Obrazy na stronie
PDF

qaemadmodum obtinere possiut, ipsi viderint. Mihi tarnen gi at um est, quod de sapientium perpetua bene vivendi facúltate dignum quiddam philosophorum voce profitentur.'

121. Sed quoniam mane est eundum, has quinqué dieruin disputationes memoria comprehendamus. Equidem me etiam conscripturum arbitrer; (ubi enim melius uti possumus hoc, cuicuimodi8 est, otioî) ad Brutumque nostrum hos libros alteros quinqué mittemus; a quo non modo impulsi sumus ad philosophicas scriptiones, verum etiam lacessiti.8 In quo quantum ceteris protuturi simus,? non facile dixerimus: nostris quidem acerbissimis doloribus, variisqne et undique circumfusis molestiis, alia nulla potuit inveniri Icvatio.

'Mihi tarnen gratum eat, quod dicunt aperte, et (qucc philosophis digna est oratio) tapientem pone temper bene vivere.

[ocr errors]
[merged small][merged small][ocr errors][merged small]

ARGUMENTUM.

Id his libris С. Velleius, Liicilius Balbiis, et C. Cotia inducuntur disputantes de Natura Deorum, audiente Cicerone: Velleius Epicuream ralionem explicat, Balbus Stoicam, et contra utramque diaserit Academicua Cotta, tub cnjiis peraona, qnanquam dissimulât, et Stoici se ralionem probare simulât, tarnen latet Cicero. Quis enim credat, v. c. Ciceronem praedictionibus, apparitionibns Deorum, ostentis, aliqnid tribnisse? In primo ergo libro Velleius et Cotta disputant. Initium dispiitandi facit Velleius, et qnidem a reprehensione Platonics ас Stoics* rationis; quarum illa mondum a Deo tanquam opifice atque aedificatore profectum piignabat; altera upóvoiav, provideutiam, inducebat, a qua mundus effectue esset et administraretur; utraque autem mnndum animo et sensibns prardilum, rotundum, ardentem, volubilemqne faciebat. cap. 8-10. Beliquornm deinde omnium philosophorum, inde a Thalete, de Deo sententiis breviter commemoratis et reprehensis, cap. 10-15. ad ipsam Epicuream de Diis rationem explicandam arcedit, quam imam veram existimat. Solus Epicurus vidit, primum esse Deos, qnod in omnium aninm eorum notionem impretsit natura, et sine doctrina anticipalionem quandam Deorum, quam appellat irpixrptyiv Epicurus, sine qua nee intelligi quicqnam, пес quam, пес dispntari potest. Id ex eo iutelligitur; quod omnium bominum in eo est mira consentie, ut

Notje

Ad M. Brutum] Qui Capsarem oc- Tusc. Quast, inscripsit. cidit, ad quem libros de Finibus et

