Obrazy na stronie
PDF

ticipationem, ut ante dixi, sive praenotioncm Deoriim: sunt enim rebus novis nova ponenda nomina, ut Epicurus ipse ярв'лчф»» appellavit, quam antea nemo eo verbo nominarat. 45. \_p. IL.] Hanc igitur habemus,6 ut Déos beatos et immortales putemus. Quae enim nobis natura7 Informationen! Deorum ipsorum dedit, eadem insculpsit in mentibus, ut e,os setenios et beatos baberemus. Quod si ita est, vere expósita 8 illa sententia est ab Epicnro, ' Quod seternum beatumque sit, id пес habere ipsum negotii quicquam, пес exhibere alteri :u itaque ñeque ira ñeque gratia teneri, quod, quae taita essent, imbecilla essent omnia.' Si nihil aliud quaereremus,0 nisi ut Déos pie coleremus, et ut superstitione1 liberaremur, satis erat dictum: nam et praestans Deorum natura hominum pietate coleretur, cum et aeterna esset, et beatissiina. Habet enim venerationem justam, quicquid excellit; et metus omnis a vi atque ira Deorum pulsus esset. Intelligitur enim, a beata immortalique natura et iram et gratiam segregan; quibus remotis, nullos a superis impenderé metus.10 Sed, ad banc confírmandam opinionem, anquirit" animus et formam, et

tens; A G indoctos /atemur, illud etiatn, Içc. Gnd. 2. constore tibi rtiam. Tum, hoc non habere M. nos hanc habere I. constare illud hanc habere К. anticipation novis rebus ponenda M.—6 H. i. haberemus Paris. 2. immortales beatosque Glog. beatos esse et immortales Red. putcmus et immortales ct beatos T). beatosque immortales Paris. 3. putaremus I. et immortales videmus Gud. 2.—7 Red. Heindorf. Schutz, natura nobis; M omiltit nobis. Tum, ipsorum Deorum quatuor codd. Moseri. sculpsit Olog. Red. H.—8 Red. pósito:; G tere illa sen tentia expósita est; Glog. est Щи sententia; E tera expósita. Statin), Quod heatum crlemumque duodecim codd. Moseri, Victor. Oav. Heindorf. Schute.

Moser. N'obb. Orell 9 Sex codd. Moseri, et Ascens. quarimus. G et

Timan, omittunt et post coleremus. Tum, satis esset dictum Paris. 2. S. La. Paulo post, pro cum Red. habet tarnen; nnde Heindorf, tarnen, cum. Deinde, et motus omnis a ti atque ira Deorum pulsus est Paris. S. expulsus esset G. </<■• pulsus esfet H. depulsus est I.—10 Codex Moseri nullus . . . impenderet metus; I nullos .. impenderet metus; Red. nullus est superis metus.—11 Codd. aliquot,

NOT«

0 Nec exhibere alteri] Fundamen- superstate prole Déos preeibus fati

tum est illud doctrina; Epicures, ab garent; vel, ut Lnctantio placet, ab

iisque (tupía Ща, magistra sententia, iis, qui superstitem mrmoriam homi

»eu palmaria, Tocatiir. nnm defunetorum, tanquam Deorum,

Superstitions] Siiperstitio потоп colerent. sumsit, teste Cicerone, ab iis, qui pro

[graphic]

vitam, et actionem mentis, atque agitationem, in Deo.

XVIII. 46. Ac de forma quidem partim1 natura nos admonet, partim ratio docet: nam a natura habemus omnes omnium gentium speciem nullam aliam, nisi humanan),' Deorum. Quae enira alia forma occurrit unquam aut vigilant! cuiquam, aut dormienti?' Sed, ne omnia revocentur ad primas notiones,* ratio hoc idem ipsa déclarât. 47. Nam, cum praestantissimam naturam,' vel quia beata est, vel quia sempiterna, convenire videatur eandem esse pulcberrimam; quae compositio membrorum, quae conformatio lineameniornm, quae figura, quae species, humana potest esse pulcbrior? Vos quidem, Lucili, soletis,4 (nam Cotta meus modo hoc, modo illud) cum artificium effingitis, fabricamque divinam, quam sint omnia in hominis figura non modo ad usum, verum etiam ad venustatem apta, describes. 48. Quod si omnium animantium form am5 vincit hominis figura, Deus autem animans est; ea figura prefecto est, quae pulcherrima sit omnium: quoniamque Deos beatissimos esse constat, beatus autem esse sine virtute

margo Venet. 1507. Junt. Mannt. Lamb, inquirit. Mox, et vitam et actionem atque mentis ag. de Schneiden senlentia Schutz, et vitam et actionem mentisque ag. snspic. Elvenich. et vita actionem mentisque ag. conj. Beier. ad Offic. i. 5. 17.

