Obrazy na stronie
PDF

géras, magnas illas quidem, et maxime utiles, [p. 14.] sed et vehementer ardaas, plenasque laborum et periculorum, tum vitae, tum multarum aliarum rcrum, quae ad vilarn pertinent. 67. Harum rerum duarum ' splendor omnis et amplitude (addo etiam utilitatem) in posteriore est: causa autem, et ratio efficiens magnos viros, est in priore: in eo enim est* illud, quod excellentes ánimos, et humana contemnentes, facit. Id autem ipsum cernitur in duobus, si et* solum id, quod honestum sit, bonum judices, et omni animi perturbationc liber sis. Nam et ea, quae eximia plerisque et praeclara videntur, parva ducere, eaque ratione stabili firmaque contemnere, fortis animi magnique6 ducendum est: et ca, quae videntur acerba, (quae multa et varia in hominum vita fortunaque versantur) ita ferre, at nihil a statu naturae discedas, nihil a dignitate sapientis, robusti animi est, magnaeque constantiae. 68. Non est autem consentancum,7 qui metu non frangatiir, eum frangi eupiditate; nec, qui invictum so a labore praestiterit, vinci a voluptate. Quamobrem et hœc8 videnda, et pecunia; fugienda cupiditas. Nihil enim est tarn angustí animi, taraque parvi, quam amare divitias; nihil honesties, magnificentiusque, quam pecuniam contemnere, si non habeas; si

Victor, animo affectui. Mox, sed ut veh. Bern. I. 3. 4. Basil. Erf. Magnol. Mannt. Heining. Gernli. Beier. Nobb. Orell. et oniillunt Victor. Lamb. Petr. 15GS. cum rile Bern. 1.2. Erf. Victor. Lamb. Petr. 15G8. Gtev. Píate. Facciul. tum causa tita Bern. 5. Magnol. Mannt, tum multarum rerum Bern. 2. 3. Erf. Victor. Magnol. Mannt. Lamb. Heining. Geruh. Schutz. Brier. multarum omittit Bern.4. Petr. 15G8. tum multar um causa rerum Bern. 5. Baúl.—S Harum duarum rerum Bern. 3. duarum omittit Basil, omnis amplitude Bern. 1. 2. 3. 4. Petr. 1668. omnia amplitude est Bern. Magnol. Mannt, omni« amplitude est animi Basil. Slatim, est Bern. 2. 5. Victor. Magnol. Manul, lîeier. in priore est Victor, est oinillnnt Bern. 1. 3. 4. Lamb. Petr. 1SG8. Orell.—4 In eo est enim Bern. 1. 2. 4. Elf. Hensing. Oernb. Beier. Nobb.—

6 Bern. 1. 2. 5. Basil, et si; Bern. 3. et et si. Mox, et ab omni quinqué Bri n. Basil. Erf. Victor. Magnol. Manul. Lamb. Petr. 15G8. Hensing. Oernb. Schulz. Beier. Orell.—6 Bern. 3. et magni; Basil, esse magnique. Actntnni, dicendum codri. aliquot, Magnol. Manut. Beier. quorum multa Bern. 5. discsdot, nihilque Bern. 3. hoc robusti Bern. I. Lamb. Petr. 1SG8. Carriol, est omittit Bern. 2. robusti animi hoc est constantia, omisso magnaque, Bern. 4.—

7 iVon est cons, autem Bern. 4. qui se invictum Bern. 3. rinti voluptate Bern. 5. Basil.—8 Quamobrem ha с Bern. 4. Basil, videnda est Bern.4. videnda sunt Virlor. Pearc. Gernh. vitanda Petr. 15G8. vitanda sunt Bern. S.Magnol. Manut.Lamb. Facciol. nihil est enim Schutz, est omittunt Bern. 2. et Brier, magnificat!Mi. habeas, ad bencficentiam liberalitatemqae conferre. Cavenda est etiam0 gloria? cupiditas, ut supra dixi. Eripit enim libertatcro, pro qua raagiianimis viris omnis debet esse contentio. Nec vero imperia expetenda, ac, potius, aut non10 accipienda interdum, aut deponenda nonnunquara. 69. Vacandum autem est omni" animi perturbatione, tum cupiditate, et metu, tum etiam œgritudine, et voluptate animi, et iracundia; ut tranquillitas et securitas adsit, quae affert, cum constantiam, tum etiam dignitatem. Multi autem11 et sunt et fuerunt, qui, eam (quam dico) tranquillitatem expetentcs, a negotiis publicis se removerint, ad ofiumque perfugerint. In his, et nobilissimi phiIosophi longeque principes, et quidam homines severi et graves, nec populi nec principum mores ferre potuerunt; vixeruntquc nonnulli in agris, delectatip re sna familiari. 70. His idem propositum fuit, quod regibus,^ ut no qua re egerent, ne cui parèrent, libértate uterentur; cujus proprium est, sic vivere, ut velis. xxi. Quare, cum hoc commune sit1 potentiae cupidorum cum iis, quos dixi, otiosis;

