Obrazy na stronie
PDF

XXXIV. 122. [p. 25.] Et quoniam officia non eadera disparibus aetatibus tribuuntur, aliaque sunt juvenum, alia seniorum; aliquid etiam 1 de hac distinctione diccndum est. Est igitur adolescentis,* majores natu vcreri, eXque bis deligere óptimos et probatissimos, quorum consilio atque auctoritate nitatur. Ineuntis enim aetatis inscitia senum constituenda et regenda prudentia est. Maxime autem haec aetas a libidinibus arcenda est, exercendaque in labore3 patientiaque et animi et corporis; ut eorum, et in bellicis et in civilibus officiis, vigeat industria. Atque ctiam, cum relaxare ánimos, et dare se ♦ jucunditati volent, caveant intemperantiam; meminerint verecundia?: quod erit facilius, si in ejusmodi quidem rebus majores natu intéresse velint. 123. Senibus autem labores corporis minuendi,5 exercitationes animi etiam augetidee videntur; danda vero opera, ut et amicos, et juventutem, et maxime rempublicam, consilio et prudentia quam plurimum adjuvent. Nihil autem magis cavendum est senectuti, quam ne languori se desidiœque 6 dedat. Luxuria vero, cum 7 omni aetati turpis, tum senectuti feedissima est: sin autem libidinum ctiam intemperantia accesserit, duplex malum est; quod et ipsa senectus coneipit dedecus, et facit adolescentium impudenüorem intemperantiam. 124. Ac ne illud quidem alienum est, de magistratuum, de privatorum,

Cap. XXXIV. 1 Bern. 4 omittit etiam. Idem moi oniittit est.—2 Est igitur adulescentis officium Bern. 4. Igitur adolescentTM tit Bern. S. exque iis Bern. 2. Petr. 1508. ex hisque Gotli. Magnol. Mannt. Facciol. ex litis ipsis eligere Bern. 5. diligtre Bern. 2. 4. consilio, auctoritate Basil, inscientia senum Bern. 4. Lamb. Petr. 1508. Orasr. instituenda Conj. Farciol. est prudentia Bern. 3.—3 Facciol. txtrctnda in labore. Statim, patientiaque animi Bern. 3. et cit. officiis Magnol. Manut. Gra?v. et in civ. rebus Bern. 3.— 4 Bern. S oniittit se. Мох, quidem omittunt codd. aliquot, Lang. Lamb, probante Gernli. si ejusmodi quoque rebus Magnol. Mannt, si in ejusmodi quoque rebus Beier. rolunf intéresse Bern. 3. Orell. nolint intéresse Bern. 1.2. retint intéresse Bern. 4. Basil, al. probante J. F. Heusing.—5 Bern. 4. Basil. tninuendi sunt; Bern. 5. Magnol. Mannt, sunt minuendi.—6 Basil. Magnol. Mannt, desidiaque se. Pro dedat Bern. 4 babet det.—7 Luxuria г ero tum Basil, tum etiam senectuti Bern. 3. si autem Bern. 4.5. etiam libidinum Bern. 1. 2. 3. Lamb. Petr. 15G8. Pearc- Orell. probante Beier. et libidinum Bern. 5. Magnol. Manut. etiam omittunt Bern. 4. Basil, accessit Bern. 1. 2. 3. 4. Basil. Petr. 1568. est oniittit Bern. 4. dedecus concipil Bern. 1. 2. 3. 4. Вач [de civium,]8 de peregrinorum officiis dicere. Est igitur proprium munus magistratus, intelligere, sc gerere' personam civitatis, debcreque ejus dignitatem et dec us sustinere, servare leges, jura describere, ea fidei sua; commissa meminisse. Privatum autem oportet,0 aequo et pari cum civibus jure vivero, ñeque submissum et abjectum, neque se efferentem : tum in república ea velle, quae tranquilla et honesta sint: talem enim et sentiré bonum civem, et dicere solcmus. 125. Peregrini autem et incolae" officium est, nihil praeter suum negotium agere, nihil de alieno anquirere, minimeque in aliena esse república curiosom. Ita 11 fere officia reperientur, cum quaeretur, quid deceat, et quid aptum sit personis, temporibus, aetatibus. Nihil est autem, quod tarn deceat, quam in omni re gerenda, consilioque capiendo, servare constantiam.

