Obrazy na stronie
PDF
ePub

constituere, quid accidere possit in utramque partem; et, quid agendum sit, cum quid evenerit; nec committere, ut aliquando dicendum sit, 'Non putaram.'d Hæc sunt opera magni animi et excelsi, et prudentia, consilioque fidentis. Temere autem in acie versari, et manu cum hoste confligere, immane quiddam et belluarum simile est. Sed, cum tempus necessitasque postulat, decertandum manu est, et mors servituti turpitudinique anteponenda. XXIV. 82. De evertendis autem diripiendisque urbibus, valde" considerandum est, ne quid temere, ne quid crudeliter : idque est viri magni, rebus agitatis, punire sontes, multitudinem conservare, in omni fortuna recta atque honesta retinere. Ut enim sunt, (quemadmodum supra dixi) qui urbanis rebus bellicas anteponant; ? sic reperies multos, quibus periculosa et calida consilia, quietis et cogitatis et splendidiora et majora videantur. 83. [p. 17.) Nunquam omnino, periculi fuga, committendum est, ut imbelles timidique videamur: sed fugiendum etiam illud,? ne offeramus nos periculis sine causa : quo nihil potest esse stultius. Quapropter, in adeundis periculis consuetudo imitanda medicorum est, qui leviter ægrotantes leniter curant,

Manut. putaveram Bern. 5.-9 Basil. et excelsi animi prudentia.-10 Bern. 4. Basil. est simile. Mox, tempus est Magnol. Manut. Lamb. anteponenda est Bern. 3.

CAP. XXIV. 1 Bern. 5. Magnol. Manut. Lamb. Facciol. valde illud. Mox, ne quid temere fiat Bern. 3. ne q. cr. fiat Bern. 2. a m. sec. Bern. 3. Basil. Victor. Magnol. Manut, est magni viri Basil. Victor. Pearc. est riri magnanimi Bern. 5. Magnol. Manut, viri magni est Lamb, rebus agitatis omittit Gud. 1.—2 Bern. 3. 5. Basil. Victor. Magnol. Manut. Lamb. Facciol. Heusing. Gernh. Beier. anteponunt. Statim, sic reperias Bern. 1. 3. 4. 5. Erf. Magnol. Manut. Lamb. Petr. 1568. Heusing. Gernh. Schuiz. Beier. Orell. callida consilia Bern. 1. 2. 3. 5. et quietis et cogitatis spl. Victor. quietis et cogitatis spl. Pearc. quietis cogitationibus spl. Bern. 4. Basil. Magnol. Manut. Lamb. quie. tis cogitationibus et spl. Petr. 1568. Græv. Facciol. et quietis et cogitationis spl. Bern. 1. 2. Erf. et quietis cogitationibus splendida Bern. 3.-—3 Bern. 1. 2. 4. Erf. illud etiam. Mox, quo esse nihil potest Bern. 1. 2. 3. 4. Erf. Petr. 1568. Heusing. esse delendum censet Beier:-4 Bern. 3. Basil. medicorum imitanda est ; Bern, 2 omittit est. Pro leniter Basil. Magnol. Manut. habent leviter.

NOTÆ d Non putaram] Solenne illud fuit Max. VII, 2. Idem de Fabio Maxi. Scipioni Africano, turpe esse in re mo circumfertur. Sen. De Ira, II. militari dicere, ‘non putaram.' Val. 31.

gravioribus autem morbis periculosas curationes et ancipites adhibere coguntur. Quare, in tranquillo tempestatem adversams optare, dementis est; subvenire autem tempestati quavis ratione, sapientis; eoque magis, si plus adipiscare, re explicata, boni, quam, addubitata, mali. Periculosæ autem rerum actiones partim iis sunt, qui eas suscipiunt, partim reipublicæ. Itemque alii de vita, alii de gloria, et benevolentia civium, in discrimen vocantur. Promtiores igitur debemus esse ad nostra pericula, quam ad communia, dimicareque paratius 7 de honore et gloria, quam de ceteris commodis.