Cap. XVIII. I Ac deforma quorum partem Paris. 3. partem etiam Parie. 2. ratio no$ docet G. no» ratio docet I. Mox, species nullamque aliam G. quo enim forma alia Septem codd. Moseri.—2 D G nationes. Actutum, ratio lute ipsa déclarât Glog. ratio hoc ipsa Paris. 3. ratio hoc idem ipsa Paris. 2.—3 ü preistantissima natura. Mox, rideantur M. Tum, confirmatio liniamentorum С G H I, Paris. 3. E. esse potest pulchrior Red.—4 D soletis, Lucili. Gud. 2 omitlit solelù. Statim, Cotta sentit M. modo illud desnnt in Gnd. 2. artificium effugitis G. hominum figura Tliuau.—б Heindorf, e Glog. animantium formas, et aie Schutz, animantium figuram К M. vincit hominum figura margo Venet. 1507. Ascens. Manut. ea profecto figura est Paris. 2. ea profecía est K. quoniam Deos mulii codd. Deinde, usquam esse sine hominis figura Paris. 2. Glog. M E. ratio inquam sine Лот. Thaan.

Notje

r Nisi humanuni] Atqni Persa?, cum nie,' inquit, • et humana forma ima

solem, yEgyptii, cum bestias pro Diis ginibus per somnum ineurrentibn«,

habent, humanam illis speciem nun existimayit esse revera aliqiios ejtis

affingnnt. . modi Deos humana forma praeditoi.'

» Aut dormienti] Tradit Sext. Em- 'Aj/0pœ»o«îeis Plntarclio, аибраторбр

piriens, hanc Epicuri opinionem ex фот Galeno et Laërt. somniornm vial* profectam: 'Mag

nemo potest, пес virtas sine ratione constare, пес ratio usqnam inesse, nisi in hominis figura; hominis esse specie Deos, confitendum est. 49. Nec tarnen ea species corpus est, sed quasi corpus: nec habet sanguinem, sed quasi sanguinem. XIX. Haec quanquam et inventa1 sunt acutius, et dicta subtilius ab Epicuro, quam ut quivis ea possit agnoscere; tamen, fretus intelligentia vestra, dissero brevius, quam causa desiderat. Epicurus autem,* qui res occultas et penitus abditas non modo viderat animo, sed etiam sic tractât, ut manu, docet earn esse vim et naturam Deorum, ut primum non sensu, sed mente cernatur: nec soliditate qaadam, nec ad numerum, ut ea, qua? ille propter firmitatem <гте§гцп»* appellat, sed imaginibus, similitudine et transitione perceptis: cum » infinita simillimarum imaginum species ex innumerabilibus individuis existât, et ad Deos affluat,b cum maxirais voluptatibus in eas imagines mentent

Cap. XIX. 1 litre quanquam inventa E. Hete autem quanqtmm et inv. Paris. 2. ea ante posait deesl in M. agnoscere; nec fretin K. restra intelligentia D. intelligentia notera Paris. 2. et E. dixero breriu» K. ediasero brerius cod. Von», probante Gndend. ad Apul. torn. i. p. 4SI.—2 Epicurus enim Led. Heindorf. Мох, riderit . .. tractet codd. aliquot, Victor. Heindorf. Moser, riderai . .. traetarat Mannt. Tum, ut manu nos ducat Heindoif. de conjectura, Sclint». Moser. Orell. ut ducat not manu, earn docet G lop. Nobb. ut manu ducat, docet primum, earn Lamb, ut mann doceut поя, earn Jiint. ut manu doceat, earn Victor, ut manu, docet earn Mannt. Dav. Deinde, ut non sensu, oniisso primum. Lamb. qua propter infirmitatem ille ReH. qua ille propter inßnitatem Graca ver ba appellat G log. qua propter firmitatem ilie artpek appellat G. appellant ABC, Paris. 2. Basil, appellntur Paris. 3.—3 Lall, de Walkeri conj. cumque, probantibus Moser, et Elvenich. deinde cum conj. Lamb, cum enim Dav. et ad Deos effluat Joui, et ad nos affluât conj. Lamb, el a Deo aßuat Lall, et a Dûs

