Obrazy na stronie
PDF

Item de Divin. ii. S3. ' Ipsa varietas, quae est propria fortuna, fortunan) esse causam, non natnram esse docet.' Davitla territque vertaaiur] Vulgo versatur; sed bardos est, qui dixerit 'lunam in terris tersar!.' Ea de causa nos scripturam codicis Eliens. et Bon. 1494. repraesentavimus; adeo ut postrema vox de iis sit intelligentda, quaa multo infra lunam, non proco I terras superficie, semet ostendunt. Hoc etiam absque Mss. ope sagaciter odoratus est vir eximios Joan. Clericus. Hujusmodi sunt faces, trabes, aliique ignés aërii, de quibus adi sis Plin. H. N. It. 26. seqq. Oraseis proprieрягЛртя dicuntur; ut observavit Achilles Tatius Isag. ad Pbsnora. cap. 32. Idem.

Cap. XXII. $ 57 Ignem esse artU fitiotmm] Grasce, ПИртецгиАг ¿í<f ßaSífev sis 7<V«ru'. Vide Laërt. vu. IS6. Idem.

Cap. XXIII. $59 Д*опортвтто* Deoi] Sic eos describit Lucr. lib. v. 'Tennis enim natura Deoro, langeque remota Sensibus ab nostris, animi vix mente videtnr.' Eadeoi ratione Xóytp icupirroví appellabat, id est, qni ratione tantum cernnntur. Monogrammum autem appellant pictores id, quod solis lineis informatum ac descriptora est, nullis dum coloribns adhibitis. Hinc 'homines ruonogrammi' per translationem, ut docet Nonius, homines macie prastenues, et quasi decolores. Lamb.

% 61 Turn aulem res ipsa, irr.] Malebat Valkeros legi (am etiam. Videbat sensum; at non meminerat, in particola autem, quando continuât orationem, eandem esse Tim et significationem, ac in partícula etiam. Quod ab iis animadrersum est, qui has excusserunt minntas partes Latinitatis. Anon.

Cap. XXIV. $ 62 Quod in Libero serrant, in Libera non item] Ita edidere Manutii, commode ad intelligen

tiam. Dixerat Cicero, natos Cerere, nominates esse Liberum, et Libérant, 'quod ex nobis natos, liberes appellamus.' Eo significaverat, ut mares 'liberos,' ita feminas olim appellatas fuisse < liberas.' Idcirco addit non sine causa, in uso communi esse adliuc, ut mares appellentnr 1 liberi;' non autem ut fe m i пае nominentur 'libers.' Buher.

Quem quidam rändern esse Quirinum pulant] Erat quidem Romanis in usu, ut Romulus appellaretur ' Qnirinus,' quoniam, ut memorat Cicero, de begib, i. 1. 'Romulus, post excessum suum, dixit Proculo Julio, se Deum esse, et 'Quirinum' vocari.' Нас tarnen fabula erat miiltis fabula; aliis opinantibns 'Quirinum' esse Martern: Servias in /Et), i. 296. aliis Janntn, qni sane Romas dicebatnr 'Janus Qnirinnt:' Macrob. Saturn. I. 9. Ut ut hssc sunt, de Quirine Romulo quae esset opinio Ciceronis, faasc declarant, ab ipso scripta, Offic. in. 10. ubi de carde Remi: 'Peccavit igitur, pnce vel Quirini, vel Romuli dixerim.' Buher. Vide quid e Turnebo annotatuui sit in lib. i. de Leg. cap. 1.

Сар. XXV. $ 64 Qui est idem xp¿roi] Melios legebat Lactantius, Instit. i. 12. quod est idem, quod xpeWr. Hic enim probat, quod proxime dixit, ipso nomine quo Saturnum Grasci appelleront, significan, 'eiim esse, qui cursnni, et conversionem temporum ' contineret. Probat vero explication* nominis: qui enim Latinis Satnrnus, Graséis dicitur Kpims, quod est idem, quod xpims. Quod vocabulum vi ас significatione est idem, ac Xp6vos. Anon.

