Obrazy na stronie
PDF
[ocr errors][merged small][merged small][merged small]

Cap. I. % i Neuis, intuit, quant* cum expeetutume, Cotta, tim te audituTum] Donatas in And r. It. 5. "Needs' pleromqne dicimus ei, quem non redargnere volamos imperil iae, aut ignorantia»; sed qnem faceré volamos, at % clit libenter.' Pmtteratiut ia Projiert. п. 15. 12.

: 3 Si mekereule, in.juit, Fettet] Aut ¡D bis verbis mendam est, an t quidpiam desideratur. Quid si ita corriges, êame hercule, inquit, VeUei, non erit, quo lector offendatur ; subaudietor enim ' paratas Teoio ;' et optime cam seqaealibus sententia convenid. P. Mumut. Restituit Lambióos sic mekereule; qnod polo esse intelligendam hoc sensa, at dicat Cotia, aie eue se paratnni, uti prias dixerat; non ad refellendam, sed ad requirendum qua: minas iatelligebat. Nisi malia ita accipere : sic sane res habet nti ta ais ; теп'ю paratas; oeqae aliter debui, bominem nactos, qui sciat 'apta inter se, et cobaerentia' dicere. Anon, bambino a««entirer; nisi facilior se offerret emendandi rano. Legator t» hercule. Utinam aim paratas, ut me esse ais. Nemi

[graphic][ocr errors]

ta versatur oratio.' Tuieol. i. 46. 'Ita tetra sunt quaedam, ot ea fugiat et reformidet oratio.' Ibid. 'Suis se landibus vita occidens consolari potest.' Arnat bunc dicendi ornatuin Cicero, a poeiis iiiutiiatiim. Anon.

In ilia oratione nobili] Orationem de collegiis intelligit, quam ' aureolam ' vocat infra, cap. 17. Ejus habend» occasionem expouit de Amicit. cap. 25. Daria.

Cap. Hi. $ 7 Mihi quidem ex animo txuri non potest] Lambino exseri, aliis erat placet, aliis eximi, aliis denique exui. Nulla vero fuit ratio, cur bare sollicitarent viri docti ; ea enim inuri dicuntur qua: alte mint impreaxa. Vulgaris est haec metapbora, ut exemplis non egeamus. Plura lamen, si opus est, suppediiabit J. F. Qronovius ad Liv. ix. 3. Huic contrarius est ' exuri.' Videatnr illnd Plauli Rudent. Hi. 4. 62. 'la. Ignem magnum hie faciam. Dm. Quin ut hiimaniim exnras tibi.' Vult igitur Noster, opinionem de Dûs imraortalibos, in ejus animo radices tarn altas egisse, ut nullo modo, ne igne quidem ferroque, possit eximi. Davis.

§ 8 Cur quod (perspicuum in islam partem) ne egere quidem oratione dixitses, quod esset pertpicuum] Ita vulgo. Lambiniis voluit, cur quod in ista parte ne egere quidem, ire. Vulgata sane lectio ferri non potest, licet defenserem nacta sit Pet. Lesealoperium. Sed similes babent labra lactucas. Ut quod res est dicam; voces illa?, iincinis ciiicta?, spongiam merentur. Ipsa loquendi ratio iniperitum fraterculum satis arguit. Davit. Facile doctis quibnsdam viris assentior, qui ilia verba perspicuum in ist am partem ex hoc loco amovenda esse arbitrât! sunt. Vox perspicuum (ut inter illos constat) ex seqnentibus adducebatur: et mihi quidem similiter videntur voces in islam partem adductae esse ex praccedentibus. Sic velim, ut legatur tota sententia: Die igitur,

inquil, quid requirat in islam partem. Egone ? primum illud, cur, quod ne egere quidem oratione dixittts,quod esset perspicuum el inter omnes constant, de ea ipso tarn multa dixeritt Per voces in islam partem intellige sur ce sujet-la, in ista de Diis immortalibiis diapiitatione. Hujus loquendi generis exempla peti possunt ex Rob. Steph. Thesauro. Pearc.

Cap. IV. % 11 Tantas res opinione stultorum judicari, vobit prasertim, qui illos insanos esse dicatis] Omnes homines, praeter sapientem suum, stultos esse Stoici contendebant : et eorum est paradoxuin, wdrrsu robs Лфроras paivtaSai. De eo vide Cic. Parad. IV. Davis.

Cap. V. Homerus] Iliad. Г. 345.

§ 13 Proverbium] Greece sic effertiir: 'f\XnS¿<rrtpa rùv éVl Siypq. Vide Zenobium Cent. II. 17. et Suidam. Davit.

