Obrazy na stronie
PDF

bus effici cogique possit,s nihil esse, quod sensum habeat, quin id intereat. Etenim ea ipsa, quae sentiuntur, ut frigus et calor, ut voluptas et dolor, ut cetera, cum amplificata sunt, interimunt: nec ullum animal est sine sensu: nullum igitur animal est aeternura. xiv. Etenim aut simplex est natura animantis, ut vel terrena sit, vel ignea, vel animalis,1* vel húmida (quod quale sit, ne intelligi quidem potest), aut concreta1 ex pluribus naturis, quarum suum quaeque locum habeat, quo naturae vi feratur; alia infimum, alia summum, alia medium. Haec ad quoddam tempus cohaerere possunt: semper autem nullo modo possunt: necesse est enim, suum quaeque in locum1 natura rapiatur. Nullum igitur animal est sempiternum.

35. Sed omnia vestri, Balbe, soient ad igneam vim referre, Heraclitum,1 ut opinor, sequentes; quern ipsum non omnes interpretantur uno modo. Qui! quoniam, quid di

Orell.—5 Glog. et Lamb, colligique potsit, Statim, quin intereat Glop. Heindorf. Schutz. Moser, etenim песеш eit ea ipsa . . . amplificata sint, interimant Red. Heindorf. Scbntz. Nobb. intereat : necesse est enim ea ipsa ... amplificata lint, interimant e vestigiis codd. Moser. 'Veram scriptiirani, prorsiisque Tullianam, videtur servasse cod. Olog. quamb. I. saltern sum secutus, etenim ea ipsa, quœ sentiuntur, ut frigus, calor, voluptas, dolor, ut cetera, cum amplificata sunt, interimunt.' Orel), ut frigus, vt calor, voluptas, ut dolor, et cetera margo Venet. 1507. Junt. ut frigus, ut calor, ut voluptas, ut dolor, ut cetera Victor. Mannt. Lamb. Heindorf. Schutz, sicqite Dav. nisi quod et cetera. Deniqtie, aternum est Olog. Red. С G I M N, Gud. 2. Paris. I. 3. aternum'st al.

Cap. Xiv. 1 Ita H, E O U, Mannt. Lamb. Dav. Moser, aut concreta est Ging. Heindorf. Schutz. Nobb. aut concretum margo Venet. 1507. Junt. Victor. Grut. Mox, vi efferatur plurimi codd. et edd. vett. ti afferatur Reg. probante Da», feratur est de conjectura Lambini. quo natura sua feratur volebat Bouli.—2 А В С H I M, Gad. 2. Pari». 1. 2. 3. U, Med. Reg. Victor. Dav. Orell. in suum quœque locum; G ut suum quteque locum; al. in suum quemque locum.—3 Junt. et Victor, quem, probante Dav. qui quid diceret, quonutm Glog. Heindorf, quoniam, quid diceret, quod intelligi, omisse qui, А В СЕН, Paris. I. 2. omittatur »olebat Walker. Mox, vim esse igneam conj.

NOT«

k Vel animalis] Aërea et spirabilis, lime ferrl.' ab anima, quasi Smuot, ventus, est. 1 Heraclitum] Quae naturae prinriSimile est illnd Tusc. lib. I. 'Perapi- pia atatneret, dictum est alibi. Haec cunm debet esse, ánimos, cum e cor- quia obscure tradebat, Skotcuv&s cogpore exceaaerint, sive illa animales, nominatua eat. id est, ipirabilea, aive ignei, in sub

ccret, intelligi noluit, omittamus. Vos autem ita dicitis, omncm vim esse ignem: ¡taque et animantes, cum calor deí'ecerit, tum interire; et in omni natura rerum id vivere, id vigere, quod caleat. Ego autem nun intelligo, quo modo, calore exstineto, corpora intereant, non intereant, burn ore aut spiritu amisso, praesertim cum intereant etiam nimio calore. 36. Quamobrem id quidem commune est de calido :4 verumtamen videamus exitum. Ita vultis, opinor,m nihil esse animal extrinsecus * in natura atque mundo, praeter ignem. Qui magis, quam prœter animam, unde anirnantium quoque constet animus, ex quo anima dicitur? Quo modo autem hoc, quasi concedatur, sumitis, nihil esse animum,6 nisi ignem? Probabilius enim videtur, tale quiddam esse animum, ut sit ex igne? atque anima" temperatum. Quod si ignis ex sese ipse animal est, nulla se alia admiscentc natura, quoniam is, cum incst in corporibus nostris, efficit, ut sentiamus ; non potest ipse esse sine sensu. Kursus eadera dici possunt. Quicquid est enim, quod sensum habeat, id necessc est, sentiat et voluptatem et dolorem: ad quem autcm dolor veniat, ad