$ 65 Planiusque alio loco] Si est nobis ad intelligendnm difficilii hie versus, quern ex Ennio describit Cicero; propterea quod solitarium habernos eum, ab antecedentibus consequentibusque avnlsum; quis ausit affirmare, planum non fuisse et apcrtuni Hi, qni librum Knnii integrum legebant? Deinde etiam in verbo inert est »liquid planios, qmm in voce candeni superior» versus. Id, m.

Dicunt ruin, cato fulgente, tenante] Non est ba>c allers fórmala; sedexpliratio illins, Jote fulgente, Unante. Si quosdam babnit Grnteras codicei manuscriptoi, bit carentes quinqué vocibua, dicunt enim, cal» fulgente, tenante; fecit prudenter, quod eos omisit, tamquam mendosos. Hic certe vocibos snblatis, non staret sententia, qua est hnjusmodi: Hune Jovem, caelum eliam augures nostri Diinrupanl; ruin dicunt, Jove fulgente, tonantr; diennt enim rslo, cum diennt Jove. Idem.

Euripidtt oaten, at mulla praelare, tie hoc brtriter] Non dicit Cicero, brevius, qnam Ennius; sed breviter. Poterat sane hoc dici fusius, quam dixit Euripides. Idem.

Cap. XXVI. § 66 Altero .. .fratri] Dr> ea dativi forma vide O. J. Votsium Anal. iv. 6. Davis.

Cap. XXVIII. $ 71 Poterunt intelligi, qui qualesque tint . .. quoi Dru et venerar i, о/с] Sententia est: Poterimus intelligere, qui, qualesque sint Dii, qnos Oeos et venerari, et colère debenins, et qua; ¡Mis imposita sint nomina. Anon.

Cap. XXIX. $ 73 Hettemo die ] Vel Cireronis iurnuoyui.br ajidprnua., vel libra ri i lapsum esse credendum est; non enim hettemo die Vrlleii disputatio cum Cotta instituía fingitnr, sed rodero; atque in ipso secundi libri initio ita contexitnr dialogue, ut nullus dies intercesserit inter Epienreoram et Stoicorum ronfutatioDem. Idem error est in illis lib. ill. * qua? a te nudius tertius dicta sunt; cum docere velles Deos esse.' Sunt antem verba Cotta; ad Balbum, qua: non ' nudius tertias,' sed eodem die fineuntur esse dicta. Credi potest, Ciceronem in animo babuisse tribus libris trium dierum disputationem

referre, et volnisse; плох id mnlaMe, reliclis piioris eogitationis vestigiis. {/rein. Vide in. 7.

§ 74 fa fe uno] Vocem hanc «an alii delent; alii reponendum existimanteiro; alii, omnino; alii denique una. Vulgate lection! favet Wopkro*.

Cap. XXX. $ 75 Ab caque omnia mtlcherrime gerï] Cum prscesserit vox omnee, puto vocem omnia bic delendam esse. Nam in initio cap. 32. Cicero dixerat, ' sequitur, nt doceam omnia snbjecta esse natura?, eaqne ab ea pnlcberrime geri:' ubi vox "ea' in posteriore parte eentenlim respicit ad vocem 'omnia' in priore: eo modo, quo eenseo vocem 'res,' qua? prscesserat, liic Mibintelligendam esse. Hanc vrro conjectn. ram si quis amplectatur, necease est ut legal in fine bujus sententia? eat este generalas, scilicet, eas res. Vulgo legnnt earn eist generatam; sed nullo sensn, si has voces ad natura« tcnticntem referantur. Pearc. Ego, hate olim Gallice interprelatua, sic intrllexi, ut doctissimns Pearcius. Neque enim videbatur Stoicns, cni natura a?terna est, potuisse dicere, banc esse generatam. Hodie tarnen eadem non est mihi sententia; et cum Stoicns dicit ab animantibns principiis nattiram esse generatam, id opinor sibi velle, naturam e principiis animantibus constare, hoc est, non esse vim quandam sine ratione, sed esse ralionis participera. Quse obscura, fateor, bic sunt ex brevitate dicendi : sed mox rap. 32. explícala dilueescent. Ottret.

