Obrazy na stronie
PDF

pete superiora:k Tubuli* de pecunia capta ob rem judicandara: posteriora, de incestu1 rogatione Peducaea: tum haec quotidiana, [p. 75.] sicœ, veneni,? peculatus,"1 testamentorum etiam lege nova" quœstiones. Inde ilia actio, 'Ope consilioque" tuo furtum aio factum esse.' Inde tot judicia de fide mala/ tutelae, mandati; pro socio, fiduciœ;

[ocr errors]

tub hasta «endita; ipse, in carcere publico mortuus, post mortem e carcere raptus est ad scalas Gemonias, tir conaiilatu et triiimplio nobilis.

k Répète iuperiora] Quaestionem de Tubulo habitam an. 612. de qua hace Tulliiis de Fin. lib. II. Cum praetor Tubulin quaestionem inter sicarios exercuisset, ita aperie cepit pecunias ob rem judicandam, ut anno proximo P. Sea'vola, tribunn«plebis, ferret ad popnliiin, velletne de ea re quseri. Vide notas nostras in eum locum.

1 Poiteriora, de incestu] An. C40. Sext. Peducsens, trib. pl. L. Metellum pi.nt. max. totiimqtie collegium pontificum criminatiis est, quod de virginiim Vestalium incesto male judicassent, /Emilia soU damnata, absolutisque Marcia et Licinia. L. Cassius Longinus, Peducaeo rogante, potestate prartoria quaestor extra ordinem factns, judicium de stnpro Vestaliom de integro restituit. Ita Ptedianns.

'" Peculatus] Crimen est quo qtiis publicas pecunias in proprium peculium avertit. Festns tarnen dictum putat a 'pecore,' quod inde milium bujus fraudis esse csperit. Vide Sigonium de Judiciis II. 28. de Leg. Peculatus.

"Lege nova] Leges de testamentis fuere diiplicis generis : antique,quae in XII Tubulin extant; nova*, quae a Q. Voconio Saxa, quae a P. Falci

dio, aliisque, latae. De Voconia dictum de Fin. lib. il. Falcidia restringebat legata, si dodrante excédèrent ;jubebatqne quartan), ad mioui, bonorum partem haeredibns relioqui.

° Ope contilioque] Formula actionis in liominem, quo instigante scelos factum erat. Vide Briseon. de Formnlis, lib. v. Reperitur identidem ilia formula bis dnabns Uteris, O, C, per compendium expressa.

>' De fide mala] Fidem, ul bonam, ita malam, esse posse in tulelii, mandatis, pro sociis, fidnciii, Sec. dicetur de Off. lib. i. Tutela est, 'vis ac potestas in capot liberi, id defendendum eum, qui per aetatetn апаш defenderé se nequit :' mandatuin est 'contractas bon» fidei, de eo, quod fieri sine mercede ronvenit, periculo mandatons exeqnendo, inter (|nos jure civili licet, factns.' Sigon. de Judiciis i. 5. 3. Judicium pro socio, spectat ' omnem actionem forensem, quae nasciturex contractu societatis.' Fidociae contractus est 'quo quis, fide alteráis fretits, dicil causa, id est, per simulationem, rem aliquant illi mancipa!, ea lege, ut eandem postmodnm certo tempore redliibeat ac remancipet.' Fiducie solennia verba, ut de Off. lib. III. habetur, baec erant: 'Uti ne propter te, fidemve tuam, captus fraudatusve Mm.'

reliqua, quae, ex emto, ant vendito, aut8 conducto, aut locato, contra fidem fiunt. Inde judicium publicum rei private? lege Laetoria :4 inde everriculum malitiarum omnium, judicium de dolo malo: quod С. Aquillius/ familiaris noster, protulit; quern dolum idem Aquillius tum teneri putat, cum aliud sit simulatum, aliud actum. 75. Hanc igitur tantam a Diis immortalibus' arbitramur malorum sementem esse factam? Si enim rationem hominibus Dii dederunt, malitiam dederunt: est enim malitia,'" versuta et fallax nocendi ratio. Iidem etiam Dii fraudem dederunt, facinus, ceteraque, quorum nihil nec suscipi sine ratione, nec effici, potest. Utinam igitur, ut ilia anus5 op tat,

