Obrazy na stronie
PDF

aut magno pretio saracenis a Christicolis persolu- A quinus; etoblevamen legentiuth, maximie recitan

to, episcopus hujus sedis Toletanæ eligebatur; nec scholisclausis ; peritiorem, nec sanctiorem, amissa libertate invenire licebat, inlerdieto prædicandi et docendi munere, et barbarie cunctos obnubilante. Affulsit tandem obtata dies qua inclytus Alphonsus sextus Toletum expugnavit, suamque in potestatem redegit, a sacris exsorsus : Mezquita olim, sacra basilica effecta est; e Gallia doctissimos et religiosissimos viros evocavit, ut ad episcopales cathedras eveheret ; Cluniacenses monachos, tum màxime florentes, ad canonicatus et dignitates Ecclesiæ Toletanæ adduxit; Bernardum Toleti præsu1em constituit; sanctum Petrum 0xomæ ; alium Bernadum Segontiae ; et sanctum Geraldum Bracaræ. Hoc ex tempore Mozarabicum officium nominatum fuit Toletanum, quia Toleti commorari Castellæ et Legionis reges, magnificareque urbem et ecclesiam cœperunt, ob loci securitatem, munitionem et faciliorem accessum et cætera expugnanda oppida a Mauris occcupata ; et exinde urbs parva munita loco regia civitas nuncupabatur. A tempore Alphonsi sexti usque ad catholicos reges Ferdinandum et Elisabetham, cum frui quiete ac pace Castellæ reges non potuerint hinc inde discurrebant ; bello assueti, de expellendis Mauris abuniversa Hispania sedulo cogitabant. Tenebrasigno” rantiæ fas non erat penitus discutere, quousque Granatensi civitate expugnata, catholici regesin melius

res ordinare suis egregiis consiliariis magnis car- C.

dinalibus Petro Gonzalez de Mendoza (eoque vita functo), Fransisco Ximenio de Cisneros, commendarunt. Ista clarissima Ecclesiæ lumina, universitates, collegia, xenodochia, orphanotrofia, cathedrales, et collegiatas ecclesias erigi in Hispania et in lndiis curarunt, et quædam pia egregia monumenta suis sumptibus posteris imitanda reliquere. Cardinalis Ximenius, quasi apis argumentosa, cito selegit Biblia sacra, Missale et officium Isidoriana, ut quantocius prelo, nuper in Hispania introducto, committerentur; nihil enim utilius, gratius et religioni commodiusjudicavit, quam sacros libros vegetiores et puriores omnibus fenerari. In Editione Missalis et Breviarii Isidoriani nullatenus intendit præclarissimus hic vir aliquid detrahere auctoritati veteris Romani, quin potius extollere.Collata etenim hujus correctione cum antiquo Gothico, evidenter demonstratur Ecclesiam sponsam Christi semper et ubique unam fuisse, eodemque Spiritu coadunatam,inconsutilem, non ab hæreticis dilaceratam, divisam in partes, sortitam, et a summo usque deorsum ab illis scissam. Licet non idem modus, ordo, et Latini sermonis facundia in omnibus precibus appareat, in Gothicis tamen exemplaribus ingenuus sermo resplendet, non arte politus, sed vetustatem redolens, ob idque grammatices regulis non tam arcte astrictus, ut in uno vel altero loco hujus nostræ editionis videre licet ; cæterum, propter Cod. venerabilem canitiem ea illæsa reli

tium, unamquamque dictionum suo proprio accentuinsignivimus. In Missali autem et Breviaro Romano cuncta recte satis disposita, perpolita, a pluribus mendis purgata, et vigilis clarissimorum cardimaliumh Baronii, Bellarmini, et aliorum, in melius redacta; hymni etenim sancti Ambrosii, et aliorum Patrum, ad meliorem concentum et mensuram versus fuerunt reducti, suis quique locis aptati ; ita ut et sensum retinerent, et ab oratoribus et poetis Latinis non deviarent. Hucusque de nomenclaturis hujus sancti officii. Inter res ad antiquitatem liturgiæ Gothico-Hispanieae spectantes, versio primum locum vindicat