[ocr errors]

eundem etiam interitum venire. Ita fit, ut ne ignem quidem efficere possitis aeternum. 37. Quidenim? non eisdem vobis placet, omnem ignem pastus8 indigere? nec permanere ullo modo posse, nisi alatur? ali autem solem, lunam, reliqua astra, aquis, alia dulcibus, alia marinis? Eamque causam Cleanthes affert, cur se sol référât,* пес longius progrediatur solstitiali orbe,90 itemque brumali, ne longius discedat a cibo. Hoc totum quale sit, mox: nunc autem concludatur illud, quod intcrire possit, id aeternum поп esse natura: [p. 67.] ignem autem interiturum esse, nisi alatur; non esse igitur natura ignem sempiternum.

XV. 38. Qualem autem Deum intelligere nos possumus nulla virtute praeditum? Quidenim? prudentiamne Deo tribuemus? quae constat ex scientia rerum bonarum et malarum, et nec bonarum nec malarum.1 Cui mali nihil est, nec esse potest, quid huic opus est delectu bonorum et malorum? quid autem ratione? quid intelligentia? quibus utimur ad earn rem, ut apertis obscura assequamur. At obscurum Deo nihil potest esse. Nam justitia,B quae suum cuique distribuit, quid pertinet * ad Deos? Horainum enim societas, et communitas, ut vos dicitis, justitiam procrea vit. Temperantia autem constat ex praetermittendis voluptatibus corporis: cui si locus in ccelo est, est etiam voluptatibus. Nam fortis Deus intelligi qui potest? in dolore, an in labore,3 aut in periculo? quorum

* Regredialur.

et anima.—8 Margo Venet. 1507. Jnnt. Mannt. Lamb, paítu.—9 Tree codd. Mosen et Victor, orbi.

Cap. XV. 1 Red. omittit et nee bonarum nec malarum, probante Heindorf. —2 Olog. Heindorf. Schulz, quid pertineat. Mox, enim omittit Da».— S Red. et G an in dolore. Actutum, an in periculo А В С О I N, Gild. 2.

NOTiE

° Solstitiali orbe'] Sen trópico. Da- lib. i. inferebat in homine justitiam

plex est, alter Cancri, alter Capri- non esse adversas Deum, qnod bo

corni. De utroque dictum est lib. u. mini cam Deo nulla sit communitas;

P Namjustitia] Ex doctrina Stoi- ex eadem hic iufert, nullam in Deo

cor um, justitiam absque communi- erga bominem justitiam esse, täte esse, posse negantium. Cotta,

Deum nihil attingit. 39. Nec ratione igitur utentem, ncc virtute ulla praeditum, Deum intelligere qui possumus?

Nec vero vulgi atque imperitorum inscitiam ♦ despicere possum, cum ea considero, quae dicuntur a Stoicis: sunt enim illa imperitorum. Piscem Syri4 venerantur: omnc fere genus bestiarum JEgyptii consecraverunt. Jam vero in Graecia multos habent ex hominibus Deos; Alabandum' Alabandi; Tenedii Tenem ;5 * Leucotheam,' quaa fuit Ino, et ejus Palaemonem filium, cuneta Graecia; Herculem, yEsculapium, Tyndaridas: Romulum nostri, aliosque complures, quos, quasi novos et ascripticiosu cives, in cœlum receptos putant. xvi. 40. Haec igitur indocli.

Pari*. I. 2. 3. Olog. Red. et plnrima; edd. auf periculo M.—4 Lamb. imcientiam. Mox, sunt nutem illa, t\c. coiij. Dav. piscem Syrii venerantur Victor.— б Alabandi, Tenedi Tenem codd. aliquot Junt. Victor. Mannt. Lamb. Grtit. Orell. Alabandei, Tenedii Tenem Heindorf. Schutz. Moier. Nobb. Tennem codd. aliquot et Junt. Statim, Herculem et /Esculapium margo Venet. 1507. Junt. unde Herculem etiam, ¿Esculapium de Heindorfii conjectura Schutz. Moser. Romulum nostrum A В H I, Parie. I. 2. Ii O : quos ante aussi uncíainclnsil Orell. deest in M.

