Obrazy na stronie
PDF

sunt;' sic ea, quae diximus, solis iis confitendum est esse parata, qui utuntur: nec, si quae bestia? furantnr aliquid ex his, aut rapiant, illarum quoque causa ea nata esse dicemus. Neque enim homines murium1 aut formicarum causa frumentum condunt, sed conjugum et liberorum et familiarum suarum: itaque bestiae furtim (ut dixi) fruuntur; domini palam et libere. 158. [p. 58.] Hominum igitur causa eas rerum copias comparâtes,3 fatendum est: nisi forte tanta ubertas et varietas pomorum, corumque jucundus non gustatus solum, sed odoratus etiam et aspectus, dubitationem affert, quin hominibus solis ea natura donaverit. Tantumque abest, ut haec bestiarum etiam causa parata eint, ut ipsas bestias hominum gratia generates esse videamus. Quid enim oves aliud affermit, nisi ut earum villis confectis* atque contextis homines vestiantur? quae quidem neque ali neque sustentan, neque ulium fructum edere ex se, sine cultu hominum et curatione, potuissent.5 Canum vero tarn fida custodia,' tamque amans dominorum adulatio, tantumque odium in externos, et tarn incredibilis ad investigandum sagacitas nariuro, tanta alacritas in venando, quid significat aliud,6 nisi se ad hominum commoditates esse generates? 159. Quid de bubus 7 loquar? quorum ipsa terga declarant non esse se ad onus accipien

Cap. LXIII. 1 Glog. pouint ; К potuerunt; А В С H I M N, Paris. 1. 2. 3. Victor, postent. Statim, quay dixi Glog. Red. CDHKH, Gild. 2. Pari*. 1. 3. solis MiABCHMN, Pari». 1. 2. 3. diximus, solis, omisso tu, margo Venet. 1S0T. Junt. diximus iis solis Dav. Tum, aliquid ex Us Red. Heindorf. Schlitz, naca esse dicimus Victor.—2 Charisiiis p. 110. Putsch, mumm.— S Glog. Heindorf. Schutz. Nnbb. comparatas esse. Мох, ni forte ti, Eliens. U, Med. Junt. Victor. Dav. et ante varietas omittnnt В С H I M, Paris. 2. V. tarietasque exhibent Paris. 3. N, E О, Glog. Red.—4 Mannt, consectis, nti »olebat Schutz.—5 E quinqué codd. Heindorf. Schutz. Moser. Orell. passent, uti volebat Ernesti.—в Red. Heindorf, aliud significat. Mox, se delendum videbatur Wopkensio.—7 Quid de Mus Glog. Red. В О I К M, Gud. 2. Paris. 1. 2. Junt. Mannt. Lamb. Heindorf. Schulz. Moser. Nobb. Orell. Paulo post, aralra trahenda de Ernestii conjeetnra Schulz, ex nncis incluait Nobb. Turn, vis nulla unquam Eliens. 1. 2. Med. Glog. А В С H I N, Paris. 1. 2. 3. TJ, Hervag. Ascens. margo Venet. 1507. Junt. Victor. Dav. Orell.

NOT«

'Canum ... custodia] De caoum fide prolixe Plin. ш 4.

dam figurata; cervices autem natae ad jugum; tum vires humerorum et latitadines, ad aratra extrahenda: quibus, cum terrae subigerentur fissione glebarum, ab illo aureo genere/ ut poëtae loquuntur, vis nunquam ulla afferebatur.

Férrea tum vero8 proles exorta repente est; Ausaque funestum prima est8 fabricarier ensem, Et gustare, mauu victum, domitumque, juvencum. Tanta putabatur utilitas percipi ex bubus,' ut eorum visceribus vesci scelus haberetur.b Lxiv. Longum est mulorum1 persequi1 utilitates, et asinorum ;k quae certe ad hominum usum paratas sunt. 160. Sus vero quid habet, praeter escam ?1 cui quidem, ne putisceret,1 animam ipsam pro sale datam dicit esse Cbrysippus: qua pecude, quod erat ad vescendum hominibus apta, nihil genuit natura foecundius. Quid multitudinem suavitatemque piscium ■ di

nuUa vis unquam Reg. rit üs nulla unquam volebat Heindorr.—8 Lamb. 1566. et Orell. prima'st. Mox, pro victum, codd. aliquot, Junt. Heindorf. Moser. Orell. Iiabent vinctum ; alii codd. et Victor, junctum, probante Dav.—9 Glog. Red. Heindorf.percipi ex bolus utilitas.