B sibi. Tanti enim habita fuit apud veteres et neoterifus absque substantialisententiæ mutatione tot ver- A maculatiin via, et totantiquitatis notas, totannota„o„iisde Veteri Testamentonon verba considerare, A clesiæ Patres strictius amicitiæ vinculum usquam

cos versio vetus Itala, ut de ea sanctus Augustinus asserere non dubitaverit, in inferpretationibus cæteris præferendam, nam est verbum tenacior cum perspicuitate sententiae, hocque præcipue utuntur Mozarabici sacerdotes. Hic scitu dignum est quod, ne antiquiritus Gothico-Hispani deperiret memoria Editionem, Breviarii commisit prælaudatus Ximenius doctori Alphonso Ortizio, canonico Toletano, qui in dedicatione operis fatetur : Officia mocturna pariterque diurna in lucem edita dignitate quidem egregia, cognitione et castigatione fuisse difficilia,diu multumque operoso studuo recognita : antea namque pene omnia in libris veteribus confusa, atque incognita penes eruaitos jacuisse ; impensis vero et cardinalis opera suis locis quæque reposita, characteribus atque periodis distincta, verbis et sententiis dilucidata ; ac diu senio periclitata officia Isidoriana, annositate deleta, futuris sæculis sine difficultate jam perlegemda Hanc provinciam edendi sacros Codices postea aggressi sunt Flaminius Nobilius, Morinus,Joannes Martianæus, Thomas Hetarneus, Faber Stabulensis, Josephus Maria Caro, cardinalis Thomasius, et Petrus Sabatier alios recensens, et merito Blanchinium extollens : ex his duobus postremis clarissimis auctoribus quidquid reperuimus ad nostram Breviarii Gothici Editionem perutile, delibavimus, non vultu ritus immutato, sed tantum correcto, collatis lectionibus cum Vaticanis Cod. Veronensibus, Corbeiensibus, Parisiensibus, sancti Germani, etallis. In tantum deserviit Editio versionis veteris Italæ a Petro Sabatier magno labore facta, ut ea duce non cæcutiremus, nec cæspitaremus;nam nec verbum fere in nostro Psalterio invenimus exaratum, quod in alio ex Mss. præcipue in Bibliis Gothicis Toletanis, et in divo Augustino non legatur : hoc modo tuta nobis patuit via ad nostri Breviarii correctionem quando vel mendum typographiapparebat apertum, vel si etiam hæsitare de snnsu alicujus vocis contingebat, aliis veteribus lectionibus concordantibus firmabamur. Mirabilis multiformis gratia Dei ! Mirabilis Spiritus Paracletus septiformis munere, et multiformis dono linguarum, quidignatus est ex visceribus sacritex

[ocr errors]

