Obrazy na stronie
PDF

pontífices máximos, non Zenonem, ant Cleanthem, ant Chrysippum, sequor : babeoque C. Laeliam augurem/ eundemque sapientem, quem potins audiam de religione dirent em in iila oratione nobili, qnam qnenqnam principem StoicoTum. Cumque omnis populi Romani religio in sacra et in auspicia4 divisa sit; tertium adjanctum sit, si quid, prœdictionis causa, ex portentis et monstris, Sibylla? interpretes g haruspicesve monuerunt; barum ego religionum nullam unquam contemnendam putavi: mihique ita persuasi, Romulum auspiciis, Numam sacris constituís, fundamenta jecisse nostras civitatis: quae nunquam prefecto, sine summa placatione Deorum immortalium,

Coruncanium, Scipionem, Scœtolam margo Venet. 1S07. Мох, eundem sapientem Manul. Lamb. Tum, dicentem de religione Med. Reg. Elims. 1. 2. А В I M N, Olid. 2. Paris. 1. 2. S. U, Hervag. margo Venet. 1507. Junt. Victor. Da».—4 Codd. aliquot, margo Venet. 1507. Junt. Heindorf, et auspicia. Statim, et tertium Glog. Reg. Heindorf. Schutz. Nobb. Orell. Tum, expor

nntum Tuscnli scribit.
mendooim suspicor. De Vnlsinien-
sibus, Vnlcientibusque, Etruriœ po-
puli«, triumpbavit; a quo trinmpho
nulla deineeps belli cum Etrnscis
mentio fuit. In seneclute dictator,
triennio post defunclns, anno U. C.
610. Succeaaorem habuit in pontifi-
catu L. Ca?ciliuin Metellum, ut in
Catone Majore dicitnr.

d P. Scipionem} Nasicam ; patremne, an filinm, an nepotem, non adinodum certum est; tres enim Uli Nasieze, pontífices maximi, suo quisque tempore creati sunt: pater, propter exceptant hospitio Matrero Deiim, qui et ' viroptimns' a senatu judicatus; filins, propter juris divini liiimanique scientiam, qui 'Corciilum' dictus; nepos, propter antepositam cognationi patriam, ut scribit Patercuius, oppressumqne Ti. G ra cell um, consobrinum suum; ob quam causam primus omnium absens pontifex maximus factus est. De Corculo mentio

NOT«

Sed locum nem bic esse crediderim.

e P. Scarolam] E gente Mncia: pontifex factua est in locum frai ri s sni, P. Lieinii Crassi Muriani, ab Aristonico occisi in Asia: scripsit de Jure libros decern; extant tribanattis ejus denarii non inelegantes, quibua Hercules leonem Nemeaeum strangulans exhibetur. Ad hune, mortuo ejus secundo fratre Q. ScœTola augure, Cicero se cootulisse scribit in Lselio. De illo nos plura Acad. lib. it.

1 Lalium auguran] De La?lin augure vide de Fin. lib. it. et Tnscul. I. t. Deilliusoratione,lia?c in Bruto: 'Oratione Laelii de collegiis, nihil dnlcitis, in qua de religione disseruit.' Imprsesentia nihil illius extat.

t Sibylla interpretes] Octodecim fuere Sibyllinorum carminum interpretes, penes qnos cura esset Sibyllarnm carmina consulere, cum opus erat.

tanta esseh potuisset.' [p. 61.] Habes, Balbe, quid Cotta, quid pontifex, sentiat. Fac nunc erge* intelligam, tu quid sentías, tí. A te enim philosophe rationem accipere debeo rcligionis; majoribus autem nostris, etiam nulla ratione reddita, credere.7 Iii. Tum Baibus, Quam igitur a me rationem, inquit, Cotta, desideras? Et ille, Quadripartite,' inquit, fuit divisio tua: primum ut velles docere, Deos esse; deinde, quales essent; tum, ab bis mnndum regi; postremo, consulere eos rebus humanis. Нжс, si recte memini, partitio fuit. Rectissime, inquit Baibus : sed expecto, quid requiras.

