Obrazy na stronie
PDF
ePub

quantum in utroque profecerimus, aliorum sit judicium : utrumque certe secuti sumus. 4. Equidem et Platonem existimo, si genus forense" dicendi tractare voluisset, gravissime et copiosissime potuisse dicere; et Demosthenem, si illa, quæ a Platone didicerat, tenuisset, et pronuntiare voluisset, ornate splendideque facere potuisse. Eodemque modo de Aristoteleb et Isocrate "2 judico; quorum uterque, suo studio delectatus, contemsit alterum. II. Sed, cum statuissem aliquid hoc tempore ad te scribere,' et multa posthac, ab eo ordiri volui maxime, quod et ætati

rense Bern. 1. et illud forense dicendi genus Bern. 2.-11 Bern. 5. Magnol. Maput. ed. Petri 1568. genus id forense ; Beier. conj. genus illud forense ; Schutz. forense genus dicendi. Mox, dicere potuisse Basil. quæ a Platone de. sunt in Bern. 1. potuisse facere Bern. 4. facere omittunt codd. aliquot, probante Ernesti.-12 Socrate et Aristotele Bern. 3. delectatus suo studio in eodem cod.

CAP. II. 1 Bern. 1. 3. Erf. Basil. ed. Petri 1568. Lall. Heusing. Gernh. Schutz. Beier. Orell. scribere ad te aliquid hoc tempore; Bern. 2. aliquid hoc tempore scribere ad te ; Lamb. ad te scribere aliquid hoc tempore ; Venet. scri. bere aliquid ad te hoc tempore ; codex unus ap. Gærenz. oniittit scribere, probante ipso ad Fam. IV. 8. et ad Att. xvi. 10. improbante vero Orell. et omit. lont ante multa Bern. 1. 2. 3. 4. Basil. Erf. ed. Petri 1568. Heusing. Gernh. Scbutz. Beier. Orell. ab eo maxim ordiri volui Victor. ab eo exordiri, &c.

NOTÆ

inquit, corpore ægro affectoque cum Sed domo aliquando egressus, ut ad esset ac spe vitæ tenui, rogatus est Platonem, pro more, pergeret; cum ut magisterii successorem sibi dele- populum ad Callistratum, Athenis geret. Scholæ tunc principes erant oratorem, concurrere videret, visum Theophrastus et Menedemus; ille ex est paulum divertere, et experiri an insula Lesbo, bic Rhodo. Petit ad digna auditu tanto properatum Aristoteles, ut vinum sibi exoticum, studio foret. Audivit Callistratum, vel Rhodium, vel Lesbium, quæra- nobilem illam nepi 'Nporoll cansam tur; snum asperum esse et insalubre. dicentem, qua ita captus est De. Quæritur, affertur: tum Aristoteles, mosthenes, at Callistratum jam inde degustato Rhodio, ' Firmum,' inquit, sectari cæperit, relicto Platone. Gell. vidum et jucundam.' Accepto dein.

II. 13. de Lesbio, •Utramque,' ait, 'op h De Aristotele] Isocrate jam sepido bonum; sed suavius Lesbium. niore, Aristoteles pomeridianis schoDiscipali, quasi illa voce successo lis, inquit Quintil. ii. 1. præcipere rem, non vinum delegisset, mortuo artem oratoriam cæpit, noto illo magistro, ad Theophrastum omnes versu ex Philocteta frequenter asus, concesserunt. Gell. XIII. 5.

"Turpe est tacere, et Isocratem pati 6 Quæ a Platone] Platonem quidem dicere.' et Academiam primum sectatus est.

tuæ esset aptissimum, et auctoritati meæ.