siones ab Ecclesia non rejectas, totque generibus linguarum depositum fideiim Mss. Gothicis Vaticani, Hispaniæ et Galliatum, nobis in hunc diem sartum tectum servare ! Ne vero vagandi licentia fidelibtis indiscriminatim tribueretur, et simul hæreticorumlibertas coerceretur, sacrum concilium Tridentinum privatisarbitrium judicii in sacris discernendis ademit; et ex omnibus versionibus et Editionibus sacrorum Bibliorum Vulgataih selegit, eæteris prætulit, et authenticam declaravit; ne in re tam gravi laici et feminæ judices constituerentur. Non vero alias quasdam versiones parvipendit,Italicam præcipue; imo ut hujus innotesceret antiquitas et veritas, in officio Romano ad matutinum psalmus, seu invitatorium, Venite,eaesultemus Domino, juxta veterem versionem Italalm ferme adamussim recitatur, retenta solumin die Epiphaniæ Domini Vulgata ; et Gregorius Magnus utraque translatione nunc nova, nunc vetere, utebatur. In introitumissarum videsis gradualia, et tractus ipsiusmet Missalis Romani. Passim inveniuntur versiculisecundum veterem Italam versionem, quautitur Psalterium Gothico-Hispanum: exempli causa: in introitu Dominicæ Septuagesimæ recitantur illa verba : Circumdederunt me gemitus mortas, et non doloris, juxta Vulgatam, in communi martyrum tempore paschali, psalm. cxxxuv : In servis suis consolabitur ; juxta Vulgatam, deprecabitur. Ne videamur Psalterii Isidoriani versionem mimium extollere, et pro nostro arbitrio asserere veteri Italicæ, quam summopere, ut dictum est, Augustinus commendat, eam esse simillimam,quædam loca proferemus. In psalmo xLvii, Iegitur in Vulgata odientes, et in Psalterio Isidoriamo odio habentes, eodem modo quo sanctus Augustinus legit. Psalmo xviii, 3, tam in Vulgata quam aliis versionibus eructat, im versione vero veteri Itala legitur eructuat, ut etiam in Augustino ; insuper, vers. 14 ejusdem psalmi, Vulgata: Si mei non fuerint dominati; Psalterium Isidorianum, dominata, sicuti Augustinus. Psalmo xx, 3, desiderium cordis legitur in Vulgata, et aliis quibusdam versionibus, in Psalterio vero Mozarabico animæ, utim Augustino ; et EcclesiaRomana in communi unius martyris pluries repetit animae. Juxta Vulgatam centum quinquaginta psalmiDavidis, seu ejusdiscipulorum enumerantur ; tamen in nostro Psalterio Isidoriano, et in versione veteri Italica superadditur psalmus CLi, cujus initium : Pusillus eram inter fratres meos, et adolescentior in domo patris mei, etc., cum hac epigraphe: Hic psalmus proprie scriptus in Davideaetra numerum, cum pugnator esset adversus Goliam solus:et si conferas mon Epigraphem, sed psalmi verba, abs dubio in versione veteriItalica(nusquam in Editione Vulgata, et aliis) eadem reperies. Prætereasedulo scrutare psalmumcxviii, Beati im

[blocks in formation]

C.

bustantopere commendata, et a Fortunato, in hymno Veacilla Regis prodeunt, hoc modo intexta : Impleta sunt, quæ comcimit David fideli carmine, Dicens in nationibus : Regnavit a ligno Deus : et tamen in Vulgata non reperientur, ut in veteri Itala et Psalterio nostro. Scire hic cupiet eruditus lector, a quo et quo sæculo hoc Psalterium ms. sit exaratum; et, ut ob elucidationem rei utriusque fines recti judicii non prætergrediamur, asserimus Codicem tria continere, scilicet Psalterium, cantica, et hymnos; cæterum in prælocutione acrostica hymnorum leguntur initio cujusque hexametri litteræ, ex quibus prodeunt hæc verba : Mauricius obtante Veraniano edidyt ; ex quibus conspicum apparet exscriptorem fuisse quemdam Mauricum, Weraniani votis, aut jussu ; tamque jubentis quam exsequentis nos latet notitia; nec conjecturis locus est, cum nulla in conciliis Toletanis episcopi Veramiani mentio fiat; nam licet Mauritius, Oretanus episcopus, et Vera Tarraconensis Toletanis conciliis subscripserint, tamen nullum ex hoc fundamentum elici potest, et tantummodo ad scripturæ signa recurrere licet. In canticis superscriptio prophetarUm inversatibi videbitur; nam Jeremias proNehemia, Zacharia pro Azaria, Jeremias proMichæa,Isaias pro Jeremia, et 0sea : hoc partim exscriptoris culpa, partim aliis