7. Tum Cotta, Primum quidque * videamus, inquit. Et si id est primum, (quod inter omnes, nisi admodum impios, convenit, mihi quidem ex animo exuri3' non potest) esse Deos; id tarnen ipsum, quod mihi persuasum est auetoritate4 majorum, cur ita sit, nihil tu me doces. Quid est, inquit Baibus, si tibi persuasum est, cur a me velis discere? Tum Cotta, Quia sic 5 aggredior, inquit, ad hanc disputationem, quasi nihil unquam audierim de Diis immortalibus, nihil cogitaverim; rüdem me diseipulum et integrum

************

tentis et monilis cod. Ursin. harum ergo religionum Victor. Grat.—5 Ita Reg. Med. I N, Paria. 2. E O U, Borion. 1494. Man. Asceus. Thuan. Dav. potuissent Pall. А В С G H К M, Gud. 2. Junt. Victor—6 Moser, et Orell. fac nunc ego e Lactant. Inst. п. в. probantibus Walker. Wyttenb. Gœrenz.— 7 Lactant. reddita, rationis est credere.

Cap. Hi. 1 Quadripertita Victor. Lamb. Мох ab Us mundum Keg. alii codd. et Orell.—2 Primum quidem Glog. Heindorf. Nobb. Ac primum quidem illud tttfiuJHH»! inquit, quod inter, Sçc. conj. Schutz. Primum quidque videamue, inquit, etsi, tçc. Mannt. Lamb. Heindorf. Moser. Orell.—-3 Ita Victor. Manut. Lamb. Dav. exui e dnobus codd. Lall. Moser. Nobb. exire Glog. Red. margo Venet. 1607. Junt. Heindorf, erui de Walkeri conjectura Schntz. exseri suspic. Lamb, excuti conj. nescio qnis ap. Lamb, probante Ernesti; eximí nescio quis ap. Orell.—4 Margo Venet. 1507. Jnnt. Manut. Lamb, persuasum est, esse Deos, aucl.—5 Qui sic Paris. 3. aggredior, inquit, hanc G H I, Paris. 1. Мох, rüdem me et integrum diseipulum Glog. Red. А В С H N, Paris. 1. 2. 3. Gud. margo Venet. 1507. Victor. Junt. Dav. Hein

КОТЖ

k Tanta esse] Idem przeelare habet täte Pœnos, пес artibus Gráteos ; sed in Orat. pro Harnspicnm Responsis: pietate ac religione superavimus.' 'Quam volumns licet, Р. C. nos ipsi 'Animo exuri] Forte extmi. Idem amemns; tarnen пес numero Hispa- Muretus suspicatur. nos, пес robore Gallos, пес callidi

accipe; et ea, quae requiro, doce. 8. Die igitar,6 qaid requiras. Egone? priraum illud, cur, quod, [perspicuum in istam partem,]k ne egere quidem oratione dixisses,7 quod esset perspicuum, et inter omnes constaret, de eo ipso tam multa dixeris. Quia te qiioque, inquit, animadverti,8 Cotta, saepe, cum in foro díceres, quam plurímis posses, argumentis onerare judicem, si modo earn facultatem tibi daret causa. Atque hoc9 idem et philosopbi faciunt, et ego, ut potui, feci. Tu autem, qui id quaeris, similiter facis, ac si me roges, cur te duobus contuear oculis, et non altero tanium, cum idem uno assequi possim. IV. 9. Tum Cotta, Quam simile istud sit, inquit, tu videris. Nam ego neque in causis, si quid est evidens, de quo inter omnes conveniat, argumentan soleo (perspicuitas enim argumentatione elevatur1*);1 nec, si id facerem in causis forensibus, idem facerem in hac subtilitate sermonis. Cur contuerere1 autem altero oculo, causa non esset; cum idem obtutus esset amborum, et cum rerum natura (quam tu sapientem esse vis) duo lumina ab animo ad oculos perforata nos habere voluisset. Sed, quia non confídebas, tam esse id' perspicuum quam lu velles, propterea multis