84. Inventi antem multi sunt, qui non modo pecuniam, sed vitam etiam,& profundere pro patria parati essent: iidem gloriæ jacturam ne minimam quidem facere vellent, ne republica quidem postulante: ut Callicratidas, qui, cum Lacedæmoniorum dux fuisset Peloponnesiaco bello, multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis' removendam, nec cum Atheniensibus dimicandum, putabant. Quibus ille respondit, Lacedæmonios, classe illa amissa, aliam parare posse,' se fugere sine suo dedecore non posse. Atque hæc quidem Lacedæmoniis to plaga mediocris : illa

5 Bern. 2 omittit adrersam; Basil. habet optare adrersam.—6 Berp. 4. sunt purtim his.—7 Gud. 2. Heusing. Schutz. parcius.—8 Bern. 1. 2. 3. 4. Basil. Erf. Victor. sed etiam vitam. Voc. etiam delendum putavit Beier. idem gloria Bern. 1. 4. hi idem gloria Bern. 5. ne re quidem publica Petr. 1568. quidem omiltit Bern. 3. ut Callicratides Petr. 1568. dux esset codex unus Oxon. Gud. 3. 5. Magnol. Manut. Gernh. Beier. erertit ad extr. Reg. Lall. perver. lit ad extr. duo codd. Oxon. non pareret Bern. 2. a m. sec. Arginusis pleri. que codd. et edd. ante Græv. item Schutz. Beier. Nobb. Orell.–9 Basil. posse parare. Actutum, sed fugere Bern. 2. Basil.-10 Alque h. q. de Laced. Bero. 1. 2. 3. Basil. mediocris fuit Bern. 3. 5. Bern. 1. a m. sec. Victor.

NOTÆ

e Addubitata] In discrimen adduc. Ab Argeno, promontorio Lesbi illis ta. Simili phrasi usus est De Divin. proximo, nomen habent. Strabo. 1. • addubitato salutis augurio.' Dictum Callicratidæ paulo aliter re

Ab Arginusis) Arginnsæ insulæ fert Plutarch. in Apoph. Lacon, de tres sont in conspectu Maleæ, pro. pagnæ eventu: Xenophon, l. vi. et montorii Lesbi, contra Mitylenen. Thucyd.

pestifera, qua, cum Cleombrotus,& invidiam timens, temere cum Epaminonda conflixisset, Lacedæmoniorum opes corruerunt. Quanto Q. Maximus bil melius! de quo Ennius:

Unus homo nobis cunctando 12 restituit rem.
Non ponebat enim rumores '3 ante salutem.

Ergo, postque magisque 14 viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus urbanis. Sunt enim, qui, quod sentiunt, etsi 's optimum sit, tamen invidiæ metu non audeant dicere,

xxv. 85. Omnino, qui reipublicæ præfuturi sunt,' duo Platonis præcepta i teneant; unum, ut utilitatem civium sic tueantur, ut, quæcunque agunt, ad eam referant, obliti commodorum suorum; alterum, ut totum corpus reipublicæ curent, ne, dum partem aliquam tuentur, reliquas deserant. Ut enim tutela, sic procuratio reipublicæ, ad utilitatem eorum ? qui commissi sunt, non ad eorum quibus

Magnol. Mannt. Lamb.-11 Quantoque Max. Bern. 1. 2. 4.-12 Bern. 3. cunctando nobis.-13 Non enim rumores ponebat quinque Bern. Basil. Erf. Heusing. Orell, et sic optimi codd. in Catone g 10. ubi sic edidit Gernh. Non hic ponebat rumores codex unus Oxon. Paris. Beier. Nobb.-14 Ergo postea ma. gis magisque Bern. 3. Ergo magisque magisque Lamb. Petr. 1568. Lall. 15 God. 3. Victor. Magnol. Heusing. Beier. Orell. etiam si. Deinde, audent dicere codd. et edd. ante Ernesti.