D de causis contingere potuit ; etne supercilium ex

tollas, illico tibi exemplum simile in nostra Vulgata occurrit; mam cap. xxvii Matth., vers. 9, hæc verba: Acceperunt triginda argenteospretium appretiati, etc., relata sunt tanquamdictaa Jeremia propheta,illis verbis : Tunc impletum est, quod dictum est perJeremiam ; qnando certo constat non a Jeremia, sed a Zacharia esse prolata. Ulterius, cap. 1 Marci, vers. 2, apponuntur illa verba : Ecce ego mitto angelum meum antefaciem tuam ; juæta Isaiam prophetam, et revera sunt Malachiæ. Ad has et alias difficultates enodandasin variasexpositores abeunt sententias; sed ad nostrum institutum magis arridet sanctus Hieronymus, lib. 11 in Amos cap. v, hisce verbis: In omnibus Scripturis sanctis observandum est apostolos, et apostolicos viros in ponendis testi

sed sem sum. Ex his colligitur Hispanicam Ecclesiam in sacrorum Bibliorum versionein plurimis adhærere veteri Italicae, cujus mentionem sanctus Augustinus facit; et in Missali et Breviario Romano juxta eamdem, et non alias tunc temporis vigentes, plures appositos fuisse versiculos Clemens VIII, in bulla Romano Missali præfixa, sequentibus verbis, testatur : Qui (Pius V) etsi multis propositispœnis severissimecaverit, me illi vel adderetur, vel ulla rationedemeretur, tamen progressu temporis, sive typographorum, sive aliorum,temeritas et audacia effecit ut multi in ea quae his proæimis annis eaecusa sunt Missalia €rrores arrepserint,quibus vetustissima illa sacrorum Bubliorum versio,quæ etiam ante sancti Hieronymi tempora celebris habita est in Ecclesia,et eae qua omnes feremissarum introitus,et quae dicuntur gradualia et offert0ria accepta sunt,omnino sublata est.....cujus rei præteactus fuisse videtur ut omnia ad praescriptum sacrorum Bibliorum Vulgatœ Editionis revocarentur. Licetenim Hieronymus in sacris Scripturis expomendis doctor maximus censeri debeat, tamen in Ecclesia Latina magni ponderis semper habita est auctoritas Augustini. Nec eruditos latet Hispanicam Ecclesiam ejus opera præ oculis habuisse, cum ob propinquitatem regionum, tum ob epistolarum frequentiam, et episcoporum Africanorum cum Hispanicis communicationem. Canticum xxiii in nostro Psalterio canticum Tobi inscrjbitur, non Tobiae ; et eodem modo sanctus Augustinus, qui semper seniorem Tobim, juniorem Tobiam appellat. Sanctus Leander apprime charus fuit, et amicitia conjunctissimus sancto Gregorio Magno, necnon sanctus Isidorus ;ejus rei evidens argumentum est quod commentaria in Job papa Gregorius Leandro dicavit, eum alloquens verbis amore et reverentia plenis. Quis igitur sanæ mentis hos sanctos doctores ejusdem institutimutuo inter senon contulisse consilia, versiones sacras, etlibros, quibus fides catho lica fulciretur, et Gothorum gens nuper ad fidem conversa in ea stabiliretur, opinabitur ? Adducat alius simile dedicationisexemplum summi pontificis, magnique Ecclesiæ doctoris;inmedium afferatalia verba tantæ benevolentiæ plena sicut illa Gregorii ad Leandrum, ex Regist. lib. iv, epist. 46 : Quanto ardore videre te sitiam, quia valde me diligis, in tui tabulis cordis leges; sed quia longo terrarum spatio disjunctum te videre nequeo, unum, quod mihi dete dictavit charitas, feci, ut Regulæ pastoralis librum, quem in episcopatus meieaeordio scripsi,et libros,quos in eaepositionem beatiJob jam dudum mefecisse cognovisti,sanctitati tuæ,communi filio Probinopresbytero veniente, transmitterem. Etinfineepistolæ, debrevitate sese excusans, hæc verba auro cedroque digna eumdem alloquens subjungit: Ipsa charitati tuae epistolæ meæ brevitas innotescit,quandoeiparum loquor quem magis omnibus diligo. Inter quos, quæso, Ec