Mannt, fi magnifieentiusTiern. 4.-9 Cavenda etiam est Bern. 1.2.4. Erf. Hen»iag.est omit Iii Heier. viris omnibus Petr. 1568.—10 Basil. Magnol. Mannt, ас potius non.—11 Vacandum autem omni est Bern. 1. 2. 4. Basil. Erf. Heining. Oernli. Beier. Vac. est autem omni Schulz. Vac. autem omni animi est Bern. 3. cum cupiditate Bern. 1. 2. Erf. Victor. Pctr. 15G8. el voluptate nimia Reg. Lall. et voluptate et iracundia Gtid. 3. Ascens. Beier. animi uncis inclnsemnt Oernh. et Nobb. ut tranquillitas animi Bern. 1.2.3.4. Erf. Victor. Pearc. Henting. Schutz. Beier. ut tr. animi adsit et sec. Basil. Magnol. Meruit. Petr. 1568. ut tr. adsit et sec. Bern. 5. Lamb, qua afferat Basil. Magnnl. Mannt. Lamb. Petr. 1568. Facciol. qua afferant Bern. 5. qua ferat Bern. 4. turn const. Bern. 3. Basil. Lamb. Facciol. Schutz, cum omittunt Bern. 5. Erf. —12 Multi autem sunt Basil, autem omittit Basil. 4. Mox, removerunt.. perfugerunt plnrimi codi), et edd. vett. qui пес populi Oud. 3. Heusing. Oernh. Beier. Nobb.—13 Magnol. Manut. quod et regibus. Heinde, cui proprium Bern. 5.

Cap. XXI. I Bern.3. lute wit commune. Statlm,eum his Bern. 1.2.4. oliosos Bern. 4. a m. sec. Magnol. Victor, id adipisci Basil, contenti sunt Bern. 3.

Notje

P In agris délectait] Qualis fuit Q. tomserat imperator, ad eosdem jn

Cincinnalns, qui, abaratro ad dicta- vencos et quatuor jugeriim pra-dio

tnram vocatus, nt obiesium ab hosti- lum rediit. Colum. Simile est quod

bus consulem liberaret, eo liberate, de С Fabricio et Cur. Drntato dixi

fascibus confestim depositis, quos mus. festinantius victor reddiderat quam

alteri se adipisci id posse arbitrantur, si opes magnas habeant; alteri, si contenti sint et suo, et parvo: in quo1 ncutrorum omnino contemncnda est sententia: sed et facilior et tutior, et minus aliis gravis aut molesta, vita est otiosorura; fructuosior autem hominum gcneri, et ad claritatem amplitudinemque aptior, eorum qui se ad rempublicam et ad res magnas gerendas accommodaverunt. 71. Quapropter, et iis5 forsitan concedendum sit, rempublicam non capessentibus, qui, excellenti ingenio, doctrinas sese dediderunt; et iis, qui, aut valetudinis4 imbecillitate, aut aliqua graviore causa impediti, a república recesserunr, cum ejus administrandae potestatem aliis, laudemque, concédèrent. Quibus autem talis nulla sit causa,* si despicere se dicant ca, quae pleriquc mirentur, imperia et magistratus, iis non modo non laudi, verum etiam vitio, dandum puto. Quorum judicium, in eo quod gloriam contemnant et pro nibilo putent,5 difficile factu est non probare: [p. 15.] sed videntur labores et molestias, tum offensionum, tum repulsarum, quasi quandam ignominiam, timere, et infamiam. Sunt enim, qui in rebus contrariis parum sibi constent; voluptatem sçverissime contemnant, in dolore sint molliores; gloriam ncgligant, frangantur infamia: atque ea quidem non satis constanter. 72. Sed iis,6 qui babent a natura adjumenta rcrum gerendarum,