ч9Фп*фп*>*+*+п++*Ь$*Ф

Dav. et seqq. venena edd. reit.—8 Ita А В С G H I M N, Pari«. 1.2.3. E О U, Gud. 2. Glog. Red. Dav. et recentt. aut omiltunt edd. vett. Mannt. Lamb, cóndilo Parie. 2. Мох, rei prívala; l. L. i. e. m. o. judicium deatint in Pari». 3. lege Platoria ex auctoritate Tabula: Heracleensis vs. 112. Heindorf. Nobb. OreH. Cf. Marezoll. p. 139. et Beier ad Offic. tom. ti. p. 200. lege Lectorio Jiint. Mannt, unde everr. Schutz.—9 Hanc igitur a Diis immortaübus tantam Mauut. Lamb, matorum sementim Victor, et Boni).—10 Duo coild. Moseri, Ascens. Heindorf. Schutz, eil etiam malilia; margo Venet. 1507. Jnnt. Mannt. Lamb, eil et malilia. Mox, ratio nocendi Med. Elieni. С HIM, Paris. 1. 3. Gnd. 2. Victor. Ascens. Jnnt. Hervag. Dav. iidem aulem Dii Mannt.Lamb. Idem etiam Dü ABC E. Item etiam Dii M N. Nostram lect. exhibent Paria. 1. 2. 3. G H I К, God. 2. Glog. Red. Victor. Ascens. Mars. Thuan. Hervag. Pro fraudem Gud. 2 habet tandem. M facinusque

NOTiE

1 Lege Lmiorin] Laetoria geni con- ubique, prvsertim in Orat. pro A snlarii fuit, dnas in familias divisa. Carina, laudat. Collegam stinm apMergorum et Plancianornm. Non pellat, quia sininl praMuram gessere; extat quis ex illis legem earn tulerit, et videbatur quoque consnlatum cum qua 'cuivia e populo actio permitte- eo petere voluisse, ex Epist. ad Att. batur,' ea enim publica jndicia vo- i. 1. Constitutions formulas primua cabantur, tette Sigonio de Jndiciia protulit de dolo malo, in quibus dolib, il. De comitiis quidem latam lum malum definivit ease, cum aliud legem esse a Caio quodam Laetorio, simulatum, aliud actum est. Iliad una cum Publio Philone, extat in idem de dolo malo judicium, sen defastis Capitolinia ad annum 262. De finilionem, commendat Cic. de Offic. judiciis aittem pnblicis nullius Laeto- lib. Ш. De С. Aquillio plura Rutil, rii lex apparet. Ea lege adolcscen- in Catalogo illnstrium jurisconsultotiuro circnm'criptio, seu frans pupil- rum.

lis facta, coërcita eat. Tull. de Off. • Ilia anus] Nntrix Meileaj, quae in

lib. tit. Ennii tragœdia, quae Medea inscripta

r C. Aquilliut] Cognomento Gallus, erat, et ex Euripide translata, optât

nobili» juriaconsultus. Hune Cicero ut ne unquam fabricate eiset navia

ne in nemore Pelio, securibus Cassa cecidisset" abiegna ad terram trabes; sic istam calliditatem hominibus Diî ne dédissent! qua perpauci bene utuntur; qui tamen ipsi saepe a maie utentibus opprimuntur: innumerabiles autem improbe utûntur; ut donum hoc divinum rationis et consilii, ad fraudem hominibus, non ad bonitatem, impertitum12 esse videatur.

XXXI. 76. Sed urgetis' identidem, hominum esse istara culpam, non Deorum; ut si medicus gravitatem morbi, gubernator vim tempestatis, accuset: etsi hi quidem homunculi; sed tamen ridiculi. Quis enim te adhibuisset, dixerit quispiam, si ista * non essent? Contra Deum licet disputare liberius? In hominum vitiis, ais, esse culpam. Earn dédisses3 hominibus rationem, quae vitia culpamque excluderet. Ubi igitur* locus fuit errori Deorum î nam patrimonio, spe bene tradendi, relinquimus; qua possumus falli: Deus fallí qui potuit?' An ut Sol, in currum cum Phaëthontem filium sustulit? aut Neptunus,* cum Theseus

Respondetis identidem hominum este istam culpam, non Deorum: ted illa responsio ptrinde inepta est, ac ineptus sit medicus, qui quod agrolum non sánaterit, accuset gravitatem morbi, non inscitiam suam ; aut gubernator, qui quod nacis perierit,vim tempestatis accuset, non imperitiam suam: quanquam, non sine excusatione est medicus, cum sit homunculus,qui morbos quidem aliquos sanare possit, sed non eos qui nullum remedium ad mit tant. Sed lamen ridiculus est. Dicere enim jure possit aliquis medico, Medice, quis te adeocasset, nisi gravis esset morbus, et difficile remedium? mor bum igitur aut sanare debuisti, aut conari ut sanaretur. Sed majorem rim habet in Deum illa exprobratio, пес ulla Deo est excusatio. Puteras videlicet earn hominibus dare rationein, qua vitia culpamque excluderet. Non igt. tur Deus errorem excusare suum potest, sicut suum possunt parentes, qui pairtmonia filiis relinquunt spe boni usus; falli quippe Deus non potest, homines posaunt.

[ocr errors]

Argonuitariim qua; tanta mala in Medeam refudit. Vide notas nostras, de Fin. lib. v. in istos versus.