* Minuitur,

dorf. Moser. Orell.—6 Die igitur, inquit A В С G H I M N, E O U Paria. 1. 2. 3. God. 2. Reg. Med. Ellens. 1. 2. Bonon. 1494. Viclor. Jnot. Ascens. Laml). Orell.—7 Moser, et Orell. cur, qui id in isla partitione ne egere quidem oratione dixisses; Crat. habet etiam qui id ; Monac. quod; Lamb, сиг quod in islam partem, t¡c. qui tamen volebat inula parte; Schutz, de Heindorfiii conjectura cur quod in isla pnrtitione, ffc. Tum, quod esset conspieuum Manut.—8 Quippe qui te quoque, inquit, animadctrlitsem conj. Heindorf. Mox, potsis А В С H 1 M.—0 Atqui hoc conj. Heindorf. Statim, quod queeris G H 1 N, Pari». 1.2. E ifi. quid quarie Gud. 2. Tintan. Deinde, et non altero contuear, cum, Ifc. codd. aliquot, Jitnt. Victor. Uav. Heiudorf. Orell. et non aiterutro, cum, tfc. cod. Uff. probante Moser.

Cap. IV. 1 Codd. aliquot, et margo Venet. 1507. levatur.—2 Cur contuererù Reg. Med. Glof. G M N, Gnd. 2. Paris. 2. E U, margo Venet. 1507. Jttnt. Mannt. Lamb. Dav. Heindotf. Schulz. Cur conlueres ABC. Cur contuerer H I, Paris. 1. Cur contueris Paris. 3. Artutuin, autem me de Heindorfiii conjectura Schutz.—3 Red. Heindorf. Moser, id esse. Мох, quam tu

NOTiE

k Cur quod [perspicuum in islam par. egerc quidem oratione dixisses, quod lern] Locum niendosum varii varie esset perspicua, et inter omnes conemendan!. Sensus, sin minus verba, starct, de ea lamen ipsa tam multa esse debet ejusmodi : Primiim illud dixeris? require, cur, cum istam partem ne

argumentis Deos esse docere voluisti. Mihi enim unum satis4 erat, ita nobis majores nostros tradidisse. Sed tu auctoritates contemnis,J ratione pugnas. 10. Patere igitur, rationem meam cum tua ratione contendere. Affers haec omnia argumenta, curDii sint: remque, mea sententia minime dubiam, argumentando dubiarn facis. Mandavi enim memoria?, non numerum solum, sed etiam ordinem argumentorum tuorum. Primum fuit, Cum ccelum suspexissemus, statim nos intelligere, esse aliquod numen, quo haec regantur.6 Ex hoc illud etiam,

Aspice hoc sublime candens, quem invocante отпев Jovem.

11. Quasi vero quisquam nostrum istum8 potius, quam Capitolinum,1 Jovem appellet; aut hoc perspicuum sit, constetque inter omnes, eos esse Deos, quos tibi Velleius, multique praeterea, ne animantes quidem esse concédant. Grave etiam argumentum tibi videbatur, Quod opinio de Diis immortalibus et omnium esset, et quotidie cresceret. [p. 02.] Placet igitur, tantas res opinione stultorum judicari, vobis prœsertim,quiilIos insanos esse dicatis? v. At enim pressentes videmus' Deos,' ut apud Regillumm Postumius, in Salaria" Vatienus; nescio quid etiam de Lo

At, inquies, videmus nobii Deos adesse et auxilian.

relis codd. et edd. ante Ernesti.— 4 Glog. Elieni. Med. А В С G H I N, Paris. 1.2. E, Victor. Dav. jn(.—S Sed tu auctoritates omnes cod. Uff. Mannt. Lamb.—6 Glog. alii codd. Heindorf, regerentur.—7 Mannt, coconí.—8 Heindorf. Шит.

