Obrazy na stronie
PDF

gestis quanquam imperium Lacedaemonis? dilatatam putatur; tamen ne minima quidem ex parte Lycurgi legibus et disciplinas conferendi sunt. Quinetiam, ob has ipsas causas,8 et parentiores habuerunt exercitus, et fortiores. Mihi quidem neque, pueris nobis, M. Scaurus? C. Mario, neque, cum versaremur in república, Q. Catulus * Cn. Pompeio, cederé videbatur. Parvi' enim sunt foris arma, nisi est consilium domi. Nec plus Africanus, siugularis 13 et vir et imperator, in excidenda Numantia reipublicae profuit, quam eodem tempore P. Nasica privatus, cum Ti. Gracchum interemit: [p. 16 ] quanquam haec quidem res non solum ex domestica est ratione: attingit etiam bellicam, quoniam vi manuque confecta est: sed tamen id ipsum gestum est consilio urbano, sine exercitu. 77. Illud

tutus erat.—7 Lacedœmoniis Bern. 1. 2. 3. 4. Basil. Lamb. Prtr. Grarv. Schutz. Laced œmnniorum Magiiol. Mannt, putatur dilatatum Bern. 4. alii rodd. Gel nil. Orell. dilatum putatur Bern. 4. a m. pr. linde delalum conj. Gronov. dilatatum Lac. putatur Bern. 3. partum putatur Lamb. Facriol. dilatatum omiltunl Bei n. 1.2. Erf. Heusing, cum Lycurgi Lamb. Petr. disciplina Bein. 1.2.4. Erf. Lamb.—8 Quinetiam has causas ipsas Basil, has omiitit Petr. 1568. et paraliure» Bern. S. Magnol. Mannt. Facciol.—9 Parva Bern. 6. Victor. Magno). Mannt. Parti sunt enim Bern. 4. Schutz. Parti enim foris sunt arma, nisi sit consilium domi Beier. Nobb.—10 Nec plus sing. Afr. Basil, excidenda Bern. 3. 4. S. Basil. Victor. Magnol. Mannt. Facciol. Beier. Orell. excindendu Bern. 1.2. Erf. Exscindenda Lamb. Petr. 1508. Grav. Pearc. Heining. Gernb. Schutz, profuit reip. Basil. Mox, rations est Basil. Bern. 1. Victor, sed attingit Bern. 1. Victor, et btllicam Bern. 5. Facciol. enim et bell. endd. aliquot, Magnol. Manut. Petr. 1568. raiin etiam bell. Lamb, enim bell. Gnd. 3. Hensing. Geruh. Schutz. Beier. est gestum Bern. 2. 4. Basil. Heusing. Beier. «fd

[ocr errors][merged small][merged small]

autem optimum est, in quod 11 invadí soleré ab improbis et invidis* audio:

Cédant arma togae, concédât laurea laudi. Ut enira alios omiltam, nobis rempublicam gubernantibus, nonne 11 togae arma cessereî Neque enim1' in república periculum fuit gravius unquam, nec majus otium. Ita consiliis diligentiaque nostra celeritcr de manibus audacissimorum civium delapsa arma ipsa,+ cecideruut. Qua; res igitur gesta,J unquam in bello tanta? qui triumpbus conferendus? 78. Licet enim mihi,16 Maree fili, apud te gloriari, ad quem et haereditas bujus gloriae, et factorum imitatio, pertinct. Mihi quidem certe vir abundans beb licis laudibus, Cn. Pompeius, multis audientibus, boc tribuit,'7 ut diceret, frustra se triumphum tertium ь deportaturum fuisse, nisi, meo in rempublicam beneficio, ubi triumpharet, esset habiturus. Sunt ergo 18 domesticas fortitudines non inferiores militaribus; in quibus plus etiam, quam

id ipium tarnen eit gettvm Bern. 3.—11 Bern. 4 omittit in quod; Bern. S. et Basil, haben! in quo; Mannt. Lamb, in quo me; Reg. Petr. 1568. Lall, in quo intadimt. Bern. 6. ab ineidis et iin¡>rubi$ me audio; Victor. Magno). Mannt. Lamb, etiam ab incidís et improbii. Mox, laurea lingua Bern. 1.4. 5. Victor. Magnol. Mannt. Lanih. Petr. 1568. Facriol. Oernli. Beier. Nobb. laurea ;»oci Bern. 3.—12 Bern. 1. 2. Basil. Victor, omittunt nonne. Statini, arma centre pliirima? edd.—13 Л'« enim Lanib. periculum in rep. Bern. 1.2.3.4. Erf. Lamb. Petr. Heining. Beier. nec majut odium Bern. 5. Basil. Victor.— 14 Gronov. conj. arma impía; voc. ipsa omittit Basil.—15 Bern. 5 omittit gesta. Victor, in bello unquam; Magnol. Mannt. Lamb, est unquam in bell: Victor. Magnol. Manul, quit triumphal.—16 Voc. mihi omittit Mannt, ad quem ha>rediias Bern. 3. gloría hujuí Basil.—17 Bern. 3. atlribuit. Mox, tertium triumphum Bern. 5. Basil. Victor. Magnol. Mannt. Facciol. Schntx. Beier. beneficio in remp. Basil, in rep. beneficio Bern. 5. Magnol.—18 Sunt igitur plnrimi codd. et edd. vett. etiam plus quam Bern. 3. Basil, etiam quam plus Bern. 4.