[ocr errors]
[graphic]

Hippolytum perdidit, cum ter optandi* a Neptuno patrc habuisset potestatem? 77. Poëtarum ista sunt: nos autem philosophi esse volamos, rem m auctores, non fab u larum. Atque iie tarnen ipsi Dii poëtici, si scisscnt perniciosa fore illa fjliis, peccasse in beneficio putarentur. Et,7 si verum est, quod Aristo Chius dicere solebat, nocere audientibus philosophes iis, qui bene dicta male interpretarentur; posse enim asotos ex Aristippi," acerbos a Zenonis schola exire; prorsus, si, qui audierunt, vitiosi essent discessuri, quod perverse philosophorum disputationem8 interpretarentur; tacere praestaret philosophis, quam iis, qui se audissent, nocere. 78. Sic, si homines rationem, bono consilio a Diis immortalibus datam, in fraudem malitiamque convertunt; non dari illam, quam dari, humano generi melius fuit. Ut, si medicus sciât, eum aegrotum, qui jussus sit9 vinum sumere, meracius* sumturum, statimque periturum; magna sit in culpa; sic vestra ista Providentia reprchendenda, quae rationem dederit iis, quos scierit ea perverse et improbe usuros. Nisi forte dicitis, eam nescisse.10 Utinam quidem! Sed non audebitis: non enim ignoro, quanti ejus nomen" putetis.

* Nulla dilulum et aspersum aqua.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

XXXII. 79. Sed hic quidem locus concludi jam potest.1 Nam si stultitia, consensu omnium philosophorum, majus est malum, quam si omnia mala et fortuna?1 et corporis ex altera parte ponantur; sapientiam autem nemo assequitur; in summis malis omnes sumus, quibus vos optime cousu 1tum a Diis immortalibus dicitis. [p. 76.] Nam, ut nihil interest, utrum nemo valeat, an nemo possit valere;' sic, non intclligo, quid intersit, utrum nemo sit sapiens, an nemo esse possit. Ac nos quidem nimis multa de re apertissima. Telamo* autem uno versu locum totum conficit, cur Dii homines negligent:

Nam si curent," bene bonis sit, male malis; quod nunc abest.*

Debebant Uli quidem omnes bonos efficere,5 si quidem Dominum generi consulebant. 80. Sin id minus, bonis quidem certe consulero debebant. Cur igitur duo6 Scipiones,7

'Si enim Dii cwrarent nostras, bene boni* tsset, так malis, quod nunc non fit.

Cap. XXXII. 1 Sed hie q. I. e. j. point omisse sunt in M.—2 Idem cod. mala fortuna. Мох, ex altera ponantur parte N. ex alia parle ponantur Ond. 2.—S К nihil interest «(гит an nemo possit valere ; Red. an poait nemo tolere.— 4 lu pleriqiie codd. et edd. recenti. Thelamo E: Telamón К, mareo Venet. 1507. Jitnt. Mannt. Lamb. Мох, totum locum confiât Glog. Red. G, Gud. 2. Parts. 3. totum conficit locum Paris. 1. Pro eur, quod servant Glog. Red. В CHIKMN.t, Parts. I. 2. S. utrum habent G, Gud. 2. E O U, Hetvag. Ascens. Junt. Mannt. Lamb, at A, magnopere probante Moser, cam Mars, et margo Venet. 1507.—5 Glog. Red. Heindorf. Schutz, eßcere bonos.— 0 Car «girar daos Glog. Red. G К, Paris. 1. S. E О U, Hervag. et alias edd. ante Da». Car igtiar duo exhibent А В С H I M N, Gud. 2. Paris. 2. Da».

NOT7E

homines, Tacit. Quid enim durius, ultima brevi; nam Cariatides, pen

quam vivere quasi corporis expers ultima longa, aaltationes erant in

sis; nihil timere, nihil doleré, пес honorem Diana-. Telamón qnoqne

si patria deleatur? que sunt scho* interdum sonat ' lornm,' quod ensem

la> Zenoniear dogmata. et acutum sustiuat -, interdum < Un.

1 Nam «t curent] Apud quem poë- teum ' in minuta coneisuai. tamhseedicatTelamón,obscurnmest: 'Dut Sciptonee] Cnenm et Pobiinaa

dicta puteas ex dolore amisti 6lii aai fratres; quorum ille pater Naeice

Ajacis. Л Telamooe tort* appellata fuit, hic African! Majoris. Uterqna

Telamones ea signa virilis figurar, rao tempore eoasnl ; ambo Hispaniam

quae mutulos et coronas sustinent, legati sinul ohtinnernnt ; ibi Harail

vulgo Termes: ai signa muliebris fi- carem. Magoacm, et Hasdrnbslem

gurm sint, Cariatides vocantur, pen- ad IUilurgnm, Haoaooeaa ad Incb

[graphic]
« PoprzedniaDalej »