XXXV. 126. Sed quoniam decorum illud 1 in omnibus factis ct dictis, in corporis denique motu et statu, cernitur, idque positum est in tribus rebus (formositate, ordine, ornato, ad actionem apto), difficilibus ad eloquendum (sed satis erith intelligi); in his autem tribus continetur cura

sil. Virtor. Lamb. Vet r. 15G8. Orell.—8 Schutz, cum codd. aliquot de privatorum civium. Л'осг. de prieatorum delevit Wolf, de civium nncis inclusif soins Ernes Ii.—0 Bern. 2. я m. pr. et Magnol. sese gerere. Mox, serrnrrque legte Bei n. 3. et ea fidei Bern. 5. Basil. Facrinl. et fidei Virtor. meminisse commista Vetr. 1608.—10 Prie, vero oportet Basil. Prit-, oportet autem Bein. 4. пес se eff. Vetr. 1508. Foceiol. et honesta sunt Bern. 1. al. et Gernli. solemne et sentiré bonum с ire m et dicere Bein. 1.2.3.4. Basil, plerique ар. Heusing. Lamb. Vetr. 1508. et sentiré et bonum cirem dicere solcmus Bern. 5. Magnol. Mannt.—11 Peregrini a. atque incala; Bern. 1. 2. 4. Basil. Virtor. Vearc. Housing. Bern. Nobb. Grell, nihil de alio quinqué Bern. Basil. Magnol. Mannt. Lamb. Vetr. 1608. Heining. Gernli. Schulz. Orell. intiuirere Bern. 2. 3. 4.5. Basil. Victor. Magnol. Mannt. Lamb. Facriol. Gernli. esse in uliena Bern. 1. 2. 3. 4. Basil. Victor. Heiising. Gernli. Brier.—12 ¡laque Bern. S. Basil. Vaulo po»t, in omni re agenda Hern. 3.

Слр. XXXV. 1 Bern. 3. illud decorum; Vetr. 1508. nmittil illud. Mox, factis, dictis Bern. 1. 2. 3. 4. Victor. Lamb. Vetr. 1508. Heusiug. Gernh. Beier. Nobb. Orell. statu et motu Bern. 4. difficilius Bern. 5. Victor. Magnol. Manut. Lamb. diffkili Bern. 4. difficile Basil, sed facile satis trit Basil.

NOTiC

h Sed satis erit] Ant tottim il- «ut recipient!a lectio, sid satis facile lud,difficilibus ad eloquendum, sed satis erit intelligi. erit intelligi] expiingeiuluni ceuseo;

etiam illa, ut probemur ils, quibuscum, apud quosque, vivamus; his quoquc de rebus pauca dicantur. Principio, corporis nostri magnara natura ipsa videtur habuisse rationem; quae formara nostram, reliquamque figuram, in qua esset species honesta, earn posuit1 in promtu: quae partes antera corporis, ad naturae necessitatem datae, aspectum essent deformem habiturae atquc turpem, eas contexit atque abdidit. 127. Hanc naturae tara diligentem fabricara imitata est hominum verecundia. Quae enim natura occultavit, eadem omnes, qui sana mente sunt, reraovent ab oculis; ipsique necessitati, dant operara, ut quam occultissime pareant: quarumque* partium corporis usus sunt necessarii, eas neque partes, neque earum usus, suis nominibus appellant: quodque faceré turpe non est, modo occulte ; id dicere obsccenum est. Itaque ncc aperta actio rerum illa.— rum4 petulantia vacat, nec orationis obsccenitas. 128. [p. 26.] Nec vero audiendi' sunt Cynici,' aut si qui fiierunt Stoici paene Cynici, qui reprehendunt et irrident, quod ca, quae turpia re non sint, nominibus ac verbis flagitiosa

sed salis facile erit Bern. 5. sed satis facile poterit Lamb, sed faciliuserit Bern.

3. ut probemur his Bern. 1. ut p. ab iis Bern. 5. Magnol. Manul. Lamb, et apud quosque Graev. Facciol.—2 Bern. 4. posait earn; Graev. et Pearc. omittunt earn. Slatiin, autem partes Bern. 5. Victor. Magnol. Mannt. Lamb. Pearc. Facciol. ac turpem Lamb. Graev. atque formam Bern. 1. 2. 5. Basil, Victor.—S Petr. 1568. quarumcumquc. Мок, (игре пом turpe est Bern. 2. поп est turpe Bern. S. non turpe est Bern. 4. Basil. Magnol. Mannt, non turpe modo id fiat occulte Bern. 3,—4 Itaque tue actio rerum illarum aperta Bern. 2. 3.