Nam cum multa sint in philosophia, et gravia et utilia, accurate copioseque a philosophis disputata ;. latissime patere videntur ea, quæ de officiis tradita ab illis et præcepta sunt. Nulla enim vitæ pars, neque publicis neque privatis, neque forensibus neque domesticis in rebus ; [p. 2.] neque si tecum agas quid, neque si cum altero contrabas, vacare officio potest: in eoque colendo 3 sita vitæ est honestas omnis, et in negligendo turpitudo. 5. Atque hæc quidem quæstio communis est omnium philosophorum. Quis est enim,4 qui, nullis officii præceptis tradendis, philosophum se audeat dicere ? Sed sunt nonnullæ disciplinæ, quæ, propositis s bonorum et malorum finibus, officium omne pervertant. Nam qui summum bonum sic instituit, ut nihil babeat cum virtute conjunctum; idque suis commodis, non honestate, metitur ; hic, si sibi ipse consentiat, et non interdum naturæ bonitate vincatur, neque amicitiam colere possit, nec justitiam, nec liberalitatem. Fortis vero, dolorem summum malum judicans; aut temperans, voluptatem summum bonum statuens, esse certe nullo modo potest. 6. Quæ quanquam ita sunt? in promtu, ut res disputatione non egeat, tamen sunt a nobis alio loco disputata. Hæ disciplinæ igitur, si sibi consentaneve esse velint,& de officio nihil queant dicere : neque ulla officii præcepta firma, stabilia, conjuncta naturæ, tradi possunt,

Si semper idem sentiat, nec se vinci patiatur interdum a natura ; quæ, cum optima parens sit, nihil nisi optimum suadet.

Bern. 5. Magnol. Manut, ed. Petri 1568. Facciol. Gernh. Schulz. et auct. meæ gravissimum Berp. 5. Basil. Magnol. Manut.—2 Bern. 3. tractata. Mox, præcepta sunt et consumata Magnol.—3 Bern. 1. 2. 4. Lamb. Hensing. Gernh. Beier. Orell. in eoque et colendo; Bern. 5. Basil. Erf. Petr. 1568. Facciol, in eoque excolendo. Actatum, sita est vitæ Græv. Pearc. Colon. Schutz. et negli. gendo Bern. 1. 2. 4. Erf. Lamb. Petr. 1568.--4 Quis enim est Victor.5 Eliens. præposteris, probb. Dav. et Pearc, malorum et bonorum Bern. 5. Magnol. Manut. pervertunt plurimi codd. et edd. vett.—6 Grut. bonum insti. tuit, omisso sic; Basil. sic instituit bonum. Statim, ut nullum h. c. v. commer. cium Bern. 4. commercium etiani Basil. Paulo post, vincatur, fit, ut neque Magnol. Manut.—7 Quæ q. i. sint Bern. 1. 3. 6. Victor. Lanıb. Heusing. Gernli. Schutz. Beier. non egeant Bern. 4. sunt tamen Bern. 5. Victor. Petr. 1568. disputata alio loco Bern. 4.-8 Bern, 1. 2. 3. 4. Erf. Victor. Heusing. Gernh. Schutz. relint esse. Statim, nil queant Petr. 1568. aut ab iis ... aut ab iis Orell. aut ab his Bern. 1. 3. utrobique; ab his secundo loco omittit Bein.

nisi aut ab iis qui solam, aut ab his qui maxime, bonestatem propter se dicant expetendam. Itaque propria , est ea præceptio Stoicorum, Academicorum, Peripateticorum : quoniam Aristonis, Pyrrhonis, Herilli, jampridem explosa sententia i est; qui tamen haberent jus suum disputandi de officio, si rerum aliquem delectum reliquissent, ut ad officii inventionem aditus esset. Sequemur " igitur hoc quidem tempore, et hac in quæstione, potissimum Stoicos, non ut interpretes ; sed (ut solemus) e fontibus eorum, judicio arbitrioque nostro, quantum quoque modo videbitur, hauriemus.

7. Placet igitur, quoniam omnis disputatio " de officio futura est, ante definire, quid sit officium ; quod a Panætio prætermissum esse miror : omnis enim, quæ a ratione suscipitur de aliqua re, institutio, debet a definitione proficisci; ut intelligatur, quid sit id, de quo disputetur. 111. Omnis de officio daplex est quæstio. Unum genus est, quod pertinet ad finem bonorum; alterum,' quod positum est in præceptis, quibus in omnes partes usus vitæ conformari

2.-9 Ita propria Bern. 2. Basil. Erf. Lamb. Petr. 1568. Hensing. Gernh. Schntz. Beier. Orell. Mox, et Peripat. Bern. 5. Victor. et A. et Per. Mi. gnol. Manut. Pearc. Colon. 1748. Facciol. et Herilli Bern. 4. 5. Basil. Mignol. Manut. Petr. 1568. explosa est sententia Victor.–10 Sequimur Bern. 1. 2. 4. Basil. Erf. Victor. Heusing. Gernh. Beier. Orell, et in hac Bern. 4.5. Erf. Magnol. Manut. Lamb. Facciol. Paulo post, quoquo modo Bern. 5. Erf. Græv. quocumque modo Basil.-11 Victor, disputatio omnis. Statim, quæ ratione ed. Lips. 1513. Facciol. Beier. Billerb. a uncis inclusit Orell. de quo disputatur Victor.