Cap. V. 1 Glog. Heindorf. Schutz. Moser. Nobb. videamus. Mox, Vatinius

NOT«

1 Capitolinum] Qui Tarpeins dice- Ricqni eruditnm commentarinm de batur, cum Tarpeio Monti nondum Capitolio Romano. Capitolii nomen esset. Hue ex orbe m Apud Regillum] De lacu Regillo, toto pretiosa mittebantnr donaría, de Postumio, de Vatieno, aliisqne Cum Latinis Graecisqne scriptoribus quae sequuntur, Tide qua? diximns celebratissimus sit, non est cur plnra lib. n. nbi Balbtis ex iis omnibus addam. Temptum qnoque habuit concludebat Deos esse. Jupiter Capitolinus et Antfocbl«, • Salaria] Via qua; ex nrbe, per teste Livio, lib. iu. et Corinthi, auc- Amerns pontem, ducebat in Sabinos, tore Pausama in Corintli. Vide Justi

crorum apiid Sagram praelio. Quos igitur ta Tyndaridas appcllabas, id est, homines hominc natos, et quos Homerus, qui recens ab illorum setate" fuit, sepultos esse dicit* Lacedaemone, eos tu cantherisp albis, nullis calonibus,4 obviam Vatieno venisse existimas, et victoriam populi Romani Vatieno potius, homini rustico/ quam M. Catoni,' qui tum erat princeps, nuntiavisse? Ergo et illud in silice, quod hodie apparet apud Regillum, tanquam vestigium úngulas, Castoris equi credis esse? 12. Nonne mavis illud credere, quod probari » potest, ánimos praeclarorum hominum, quales isti Tyndaridae fuerunt, divinos esse et estemos, quam eos, qui semel cremati * essent, cquitare, et iñ acie pugnare potuisse? Aut, si hoc fieri potuisse dicis, doceas oportet, quomodo, nec fabellas añiles proferas. 13. Tum Lucilius, Лп tibi, inquit, fa bel lœ videntur? Nonne ab A. Postumio * aedem Castoriu et Polluci in foro dedicatam; nonne senatusconsultum de Vatieno 1 vides î

Heindorf. Moier. Nobb.—2 Glog. sepultos etiam dicit; nnde Heindorf. conj. sepultos etiam esse dicit ; Victor, sepulto» dicit, ominso eue.—3 Glog. Heindorf. approbari. Paulo polt in iifdem ne fabellas.—4 Victor, nenne Л. Posthumio,

NOTVE

* Recent ab Worum atate] Inter binit prtefecturam exercebat id tem

Argonautai fuere Castor et Pollux: pori» Vatienus, aut, ut alii legunt, Va

poit utrnmque vixit Homeriis duren- tiniue.

tot ferme et quadraginta annos, hoc • M. Catoni] Non Liciniano, qui

eit, 108. poat excidium Trojanuro, tarnen eo quoque bello Macedónico

régnante Salomon». floruit, et, re ad versus Persen bene

P Canthtrit [canteriis] Hoc diitat geita, jEmiliam, L. Pauli filiam, uxo

canterius ab equo, quod ab ariete rem obtinuit; »ed Censorio, bnjut

vervex, a capo ка)Itis. Ita Fest, palri.

Saspicatur Muretus hœc verba, can- 1 Semel cremati] Sivc defuncti. Quo

teriii albit, nullii calonibut, esse ali- apparatn cremarentur dpfnnctornm

cujus poetas earn rem narrantis. corpora, habet fuse Tiraq. Gen. Dier.

ч Nullis calonibus] Calonem male in. 7.

quidam a ' calendis,' perperam Fes- « JEdem Castori] ]Eà\s a Postumio

tus a 'calando' deducit. Melius votae meminit Li vim; miraculi non

Servius in £neid. vu. 'Calas,' in- meminit. Excogitatum a Postnmio

quit, 'direbant majores nostri, fustes, scribit Frontinus, ad excitandos mi

quos portahnnt servi seqiientes domi- litum ánimos.

nos ad prepliiim, nnde etiam calones.' » S. С. de Vatieno] Eo S. C. et ens

'llomini rustico] Reatinam in Sa- todia in quam conjectus fuerat, libe

[graphic]
« PoprzedniaDalej »