Cap. Lxiv. 1 Codd. aliquot, et Victor, si mulorum persequar.—2 Ita codd. aliquot, et Grut. putcsceret А В С I К, O, margo junt. Heindorf. Moser.

аотт

'Aureo genere] Xtatomin auream, argenteam, stream, ferreamque, divisio ab Heaiodo profecía est, nisi forte earn ipse hauserit e librii Judaicis ant Sibyllinis, in quibus fieqneni earum etatum mentio.

» Férrea tum vero] Versus, ex апсtore G rasco, Homero opinor, translaté 'Fabricarier,' dictum poetice pro fabricari.

ь Scelus haberetur] Apud veteres Romanos bovem neci dédisse tarn capitale fuit, quam civem. Atlienis quoque, bovem qui arasset, immolare, lege Solonis nefas fuit. /Elian, v. 14.

1 Mulorum] A ferendissarcinis dicti qnandoque 'angari.' Plin. vin. 44. Hinc Marii milites, et furent»,

quibus sarcinas religa tas gerebant, 'muli Mariani ' appellati sunt.

k Asinorum] Tres asini utilitates memorat Plin. vni. 43. sarcinarum gestationem, arationem, mularum progenerationera. Vano testator, asinum aliquando emtum quadrlngentis millibns nummorum.

1 Prater escam] Quam ne quidem ■alubrem esse ahmt jEgyptii, tum quod graves morbos gignat, turn quod obscceni victos ait. Varro, de Re Rust. п. 4.

Piscium] Piscium species numerantur centum septuaginta sex. Plinins septuaginta quatuorduntaxatesse tradit praeter crnstis intectas, quse sunt triginta. Sed Plinius ex ipso Plinio castigatur.

cam? quid avium? ex quibus tanta pcrcipitur voluptas, nt interdum Pronœa' nostra Epicúrean fuisse videatur. Atque ha;4 ne caperentur quidem, nisi hominum ratione atque solertia: quanquam aves quasdam, et alites, et oscines° (ut nostri augures appellant), rerum augurandarum causa esse natas putamus. 161. Jam vero immanes et feras belluas nancisciraur venando, ut et vescamur iis,* et exerceamur in venando ad similitudinem bellica; disciplinée,p et utamur domitis et condocefactis, ut elephantis; multaque ex earum corporibus remedia morbis et vulneribus eligamus,sicut ex quibusdam stirpibus et herbis,q quarum utilitates longinqui temporis usu et periclitatione percepimus. Totam licet animis, tanquam oculis, lustrare terram, mariaque omnia? Cernes jara spatia 6 frugífera atque immensa camporum, vestitusque densissimos montiura, pecudum pastus, tum incredibili cursus marítimos celeritate. 162. Nec vero7 supra terram, sed etiam in inti

Orell. putresceret G, Gnd. 2. EU ф.—S Xlpóyoia Mannt.—4 Alque lure Red. Heindorf. Atque heec quidem non caperentur, nisi hominum iis insidiaretur solertia optabat idem Heindorf. seil. voce, ratione atque desnnt in Glog. Paulo polt, natas esse putamus Victor.—S Ita В G H I К. M N, Paris. 1. 2. S. et Heindorf, his margo Venet. 1507. Jiint. Victor. Dav. ex iis Gud. 2. Paulo post, et vulneribus eliciamus Red. Heindorf. Schutz. Nobb. Orell. Deinde, tum et p. percipimus codd. aliquot, margo Venet. 1507. Lamb.—6 Ita Victor. Dav. seqq. terramque mariaque omnia cerneré etiam spolia edd. vett. Ita quoque Junt. Mannt. Lamb, nisi quod Jutit. jam spatia; Mannt. Lamb, ct spatia. Mox, vestitus dens. Glog. Red. Heindorf, cum incredibili Glog. Heindorf. Schutz.—7 Nec vero tantum Victor. Manut. Lamb.

NOT,E

» Epicúrea} Quod deliciis nostris Ita Gnill. Caotems apnd Dalecam

adeo large provident, nt ne Epicu- pinm in Plin. x. 10. reus quidem liberalitts ant providere f Bellica disciplina'] Ideo genus

aliis posait, aut sibi provisttm velit. illud venationis rommendat Plato de

0 El oscines] Oscines erant, qus Leg. lib. vu. cantn auspicium faciebant; alites, * Et herbis] De berbis salutiferi*,

quae volatu. Inter oscines fuere przeter Arist. Tbeophrast. Dioscor.

cornix, noetna, &c. inter alites bu- Plin. Solinum, aliosque veteres, con

teo, sanqualis, immissulus, vulturiu». sulendi Fuchsin«, Dodonaens, Ruel

In utroque genere, piens, et parra, lins, Lonicerns, Bauhinns, Cherlern»,

Vide Fest. Dictas oscines ab ' os ' et Dalecampiu», Matthiol. in Dioscori

• cano.' Non désuni qui occines, non dem. oscines, ob 'occinendo' dici putent.