Cap. Vi. § 14 Sequuntur, qua futura sunt] Ante haec verba, textum Ciceronis esse interruptnm nemo eruditns non intelligit, quamvis id quidam imperiti librarii dissimulare voluerint. Sed nihil admodum in hac lacuna esse deperditum videtnr. Lescaloper. Qui Latine dicit,ntniJ admodum, perinde est ac si dicat nihil omnino. Ergo si nihilomnino deperditum est, cur lacunam agnoscit? Anon.

Qui isla intelleda sunt a philosophie debeo discere: prasertim cum isli plurimit de rebut divini (vulgo divinit) mentianlur] Dixerat prius Cotta: 'Riimoribus mecum pugnas, Balbe; ego antem a te (quoniam pbilosophi и te rq ue personam indnimus,) rallones require . . . quis invenit fitsum jecoris i quis cornicis cantum notavit?'. .. Hie eundem urget locum. Qui ista, inquil,intellecta tint, hoc est, quo tandem pacto intellectum sit, atque cognitura, hapc indicia esse ac significationes rernm futurariini, a philosophie debeo discere, quorum est opus proprium ас muniis, mente pres. dos, rallones explicare; non ab ii», quoi tu, Balbe, advocas, vel ribas fabularum, vel di' um cnlloribus: pratertimcum ist i plurimis de теЬы$ meniiantur. Hoc ipsiirn argiimentiini traclatur, de Divinat. II. 14. Si baje apla loco est, conique C¡ceronis instituto ac verbis congruen» expliratio, standora est aucloritate mannscripti codicis regii, omittentis vocem dirinis. El Walkerus ultimain demit litleram, legitqoc ditini. Vide re debnerat, liujiis nominis vim contineri in pronomine iíli, quod eveJvi sic debet : Ii, quos tn laudas, qiiibns credis, quoi mihi objicis. Anon. Divinit, quos liabent vnlgati omnes, ferri non poterat. Vocem tarnen integrem omitiere cum non anderem, Walkeri conjecturam admisi; qua) si non prodest, non nocet. Olivet.

[graphic]

Cap. vu. § 17 Quod Chrysippum Serre aiebai] Forte, qua Chrysippum dicere aiebai; vel in antecedentibus, eodemque illud etiam differentia. Harum emendationuui alteram flagitat oratio. Davit.

§ 18 Quteque in demo pulchra cum putchrUudine mundi comparaba», ei cans (ocias] Delenda videtur copula et. Wopkens.

Qua? a te nudiustertitu dicta mint ] 'Audprnua иупиоччсЬу, lotus enim hie dialogue nno die fingilur habitusVide Fulv. Ursinuni ad n. 29. Duets.

Cap. Tiii. $ 20 Quod nihil in rerum natura] lia dedi, veteres libros secntns; nam vulg. quo nihil exhibent. Davis. Quod offert Davisins, equidem accipiam liberie. Qui tarnen »int libri quos appellat veteres, nescio. Quare duces quatuor meos deserere nolui. Olivet.

Cap. IX. % 22 Лснга conclusio dilatant] Bifficilii locus, et fortasse corruplus; de quo varie conjecerunt docti; alii enim legerunt alii declaravii, alii coarctavit:

fere statueront vocem vnlgatam dilatavil repudiandam ease, excepto Le scaloperio, qui earn reiinuit, sensumqne loci hone voluit esse: Breve argumentum Zenonis ansam tibi dedit ad locum istnm amplificandum. Olim

[graphic]

at поя dilatare locum totum signified eum non satis ilustrare, et in omnibus sois partibns explicare. Sed de hoc nihil certi babeo quod dicain. Pearc. Fortasse hoc vnlt Cicero: hunc locum Zeno explicavit aliquanto fusius, quam solebat. Aliter enim dilatât verbosiis, aliter breviloquens. Anon. Ego illud dilatar it hunc in modum interpretor: sic expresait, nt diUtationis satis ampia? vicem pra>sliterit. Zenonis conclusio sic continebat partes omne« loci illius, de quo hie loquítnr Colla, ut totum ilium locum quasi patefaceret ac panderet. Wopkens.