Cap. xxxi. | 79 Eadem Veritas] Id est, eadem cognitio veritatii. Cum sit tarn varia bonis scriptoribus acceptio veritatii, поп video quo alio sensu dici commode posait, 'eandem esse veritatem in Diis, qnas est in hominibus.' Ha?c autera vocis potestas, tanietsi non est primaria, non est tarnen in probata auctoribus, inque commuai sermone Infrequent. Tullios Acad. II. 7. ubi Lticullns adversos novam Academism disputât, non aliter nomen veritatis acripere potuit in his Liiculli verbis: 'lia est maxima in sensibu» Veritas, si et sani sunt,' 4e. Non aliter Fabius, cum ex qtiornmdam sententia, quam non penitns improbat, docet zu. 1. posse virnm bonum aliquando 'verilatem enferre jndici.' Non aliter, qua; vulgo jactatnr paiœmia, 'Veritas est filia teniporis.' Tempos enim qiiotidie veritatis, qnae initio latebat, coguilionem parit. Local.

Cap. XXXII. % 82 Nulla columndi mlf] Natura cohatrendi, est vis conjnngeos partes via et ordine dieposit аз, nt in arbore, al in corpore ininialii, ' in qnibus nulla temeritas, sed artis qutedam similitudo apparet.' In gleba, in fragmento lapidis, et aliis ejnstnodi, nulla talis apparet similitudo artis: idcirco dicuntur nnllam habere cobserendi natnram. Anon.

Cap. XXXVI. § 01 Вас animabili, spirabilique natura, cui nomen est aer] Bene animabili, nam adjective nomina sic finita, active quoqne significant, ut multis exemplis probat Jac. Perizonius, in Sanct. Minerv. i. 15. Et confirmât auctoritas Virfilii Georg, i. 93. 'penetrabile frigiis.' Eodem sensu ' aër' dicitur 'animabilis natura,' hoc est, apta animare. Anon.

Si quidem not non quasi Grace loquentem audiamus. Docet idem alio loco] Ut sensus loci planius appareat, censeo sic legendam, et punctis distinguendam esse sententiam, si quidem nos non Grace loquentem audiamus, docet idem alio loco, Ire. Hoc est: Idrm Pacnvius docet alio loco ilium fuisse Orainm, qui hoc dixerit. Deleo istud quasi ante Grace, qoas vox nihil bic ponderis babel, et ex prsecedentibns hoc vidctur temeré adducta esse. Pearc.

§ 92 Vt si mota loco tint] Docti pro mota tentant mota, liane vocem ad terras referentes; vel moti, qnod spectet ad ignés. Nihil anteni vetat, quominus in voce mota intalligas sidéra ; qua» cum appellatione ista tantorum ignium significentnr, quid minim si ¡llnrt masculinum in nrutrum transient > Wapkens.

Cap. xxxix. § 100 Litoribus alludil] Topicornm cap. 7. omnes, praeter Lambinum, editores habent éludent. Hoc vero in loco, alii aliter. Videatur Lclius Bisciola torn. i. Ног. Subsec. vu. 7.

Cap. XM. % 104 Carminibus Arafi] Quae ad illust randa Ciceronis A ratea pertinent, vide infra ad Poemamatnm fragmenta.

Cap. Xlviii. § 124 E <¡uibus pulli orti priants» alunlur ab Us, ut a matribus, a quibus exclusi fotique sunt: deinde cas relinquunt, et effugiunt stquentes, cum primum] Paulo aliter Manutius, ac Lambinus. Sic enim legnnt, ex quibus pulli orti primum aluntur ab Us, ut a mairihus: deinde tas relinquunt, a quibus exclusi, fotique sunt: et effugiunt, cum primum Ire. Recte qnidem, et dilucide; пес tarnen erat cur vox stquentes, quam habent Victoriiis et Orateme, поп retineretur.