B

perlectum est? Isidorus, etsi non discipulus, eidem summo pontifici commendatissimus fuit, quinon solum auctoritate apostolica ejus electionem confirmavit, et electum sacro pallio decoravit, sed etiam ejusin universa Hispania vicarium constituit. Non minorem Leo IV de eo opinionem concepit, qui ad Britanniæ episcopos scribens, asserit : Isidori dicta sicut Hieronymi et Augustini retinenda esse, ubi inusitatum contigerit negotium, quod per canones minime definiri possit. Ejus fama eo tandem excrevit, ut vix ab ejus obitu decem et sexannis elapsis,Toletana synodo duorum supra quinquaginta episcoporum plaudente, ipsoque sancto Ildephonso suffragante, Doctoregregius, catholicæ Ecclesiæ novissimum decus, in sæculorum fine doctissimus, et cum reverentia no minandus, appellari meruerit.

Perfacilinegotio ex hucusque dictis autumare quis poterit quot flores ex Ecclesia Romana, ejusque ritu hisacri doctores decerpserint, cum vita illis ad procuratores mittendos patebat, et iisdem id prosperis bene agendis summi pontifices maxime favebant.

Jam non demiror Psalterium juxta versionem veterem Italam, qua Hispaniarum Patres utebantur, in summi pontificis sacello, nec non Venetiis in majori ecclesia sancti Marci in hodiernum diem recitari; eodem enim spiritu Patres Hispanici agebantur,eadem apostolica disciplina dirigebantur, et a sancti Petri sede quodillis deerat mutuabantur ; eademque versio quam sanctus Gregorius veterem Vulgatam, seu translationem, appellat, a sancto Augustino Itala nuncupatur. Hactenus de versione hujus sancti officii. Nunc vero antiquitatem liturgiæ Gothico-Hispanicæ patefaciam, primo ex vetustate Codicum, secundo ex institutoribus, seu compilatoribus ejus, demumque ex notis cantus appellati Eugeniani textui appositis. Miseranda deflendaque Hispaniarum vastatio a Saracenisfacta, Hispanorum Patrum memoriam non abolevit ; quamvis plurima eorum scripta, partim (abrasa, partim mendis et fabulis conferta, partim deperdita, spurcata partim, et denique igni tradita, penitusoblivioni dare intenderent pagani,postliminio tamen, Mauris expulsis, opera et studio cardinalium Ximenii, Loaisæ et Aguirrii in Editione ritus etconcil.Toletanorum honos tantis Patribus est restitutus. Si aliquod in mss. Codices mendum irrepsit, exscriptorum, non auctorum vitio est vertendum; si enim hodie cum ars typographica viget, passim in libris errores inveniuntur et menda, quid mirum si inventionis initio Missale et Breviarium Isidorianum mendis scateret quam plurimis ? Nec tantum de labore nostro confidimus, ut fatum simile aliqua in parte non nobis contingat; pag. enim 59 invenitur sancti Thomæ Cantuariensis nomen, proutexstatim psum est præter mentem mostram. Gothiei Codices, quos evolvimus, sénio confecti, disrupti, lacerati, characteribus fere oblitteratis et absumptis,blattas non pascunt, sæpe enim præ manibus habentur; sed timea et ærugo non solum membranas,papyra,ligna,etiam marmora corrodunt et demoliuntur. Plures regnicolæ et exteri auctores absque ulla hæsitatione testantur Compluti autographa Gothica manuscripta,quæ ad excudendum Missale et Breviarium Isidorianum deservierunt,asservari.Hæc,dum essemus in præfata civitate, sedulo et avidissime quæsivimus;sed incassum exspectavimus:nec,juxta magistrum Florezium,adesse poterant; nam Toleti excusa fuerunt Missale et Breviarium, inibique propterea autographa asservari oportebat. Moerentes, utpote tali desiderio fraudati, Bihliothecam mostræ sanctæ Ecclesiæ Toletanæ repetiimus, ubi vota nostra aliquatenus adimplevimus. In ea octo Codices Gothici mss. reperiuntur, quorum in unopræter septem missas a sancto Ildephorso, ut creditur,cum cantus notis compositas, continentur officia Nativitatis, Circumcisionis et Apparitionis Domini, Assumptionis beatæ Mariæ, et officium Joannis apostoliet evangelistæ;in alio officium integrum Quadragesimæ usque ad Dominicam Palmarum exclusive ; in altero, præter nonnullas missas, officium hebdomadæ majoris usque ad Pascha inclusive, et aliqua sanctorum officia; in alio officia sanctorum per annum ; in alio Epistolæ et Evangelia per annum;inalio missæ sanctorum per annum; inalio denique integrum Psalterium cum canticis et hymnis. Præter nos Codices asservantur in præfata bibliotheca Gothica Biblia, quæ tempore Mahumeticæ captivitatis fuerunt propria Servandi, episcopi Astigitani ; posteaJoannis,episcopi Carthaginensis et Cordubensis,qui ea donavit Ecclesiæ Hispalensi, æra 1026, anno Christi 988. Tamen non fuco depingere faciem hujus pervetusti Codicis in animo est, nec velare quod perspicacissimis eruditorum oculis patefiet. Aliquod, licet leve, in quorumdam verborum transmutatione discrimen inter Breviarium Isidorianum prelo datum a cardinali Ximenio,et inter memoratos Codices Mss.agnoscimus ; quapropter conjicere licebit, vel Alphonsum Ortizium, canonicum Toletanum, alia præ oculis habuisse autographa, nunc temporis deperdita;vel ipsummet Alphonsum,cardinalis Ximenii auctoritate munitum,in locis obscuris Psalmorum,ubianxietate premebatur, ad Vulgatam, seu aliam, recurrisse versionem, et juxta eam quædam verba addidisse. Verum tam in hoc ipso, quam in festivitatibus et sanctis officioMozarabico adjectis,ansam impugnatoribus præstitit ; quia cum luce meridiana clarius sit festum Corporis Christi post Berengarii errores compositum;sanctos Thornam Cantuariensem,Franciscum, et alios, quorum in Breviario Mozarabico per annum memoria fit,multis sæculis post sanctum