CAP. III. 1 Basil. alterum est. Mox, est positum in eodem cod. in omit. tit Bern. 2. partes omittit Bern. 3. confirmari possit Bero. 1. 4. 5. Basil.

NOTÆ | Explosa sententia] Eorum sen DewpnTiK), IPAKTIK) altera ; in medici. tentia fuit, in rebus jis, in quibus ni na, altera causas morborum et reme. bil aut honestum aut turpe sit, nul. dia inquirit; altera præcepla tradit lam esse causam cur aliud alii ante. sanitatis : in officio, altera finem boponatur, neque inter eas res quic norum je Dodik@s investigat; altera quam omnino interesse. Cic. De Fin. bene vivendi præcepta continet. 1. v. ubi de Aristone, Pyrrhone, et Θεωρητικήν in libris De Finibus proHerillo plura. Nos ex Laërtio. secutus est, PAKTIKİV hoc loco trac

* Unum genus est] Ut medicinæ, tat. ita officii duplex tractatio ; altera

possit. Superioris generis hujusmodi exempla sunt : 2 Omniane officia perfecta sint? num quod officium aliud alio majus sit ? et quæ sunt generis ejusdem. Quorum autem officiorum præcepta traduntur, ea, quanquam pertinent ad finem bonorum, tamen id minus 3 apparet, quia magis ad institutionem vitæ communis spectare videntur: de quibus est nobis his libris explicandum. 8. Atque + etiam alia divisio est officii: nam et medium quoddam officium dicitur, et perfectum. Perfectum officium, rectum, opinor, vocemus, quod Græci xatópowua,' hoc autem commune xabñxov vocant. Atque ea sic definiunt, ut, rectum quod sit, id perfectum officium esse definiant; medium autem officium id esse dicant, quod cur factum sit, ratio probabilis reddi possit. 9. Triplex igitur est, ut Panætio videtur, consilii capiendi deliberatio : nam, honestumne factu sit an turpe, dubitant, id, quod in deliberationem cadit: in quo considerando sæpe animi in contrarias senten

Victor. Magnol. Manut. Pearc.—2 Bern. 3. Basil. Erf. sunt exempla ; Bern. 1. 2. Victor. omittunt sunt, probante Beier. uncis inclosit Orell. numquid officium Bern. 5. Victor. Magnol. Manut. Petr. 1568. Heusing. Schutz. Beier. Orell. sit post majus omittit Bern. 2. et quæ sint Bern. 1.6. ejusdem generis Bern. 5. Victor.-3 Bern. 1. 4. Basil. Petr. 1568. Schutz. Beier. Orell. mi. nus id; Erf. eminus id ; unde Wunder. sospic. eo minus id, improbante Beier. Mox, nobis expl. in his libris Bern. 3.-4 Atqui Bern. 5. Erf. est divisio Bero. 3.—5 P. quidem off. Bern. 4. P. autem off. Bern. 5. Basil. Magnol. Manut. Lamb. quoniam Græci Bern. 1. 2. 3. 4. Erf. Petr. 1568. commune officium kadikov vocant Pearc. Gerph. Beier. Orell. commune officium vocant Bern. 1. 2. 4. 6. Basil. Erf. Victor. Magnol. Heusing. commune quod ii kalnkov vocant Manut. Facciol. Perfectum ... vocant suspecta erant Facciolato. commune officium, quod ii kaoñkov vocant Petr. 1568. commune off. kaoñkov Mérov vocant Hervag. probante Schutz. hoc autem medium, commune, quod ii Kadikov rocant Lamb. officium delendum putant Nobb. et Orell.-6 Atque, omisso ea, Victor. id officium perfectum Bern. 1. 2. 3. 4. Basil. Erf, Orell. definiant uncis inclusit Pearc. pro quo velint conj. Facciol. id esse dicunt Bern. 1. 2. 3. 4. Basil. Erf. Victor. Magnol, Gerph. Schutz. Beier. Orell.—7 Triplex est igi. tur conj. Beier. nam aut honest. Bern. 1. 4. 5. Basil. factum Bern. 4. aut

