Obrazy na stronie
PDF

pers, haec efficerc potuit, quae non modo, ut fièrent, ratione eguerunt, sed intelligi, qualia sint, sine summa ratione non possunt?

XLV. Nec vero haec solum admirabilia; sednibil raajus,1 quam quod itastabilisest mandas,atqoe ita cohaeretad permanendum, ut nihil ne excogitan quidem possit aptius. Orones enim partes ejus, undiquc medium locum capessentes, nituntur aequaliter. Maxime autem corpora 11 inter se juncta permanent, cum quodam quasi vinculo circumdato colligantur; quod facit ea natura, quae per omnem mundum omnia mente et ratione conficiens, funditur,"1 et ad medium rapit et convertit extrema. 116. Quocirca, si mundus globosus est, ob eamque causam omnes ejus partes, undique aequabiles,' ipsae per se atque inter se continentur; contingere idem terrae necesse est, ut, omnibus ejus partibus in medium vergentibus, (id autem medium, infimum in sphaera est) nihil interrumpat, quo labefactari possit tanta contentio gravitatis et ponderum. Eademquc ratione mare, cum supra terram sit, medium tarnen terrae locum expetens, coaglobatur undique aequabiliter,4 neque redundat unquam, neque effunditur. 117. Huic autem conlinens* aër, fertur ille quidem levitate suhl im i ;5 sed tarnen in otnnes partes se ipse fundit. Itaque et mari continuatus et junctus est,

* Continuatus.

Cap. Xlv. 1 Codex unus Moseri a m. pr. Heindorf. Schulz. Nobb. magis, nti conj. Walker.—2 Maxime corpora autem Manul. Mox, quasi quodam А В С H I M N, Gnd. 2. Pari«. 1. 2. 3. Ellens. Reg. Red. Г, Mars. Airen». Jnnt. Virtor. Dav. Heindorf. Schutz. Moser. Orell. circumdala codd. aliquot, margo Venet. 1507. Jnnt. Manul. Lamb. Heindorf. Schulz.— 3 Codex nnus Oxon. Junt. Manut. Lamb, äquales. Actutum, ipsa omillit Lamb. Paulo post, id autem medium et infimum Red. idem autem medium et infimum Olog. Heindorf. Schutz, nihü interrumpatur Glog.—4 It» Victor. Dav. seqq. aqualiler codd. aliquot, margo Junt. Manut. Lamb.—S Lamb.

Notje

1 Maxime autem corpora'] Vitio Ii- quodam quasi vinculo circumdata colli

brariornm factum puto, ut dictio ganlur.

maxime, inter du as forte lineas inter- m Confident funditur] Denm toto

jecta, adjecta sit linea: superiori .mundo, sicut anin am tolo corpore,

qnsa adjici debnit line* inferior'!. Sic fundi, opinio fuit Platonicornm, Sloi

euim melius legerelnr, Corpora autem corum, Academicorum. inter se juncia permanent; muxime cum

et natura fertur ad cœlum; cujus tenuitate et calore temperatus, vitalem et salutarem spiritum praebct animantibus. Quera complexa summa pars cceli, quae 'aethra' dicitur,6 et suuin retinet ardorem tenuem et nulla admistione concrctum, et cum abris extremitate conjungitur. Xlvi. In aethere autem astra volvuntur, quae se et nixu1 suo conglobata continent, et, forma ipsa íiguraque, sua momenta sustentant.' Sunt enim rotunda ;" quibus formis (ut ante dixisse videor) minime noceri potest. 118. Sunt autem Stellas natura flammeae: quocirca, terrae, maris, aquarum vaporibus aluntur iie,* qui a sole, ex agris tepcfactis et ex aquis, excitantur; quibus altae renovataeque stellae, atque omnis aether, refundunt eadem, et rursum trabunt indidem, nihil ut fere intercat, aut admodum paululum, quod astrorum ignis et aetheris Mamma consumât. Ex quo eventurum nostri putant id, dc quo Panaetium" addubitare dicebant, ut ad extrcmum omnis mundus ignesceret;11 cum, humorc

'Qua $e in forma globoia comervant per rim natitam; el, performant ipiam, figuramque rotundam, iu$tentant suos motus.