Cap. L. § 120 Quid ea, qua nuper, tfc.] Dixerit Balbns, maximum esse ingeneratam animantibus conservandi stii a natura ciisiodiam; hic memora!, ostensa illis esse curandi sanandique corporis ea remedia, qnae homines vix longo post tempore inveneront. Supplenda est phrasis vocibus aliquot, qnarnm absentia Dallam obscuritatrm affert, quoniam facile videt lector eaa abesse. Quid, inquit, annon eas bestias jam inde a primordio norunt adbibentque rallones curandi sui, quae niedicorum ingenia nuper invenere? Nuper d i с o. Etsi enim ante aliquot saecnla eas arte« repererlnt niedicorum ingenia; tarnen potest dici nuper ad m od um reperl«» eise, li ratio habealur loagisaimí temporil, ex quo bestia» illas habent. Habent И ilicet a natura i pea traditai. Anon.

Vomititne сапе», purgare ahoi ibe» JEgyptia curant] Hic locus depravatua mihi rime est; ñeque enim ullam certam structurant, aut íententiam borum Terbnrum esse puto, et in veteribui etiam exemplaribus non parum ab bac diversani lectionem Inveni; quamvia neque in illia etiam ea integra et »in ce ra ait; talis eat lamen, nt indicio eaae po»ait in h ас Vitium sobeaee, et perveraionem aliqnam. Duo sunt remedia, quae medici e belInia, ut ferunt, didicere, et iitraque ad corpora purganda accommodate; unum scilicet vomitus, quod a canibni, cum cos herbula qnadam perpurgari conspexissent, acceperunt; alteram, clyster, ab ibi jEgyptia, videntes earn marina aqua per inferiores partes ее ablnere. Exponebat igitur ea nunc Cicero; sed in bac, quam beberán», acriptnra confusa sunt et pertúrbate omnia. Itaque reclina esse pata vi hnnc locum, quemadmodnm in priacis libria eat, describiré. Victor. Fortasae ita corrigendum, Vtmitione cane» purganlur; alvo »e ibes JEgyptia curant. P. Manul. Sic realitui, scripture velería vestigia secutii", romiiione et dejectione purgare, ex ea quod romitione cane», aleo te ibes, Ice. Nam vulgata lectio, ев' mitieme cmi» purgare, alto» ibe» JEgyptia curant, mendosa eat. Sed in re perspicua quid opus est exemplis, prssertim in promplu positisr Ita, quae desuní, supplenda sunt. Nam perspicne dicit Cicero, medicos reperisse, non vomitione canes purgare; neque alvo ibes jEgyptia» se curare; (nam etiam qui non erant medici, baec viderunt) sed rationem pnrgandi per vomitionem et alvi dejeclionem; ex eo quod canes et ibes his duobus diversis modis se curant. Lambinu»,

Hanc lectionem repraesentant Lincoln, et Pal. pr. romitione cours, purgutione auttm alto» ibe» JEgyptite curant. Qua; cum non ex omni parte sincera videalor, scribo, romitione cane», purgatieme autem alti te ibe» JEgyptia curant. Davis. Ego vero principes quatuor editores, qnibns fidem obligaveram, hoc in loco deaerui, et Davisianorum Mas. lectionem recepi. Olivet.

Cap. ы. § 127 Aut radicibu» a terra, aut ttirpibus continerentur] Radix variis fibril, ас quasi rarnulis per terra» se diffundit: atirps radici truncum committit. G. J. Vottiut in Etymolog.

$ 138 Eoque teptum fingit animal] Excusai proecipuaa edition**, eratque in omnibus látase lectio; neque abibant Mes. nostri. At non video cur non potius rescribí debeat cetptum. Orul. Equidem nullus dubito, quin legendum ait cetptum. Hoc olim verbum Gallico verbo reddidi; nec tarnen in contextnm liodie introducán). Licet enim audaciori esse interpret'!, quam editori. Olivet.

Cap. Liv. § ISS Accepta sunt : oris vivaque ex parte] Manutius et Lambinu» edidere qua accepta sunt ore. is atraque ex parte tonsillas atlingens, è(C. Et ita legerim, qnamvis Victoriaoi, Oruteríani, nostrique codices a recepta lectione non abeant. Doris.

Cum depulsum et quasi detrutum cibum accepil, depetlit] Quia base ferat in scriptore tarn culto, quam eat Tulliusí Mérito sane Oruterus ea non sine vitio esse statuit; sed nec ille, nec ullus alius operam ei tollendo dedit, multo minus reperit medicinan». Mihi reponendum videtur, cum depulsum et quasi detrutum cibum accepit, glutit. Hoc certe verbum ' guls,' vel 'œsophage' (sic enim capiendus est 'stomachus') optime coovenit. Da cut.