Deo* mac statuant. Sed etiam banc anticipationem hnbemns, »!te pra?notionem Deoruni, ut beatos, immorlales, piitcmus: ex quo consequitur, nt nihil negotii nee ipsi haheanl, nee «Iii« rxhibeant, ñeque ira ñeque gratia teiieantiir, quod, quae talia sunt, imbecilla sunt omnia. Id si ita est, pie colendi sunt Dii propter pia<stauti in naluram, nnllo aulem modo timendi; quo uno oninis supeisiitio evertitnr. cap. 16. 17. Sed ad hanc opinionem confirmandain anquirlt animus formam, vit.nn. et actionem mentis atqne agitationeni in Deo. Et figura quidein nulla alia esse nisi humana potest; primum, quod natura sprciem aliam Deorum nun habe nine; deinde, quod humana forma est pulcherrima; tertio, quod nulla in alia figura domicilium mentis es«e potest. Neque tarnen ea species corpus est, sed quasi corpus; eaque non sensu, sed meóte cernitur; пес soliditate quadam, пес ad niimerum, sed iinaginibus, similitudine, ac transitions perceptis. Vita antem Deorum est beatissima, et omnibus bonis afflnens: nihil enim agunt, sua virtnte et sapientia gaudrnt, et habent exploralum, fore se semper in maximis volnptatibus. cap. 18-20. His exposing, contra disputât Colla; non ut aliquid ipse décernât, sed nt Epicúrea dissolvat; neqne quod neget, esse Déos, sed, quod rationem, quae aflferatur. Ib mam non putrt: nam argumentum, quod ab omnium bominum consensu petatur, cum leve per se, tum etiam falsum esse. cap. 23. Sed, Deoa esse, concedi posse. Illud doceri se velle, unde sint, ubi eint, qnales sint: ad quae omnia atomis abntantur Epicurei ; quae primo nulls sint, quod niillus ait corporibiis vacuna locus; deinde, si sint, effici, nt aaterni Dii non sint, et interire possint; quo constitute, béatitude Deorum tollatur. Ad hanc reprehensionem eflugiendam quasi corpus et quasi sanguineus excogitatiim esse, quod quid sit, nemo intelligere possit. cap. 21-26. Quibiis auteni rationibus humana furnia Diis asseratnr, eas niillam vim habere: nam quod omnes fere homines, praeter ./Egypiios, et páticas forte alias gentes, eaui Diis cogilatione affiogant; id non a natura esse, sed cousilio humano, ant superstition!, a pictonbus, poëtis, artificibiis, confírmala?, deber!. Neque ex eo, quod hominilius nil honiine pulchrius videatnr, consequi, nihil esse eo pulchrius: поп enim dubium esse, quiu et bovi nihil bove, cani nil cane pulchrius videatnr. Denique, incertnm illud esse, quod nusquam, nisi in figura humana, ratio, virtus, atque adeo beatiludo, locum habere videatnr: neque enim, quod in nulla alia figura ratiouem vidimus, propterea in nulla esse potest. Quod sensus non docet, ratio docebit : nain, si nullum Dii« negotium, quod membra corporis human! requirat, nil iiHMnbris opus erit. cap. 27-37. Jam in ceteris etiam quaestiunibus, de domicilio, de vita et beatitiidine Deorum, laborare Epicurean) rationem: nullani in Diis soliditatem esse, пес ad numerum permanere, dicunt; sed iniaginuni similitudine ac transitione pereipi. Jain si nulla Deorum est snliditas et cmiiientia, nihil interest, iitrura de Deo an de hippocentauro disputetiir, meritoque Dii ad eas coufonnationes animi refernntur, quos motus inanes appellant. Quod si imaginibus Deorum pulsantur animi, quanquam tota res nugatoria est; tarnen species dnutaxat objiciuntiir animis, non antem cor cas beatte tint, ant aelerna?, etsi vel maxime contiuenter ferantur: nam illain Icomniav, h. e. a-qnilibritatein Epicnri, qua, quia natura morlalis sit, nt etiam immortelle sit, effici pntat, pprabsuida est ; quod, ra aiimta, eodem inodo colligi potest, quia homines in terra nasruntnr, etiam in aqua nasci, et bnjusmodi absurda pliira, Beatus autem rnni sine virtute nemo esse pouit, nulla autem sine actione virtue ; nee otiosi illi Dii rase possunt beati. Ñeque vero voluptate corpórea «ti possunt, in qua summum bonuiii Epicurus ponit; neque una doloris vacuitas aut assidua fVliciiati* snap cogitalio beatos eos efficere potest. Et, cum semper pnUenlur incuisione alomorum, et imagines ex ipsis semper (fflnsnt, non possunt non internum timere, quod beatitudini pl им' répugnât, cap. 37-41. Qnoniam vero otiosos Deo* introducnnl Epicurei, nullam iтгuni bumanariim coram habentes, nihil boulines juvanles; omnem sanctitatrm, et adversus Deos pietatem, quanquam veibis ponunt, tau.eu re tollnnl. cap. 42. sqq.

[graphic]

i. 1. [Ed. Aid. p. 2.] Сим rnultee res in philosophia nequáquam satis adhuc explicatae eint.1 tum perdifficilis, Brute, (quod tu minime ignoras) et perobscura quaestio est de natura Deorum : qnae et ad agnitionem animi pulcherrima est, et ad moderandam religionem necessaria. De qua* tarn variae sunt doctissimorum hominum, tamque discrepantes, sententiae; ut magno argumento esse debeat, causam, id est, prineipium, philosophia?, esse inscientiam,b prudenterque Académicos * a rebus incertis assensionem

[ocr errors][merged small][merged small]
« PoprzedniaDalej »