Obrazy na stronie
PDF

cum humilitcr dcraisseque sentiret. IX. Quam bene, non quaeritur: constanter quidcm certe. Itaque mihi placeré non solet, consequentia reprehenderé, cum prima concesseris. Hic autcm, elegantissimus omnium philosophorum et eruditissimus, non magnopere reprehend i tur, cum tria genera dicit1 bonorum: vexatiir autem ab omnibus, primum in eo libro, quem scripsit De Vita Beata,0 in quo multa disputât, quamobrem is, qui torqueatur, qui crucictur, bcatus esse non possit. In eo etiam putatur dicere, in rotam beatam vitam non escenderc. Non usquam * id quidem dicit omnino: sed, quae dicit, idem valent. 25. Possum igitur, cui concesserim, in malis esse dolores corporis,' in malis naufragia fortuna;, huic succensere dicenti, non omnes bonos esse beatos, cum in omnes bonos ea, quae ille in malis numerat, cadere possint? Vexatur idem Thcophrastus et libris et scholis • omnium philosophorum, quod, in Callisthenep suo, laudarit illam sententiam,

Vitam regit44 fortuna, non sapientia. Negant ab tillo philosopho quicquam dictum esse languidius. Itccte id quidem: sed nihil intelligo dici potuisse5 constantius. Si enim tot sunt in corpore6 bona, tot extra corpus in casu atque fortuna; nonne consentaneam est,

c Disputationibus.

[ocr errors]

plus fortunan), quae domina rerum sit et externarum ct ad corpus pertinentium, quam consilium, valere? 26. An malumus Epicurum imitan ?7 qui multa praeclare saepe dicit: quam enim sibi constanter convenienterquc dicat, non laborat. Laudat tenuem victum. Philosophi id quidem ;8 sed si Socrates aut Antistbenes' diceret, non is, qui finem bonorum voluptatem esse dixerit/ Negat, quenquam jucunde posse vivere, nisi idem honeste, sapienter, justeque vivat.' Nihil gravius, nihilIO philosophia dignius; nisi idem hoc ipsum, honeste, sapienter, juste, ad voluptatem referret. Quid melius," quam 'fortunam exiguam intervenire sapienti V Sed hoc isne dicit, qui, cum dolorem non modo maximum malum, sed solum malum etiam dixerit, toto corpore opprimi possit doloribus acerrimis tum, cum maxime contra fortunam glorietur 7 27. Quod idem melioribus" etiam verbis Metrodorus,* ' Occupavi,' inquit, 'te, Fortuna, atque cepi: omnesque aditus tuos interclusi, ut ad me aspirare non posses.' Praeclare, si Aristo15 Cuius,'

'Philosophe quidem ea oratio conveniens est, sed conrenientior esset si ab Socrate out Antisthene habere tur, non ab Epicure, qui finem bonorum voluplattm esse dixerit.

[ocr errors]

aut si StoicDS Zeno diceret, qui, nisi quod turpe esset, nihil malum duceret. Tu vero, Metrodore, qui omne bonum in visceribus medullisque condideris, et definieris, summum bonum firma corporis affectione, explorataque spe '4 contineri, fortunas aditus interclusisti? Quo modo? isto enim bono,J jam cxspoliari potes. X. 28. [p. 234.] Atqui1 his capiuntur imperiti: et propter hujusmodi sententias, istorum hominum est multitudo. Acute autem disputants* illud est, non, quid quisque dicat, sed quid caique dicendum sit, videre. Velut, in ca} ipsa sententia, quam in hac disputatione suscepimus, omnes bonos semper beatos volumus esse. Quid dicam* bonos, perspicuum est: omnibus enim virtutibus instructos et ornatos, cum sapientes, tum viros bonos, dicimus. Videamus, qui dicendi sint beati. Equidom hos existimo, qui sint in bonis, nullo a dj une to malo. 29. Ñeque ulla5 alia huic verbo, cum beatum dicimus, subjecta notio est, nisi, secretis malis omnibus, cumulata bonorum complexio. Hanc assequi virtus, si quicquam praeter ipsam boni est, non potest: aderit enim malorum (si mala ilia ducimus)6 turba quaedam, paupertas, ignobilitas, humilitas, solitudo, amissio suorum, graves dolores corporis, perdita valetudo, debilitas, сазcitas, interitus patriae, exilium, servitus denique. In his tot et tantis, atque etiam quae plura possunt accidere, potest esse sapiens: nam base casus importât, qui in sapi