Dav. Heindorf. Sehnte. Moser. Orrll. tublimu. Statiin, et conjunctiu e$t codd. aliquot, et Heindorf.—б De Erneslii conjectura Heindorf. Schutz. Moser. Orell. qui athrr dicilur, Prohns, Mannt. Lamb. Dav. Nobb. quee ather dicitur; Vati». 3. Gud. 2. N, Mars. J um. qua atherea dicitur; M Ё О U ij* qua aethera dicitur. Deinde, nullaque admixtione Lamb.

Cap. Xlvi. 1 А В С G I M N, Pari«. 2. 3. EOUif, Red. Glos;, ni»; Paris. 1. visu. Stalim, globuta Л В С M N, Gud. 2. Paris. 2. 3. V. Ol'i, margo Vinci. 1507. Junt. Victor, ut dixiue ante Vrob»»,—2 ABGHN, Junt. Victor. Dav. hit. Mox, et ex agrh codex nnus Moseri, uti volebat Heindorf. quibui alita Glog. Red. Heindorf. retocataque N. refundat eadem В С G H M N, Gud. 2. Paris. 1. 3. refundunt eodem Lamb, et Orell. effundunt eadem Probus. Pro indidem codd. aliquot, margo Venet. 1507. Mannt. их idi m ; Glog. ultrahat indidem; mule Heindorf. conj. attrahunt indidem. Turn,

NOT/E

Sunt enim rotunda] Cleanthes as- familiaris Scipionis et LaMii, de qno tra figuras conies esse docuit ; A- boc loco agitur, et nos sa>pe supra, naximenes, clavorum in modum snf- P Mundm ignciccret] Extremam fixae ; Stoici et Peripatetici, sphae- mundi conflagrationem Stoici, nrqne tics ; idque Aristoteles ex solis et primi, noque soli, neque omnes dolunœ forma colligit, de Cœlo I. П. cnerunt. Non primi; nam HeraPlnt. Plac. Phil. п. 14. clitai, Empedocle*, aliique ante por

Panatimn] Panaetii duo fuere, ticiim,incaopinioneve'rsatisiiDt: non teste Suida, uterque Rhodius, senior soli; fuit 11 lis ea doctrina communis alter, alter junior. Junior Stoicus, cum Jodacil: non oinnes; Buetius consumto, ñeque terra al¡ posset, ñeque remearet' асг;Ч cuj'us ortus, aqua omni exhausta, esse non posset: ita relinqui nihil praeter ignem; a quo rursum animante, ас Deo, renovatio mundi fieret, atque idem ornatus oriretur. 119. Nolo in stellarum ratione multus vobis videri, maximeque earum quae errare dicuntur; quarum tantus est concentus ex dissimillimis motibus, ut, cum summa Saturni1 refrigeret, media Martis* incendat, his interjccta Jovis illustret et temperet, in fraque Martern duae Soli obediant,1 ipse Sol mundum omncm sua luce compleat, ab coque Luna ¡Ilumínala graviditates et partus afferat, maturitatesque gignendi. Quae copulatio rerum, et quasi consentiens ad mundi incolumitatem coagmentalio naturae, quem non movet,* huue horum nihil unquam reputavisse certo scio.

XLVii. 120. Age,' ut a cœlestibus rebus ad terrestres veniamus; quid est in his, in quo non naturae ratio intelligentis appareat? Principio, eorum, quae gignuntur e terra, [p. 50.] stirpes et stabilitatem dant iis quae sustinent,1 et ex terra succurn trahunt, quo alantur ea qua? radieibus

paulum Prohn«. Deinde, coniumit Limb, et Orell.ex nnn códice.—3 Prohns neque remanent; Victor, et Dav. пес remearet. Mox, itaque relinqui Prohns. Tum, a quo rursum animante ас de eo idem Probiis; nude Lamb, in ed. 15G6. a quo rammt, ac de eo; Red. habet a quo rursum animante Deo, Uli conj. Jac. Tbomastut. fieret, denique idem Probus ; umle l*mb.fitret, idemque, ut volebat Dav.—4 Codd. aliquot, margo Venet. 1507. Juni. Lunib. commovet. ' Et postet videri IpQeerutürnpo» verbiim requiri; iKpiasimeque praepositio con propter scriptiira; compendia excidit, h. I. prsesertim post v. non.' Orcll.