Cap. X. 24 ÍVi tertiana* quidem febre*] Nisi placeat ilia bambini conjectura, pro qua reponit ne tertiana* quoque J'ebies; lege rte tertiana* item fibres, quod etiam M. A. Mureto venit in mentem. Certe flagitat loci sensus, nl vel banc vel illam etnendationem recipiamus. Darts. Frustra trepidant critici, et ferrnm ignemque adbibent, tibi nihil e»t moibidiim. Quid Cotta dicit i Si omni* qua a rt i t temporibu* ordinem tuum conservant, ditina este ducimus, uti vis: vide (cave,) ne dicendum sit fsbres, si non omnes, tertiana* quidem, et quartana*, divina* est«. Si non omoes, tertians quidem, et quartana?, cerlis temporibus ordinem sntim vant: consequens est ergo, tem esse divinas. Anon.

Cap. Xi. §28 Oratio de . inlia, contensuque nnturt cognatione continuatam] Davisins legit cognalione cant innata. Bene; ut in seqnentibiis hic apparebit. Sed ne sic quidem menda omni carebit locus. Puta Ciceronem teriptisse, Oratio dt convenientia consensuque partium natura, omet cognatione continúala conspirare dicebas. Id vnlgata lectione, si istaa voce» convenientia, consensus, et conipirare de natura, re una, dici роеriot non ineleganter, at illa lectione recepta, ea, quae seqiiiinlur, (nt ¡n próxima nota probaturus sum) non satis defendí possint. Ut vero prompteres ei mus ad reponendain vocem partium, repiitemiis ea quae dicta sunt in и. 7. 'Haec ita fieri, omnibus inter se conrinentibiis mundi partibiis, prefecto non postent,'Лес. Et quae Nester dicit in Academ. i. 7. 'Natura cohaerens et continúala cum omnibus suis partions.' Itemqne ea quae cecinit Virgilios, Georg, п. 483. 1 Sin, has ne possiin naturae accederé partes, Frigidns obsliterit,' Sec. Vnlgatam item vocem guarijure bine exiliare cognoscimns ex iis quae Cotta, simili modo omisso quasi, dixerat in eodem cap. 'Tanta rernui consentiez, conspiran», continúala cognatio, quem non coget,' &c. Ex quo discimui hic scribi debuisse cognatione continúala, et veram lectionem qua* male in quasi mutatam fuisse. Pearc.

Nisi ea uno divino spiritu contineretur] Ex superiore nota discimus legendum esse, nisi ea (se. partes) uno divino spiritu continerentur. ' Ilia vero coharent et permanent natura viribus. Si logamos cum vnlgatis editionibus ea, ilia, coharet, per mattet, tum inepte dicetiir natura cohœrere et permanere cum natura viribus. At si haec omnia ad partes naturae referas recte se habe bit sententia, et Ciceronis cálamo non erit indigna. Sic in it. 7. occurrit, < Nisi ea (potius ' ea-,' sc. mundi partea) uno divino et continúate spiritu continerentur.' Idem.

Ula vero coharet et permanel natura viribus] Veniam baue dabit mihi doctissimus atque humanissimus Peardus, ut nihil matent. An vero, inqtiies, dicit Cotta, naturain cohaerere, et permanere viribus naturae? Dicit

omnino; neqne aliter debnit; earn nempe sententiam defendens, quam exposnit Plinius in ipso ad ita Nat. Hist. Ii. 1. ubi de mundo dicitur: 'Cuneta complexus in se; idemque rerum naturae opus, et re m m ipsa natura.' Itaque natura, nt opus, coba? ret, et permanet, viribus naturae, ut opificis. Si Ii а? с deliramenta percipi animo nequennt, aut verbis explican, id ñeque mirandum est,neqne Christianis dolendnm. Olivet.

Cap. XU. $ 29 Illa anient, qua Сатneadesafferebat] Similia legunturapud Sextum Empiricum adv. Mathem. lib. tx.

Ergo itidem si omne] Ita Vict, et Orut. Sed melius, ni tailor, Man. et Lamb. Et, si omne, lee. Nova enim ratiocinatio est; non superior» concíllelo.

Cap. XIV. Ç 35 Vos autem dicitis, omnem vim esse ignem] Respicit Cotta quae Balbus dixerat, п. 10. 'In illo calido et igneo inest proereandi vis.' Et cap. 12. 'Ex mundi calore motus omnis oritur.' Zeno statuehat ignem esse ' ipsam natnram, quae quidque gigneret.' Acad. 1.11. A non.