—14 Codex linns Oxon. lumma c. a. explórala spe; D explorataque tape; Lamb. conj. explorataque eju$ spe.—IS D U x '<"" bona. Actulum, jam explorari potes E. jam expoliare potest Reg. aliique codd. uude Dav. Uto te ta bom jam exspoliare poteit.

Cap. X. 1 Atque i { a x + 1-8. Oliv. Мох, illorum hominum Argent. IS 11. Erasm.—2 Acute diiputantis codex uons Oxon. Mannt. Lamb.—3 Vtlut ea Venet. 1481. Beroald. Argent. 1511. Eraam. ipsa omittunt Crat. Victor.—4 Quod dicam Reg. Quos dieam Venet. 1480. Beroald. Argent. 1511. Erasm. Crat. Manut. Lamb. Mox, turn sapiente» Reg. Bern. 1. Argent. 1511. Erasm. Crat. Victor. Manut. Lamb. Lall. Wolf. Schutz. Grell, tum itlarcu bono» E f. eise dicimus a.—5 Nec ulla edd. antiquiss. Ciat. Manut. Lamb.— ü lia Qrjruh. margo ed. 1584. Gebh. seqq. dicimus edd. antiquiss. Victor. Crat. Mannt. Lamb. Mox, pro suorum Col. habet carorum. Paulo post, Venett. 1460. 1481. Beroald. Argent. 1511. Erasm. Crat. Victor. Manul. Lamb. Gebh. distingunnt, servitus. Denique in his, Ire. Deinde, (atque etiam plura potsunt accidere) Reg. Vat. Bern. 1. ed. vet. Bonh. Lall. Wolf. Schulz. atque plura possunt accidere cod. Schotti; at qua etiam pl. p. accidere Col. ad entern potest incurrere. At si ea mala sunt, quis potest praestare, sapientem semper » beatum fore, cum vel in omnibus his uno tempore esse possit? 30. Non igitur facile concedo, ñeque Bruto meo, ñeque communibus magistris," ñeque veteribus8 illis, Aristoteli, Speusippo," Xenocrati, Polemoni, ut cum ea, qua; supra enumeravi, in malis numerent, iidem dicant, semper beatum esse sapientem. Quod si 9 titulus bic delectat insignis et pulcher, Pythagora, Socrate, Platone dignissimus ; inducant animum, ilia, quorum splendore capiuntur, vires, valetudinem, pulchritudinem, divitias, honores, opes contemnere," eaque, quae his'° contraria sint, pro nihilo ducere: turn poterunt clarissima voce profiteri, se ñeque fortuna? Ímpetu, пес multitudinis opinione, пес dolore, ñeque paupertate terreri, omniaque sibi in sese esse posita, ñeque esse quicquam extra suam potestatem, quod ducant in bonis. 31. Namque et haec Ioqui, quae sunt magni cujusdam et alti viri, et eadem, quae vulgus, in malis et bonis numerare, concedí nullo" modo po

* Quod si delectat insignis hic et pulcher sapient is titulus, Pythagora, Socrate, et Platone, qui bona corporis et fortuna contemnebant, dignissimus, animo statuant contemners tires, taUludinem, i¡c. et ilia omnia quorum splendore capiuntur.