§ ISO Qua constant fere e nervi»] Legendum constat, ut est in manutctipto, ut ad oleum referai iir. Ursin.

Cap. Lv. Tum spiritu dilatant] Deut se, qnod est in antique, tum se spiritu dilatant. Idem.

% 137 Coactusque] Aldus nepos eaii'Ucoctusque. Ita et Davisine.

Cap. Lvi. $ 140 Sunt tnim e terra homines non ut incala] E terra homines, scilicet oriundi, ait Lescaloperiiis : at id Balbus dizerat paulo ante, cum usus esset vocibus ' humo excitatos.' Interim ferri non potest, ut voces e terra conjungamiis cum íncola atqut habitaient: hoc vidit Davisius, legitqM in terra, nt sensus esset comniodior. Ego aliter locum sanandum esse puto; voces e terra ad superiorem sententiam perttnere arbitrer. Sic igitur hœc et prtrredentia legenda mihi videntur, tit Deorum Cognitionen!, e terra catum inluentes, eapere panent; sunt enim homines non ut incala atque habitatores, Ice. Pearc.

Cap. Lvii. § 14S Quibus, et apertie oculis] Aliter interpnngo, Quibus et apertis, oculis si quid incideret, repelleretur; et oculis ad ce fue, tanquam intoluti quiescerent. Sic arbitror esse constitnendam phrasim.

[ocr errors]

§ 144

plificatur sonus] Quibns naturis i Hoc est, naturalibns qoalitatibus; doritie qnalis est in corneólo in; etflexuosa obiiquitate. Le

Cap. I.viii. s) 148 Et in vocis, et in (iswnusi, nenorumque cantibus... et recis genera permulta] Si quis ba>c cogitet, rhecum, opinor, ceosebit Ci* er ron em non bis de ' voce' in enden sentenlia locntnm esse; statnetque priora verba et sa eocis locnm non suuin occupasse. En totuni locum eo modo, quo scripsisse Ciceronem credo, Auriumque item est admirabile quoddam artificiosumque judicium; quo judicatur et in tibiarum nervorumn, interval

et funditur] Ducit vox principinm a mente. Quid est enim vox humana? cogitatio, ut ita dicam, sono restita. Antm.

Qua sonos eocis distinctes, et presaos efficit] Presses non vagos, ас aparsos, sed qui verba syllable juncia component. Potest hoc vocabiiliim nsiirpatuiu esse alibi fortasse alio sensu: hic tarnen quam vim habeat, declarant ea qua; sequuntur, Cum et ad dentes et ad alias partes pellit oris. Idem.

Nostri] Stoici.

Nares cornibus iis, Ire.] Cur non dixit nares cornuum eorum, tec. nam etiani io-miirvt deinceps ¡miles casus; linguam ptectri s i mili m; chordarum denles; nam cornuum eorum, tec. Notandna igitur locus, cujus símilem me apnd Lacre» tinni reperire et notare memini lib. IV. snb extr. Lamb.

Cap. Lxiii. § 159 Férrea tum vero prole»] Нл с sunt ex A rato conversa. Cap. Lxv. $ 16$

te] Omnium codicum, praeter quam Lambiniani, lectio ita fert. Qua? qui» dem emendationem videtnr aliquant postulare, at non tantam, meo certe judicio, qnantam affert Lambinns. Sic enim leges apnd eum, imo in ipso Ciceronis contentn, quem censor ¡lie ani* castigationibiis paolo confidentius ¡niplere solet: Multa sape res ex animi sententia, et utilitates parta. At quid necease est tarn mnlta immntare, cum addita praepositinncula duntaxat nna reslitnat huic loco sensiim et nitorem? Quid opus legere animi, ubi hominum Irgimus? Licet enim Cicero, et alii passim Latini scriptores dixerint ex animi sentenlia, tarnen ssppe quoque omiserunt illnd animi,

« PoprzedniaDalej »