NOT£¡

i Piscem Syri] Derce, seu Derceto, nomen Achillis ¡n Tenia templo proDea Syria;, in animal, auperne foe- ferre nefas. Templiim illud a Verre minant, inferne piscem, conversa, direptum est. Cic. Yen-, in. Syriis religiose col i tur; ob eamque 1 Leucotheam] Cad m i Thrharum repiscium esu abstinent. Ovid. Met. gis filiam. Ea Athamantem conjuIV. Seldentia de Dits Syris, et Oy- gem, immisso divinitus furore corraid, reptum, fugiens, sese una cum filio

» Alabandum] Alabandus, Caris, Melicerta praecipitem dédit in mare, те!, ut alii ferunt, Callirboës, vel Ovid. Met. iv. Ipsa post morfema titrinsque lilius, ducta in Cariam, Oraseis ' Leucothea,' a Latinis 1 MaAsiae regionem, colonia, nrbem sibi tufa,' quae prius Ino vocabator: ficognominem condidit, ibique divinii lins a Grsecis ' Pala?mon,' a Lalinis lionoribtu ornatns est. 'Alabandi,' • Portunus,' sive 1 Portumnus,' cœnomen est, non poptili, sed urbis, pit vocitari.

adeoque in genitivo casu; ita et "Ascripticios] Translatnm a re 'Tenedi.' Ea hodie Eblebanda Tur- senatoria: qui enim sine magno eis vocatur, auctore Leunclav. De delectn ad patres conscriptos adjecti ilia Juvenal. Sat. tlf. ' Hic Andró, fiierant senatores, ascriplitii dicti ¡lie Samo, hic Trallibus, aut Ala- sunt. Inter Deos Romanorum rebandis.' Vide nonniliil infra de Ala- cense Jannm, Saturnum, Picttm, bando. Fannttm, Latinum, &c. De quibus,

• Tenem] Cycni filium, ab Achille de Nat. Deor. lib. I. occisum, ut refer! Plutarchus. Hinc

Quid vos philosophi?' qui meliora? Omitto ilia: sunt enim praeclara. Sit sane Deus ipse mandas. Hoc credo illud esse1

Sublime candens, quem invocant omncs Jovem. Quare igitur plures adjungimus Deos? quanta autcm est eorum multitudo? Mihi quidem sane multi videntur: singulas enim Stellas numeras Deos; cosque' aut belluarum nomine appellas, ut Capram, ut Nepam, ut Taurum, ut Leonem; ant rerum inanimatarum, ut Argo, ut Aram," ut Coronam. 41. Sed, ut haec concedantur, reliqua qui tandem non modo concedí, sed omnino intclligi possunt? Cum fruges, 'Cererem;' vinum, 'Liberum' dicimus, genere nos quidem sermonis4 utimur usitato: sed cequem tarn amentem esse putas, qui illud, quo vescatur, Deum credat esse? Nam quos ab hominibus pervenisse dicis ad Deos, tu redde* rationem, quemadmodum idem fieri potuerit, aut cur fieri desierit; et ego discam libenter. Quomodo nunc quidem est, non video, quo pacto ille,y

Cap. XVI. 1 Quie tero philosophi E. Quid philosophi? ros qui meliora G. пит utiliora Glog. La, nnde Heindorf, пит meliora; Paris. 3. cumutiliorat A a m. pr. quid meliora.—2 Hie credo id esse Rig. Hoc credo id esse Glog. Нас credo id esse Paris. 3. Hoc omne illud sublime, tfc. M. Hoc credo illud sublime esse candens Paris. 1. quem vocant Mannt. Jovem omnes M.—3 Glog. a m. pr. margo Venet. 1507. Junt. Mannt, «маме. Tum,numeratis . . . appellutis e tribus codd. Heindorf. Schutz. Moser. Pro tit Nepam, quod servant tres codd. Oxon. cod. TJrsin. E O U, Uav. seqq. ut Lupam habent А В С G H I N, Paris. I. 2. i|/, Mare. Ascens. Thnan. Hervag. Junt. Victor. Mannt. Lamb, ut Lupum Glog. Red. Paris. 3. La, Gud. 2. aut rerum animarum A. aut rerum inanimarum CHI, Paris. 1. Victor. Lamb. ' Hand displicet; attanien 'inanimate* sine hac varietate est in Gernhardi Laelio ^ 68. ' inanima' ibi dédit Bfierin.' Orell. ut Argon C, margo Venet. 1507. Mannt. Lamb.— 4 Glog. Red. Heindorf, genere quidem serments nos; Schntz. genere quidem nos sermonis. Cod. Uff. et Venet. 1507. oniittnnt nos. 'Statim, esse pulamus editiirns erat lieindorf. e Glog. si opera? sapientiores paruissent.' Orell. —5 Codd. aliquot, Victor. Manut. Lamb. Grut. reddes; Grnt. conj. redde, sis, non improbante Heindorf, quemadmodum id fieri Glog. Red. G H I M, Paris. 1.

NOTJE

[ocr errors][merged small]
« PoprzedniaDalej »