5. Basil, et parvo el «i/o Bern. 4.—2 In quo quidem Magnol. Mannt. Facriol. sententia eit Bern. 1.2.4. Erf. Lamb. Petr. 1668. Henning. Gernh. Beier. Orell. molesta eit tita Bern. 3. Paulo post, magnai ret quinqué Bern. Erf. Magnol. Mannt. Lamb. Heusing. Gernh. Beier. Orell. gerendas omittit Bern. I.—S Q. et his Bern. 1. 4. Magnol. Mannt. Lamb, qui excellente Pearc. use dederunt Basil, et his Bern. 1. 4. qui valet, omisse aut, Bern. 4.—4 Bern. S. nulla talis sit causa; Magnol. Mannt. Lamb, talis nulla est causa. Actntum, sed despicere Bern. 4. ad mirentur Bern. 5. Mannt. Facciol. admirantur Victor. Magnol. Beier. his non imdo Bern. 1.4. Magno). Mannt. Lamb.—S Basil. contemnunt... put ant. Siatini, est factu Bern. 2. cum offent. Petr. 1568. et repuis. Bern. 1. 2. 3. 4. Erf. Victor. Heining. Gernh. Srhuiz. Beier. Orell. et tum repuis. Basil.—в Sed his Bern. 1. 2. 4. adjumentum Bern. 3. omni ab

NOT«

ч Vuletudinis] Qnalis fuit P. Scipio, reret,filium L. Panli adoptavit ; atqne Africani majoris filim; qui, cum in- is est P. Scipio .tiuilianus Africanos tirina esset valeliidine, liberisque ca- Minor.

abjecta omni cunctatione, adipiscendi magistratus, et gerenda respublica est. Nec enim aliter aut regi civitas, aut declarari animi magnitude, potest. Capesscntibus autem rempublicam nihilo minus,7 quam philosophis, baud scio an magis ctiam, et magnificentia, et despicientia adhibenda sit rerum humanarum, et ea, quam в аз pe dico, et tranquillitas animi atque securitas; si quidem nec anxii futuri sunt, et cum gravitate constantiaque victuri. 73. Quas eo faciliora8 sunt pbilosopbis, quo minus multa patent in eorum vita, quae fortuna feriat, et quo minus multis rebus egent; et quia, si quid adversi eveniat, tarn graviter cadere non possunt. Quocirca, non sine causa majores motus animorum? concitantur, majoraque efficienda, rempublicam gerentibus, quam quietis; quo magis his et magnitudo animi est adhibenda, et vacuitas ab angoribus. Ad rem10 gerendam autem qui accedit, caveat, ne id modo considered quam illa res honesta sit, sed etiam, ut habeat efficiendi facultatem. In quo ipso considerandum est, ne aut temeré dcsperet/ propter ignaviam,aut nimis confidat,5 propter cupiditatem. In omnibus autem negotiis, prius, quam aggrediare, adhibenda est prœparatio diligens.

jecta Bern. 3. adipiscendi sunt Bern. 6. adipis. mag. sunt Magnol. Mannt. Lamb, ñeque enim Basil.—7 Bern. 1.2. 3. 4. Basil. Erf. Victor. Magnol. Mannt. m'Ait minué. Мох, adhibenda est Magnol. Manut. Lamb. Facciol. probante Schutz, sit rerum adhibenda hum. Basil, rer. hum. quam sape dico, et tranq. Erf. Victor. Magnol. Manut. Petr. Grev. Facciol. Heusing. Schutx. тег. hum. et, quam s. d. animi tranq. cod. Langii, Lamb. rer. hum. et ea, quam t. d. tranq. margo ed. 1681. Pearc. Oernh. Beier. Orell. constantiaque futuri Bern. 6.-8 lia Bern. 1.4. 6. Magnol. Maunt. Lamb. Grœv. Pearc. Facciol. Qua faciliora Bern. 2.3. Erf. Victor. Petr. 1S68. Heusing. Oernh. Beier. Orell. eo unris inclnsit Nobb. patent multa Bern. 6. Basil. Magnol. Mannt. Petr. 1668. Facciol.—9 Basil, animorum motus. Mox, majorque cura efficiendi Bern. 1. Gemli. Beier. Nobb. Orell. majora efficiendi Petr. 1568. majoraque efficienda Magnol. Mannt. Lamb. Graev. Pearc. Facciol. Heusing. Schutz. quo magis Us Bern. 2. 3.4. Basil, est animi Bern. 1. 2. 4. Heusing. Schutz. Beier. Orell. magnitudo animi adhibenda est Basil, est omittit Erf.—10 Ad rempublicam Bern. 4. honesta res Bern.3. res sit honesta Basil, in quo cons, est ipso Bern. 5.