4. 5. Basil, omnes codd. Heuaingeri, Magnol. Mannt. Orell. Itaque nec actio aperta rerum illarum Bern. 1. Lamb. Petr. 1568. nec oratio obscœnitate Gud.3. Mannt. Facciol. Gernh.—5 Nec vero deaudiendi Bern. 4. peine isti cinici in eoclem códice, quœ re turpia Bern. 3. Petr. 1568. Graev. Pearc. Gernli. Beier. Orell. re omittunt Bern. I. 2. 4. 5. Basil. Victor, non sunt Gnd. 1. 5. Victor. Mannt. Gernh. Orell. morions ас verbis Bern. 3. nominibus ac omittunt Bern. 1. 2. 4. 5. Basil. Victor. Magnol. Mannt. Lamb. Petr. 156S. Pearc. Facciol. Bern. Nobb. Orell. fiagitiosa dicamus Bern. 1. 2. 4. 5. Victor. Magnol. Mannt. Lamb. Petr. 1568. ft. dicimus Basil, re turpia sunt Bern. 3. turpia sunt Bern. 1. 2. 5. Victor. Gernh. Beier. sunt omitlit Bern.

Not*:

< Cynici] 'Airb Kvvbs, canis: qnod tia, viam quadraginta stadiorum sinmore canum, et obvium quemqne gnlis diebns faciebat: primi ab ¡lio allatrarrnt, et in propatnlo obscœna fuere Diogenes, Synoparus; Crates, qoapqiie agerent. Anctor sertae An- Thebanus ; Menippus, Phoenix. tisthenes,qui, Socratis audiendi gra

ducamus; illa autem, quae turpia sint, nominibus appellemus suis. Latrocinan, fraudare, adulterare,6 re turpe est; sed dicitur non obscœne: liberis dare operam, re honestum est, nomine obscœnum: plu raque in earn sentcntiam ab eisdem contra verecundiam disputantur. Nos autem naturam sequamur; et ab omni,7 quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus. Status, incessus, sessio, accubitio, vultus, oculi, manuum motus, teaeant illud decorum. 129. Quibus in rebus duo maxime sunt fugienda ;8 nequid eficeminatum aut molle, et nequid durum aut rusticum, sit. Nec vero histrionibus oraloribusque ' concedendum est, ut iis bcec apta sint, nobis dissoluta. Scenicorum10 quidem mos tantam habet veteri disciplina verecundiam, utin scenam sine subligaculo k prodeat nemo. Verentur cnim, ne, si quo casu evenerit, ut corporis partes queedam aperiantur, aspiciantur non decore. Nostro quidem more, cum parentibus púberes filii, cum soceris" generi, non lavantur. Retinenda est igitur" hujus generis verecundia, pracsertim natura ipsa magistra et duce. XXXVI. 130. Cum autem pulchritudinis duo genera sint, quorum in altero venustas sit,1 in altero dignitas; venustatetn rouliebrcm ducere debemus; dignitatem virilem.

2. шрреШмы suis nominibui Bern. 4.—6 Victor. Magnol. Mannt, adulterari. Hie vox dealt in Bern. 4. re omittiint Bern. 3. 4. Basil. Victor. Magnol. Pearr. Mox, pitraque in earn duo codd. Oxon. Facciol.—7 Reg. Aoea. Gra?v. Lall, et опте. Mox, abhorret осе. Bern. S. Graev. abhorret ab ipsa Magnol. Mannt, auriumque comprobalione Bern. 5. a m. pr. Magnol. Mannt. auriumque probatione Facciol. refugiamut Lamb, taño accubalio Bern. I. 2. J. Basil. Victor. Magnol. Mannt, a. acculiitatio Bern. 4. tcneat Bern. 1. 2. 3. 5. —8 Bern. 3. 4. maxime duo fugienda sunt; Bern. 5. Magnol. Mannt. Lamb. Petr. 166S. Facciol. duo aunt maxime fugienda. Victor, omittit duo. Mor, aut molle aut ne, Ifc. Bern. 5. Magnol. Mannt, aut molle ne, tfc. Goth. Beier. —9 Bern. 3. or«foriou.«rr. Statim, ut hie Bern. 1. 2. 4. Victor. Magnol. iii omittit Facciol.—10 Et icenicorum Bern. 4. mot tantum Petr. 1558. hakt retere rodd. et edd. vett. item Orell. habuit a retere Magnol. habet a reten Mannt, «fatum habet ut diiciplina verecundia Bern. 2. retere omittit Basil, ut in icena Magnol. Manut. Petr. 1568.—11 Magnol. Mannt, cum soceris quidem. —12 Retinenda igitur est Bern. 1. 2. 3. 4. Victor. Heiising. Gernh. Orell. Cap. XXXVI. 1 Beier. sit venustas; Bern. 5. Facciol. Gernh. est reatutoi.