Editione D. Ortizii: appositum illic aut potius ela- A Isidorum IIispalensem floruisse; inde ad deroganfuit præelectus; ita ut ejus sapientiam mirarenturA Si scrupulosus quispiam,facta collatione Breviarii

D

dum auctoritati Breviarii occasionem arripiunt; sed injustissime, ut pluribus rationibus comprobat et evincit præfatus R. P. Henricus Florezius. Missale et Breviarium Romanum a summis pontificibus Pio V, Clemente VIII et Urbano VIII corre. ctum, non desiit esse Romanum, ex vetustissimis exemplaribus deductum, et apostolorum traditione descendens, ex additione quarumdam festivitatum, quæ primis sæculis non celebrabantur,vel sanctorum nostro præsentisæculo, vel proxime præcedentibus beatorum albo ascriptorum,de quibus missa et officium proprium recitantur. Ne fas cuiquam conjicereantiquitatem minui propter tale incrementum Ecclesiæ et majorem ritus extensionem. Pari modo Missale et Breviarium Hispanicum talem denominationem non amisit post gentis Gothorum ad nostram catholicam fidem conversionem; nam etsi Leander, lsidorus, Ildephonsus, Eugenius et Julianus ipsum auxerunt, correxerunt, et in meliorem formam redegerunt, non tamen prioris ritus faciem immutarunt, sed venustiorem et magis decoram reddiderunt. Gloriam patris non obumbral filius sapiens, nec magistri fidem major discipuli perspicacia: opera servorum Dei primo plantantur, postea infunditur eis irrigatio,donec radices agant, et coalescant, ac tandem fructibus opimis gratiora utilioraque reddantur. Quanto enim altius ædificium consurgit, tanto magis principio ad ima deprimitur; prius namque rudera visceribus terræ absconduntur, ut illud postea securius et ornatiori aspectu levetur. Sancti apostolorum discipuli per quatuor mundi partes diffusi,destructaidololatria,catholicam fidem seminantes, ordinem et officium in divinis cultibus instituerunt ; et sui apostolatus ministerium etpotestatem ad successores in episcopalibus sedibus transfundentes, Hispanicam Ecclesiam multiplicare etin dies augere cœperunt. Res sacras episcopi ordinabant traditionem majorem servare et fidelium corda irrigare studebant,quin eis gentilium imperatorum sævities obfuisset,quousque,Ecclesiæ reddita pace, palam sacra peragere licebat. En series successionis apostolicæ ; en in divinis officiis ab apostolis ordo descendens;en denique hæc occidua Hispaniarum plaga fidei lumine irradiata, et pulchritudine ritus decorata. Ne vero alicui in mentem veniat hisce primis Ecclesiæ sæculis Hispanos barbaris adnumerare,meditetur, obsecro, quonam in religionisamplificatæ et instructæ statu cæteræ orbis partes manebant, quando inter omnes orbis episcopos, ex Hispania magnum 0sium Cordubensem sanctus Silvesterevocavit ad præsidendum suo nominein primo œcumemico concilio Nicæno, in quo norma fidei omnibus præstanda,et prima ecclesiasticæ disciplinæ fundamenta jacienda erant.llle magnus vir Osius adilluminandum cæteros in Nicæno,Sardicensi,Romano, et aliisconciliis,etcatechesim,amagno Constantino