Notje

r Tenure desperet] Dictnm id de • Aut nimis confidat] Ex conficjenPompeio, qui, rictus in Pharsalia, tia Flaminii ad Thrasymenum; ex bellum mari reparare potuit, cum cupiditate pngnandi Varronis apud elasiis integra esset, et Cacsaris Cannas, clades. classe instructor.

XXII. 74. Sed cum plerique arbitrcntur res bellicas majores esse quam urbanas; minuenda est haec 1 opinio: multi enim bella saepe quaesierunt propter gloriae cupiditatem; atque id in magnis animis ingeniisque plerumque contingit, eoque magis, si sunt ad rem militarem apti, et cupidi bellorum gerendorum. Veré autem si1 volumus judicare, multas res extiterunt urbanae majores clarioresque quam bellicas. 75. Quamvis enim Themistocles jure laudetur, et sit ejus Domen,1 quam Solonis, illustrius, citeturque Salamis clarissimae testis victoria?, quae anteponatur consilio Solonis ei, quo prim um constituit Areopagitas;1 non minus prasclarum hoc, quam illud, judicandum est. Illud enim semel* profuit, hoc semper proderit civitati: hoc consilio leges Atheniensium, hoc majorum instituta, servantur. Et Themistocles quidem nihil dixerit,' in quo ipse Areopagum adjuverit; at ille veré, a se adjutum Thcmistoclem. Est enim bellum gestum consilio senatus ejus, qui a Solone erat constitutus.6 76. Licet eadem de Pausania" Lysandroque* dicere; quorum rebus

Cap. XXII. I Basil, hœc est. Мох, sape quasiverunt Bern. 1. 2. 3. 4. Victor. Magnol. Mannt. Lamb. Gern». Pearc. Orell. probante Beier. atque in magnis, omisso id, Bern. 5. Basil. Magnol. Mannt, id plerumque Bern. 5. Magnol. Manut. si tint Bern. 5. Victor, apti et callidi do Hensingeri conjectura Schutz.—2 Verum autem si Bern. 2. Veré si autem Bern. 3. multa res extitert Victor.—3 Erf. nomen ejus. Mox, ei consilio Solonis Bern. 3. hoc pra~clarum Bern. 3. praclarum est hoc q. i. judicandum Schutz.—4 Illud semel Basil.—5 Idem cod. et Victor, dixit. Statin), ipse omittit Lamb, ab se a. Th. Bern. 2. 3. 4. Erf. at ille veré a se dixit a. Th. Lamb, at ille adjuvil Th. Bern. 6. Basil. Magnol. Mannt, at illn rerum est esse a. Th. Bern. 1. at ille reapse adjucit Th. de Uernhardi conjectura Beier. et Nobb.—б Bern, const!

Notje

1 Areopagitas) Sunt qui a Cicerone dissentient, et Institutionen] Areopagi antiquiorem Solone esse velint; et quia Aristoteles Solonem lamlat De Rep. S. quod Areopagi consilium ■ion snstulerit; et quia Piulan bus Solonis legem quamdam allegat, qua ad Areopagi auctorilatem reenrrit; et quia Laërtius, in Vita Solonis, de illa instiliitione nihil habet. De Areopagi judiciorum forma, et ratio

ne nominis, diximns.

0 Pausania] Nobili Laceda?moniorum duce, Cleombroti filio, qui, Mardonio cum ducentis rt amplius Persarnm millibus, ut dictum est, ad Plateas, caeso, Persia iterum in Thracia vel fusis vel fugatis, occupato Byzantio; cum semel atque iterum proditionis et accusants et al>soliitus esset, deniqne conspirationis cum Helotis convictus, in asylum

« PoprzedniaDalej »