a sanctQ Isidoro, cap. 20; denqtatenim diyer

grapho Ms. ad divisionem tractatus, seu ante initium numeri psalmorum, invenies. Alia conspicitur nota hujuscemodi figuræ ..., quam denominat Phietro,quæ ponitur addenotandam sollicitudinem ubijaliquidobscuritatis est;eteadem ipsa aliquando modica mutatione in nostro autographo Ms. ponitur. Cantus absque clave et lineis hodierno tempore inusitatus, sic in nostro autographo apparet solis constans musicæ punctis, quæ distinctim et aperte juxta Isidorum dignoscebanturin tribus partibus musicæ, scilicet harmonica,rythmica,et metrica. Quod ad harmonicam pertinet, hæc ad omnes qui voce propria canunt ex animo et ardore motum facit, et ex motu sonum : Tomus autem secundum Isidorum lib. m) Etymol., cap. 22, est acuta enuntiatio vocis, harmoniæ differentia et quantitas,quæ in vocis accentu vel tenore consistit ; cujus genera in quindecim partes musici diviserunt,eae quibus hyperlydius novissimus et acutissimus, hypodorius omnium gravissimus est. Cantus est igitur vocis juxta regulas a sancto Isidoro positas ; nam sonus directus est, et sonus præcedit cantum. Non latebat sanctum doctorem inter voces suaves et pingues differentia; mirifice enim definit vocem acutam, tenuem, altam, duram, asperam, cæcam, vinnolatam et perfectam, quæ est alta, suavis, et clara : alta, ut in sublime sufficiat ; clara, ut aures impleat,et suavis,ut audientium animis blandiatur.

c Ad dignoscendos musicos numeros quasdam re

gulas arithmeticas affert sanctus Isidorus,quæ peritissimo in musices arte hodie arridebunt. Numeros (ait lib. cit., cap. 23) secundum musicam ita quæres. Pasitis eaetremis, ut puta 6 et 12,vides quot monadibus superetur 6 a 12, et est 6 monadibus ; ducis per quadratum, series seni faciunt 36. Conjungiseactrema illa prima 6 ac {2, simul efficiunt 18. Partiris 36 per 18. efficitur dipondius. Has jungis cum summa minore, scilicet,6,erunt 8, et erit medium inter 6 et 12. Propterea quod 8 superant 6 duabus monadibus, id est, tertia de seae,et superantur8 a 12 quatuor monadibus tertia portione. Qua parte ergo superat, eadem superatur. Quin ullra fatescimus, si lectoribus patet via ut rimentur sententias Isidori? Concordia operum sancti Isidori cum hoc nostro Breviario maxime elucet in inscriptione lectionis Ecclesiastici,quæ in Breviario hanc epigraphem habet: Lectio lib.Ecclesiastici Salomonis; et cum apud omnes constet librum Ecclesiastici a Jesufilio Sirach Hierosolymita,non vero aSalomone fuisse compositum,statim difficultas insurgit: quomodo sic in Breviario indigitatur. Ad quos respondet sanctus Isidorus, lib. Prooemiorum Veteris Testam., § De Ecclesiastico: Propter nimiam sensus similitudinem et eloquii parulitatem Salomonis titulo prænotatur. Non abs re immorabimur ulterius in propugnanda antiquitate Isidorianiritus, ex conformitate, quæ cernitur in Psalterio juxta veterem Italam versionem, ronymi, ex notis ad exarandos characteres,et cantu etmodulatione,cujus tibi specimen præbemus,ex similitudine liturgiæ, et officii Gallicani editi a Patre Blanchini,et a Pinio illustrati, præcipue ex orationibus Breviarii,in quibuslevis diversitas inter Codices Veronenses et nostros animadvertitur;et denique ex simplicitate verborum hymnorum Ambrosii, et aliorum Patrum prout ab ipsis prodierunt. Nemo sensatus sanctum Ambrosium, politioribus litteris imbutum, grammatices et poetices præcepta perealluisse negabit;etcum vigeret aliquis hymnos ab hoc clarissimo doctore compositos inconcinatos, non mensuræ astrictos,intelligat id multis de causis accidisse. Primo, quia non tam regulas

quibusdam verbis mutuatisa translationesanctiHie- A brosio et aliis Italiæ doctoribus decerpsere, partim^

que de suo addidere; nam cum facultas cuilibet episcopo ad divini cultus ordinationem tribueretur, liberum eratinsignioribus Ecclesiæ prælatis orationes componere, et preces ordinare. Ecclesia Romana plurima desumpsisse ex aliis orbis Ecclesiis faterimon dedignatur. ldemmet Gregorius Magnus detractoribus respondit non solum in ordine missæ ex Ecclesia Græca quædam delibasse, ut trinam Græcam repetitionem Kyrae eleison,Christe eleisom, Kyrie eleison, nec non Sanctus,Sanctus, Sanctus,quæ illis Græcorum Agios, Agios, Agios respondent, sed etiam ex Ecclesiis Mediolanensi, Hispanica et Gallicana.Et dum Augustino, Anglorum episcopo, rescripsit,optionem assumendi ordinem e qualibet

quam sententias,utait de seipso Augustinus,servare B Ecclesia sive Gallicana,sive Romana,eidem indulsit.