SOT/E

Subligaculo] Velnm erat quo pudenda tegerentnr, sic dictum quod sub tut ligare In r.

[graphic]

Ergo et a forma removeatur omnis viro* non dignus ornatus; et fauic simile vitium in gestu moluquc caveatur. Tiam et palaestrici motus saspe sunt1 odiosiores; et histrionum nonnulli gestus inepti non vacant offcnsione ; et, in titroque genere, quae sunt recta et Simplicia, laudantur. Formas autem dignitas coloris bonitate tuenda est: color/ exercitationibus corporis. Adhibenda est praeterea raunditia 5 non odiosa, ñeque exquisita nimis; tant um quae fugiat agrestem et inbumanam negligentiam. Eadcm ratio est babenda6 vestitus; in quo (sicut in plerisque rebus) mediocritas optima est. 131. Cavendum est autem,7 no aut tarditatibus utamur in gressu mollioribus, ut pomparum ferculis1 similes esse videamur; aut in festinationibus suscipiamus nimias celeritates; quae cum finnt, anbelitus moventur, vultus mutantur, ora torquentur : ex quibus magna significatio fit, non adesse constantiam. Sed multo etiam magis8 elaborandum est, ne animi motus a natura recédant: quod assequemur, si cavcbimus, ne in perturbationes atque exanimationes iucidamus ; et, si attentes ánimos ad decoris conservationem tenebimus. 132. Motus autem animorum' duplices sunt; alteri cogitationis, alteri appctitus. Co

Mox, debemus ducere Bern. 3. dicere debemus Bern. 5. Victor.—2 Bern. 5. rire omnis. Statim, et motu cur. Bern. 4.—3 Nam et p. m. sunt веере Bern. 1. 2. 4. Lamb, Petr. 1568. Orell. gestus nonnulli Bern. 3. ineptiis non vacant, ombso offensionr, Bern. I. 2. 4. 5. Basil. Virtor. Magnol. Mannt. Lamb. Peir. 1568. Pearc. Facciol. et utroque Bern. 2. a ni. pr. Magnol.—4 Bern. 4. color tuendus; Victor, colorque. Actutnm, exercitatione Victor.—5 Adh. praterea m. est Bern. 1. 2. 4. Victor. Heusing. est omittit Bern. 3. пес exq. Bern. 3. 4. Basil, neque nimis exq. Lamb, nimis omittit Petr. 1408. tanlumque fugiat Bern. 2. 3. 4. 5. et humanam Pair. 1568.—6 Eadem r. habenda Bern. 1. probante Brier. £. r. habenda est Bern. 3. est post optima dersl in eadem cod.—7 Car. autem Ы Bern. I. 2. 3. Basil. Hensing. Oernli. in ingressu cum codd. aliquot Lamb. Petr. 1568. Heusing. Gernli. Schutz. Beier. Nobb. Orell. vt similes pomparum fercvlis Bern. 5. Magnol. Mannt, ut p. f. esse similes Basil, ne in festin. Bern. 4. anbelitus motetur Bern. 3. Orar». Facciol. —8 Sed multo magis Bern. 3. quod assequimur in eodem cod. Paulo post, ad decori Victor. Magnol. Mannt. Lamb. Petr. 1568. Hate et si ... tenebimus suspecta sunt Facciolalo.—9 Motus animorum autem Bern. 4. autem omittit

NOT/E

1 Pomparum ferculis] In qnibns sa- velutqni Ctirrebat fugiens hostem, era et simulacra lentissimo incessti persaepe velut qui Junonis sacra fercircumferebantur. Horat. * Sa?pe ret.'

« PoprzedniaDalej »