CAP. XXV. 1 Bern. 1. prosuturi sunt. Actutum, duo præcepta teneant Plat. Basil. ut quicquid agant Victor, ut quicquid agunt Goth. Magnol. Lamb. Facciol. nec dum Bern. 4. a m. pr. Facciol. Gernh. Beier. nere dum Beier, in Addend. tueantur Bern. 3. Basil.—2 Bern. 1. 2. 3. Basil. Erf. Victor. Gernh. Beier. Orell. ad eorum utilitatem. Mox, quibus commissa est Basil.

NOTÆ & Cleombrotus] Pansaniæ filius. Is, commentus est, non pugnare. Hinc Lysandro socio ab Epaminonda su: ei cognomen novum, et reip. saluperato, cum se viribus inferiorem vi tare, Cunctator, primo ab æmulis in deret, turpe tamen ratus pugnam dedecus impositum, deinde in glocum Epaminonda detrectare, cum riam versum : per Samnium totum, exercitu cæsus est; fugientes copias per Falernos, Gauranosque saltus, ad Spartæ iisque mænia insecutus sic maceravit Hannibalem, ut qui est Epaminondas. Actum erat de re frangi virtute non poterat, mora Spartanorum, nisi Agesilaus ex Æ comminueretur.' Sunt illi Ennii ver. gypto, ubi rem strenue agebat, revo sus ex Aonal. I. XII. teste Macrob. catus esset. Plat. in Pelopida.

Q. Maximus] De illa Fabii pruden. i Duo præcepta] Primum habetur tia addo hæc pauca ex Livio: “No Polit. I. et De Rep. I. alterum Polit. vam Fabius de Hannibale victoriam iv, et De Leg. iv.

VI. 1.

commissa est, gerenda est. Qui autem parti civium 3 consulunt, partem negligunt, rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam : ex quo evenit, ut alii populares, alii studiosi optimi cujusque videantur, pauci universorum. 86. Hinc apud Atheniensesk magnæ discordiae ; 4 in nostra republica non solum seditiones, sed pestifera etiam bella civilia: quæ gravis et fortis civis, et in republica dignas principatu, fugiet, atque oderit; tradetque se totum reipublicæ, neque opes aut potentiam consectabitur: totamque eam sic tuebitur, ut omnibus consulat. Nec vero criminibus falsis in odium aut invidiam quenquam vocabit: omninoque ita justitiæ honestatique adhærescet,s ut, dum ea conservet, quamvis graviter offendat, mortemque oppetat potius, quam deserat illa, quæ dixi. 87. Miserrima est omnino ambitio,“ bonorumque contentio; de qna præclare apud eundem est Platonem :' • Similiter facere eos, qui inter se contenderent, uter potius rempublicam administraret, [p. 18.] ut si nautæ certarent, quis eorum potissimum gubernaret.' Idemque præcipit, ut eos adversarios existimemus, qui arma contra ferant; non eos, qui suo judicio tueri rempublicam velint; qualis fuit inter P. Africanum et Q. Metellum sine acerbitatem dissensio.

quibus commissi, gerenda est Magnol. Mannt. Facciol.-3 Bern. 4 omittit ci. vium.-4 Bern. 5. Magnol. Manut. discordiæ ortæ. Mox, sed non solum Bern. 3. etiam pestifera Bern. 1. 2. 3. 4. Erf. Victor. sed etiam bella pestifera Basil. etiam delendum pntavit Beier. ciris, in rep. Bern. 5. Magnol. Maout. Lamb. principatu dignus Victor. totamque eam tuebitur Petr. 1568.—5 Bern. 3. om. nino ita j. h. adhærebit. Actatum, ut dum eam Victor. Magnol. Manut. Pearc. ul eam Facciol, quemvis grav. Bern. 1. Victor. Lamb. mortem appetat Basil. Magnol. Manute mortemque appetat Bern. 5. Erf.–6 Miserrima omnino est ambitio Bern, 1. 2. 3. 4. Basil. Erf. Victor. Miserrima omnino ambitio est Nonius, Heusing. Beier. Miserrima est omnino itaque ambitio Bern, 5. honorum cont. Erf. Platonem est Bern. 3. eos facere Erf. contendunt Goth. Gud. 3. Gernh. Schutz. Beier. remp. administret codd. aliquot, Magnol. Mannt. Gerph. Beier.-7 Idemque præcepit Bern. 4. 5. Magnol. Manut. Lamb. Græv.