§ 36 Quamobrem id quidem commune est de calido: veruntamen videamus exHum] Quasi dicat: Quare quod ad calorem pertinet, id allí proprium non est, ut absque illo animalia vi veré non possiut, sed commune cum 1шmore et spiritu, sine qnibus pariter animantinm vita servari nequit. Lescalop. Frustra laboran! nonnulli, nt voces de calido donent sensu non indigno Cicerone. Buherins reponendum esse censnit quamobrem id quidem commune eis est et calido. Haec conjectura sensiii satisfacit: at ego suspicor voces de calido ex alia parte sententia; (ut saepius evenit) in aliam transiisse. Legendum, puto, quamobrem id quidem commune est; veruntamen de calido videamus exitum. Sen. sus tum demnm erit: Quapropter id est commune iis, de qnibus dixi, ветре humeri el *piritni. at corpora intereant, iii amissi*. Deinde addit Cicero: Veruntamen leqnaronr boc argumentum, quo nli cœperamus, de calido, videamiisqur qnoniodo concludetor. Peorc.

Um Tuliis, opinor, nihil esse animal extrinsecus ia natura atoue mundo, freier ignem. Qui magis, quam prater animant, unde animantium quoque conitet animus, ex quo anima dicitur] Quanquam liic locns non est ex He. raclito peiitns; lotit* tarnen est, nt ita dicam, Heracliteu>, id est, admodnm obscuriis. Quid enim bue pertinet inpriini» boc vocabulnm extrin■Nu.' Adro non pertinet, ut Stoicoroin placitïa penitus adversari videalar; пес enim Sioici voluere nihil esse animal (reí, nt legnnt nonnulli, animale) extrinsecus, sed intríaKcni potius ia «alara atque mundo praeter ignem, quem scilicet rebus omnibus insitnni et innatum tota Рогtiens defendebal, non res extrinsecus ditntaxat allambentem. Que vero sequnntiir, nihilo sunt expeditiora. Qui mngis, quam prater animam. Alii enim voculam qui destituunt, accentu alii notant, alii pronomeii, alii adveibium inlerrogandi faciunt. Nec minas barreo in bis verbis, unde animant ium quoque constet animas, ex quo anima dieitur. Nam cur polius anima ex animo dicaliir, quam animus ex animai cum pra-sertim dixerit Cicero Tnsc. I. 9. 'Ipse autem animus ab anima dictus est.' Conandum nobis est solvere hos nodos, nec desperandnm, Lutetia; pnrsertim, in taato librorum doctissimorumque virornm subsidio. Sic igiiur bic locus exponendus videtnr: i. IIa tultis, opinor: Ea est sentenlia vestra, о Stoici, ot quidem existimo: nihil esse animal extrinsecus in natura atque mundo, prater ignem, id est, ex igne, tanquam ex aclu primo, отпет in und i ■tainas profieisci, ait Aldus Manittius; quod quidem Stoicain ad meu

[graphic]

tern vere dictum est ; hnne anient ad locum, meo quidem jodicio, niions commode; non enim exponit boc extrinsecus, quod nobis hic pracipnnm negotium facessit. Quare nihil propius fait, qnam ut opposilum adverIii и m intrínsecas stibslituerem, sensu quidem longissime dissitnm, sed Uteris affine, propter earn, quam dixi, causam. At cnm repugnaret oninis codex, vêtus perinde ac recens, ipseqne adeo ab omni novitate abhorrèrent, quod ornait Tiillii censor retinuerat, retinendum esse dnxt extrinsecus, alqne hanc sententiam ita exponendam: Nihil esse animal extrinsecus in natura atque mundo, prater ignem, boc est, nihil eue in omni reгпт natura, et universitate, quod sit ex sese animal, etiam exlrinsecni, hoc est, extra animantium corpora positum, prater ignem, qui quidem 1 ignis ex sese ipse animal est, nulla se alia admiscente natura,' ut paulo inferius habetur; id est, extra отпет aliam naturam, qua; se illi adjungst; uno verbo, simplex et incompositits, ut est in attpera regione. Non aliter intelligi posse putavithoc extrinsecus, vir scientissimus arque, et amantissinius litterariim P. Philippus Lsbbe, quern, pro sua hnmanitate.non piguit nostras identidem and i re conjecturas, et Bottrii adesse conatibus. Verum, ut ingenue fatear, licet commoditts nihil invenerim ; lamen, si hoc voltiit Cicero, (nondum enim mihi liquet) poluit sane verbis apertioribns mentem suam faceré nobis exploratiorem. Sed in eo explanando porro pergamiis. It. Qui magis, quam prater animant? Qnoniodo, inquil, tive qua causa magis vultis nihil esse animal extrinsecus in mundo praeter ignem, quam praeter snimam; hoc est, praeter aèrent, qui spiritu ducitnr? Et vero ipse Virgilios 'pro apiramente animam dicit,' ut auctor est Macrobius in Sonui. Scip. i. 14. ubi et illud Maronis affert,' Quantum ig

« PoprzedniaDalej »