Cap. XLVii. 1 Atque conj. Ernesti 2 Codd. aliquot, Junt. Victor, susti

nentur. Mox, et e terra Junt. Victor. Paulo post, et a caloribuscodd. aliquot,

Notje

et Posidonius, inter Stoicos non r Saturni] De Saturni frigorihus

obscuri, mnudum sternum fore vo- Virg. Georg, i. 33C. 'Coeli menses

lueriint. et sidera serva, Krigida Saturni sese

i Remearet atr] Dictum est supra quo stelle receptet.' ■ërem in aquam commotari, &c. Sic 'Media Martis] Media inter qninigitnr locum huuc inlelliges, ut tan- que planetas, quorum numero solem dem mnndiis omnis in ignem abiret; lunamque vulgo exiinehant. cum aqua CODSnmta neque terra ali 1 Soli obediant] V'el quod soli subposset, neque aër in aquani rediret, jectap, ut veterum opinio fuit; vel cum nasci denuo aqua non posset, quod circa solem ferantnr, qua: reaqui omni exhausta. centiorum omnium doctrina est.

continentur: obducunturque libro" aut cortice trunci.quo sint a frigoribus et caloribus tuliores. Jam vero vites sic claviculis* adminicula, tanquam raanibus, apprehendunt, atque se ita' erigunt, ut animantes. Quinetiam a caulibus brassicisque,4 si propter sati sint, ut a pestiferis et noccntibus, refugere dicuntur, nec eos ulla ex parte contingere.y 121. Animantium vero quanta varietas est! quanta ad earn rem vis, ut in suo quceque $ genere permaneant! quarum alias coriis teclee sunt, alias villis vestitae, alias spinis hirsutas; pluma alias, alias squama, videmus obductas; alias esse cornibus armatas, alias habere effugia peonar um.6 Pastum autem animantibus large et copióse natura eum, qui cuique aptus erat, comparavit. Enumerare possum, ad eum pastum capessendum conficiendumque, quae sit in figuris animantium, et quam solers subtilisque, descriptio partium, quamque adrairabilis fabrica membrorum. Omnia enim, quae quidem intus inclusa sunt,7 ita nata atque ita locata sunt, ut nihil eorum supervacaneum sit, nihil ad vitam retinendam non necessarium. 122. Dedit autem eadem natura belluis et sensum et appetitum; ut altero conatum haberent ad naturales pastus

margo Venet. 1507. Jnnt. Mannt. Lamb.—3 Plnrimi rodd. et edd. post Dav. ita se.—4 Olog. a caulibus et brassicis; А В С H I M, Olid. 2. Paria. 1. 2. 3. E 4>, Red. Mare, margo Venet. 1507. Victor. Dav. Moser, a caulibu»brassicis; codex units Oxon. Heindorf, et Schulz, omittnnt brassicisaue; и neis incluait Orell. Actutiim, li prope tree codd. Oxon. sati sunt Lamb, ti prope orti et sali tint Moser, e iettigiia codd.—5 Mannt, cum uno códice Moseri quoque. Statim, permanent Glog. Red.—б Duo codd. Moseri pinnarum.—7 Codex linns Moseri conclusa sunt, et sic volnit vir quidam doctus in margine ed. Lamp. ар. Orell. t'M nata alaue locata sunt Red. ita a natura locata sunt Glog. Pro retinendam, В С G H I M N, Paris. 1.3. E tff, Eliens. 1. 2. Reg. Glog. Red. Med. Bonon. 1494. Ascena. Tlnian. Victor. Juni, detinendam, probante