[graphic]

mis ejus tenebris, plurimarum rerum tatet utilitas, quae, ad usum bominnm orta, ab hominibas solis invenitar.

Lxv. Illud vero, qaod uterque vestrura fortasse arripiet1 ad reprehendendum (Cotta, quiar Carneades libenter in Stoicos invehebatur ; Vellerns, quia nihil tarn irridet Epicurus, quam praedictionera rerum futurarum), mihi videtur vel maxime confirmare, Deorum Providentia consuli rebus humanis. Est enim profecto divinatio, quae multis locis, rebus,1 temporibus apparet, tum in privatis, tum maxime in publicis. [p. 59-] 1G3. Multa cernunt haruspices: multa augures provident:5 multa oraculis declarantur, multa vaticinationibus, multa somniis, multa portentis ; quibus cognitis, multae saepe res hominum sententia atque utilitate partae, multa etiam pericula depulsa sunt. Haec igitur, sive vis," sive ars, sive natura, ad scientiam rerum futurarum homini profecto est, nec alicuiquam,* a Diis immortalibus data. Quae si singula vos forte non movent, universa certe tarnen,1 inter se connexa atque conjuncta, movere debebunt.

164. Nec vero universo generi hominum solum, sed etiam singulis, a Diis immortalibus consuli et providcri solet. Licet enim contrahcre universitatem generis humani, eamque gradatim ad pauciores, postremo deducere ad síngalos. Lxvi. Nam, si omnibus hominibus qui ubique

Cap. Lxv. 1 Codd. aliquot, Victor. Dav. Orell. arripiet fartasse. Statim, quam pradicationem Victor.—2 Victor, omittit rebus; nncU incliisit Nobb. quae mullís locis et temporibus apparet, tum in privatis rebus, tum, S[c. de Heindor6i conjectura Schutz, locis, temporibus, rebus conj. Wyttenb. Mox, cum in priralis codd. aliquot, Victor. Lamb. Dav. maxime publicis Junt. Victor. —3 Aldus prœvident. Verba, multa augures provident, excidertint ex ed. Grut. errore typogr. Mox, res ex h. sententia Glog. Heindorf. Schutz. Moser. Nobb. Orell. ex animi sententia Lamb. Actuttim, atque ulilitates Mars. Lamb. Orell.—4 Glog. Red. Heindorf. Schutz. Moser. Nobb. пес alii cuiquam; Junt. Victor. Manut. Lamb. Dav. nec ab alio alicui quam, ¡fe.— б Manut. Lamb, omittunt tarnen. Mox, debebant Glog. Heindorf. Moser.

Notje

'Cotta, quia] Cotta Carneadis opi- ars, et natura fuit: vis, in iis qui fiiniones sequebatur; Velleius, Epi- rore vaticinabantur; ars, in Etrusenri. eis . natura, in somniis.

* Sitie ем] In divinatioue et vis, et

sont, quacumquc in ora ас parte terrarum, ab hujusce terrae, quam nos incolimus, continuatione distantium, Deos consulere censemus ob eas causas,1 quas ante diximus; his quoque hominibus consulunt, qui bas nobiscum terras ab Oriente ad Occidentem colunt. 10*5. Sin au te m his consulunt,* qui quasi maguara quandam insulam incolunt, quam nos orbem terras vocamus; etiam illis consulunt, qui partes ejus ínsulas tenent, Europam, Asiam, Atricam.' Ergo et earum partes diligunt, ut Romam, Atbenas, Spartam, Rhodum : ■ et earum urbium, separation ab universis, singulos diligunt, ut Pyrrhi bellox Curium,7 Fabricium,* Coruncanium ; ■ primo Púnico Calatinum, Duillium,' Metellum, Lutatium; secundo Maximum, Marcellum, Africanum; post hos, Paulum, Gracchum, Catonem, patrumve memoria Scipionem, Laelinm: multosque praeterea et nostra civitas, et Gracia, tulit singulares viros; quorum neminem, nisi juvante Deo, talem fuisse, credendum est. 166. Quae ratio poëtas, maximeque Homerum, impulit, ut

[ocr errors][merged small][merged small]
« PoprzedniaDalej »