NOTiE

* Ab ineidis] Ab Antonio, L. Pilone, et Sallustio object um Ciceroni est, qnod luinc versnm, pulso ex urbe Catilina, in lauilem snam evulgasset. De laurea vide, cum de coronii diximns.

b Triumphum tertian] Primum de Africa, occiso Iarba, rege Numidia?, triumphum egit, anno aüatis 24.

praeter leges, nondiim gesto magisIratu; secundum de Hispanis, supéralo Sertorio; tertiuni de Milliridate, reg« Ponti, et Tigrane. Ita triplicem de tribus mundi partibus triumphum egit; primum ex Africa, secundum ex Europa, tertium ex Asia.

in his, operae studiiquc ponendum est. xxni. 79. Omnino illud 1 bonestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur, non corporis, viribus. Exercendum lamen corpus,1 et ita afficiendum est, ut obedire consilio rationique possit in exequendis negotiis, et in labore tolerando. Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura et cogitatione ;5 in quo non minorem utilitatem afferunt, qui togati reipublicae praesunt, quam qui bellum gerunt. Itaque, eorum consilio saepe,4 aut non suscepta, aut confecta bella sunt, nonnunquam etiam illata; ut, M. Catonis, bellum tertium Punicura; in quo etiam mortui valuit0 auctoritas. 81). Quare expetenda quidem magis ests decernendi ratio, quam decertandi fortitude: sed cavendum, ne id bellandi magis fuga, quam utilitatis ratione, faciamus.

Bellum autem ita6 suscipiatur, ut nihil aliud, nisi pax quassita videatur. Fortis vero i et constantis est, non perturban in rebus asperis, nec tumultuantem de grada dejici, ut dicitur; sed pressentis animi uti consilio, nec a ratione discedere. 81. Quanquam hoc animi,8 illud etiam ingenii magni est, prœcipere cogitatione futura, et aliquante ante

Cap. xxni. 1 Omnino enim illud Bern. 5. Magno). Mannt. Lamb. Facciol. —2 Bern. 4. сотри» est; Magnol. Mannt, est corpui. Mpx, est omittnnt ea?dem edd.—3 Honestum autem ... cogitatione suspecta sunt Facciolato: bclln gerunt Basil. Magnol. Mannt. Lamb.—4 Bern. 3. Basil, omittunt sape. Statim, n. autem Mata Victor. Pearc. ut M. Catonis consilio Bern. 5. Mannt, consilio Punicum Basil. Punicum tertium Gnd. 6. Beier.—5 Quare e. magis quidem, omisso est, Bern. S. Basil, fortitude omittnnt Lamti. Pelr. 1568. ne illud Bern. S.—6 Bellum autem et ita Bern. 2.-7 Fortis vero animi quinqué Bern. Basil. Erf. Victor. Magnol. Mannt. Lamb, пес tumullu Bern. 3. sed prasenti animo uti et consilio Bern. 1. 2. 3. 4. Erf. Victor. Lamb. Pearç. Hensing. Gernh. Schutz. Beier. Nobb. Orell. prasentis animi uti consilio Basil, printouts animi m'ri consilio Petr. 15G8.—8 Q. A. animi est Basil, et aliquando Bern. 1. 2, 4. Magnol. nec committere aliquid Bern. 5. Baeil. Magnol.

NOTiE

c Mortui valuitj Mortnus est Cato fien, 'Scitote,' inqnit, ' fienm lianc

ante Carlliaginis excidinm, sen finem tertium ante diem ex arbore decerp

tertii belli Pnnici, qiiod tarnen Mio tarn Cartilágine; tarn prope a mûris

aiictore siisceptum «st; snadente habemus liostem.' Itaque excidium

enim Nnsica ne Carthago deleretur, urhis suasit. Cato, producta apud patres prscoce

[ocr errors][ocr errors][graphic]
[ocr errors][graphic][ocr errors]
« PoprzedniaDalej »