NOT/E

0 Libró] Cortex est tegumenlum Proremio lib. zun.

arboris externum,crassumi|iie : liber, * Parte contingere] Ex ea vitii et

interior quasi tunica arborera inter et brassicœ contraríetele forte fit, ut

corticeiii. Ita Isidor. qui brassicam, vrl anteqiiam vinum

* Claviculis] Varro ' rapreolos ' vo- bibant, vel inter bibendum, aumunt,

cat; Gallice, les tendons, les fléaux de facile evomant. Budaeus in Theo

la vigne. Eae claviculas tritae et ex pbrastum. Répugnât tanien Cato de

aqua potac voiiiitniu sistuut. Piin. in Re Rust. cap. 156,

capessendos, altero secernerent pestífera a salutaribus. Jam vero alia animalia gradiendo, alia serpendo, ad pastuni accedunt, alia volando, alia nandú: cibumque partim oris hiatu et dentibus ipsis capessunt, partim unguium tenacitate arripiunt, partim aduncitate rostrorum; alia sugunt, alia carpunt, alia vorant, alia mandunt. Atque etiam aliorum ea8esthumilitas, ut cibum terrestrem rostris facile contingant. 123. Quae autem altiora sunt, ut anseres, ut eyeni, ut grues, ut cameli, adjuvantur proceritate collorum. Manus etiam* data elephantis,? quia, propter magnitudinem corporis, difficiles aditus babebant ad pastum. XLViii. At, quibus besliis erat is cibus, ut alius' generis bestiis vescerentur, aut vires natura dedit, aut celeritatem. Data est quibusdam* etiam machinatio quaedam, atque solertia: ut in araneolis, alias quasi rete texunt, ut, si quid inhasserit, conficiant; alias autem ex inopinato observant; et, si quid incidit, arripiunt, idque consumunt. Pina* vero,' (sic enim Graece dicitur) duabus grandibus patula conchis, cum parva squilla quasi societatem coit comparandi eibi: itaque, cum pisciculi parvi in concham

Moser.—8 Heindorf, e Qlog. ea aliorum.—9 Л elefante data est; G data est elephanlis ; I dato tlefanto; N Manus est etiam data elefanto; К etiam datas ele/antis; В С H, Patio. 1. habeilt etiam elefanto. Tum, propter et magn. A. Deinde, habeant O EU, Med. Bouon. 1494. Mara. Junt. probaote Dav. habeat Guelf. habebat В H M N, Paria. 1. Victor.

Cap. Xlviii. 1 A et Pal. 1. alii ; В С, Gild. 2. Paris. 1. aliis ; M alterius; N alicujus. Pro bestiis, А В С H I, Paris. l.EOUf, Eliens. 1. 2. Med. Jiint. Victor. Mil*. Мох, its aut vires Lamb.—2 Data etiam quibusdam Red. Glog. Paris. 1. 2. 3. M, Heindorf, etiam omittnnt G I, Gud. 2. Mars. Mox, ut araneolis ; alia quasi conj. Heindorf, alies autem ex inopinato eodd. aliquot, Victor. Manul. Lamb. Deinde, arripiunt alque consumunt Heindorf, e cod. Red.—3 Pinna vero Mannt. Lamb. Dar. sic enim G. dicitur Biispecta sunt Ernestio. Paulo post, innatarerunt codd. aliquot, Heindorf. Schutz. Moser. Nobb. Orell. cum aim. siquilla pina Paris. 3. admonita squilla pinœ G et Gud. 2. admota squilla morsa E. admota a squilla pina morsu adm. squilla pina morsas С et Paris. 2. squilla morsu pina Schulz, ut malebat Heiudorf, a

NOT/E

1 Manus eliam] Plinio ' promuscis' piicicnlis porrigi. Vide Plin.ix.42. Tocatnr, Qrvcis xpoßoaidt. Locus hic Ciceronis ad verbum ex

m Pitia] Piscis testacei generis, pressus est ex Cbrysippo Solensi. Phile, poêla Grcecns, scribit carun- Vide Athen, tu. 45. ciilam ab ea extra te, velut escam,

« PoprzedniaDalej »