omnes,unaque voce ad canones edicendos responderent: Osius duaeit, Osius respondit. In Hispania natus; humanis litteris imbutus, et in sacra liturgia edoctus, perperam sacrum ritum ubique terrarum protendereetordinare posset,quiin suaregione et Ecclesia negligensesset,etdomui suæ præesse nesciret. Qui adhuc hæsitaverit, perlegat verba Athanasii in Historia Arianorum ad monachos,quæ lubet atferre.Post taliatamque multa facinoranihilsa perfecisse rati impii (Ariani) quandiu magnus Osius eorum malignitatem eæpertus non esset, ad tam venerabilem senem furorem suum propagare studuerunt;nom Patrem episcoporum, non confessorum virum reveriti sunt,non episcopatus tempus,in'quo plus seaeaginta annos eaeegerat,erubuere;sed, posthabitis despectisque capteris omnibus,sola hæresis cordi fuit: homines sane qui nec Deum timent,neque hominem reverentur. Constantium igitur adeuntes, his sermonibus alloquuntur:Nihil non egimus: Romanorum episcopum in eaesilium ablegavimus, et ante illum permultos alios episcopos;omnia loca formidine replevimus;sed nihil nobis tanta tua gesta juvabunt, nihildum a nobis recte factum, quandiu Osius illæsus remanserit. Nam dum apud suos ipse degit,omnes in suis Ecclesiis remanent : potest quippe ille verbo fideque sua omnes adversum mos inducere. Hic et synodis praeesse, solet, ejusque litteris ubique omnes obtemperant. Hic Nicænam fidem edidit,Arianosque ut hæreticos ubique traduacit.Si igitur remanserit ille,inutile nobis fuerit aliorum eacsilium ; moae enim de medio tollenda nostra haeresis est. Et hunc ergo persequi incipias, nec virum quamvis grandævum miserere, nescit quippe nostra haeresis vel senum canitiam venerari. Catholica Osii doctrina veluti jure hæreditario ad episcopos Hispaniæ fuit transmissa ; ab Osio namque, qui obiit anno 356, ad sanctum Leandrum, a Leandro ad Isidorum,ab Isidore ad Helladium, ab hoc ad Ildephonsum et Eugenius, ab Eugeniis ad Julianum secundum, qui in concilio Toletano xiv, jussu Leonis secundi Romani pontificis Acta sexti generalis concilii rata habuit; et cum Benedictus, Leonis successor,perlegisset illa verba Juliani Toletani de Trinitate disserentis: sapientiam ex sapientia,voluntatem ex voluntate procedere,etalia quibus affirmabat Christum Dominum et tribus substantiis constare, quæ a communi sensu Ecclesiæ Catholicæ deviare credebat, pro sustinendis his propositionihus edidit Julianus Apologeticum in concilio Toletanoxv,quod Romam transmissum magnihabitum est, cunctis legendum indictum, papa acclamante: Laus tua, Deus, in fines terræ in vero etenim et catholico sensu Julianus et cæteri Patres Hispani eas protulerunt,utvidereestin Actis conciliixv Moletani apud cardinalem Aguirrium, quiest ejusdem Julianiapologiam inserit,in qua elucet ingenii ejus acumen, et profundissima fidei dogmatum intelligentia.Adhæc accedit synodus Eliberitana, ineunte sæculo iv eoacta,ex qua multa desumpsit universalis Ecclesia.