NOT/E

[ocr errors][merged small]

intentam infixamque nostram intelligenliam caperc, qua? sit et beata natura, et œtema. 50. [p. 12.] Summa vero vis infinitatis et magna4 ac diligenti contemplatione dignissima est; in qua intelligi necesse est, earn esse naturam, ut omnia omnibus paribus paria0 respondeant. Hanc îe-ovo^/avd appel la t Epicurus, id est, sequabilem tributionem. Ex bac igiturs illud efficitur, si mortalium tanta multitudo sit, esse immortalium non minorem; et, si, quae interimant, innumerabilia sint, etiam ea, quae conservent, infinita esse deberé. Et quaerere a nobis, Balbe, soletis, quae vita Deorum sit, quaeque ab iis6 degatur aetas. 51. Ea videlicet, qua nibil beatius, nihil omnibus bonis? affluentius, cogitari potest. Nihil enim agit:8" nullis occupationibus est iuipücatus: nulla opera molitur: sua sapientia et virtute gaudet: habet exploratum, fore se semper cum in maximis, tum in asternis voluptatibus. xx. 52. Hunc Deum rite" beatum dixerimus; vestrum vero laboriosissimum. Sive enim ipse

[ocr errors][merged small][ocr errors]

mundus Deus ' est,* quid potest esse minus quietum, quam, nullo puncto temporis intermisso, versari circum axem creli admirabili cclcritate? nisi quietum autem, nihil beatum est. Sive in ipso mundo Deus inest aliquis, qui regat, qui guberner, qui cursus astrorum, mutationes temporum, rerum vicissitudincs ordinesque conservct, terras et maria contemplans, hominum commoda vitasque tueatur: пав ¡11c est5 implicatus molestis negotiis, et operosis. 53. Nos autem beatam vitam in animi securitate, et in omnium4 vacatione muncrum ponimus. Docuit enim nos idem,5 qui cetera, natura effectuai esse" mundum: nihil opus fuisse fabrica; tamque earn rem esse facilem, quam vos effici negetis sine divina posse solertia, ut innuraerabilesb natura mundos effectura sit, efficiat, effecerit. Quod quia quemadmodum natura efficere sine aliqua mente possit, non videtis; ut tragici poëtae,61 cum explicare argumenti exitum non po

Cap. XX. 1 Hune rile Drum M.—2 Sice enim ipse Deus mundus est I. Sic« ipse mundus N. Sice mundus ipse Deus est, qui potest esse minus quam nullo Pari». 2. nit beatum est Junt. Victor. Mox, «ice ipso in mundo Junt. si tero in mundo codd. aliquot, Virtor. Deinde, et terras, et maria de Uaviaii conjectura Heindorf, et Schutz, vitasque tue tur В, et D a m. sec.—S Red. not est Ute. Actntitm, implicitus G. mo/e«í¡¡» Gild. 2. implicatis negotiis E. laboriosisque negotiis, omissis et operosis, Basil, et Tliuan.—4 Oud. et I omni.—5 Docuit enim idem Glog. Docuit nos enim idem Parii. 1. M. Docuit enim vos Paris. 3. effectum mundum esse Red. Ron opus Thuan. Tum, fabricatumque earn rem esse facile В О. fabricatumque etiaiu Paris. 3. fabricatum eamque Thuan. fabrica, eamque rem Basil, tanquam E. ei esse tí. earn rem fuisse Red. eamque rem ei esse tain facilem Mannt. Lamb. Deinde, effici negatis Eliens. margo Venet. 1507. Junt. Orell. negatis effici Mannt. Lamb, effingi negetis Paria. 3. G. effeclura sit effecit G M. effeclura sit efferit Paris. 3.—б I quod tragici; M quod tragici poeta. Mox, non possunt de Walkeri conjectura Lall, confugütis E. ad eum H a m. pr. et Paris. 2. Tum, desideratis Paris. 2. G I. regiones magnitudinem G. mag. regionis E. in qua se miscens G. longe lateque Pari*. 2. Red. Deinde, ultimum tideat de Davisii conjectura Heindorf.Schutz, uííeriui videat Junt. Ultimi defendunt Wakefield, ad Lucr. II. 739. Elvenich. et Moser.—

NOTVE

'Mundus Deut"] Ut docent Stoici.

« Natura effectum ose] Hanc ex üemociito doclrinam Epicurus mutuatus est. Hie enim infinitos esse mundos, hune ipsutn in hac infiniii inanis parte genitum fuisse; in alia, alium; hiijus rerum disposition^ fortunam

causam esse; átomos fortuito convenisse. Sec. Philopon. in Aristo!. Pbys. lib. п.

"Innumerabiles] Cur infinitos Epicure! mundos esse velint, vide apud Lucret. sub fincm lib. n.

1 Tragici poeta?] Hinc vulgare illud,

« PoprzedniaDalej »