intendit; secundo, exseriptorum culpa et neglectu, qui de uno in alium transfundentes, et augentes errores, faciem et auctoris sensum penitus deturbantetimmutant;ita utsequentibus sæculis nec scopum sermonis auspicari liceat, nec conjicere sensum. Tribuant igitur noxam prudentes critici voragini blattarum, mutariorum mendis, ignorantiæ traductorum, aliisque calami et preli defectibus, et mirentur ad nos ut exstant pervenisse. Exemplis res clarior fiet. Septuaginta intérprèves, ut, aiunt, unus seorsim ab alio, sive uno in loco, sive indissitis, a Ptolomæo Philadepho positi: libros saerosillis traditosin Græcumquasi miraculové£tg*unt: magna cura, solertia et sollicitudiné iii bibliGtlieca; imperatoria servatos, neminem latet; de Judæorum et Christianorum in exemplaribus ad litteram assequendis studio ambigere non licet ; et tamen postea prodiere in Oriente tot fereque innumerabiles versiones Origenis, Hieronymi,Aquilæ, Theodotionis,etincognitorum cum rabbinorum,tum Latinorum, ut synodus Tridentina opinandi licentiam cohibere judicarit,et textum juxta Vulgatam authenticum declarare. Nostra ætate inter expositores et theologos disceplatur an illa verba, Et tres sunt qui testimonium dant in cælo, Pater, Verbum,etSpiritus sanctus,sine necne in corpore vel in nota marginali Epist.I, cap. v, sanctiJoannis,nam in quibusdam Bibliisin corpore, in aliis in margine apponuntur; similiter, an inscriptio Symboli sancti Athanasii sit revera hujus sanctiPatris in totum, velin partem; an canticum Te Deum laudamus merito Ambrosio et Augustino ascribatur, et alia simillima.Si igitur hæc a Patribus et doctoribus transcripta in trutinam post tot transacta sæcula reducuntur,quid miramur munda etinversiones clausularum et orationum in officio Gothico inveniri, partim tempore Mahumeticæ dominationis, partim immediate post ipsam excussam transcripto ? Sanctus Isidorus Breviarii Gothici non est unicus auetor, nec uno tempore liturgia quam in Missali eernimus Isidoriano instituta ; ordo quoque in horis eanonicis persolvendis non uno ictu fuit perpolitus, sed tractu temporis Gothici Patres et doctores partim antiquum Romanum ritum retinuere:partim ex Am

[blocks in formation]

* Ecclesiam, dum decrevit ut in fine cujusque psalmi

[ocr errors]

diceretur Gogiâ Pgtri, etc., secutam fuisse Patrum Hispanorum comsue&ndìaem in concilio iv Toletano stabilitam,ut semper in terminatione psalmorum pronuntiarentur verba Apocalypsis Gloria et honor, etc. Et si sanctus Damasus Hispanus fuit auctor, majorem vim habebit nostra assertio. Latini a Græcis quasdam festivitates, et simul Græci a Latinis, sunt mutuati, quin ob hoc uniuscujusque Ecclesiæ officium confundatur, aut antiquitati liturgiæ Romanæ, vel sanctorum Gregorii Mag. Joannis Chrysost. vel Isidori, aliquid detrahatur. Signadenique non æquivoca revelemus queis nostrum Gothicum ritum nullatenus immutatem exhibemus.Primum: Psalterium typis editum est eisdem verbisquibus invenitur exaratum in pervetusto Codice Gothico Toletano.Secundum, orationes de tempore per anni circulum, paucis verbis exceptis,cum ritu Veronensi et aliis Gothicis congruunt,ut Blanchinum et Pinium legentibus perspicuum fiet. Tertium, ordo in precibus, et denique omnia in Breviario Isidoriano apposita, cum decretis concil. iv Toletani conveniunt. Loca sancti Isidori de divinis 0fficiis iterum per scrutemur,et luce meridiana clarius hunc nostrum ritum Gothicum aspiciemus. Libro 1 de eccl. 0ffie. cap,5,loquendo de psalmis, asserit:Psalterium cantilenarum suavium ab Ecclesia frequentari, quos facilius animi ad compunctionem flectantur. En melodia,quæ usquehodie in nostra Ecclesia Toletana, ut cantus Gothiciexuviæ, in quibusdam versiculis et respon

« PoprzedniaDalej »