NOTÆ k Apud Athenienses] Pata, Cylonio- erant; et plebis contra Pisistratum ; rum; (Plut. in Solone) Diacriorum

quas omnes Solon com posuit. popularium contra Pediæos, oligar 1 Eundem Platonem] Polit. vi. chiæ studiosos; et aliæ Twv éktnuopi. n Sine acerbitate] Illam Africani wv adversus divites, quibus obærati Minoris et Metelli Macedonici dis

88. Nec vero audiendi,& qui graviter irascendum inimicis putabunt, idque magnanimi et fortis viri esse censebunt. Nihil enim laudabilius, nihil magno 9 et præclaro viro dig. nius, placabilitate atque clementia. In liberis vero populis, et in juris to æquabilitate, exercenda etiam est facilitas, et altitudo animi, quæ dicitur; ne, si irascamur aut intempestive accedentibus, aut impudenter rogantibus, in morositatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda est mansuetudo atque clementia, ut adbibeatur, reipublicæ causa, severitas, sine qua administrari civitas non potest. Omnis autem et animadversio" et castigatio contumelia vacare debet: neque ad ejus, qui punitur aliquem, aut verbis castigat, sed ad reipublicæ, utilitatem referri. 89. Cavendum est etiam," ne major poena quam culpa sit; et ne, iisdem de causis, alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohibenda autem maxime est ira in puniendo : nunquam enim, iratus qui accedet " 13 ad poenam, mediocritatem illam tenebit, quæ est inter nimium et parum ; quæ placet Peripateticis; et recte placet, modo ne laudarent

Pearc. contra ferunt Bern. 4. Basil.-8 Nec v. a. sunt Bern. 3. Basil. Victor. graviter qui Novius, Heusing. Beier. probante Garat. ad Milon. p. 124. Bon. inimicis irascendum Bern. 2. 3. 4. Erf. Victor. Heusing. Beier. putabant ... censebant Bern. 5. Basil, Magnol. putant. censent Gud. 3. Manut, Facciol. -9 Nihil e. I. tam magno Bern, 4.-10 Magnol. et Manut. et juris. Actutum, æqualitate Bern. 4. eliam facultas Basil. est etiam facultas Bern. 4. Beier. Nobb. et lenitudo animi Bern. 3. Facciol. Orell. et lentitudo animi conj. Facciol. aut imprudenter Bern. 3. 4.-11 Omnis a. anim. Bern. 4. qui punit Magnol. Manut. Petr. 1568. Facciol. qui puniet Bern. 3. 5. Basil. qui puniat Bern. 4. aut verbis fatigat Gud. 2. Hensing. Gernh. Beier. Orell.–12 Ca. rendum etiam conj. Beier, ne iisdem causis Bern. 4.-13 Pearc. accedit. Paulo post, et recte placaret conj. Walker, probante Heusing. uliliter omittit Bern.

NOTE sensionem, acrem quidem, sed indo tuor liberis suis efferri voluit, addens centem appellat Vell. Paterc. Ab non fore, ut postea id officium ab æmulatione virtutis ortam ad graves illis viro majori præstari posset. testatasqne inimicitas progressam Val. Max. esse adctor est Val. Max. iv. 1. Cum n Iratus qui accedet] Sapientis ex. tainen Scipionem domi suæ necatum emplum citra iram punientis, vide andivit Metellus, ' Concurrite,' in- apud Gell. I. 1. c. ultimo, in Plutarqnit, ' cives; mænia urbis nostræ cho servum castigante. eversa sunt.' Defuncti corpus a qua.

« PoprzedniaDalej »