NOTÆ 1 Κατόρθωμα] Κατόρθωμα genus est aut pauci ant nulli; posterioris, ut officii, quo, ut in dicendo perfectos humanæ conditioni accommodatio. orator, in capendo perfectos musi ris, longe plures. Nota divisiones cus, sic in agendo vir perfecte bonus officii bic afferri a Cicerone, qui deexistit ; nalikov, quo mediocriter bo finitionem promiserat. Calcagnin. in ni sumus. Prioris generis, homines Disquisitionibus in lib. Ofic.

tias distrahuntur. Tum autem aut anquirunt, aut consultant, ad vitæ commoditatem jucunditatemque, (p. 3.] ad facultates rerum atque copias, ad opes, ad potentiam, quibus et se possint juvare, et suos, conducat id, necne, de quo deliberant : quæ deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. Tertium dubitandi genus est,9 cum pugnare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile. Cum enim utilitas ad se rapere, honestas contra revocare ad se videtur ; fit, ut distrahatur deliberando 1o animus, afferatque ancipitem curam cogitandi. 10. Hac divisione,” (cum præterire aliquid maximum vitium in dividendo sit) duo prætermissa sunt. Nec enim solum, utrum honestum an turpe sit, deliberari solet, sed etiam," duobus propositis honestis, utrum honestius; itemque, duobus præpositis utilibus, utrum utilius. Ita, quam ille triplicem putavit esse rationem, in quinque partes distribui debere reperitur. Primum igitur est "3 de honesto, sed dupliciter, tum pari ratione de utili, post de comparatione eorum, disserendum.

iv. 11. Principio generi animantium omni est a natura tributum,' ut se, vitam, corpusque tueatur, declinetque ea, quæ nocitura videantur, quæque ad vivendum sint necessaria, anqairat et paret, ut pastum, ut latibula, ut alia ejusdem generis. Commune item 2 animantium omnium

turpe Bern. 4. 5.-8 Tum aut anguirunt Petr. 1568. Pearc. Gernh. Schatz. Beier. Tum autem inquirunt Mignol. Manut. inquirunt etiam Bern. 1. 3. 4. 5. Basil. atque ad copias Beier. ad potentias Bern. 4. ac potentiam Facciol. de quo deliberatur Bern, 4.-9 Bern. 2 omittit est. Mox, esse omittunt codd. aliquot.-10 Bern. 3. 5. Basil. Erf. Victor. Magnol. Mannt. Lamb. Peare. Hensing. seqq. in deliberando.–11 Hac in divisione Magnol. Manut. Lamb. Petr. 1568.-12 Bern. 3 omittit etiam.-13 Primum est igitur Bern. 5. Schutz. est delevit Beier. Mox, sed omittunt Bern. 5. Basil. disserendum est, retento priore est, Basil.

CAP. IV. 1 Edd. vett. et Lamb. attributum. Mox, declinet ea Bern. 1. Erf. Lamb. et declinet ea Bern. 4. quæ ei nocitura Bern. 5. Mignol. videntur tres codd. Oxon. Basil. Beier. omniaque, quæ sunt ad viv. necess. Bern. 3. Beier. omniaque quæ sint ad v. n. Bern. 1. 2. 4. Erf. Victor. Magnol. Manut. Lamb. Petr. 1568. Pearc. Hensing. omniaque quæ ad v. sunt n. Gernh. Schutz. omnia quæcumque ad o. sint n. Grat. omnia quæcumque sint ad c. n. Basil. ad videndum Ernesti errore typogr. acquirat Bern. 4.5. Basil. Erf. Facciol. inquirat Bern. 1. 5. Magnol. Manut. generis ejusdem Bern. 3. 4. Magnol. Orell.2 Plurimi codd. et edd. autem. Mox, procreata sint Bern. Delph, et Var. Clas.

Cicero.

3 Y Y Y Y

« PoprzedniaDalej »