Mozarabici editi a card. Ximenio cum Breviario ad præsens a nobis recuso, aliquantulam varietatem in quibusdam vocibus animadverterit, non vitiovertat auetoris, sed ejus qui transcripsit ; non insimulet Alphonso Ortizio,sed typographisindulgeat;et certo credat olim ob defectum præli in unaquaque Toletana Mozarabica parœcia sua manuscripta sacra servari, et aliquam differentiam Ortizium agnovisse:hac anxietate pressum, utjam diximus, et caligine involutum quædam verba juxta Vulgatam correxisse,veritum ne vocis alicujusnovitate vel vocabuli transpositioneinusitata versioni uti et a recta semita declinare videretur. Ascribatigitur lector exscriptorum vitio varietatem quæ hodie apparere possit ob publicam veteris Italicæ versionis Editionem

[ocr errors]

ginæ Sueciæ, et aliaa Petro Sabatier in lucem edita, cum nulla in substantia differentia concipiatur,imo mirabilis in sensu conformitas cum aliqua discrepantia verborum;ita ut si sedulo perspiciatur Psalterium ms.quod in Bibliotheca sanctæ Ecclesiæ Toletanæ asservatur, verbum fere non invenietur quod in alio ex præfatis Codicibus,aut in lectione sancti Augustini, non sit transcriptum. Additione ergo quorumdam sanctorum, qui post expulsos ex Hispania Saracenos floruerunt, Breviarii Isidoriani a magno cardinali editi auctoritas non obumbratur.Nam nec officium proprium,lectiones, responsoria aut orationes habent ; sed omnia de communi dicuntur, ut jam P.Henricus Florez sua in dissertatione de officio Mozarabico adnotavit; et hoc modo cum officium ut in plurimum secundum commune Gothicum fiat,nihil præter momen sanctorum,exceptis quibusdam festis, fuit superadditum. Franciscus Pisa in lucem edidit Kalendarii Gothico-Mozarabici fragmentum,quod im bibliotheca Toletana reconditur,complectens tantummodo menses Januarii et Februarii ; sed cum truncum et informe appareat,et aliunde die 28 Januarii assignetur in eo festivitas sanctæ Seremæ virg. et mart., quæ nec in nostris Codicibus mss.,nec in aliquo Martyrologio, ut virgo repetitur, idcirco sublestæ fidei existimatur. Et insuper A die Februarii in Msc.apponitur hæc inscriptio: Caput Februarii apud Ægyptuos ; quæ festivitas nusquam legitur in nostris Codicibus,licet

p pro comperto habeamus Februariiinitium apud eos

sanctificari ad destructionem idololatriæ, festique Amburbialium principio prædicti mensis ab ethnicis celebrari soliti;im cujus locum postea successit festum Purificationis beatæ Mariæ ad abolendam raptus Proserpinæ a Plutone facti memoriam, ut ex Innocentio lII, Rabano Mauro, et aliis, comprobatur,et expresse asseritur a sancto lldephonso in sermone de Purificatione. Alia suspicio adversus memoratum fragmentum oritur ex silentio festivitatis Purificationis beatæ Mariæ, eum aliunde assignet obitum sancti Ildephonsi, cujus in officio Gothico mulla fit mentio, et

« PoprzedniaDalej »