qua etiam pl. p. accidere Dav. de conjectura Lambini.—7 Reg. Argent. 1511. Victor. Dav. Orell. semper sapientem.—8 Argent. 1511. Erasm. Victor. Dav. Orell. пес veteribus.—9 Ita e codd. aliquot Gebh. Quo« si reliquat edd. etiaro Orell. Statim, et Platone codex nnus Oxon. cum edd. ante Gebh.— 10 Crat. contemnere, qucrque his. Мох, contraria sunt duo codd. Oxon. Venet. 1481. Beroald. Erasm. Crat. Victor. Mannt. Schutz. Orell. tunc poterunt ... fortuna ictibus Venet. 1480. neque multitudinis o. neque dolore Lamb, пес paupertate Reg. Venet. 1480. Argent. 1511. Erasm. Crat. Victor. Dav. Orell. Heinde, яге esse quicquam Reg. Venet. 1480. Dav. Orell.—11 Ita Ellens. 2. Reg. Lall. Wolf, in ed. pr. et Orell. Nam hunc et hac l.... nullo codd. aliquot Oxon. et Venet. 1480. Neque hunc et hac l. ... nullo alii codd. Venet. 1481- Beroald. Argent. 1511. Erasm. Crat. Manut. Lamb. Dav. in ed. sec. Nec hunc et hac l. ... ullo Reg. et Victor. Neque enim et hac l. ... ullo de

NOT;E

° Communibus magistris] Antiocho lam tenait: snecessit Xenocrates,

et Aristoni, qui communes Bruti et philosopborum severissimus: huic

Ciceronis magistri fnerunt. Polemon, ex adolescente perdito fnc

* Speusippo] Tres Piatonis in Аса- tus philosophas. Horat. 'Quaere, fa

demia snecessores. Speuàèppus, ejus ciasne qnod olim Mutatus Polemon i

ex sorore genital, octo anuos »cho- ponas insignia morbif

test: qua gloria commotus Epicurus exoritur, cui etiam, si Diis placet, videtur seraper sapiens bcatus. Hic dignitate hujus sen tent i œ capitur: sed nuuquam id diceret, si ipse se audiret." Quid est enim, quod minus conveniat, quam ut is, qui vcl summum vel solum malum dolorem esse dicat, idem censeat, ' Quam hoc suave est!' tum, cura dolore crucietur, dicturum esse sapientem? Non igitur ex singulis vocibus philosophi spectandi sunt, sed ex perpetuitate atque constantia.

XI. 32. A. Adducis me, ut tibi assentiar.1 Sed tua quoque, vide, ne desideretur constantia. M. Quonam modo? A. Quia legi tuum nuper quartum de Finibus. In со mihi videbare, contra Catonem disserens, hoc velle ostendere, quod mihi quidem probatur,* inter Zenonem et Peripatéticos nihil praeter verborum novitatem interesse. Quod si ita est, quid est causee, quin, si Zenonis rationi consentaneum sit, satis magnam vim in virtute esse ad beato vivendum, liceat idem Peripateticis dicere? rem enim opinor spectari oportere, non verba. 33. M. Tu quidem tabellis obsignatis3 agis mecum; et testificaris,1 quid dixerim aliquando, aut scripserim. Cum aliis isto modo, qui legibus impositis disputant, [p. 235.] Nos in dicm vivimus: quodeumque nostros ánimos probabilitate percussit, id dicimus : 4 itaque soli sumus liberi. Verum

'Potes agere isto modo cum aliis, qui, pactione facta, et impositis disputât ioni certis legibus, disputant. Nos tamdiu aliquam sententiam defendimus, dum dits atiquid probabUius uffirat.

Bentleu conjectura Da», in ed. pr. Wolf, in ed. sec. et Schutz.—12 Venet. 1480. attendent.

Cap. Xi. 1 Duo codd. Oxon. et Venet. 1480. assentiam.—2 Reg. et Dav. probare, quod placet Beotleio. 'Non video qua constructione.' Orell. pro

NOTiE

i Tabellis obsignates] Quando quii nem ecripsisse, ni si quid aliquando,

aliud dicebat ab eo qnod priua dixe- quod non opus esset, ab se esset die

rat, proferebantnr tabulée illiiis manu tum, negare posset se dixisse.

script», qnibus conlineretur quod 1 Testificaris] Verbum judiciale,

prins dixisset. M. Antonius orator pro 'testes facii.' dicere consueverat, se nullam oratio

« PoprzedniaDalej »