Obrazy na stronie
PDF

universus non est Deus, ne stellae quidcm, quas tu innumerabiles in Deorum numero reponebas; quarum te cursus œquabiles aetemique dclectabant; nec, mehercule, injuria: sunt enim admirabili incredibilique constantia. 24. Sed non omnia, Balbe, quae cursus certos et constantes babent,' ea Deo potius tribuenda sunt, quam naturas, x. Quid Chalcidico Euripo0 in motu identidem reciprocando putas fieri posse constantius? quid freto Siciliensi ? d quid Oceani fervore illis in locis,e

Europam Libyamque rapax ubi dividit unda? Quid? œstus maritimi, vel Hispanienses vel Britannici, corumque certis temporibus vel accessus vel recessus, sine Deo fieri nonne ' possunt? Vide, quseso, si omnis1 moius, omniaque, qua? certis temporibus ordincm suum conservant, divina dicimus, ne tertianas quidcm febres, et quartanas, divinas esse dicendum sit, quarum reversione et motu quid potest esse constantius 1 Sed omnium talium rerum ratio reddenda est: 25. quod vos cum faceré non poteslis, tanquam in arain, confugitis5 ad Deum.

omitlunt Mannt. Lamb.—9 Codd. aliquot haben! tel serrant. Мох, potius, quam natura tribuenda sunt margo Venet. 1507. Mannt. Lanib.

Cap. x. 1 Ernetti conj. non, quod placet Orellio; minime habet Red. non»if omitlunt Glog. et Schutz.—2 Orell. et al. omnes. Statin), dirina dacimus Lamb. Grut. Actiitiim, ne tertianas avoque febres Lamb. Schulz. Мокг. Orell. ne t.itemfebres conj. Mutet, quidem omittenduni censet Heindorf.—

NOTiE

[merged small][ocr errors]

Et Chrysippus tibi acute dicerc videbatur, homo sine dubio versutus, et callidus: (versutos eos appello, quorum celeriter mens versatur; callidos autcm, quorum, tanquam raanus opere, sic animus usu concalluit.)f Is igitur, 'Si aliquid est,' inquit, ' quod homo efficere non possit, qui id efficit, melior est4 bomine. Homo autem haec, quae in mundo sunt, efficere non potest: qui potuit igitur, is рюеstat homini. Homini autem praestare quis possit, nisi Dens? Est igitur Deus.' Haec omnia in eodem, quo illa Zenonis, errore versantur. 26. Quid enim sit melius, quid prasstabilius, quid inter naturam et rationem intersit, non distinguitur.* Idemque, si Dei6 non sint, negat esse in omni natura quicquam homine melius. Id autem putaro quenquam hominem, nihil homine esse melius, summte arrogan tiae censet esse. Sit sane arrogantis, pluris sc putare quam mundum. At illud non modo non arrogantis, sed potius prudentis, intelligere, se habere sensum et rationem; haec eadem Orionem et Caniculam » non habere, [p. 65.] Et, 'Si domus pulcbra sit, intelligamus earn doininis,' inquit,8 'aedificatam esse, non muribus. Sic igitur mundum Deorum domum existimare debemus.' Ita prorsus existimaren!, si ilium asdificatum,» non (quemadmodum docebo) a natura conformatum, putarem.

xi. 27. At enim quœrit apud Xenophontemg Socrates,

3 Codd. aliquot et Victor, confugislis.—i Red. Junt. Crat. Heindorf. Moser, quicquid id efficit melius eut ; Glog. quod id efficit, melius est ; Mannt, effecit. —5 IS. tribus codd. Moser, dislinguit, uti volebat Ernesti.—G Idemque si Dii Heindorf. Schutz. Мох, verba, nihil homine esse melius, suspecta sunt Davisio.—7 Ita Pall. Med. Glog. La, Paris. S. Gild. 2. E U f, Lamb. Dav. seqq. et rationem et orationem, hac eadem et Caniculam margo Venet. 1507. Jnnt. Mannt. Orionem omittunt codd. aliqnot et Victor, orationem et niculam A. orationem pro Orionem В С H I N, Paris. 1. 2.—8 Glog. Red. Heindorf. Schutz, inquit, dominis.—9 Ita G, Paris. 2. 3. tedificatum esse Glog. aliique codd. Heindorf. Schulz. Moser. Statim, docebo, natura, Ice. A M E, Paris. 2. confirmatum ABCGEOIM, Paris. 1. 3. Tüuan.

NOÏ\ffi

'Usu concalluit] Dednctum a 1 cal- mentum est eolornm callnm.' lo,' quae cutis est usn facta diirior. e Apud Xenophontem] CommentaNotnm est illud Anacharsidis, de quo riorum primo. Tulling, Tnscnl. lib. v. 'Mihi calcea

Delph. et Var. Clus. Cicero. S S S S S

unde animum arripucrimus, si nullus 1 fuerk in mundo. Et ego quaero, unde orationem, unde numéros, unde cautas: nisi vero loqiii solem cum luna putamus, cum propius асcessent, aut ad barmoniam'1 canere mundum, ut Pythagoras existimat. Naturae ista sunt/ Balbe, naturae, non artificióse ambulantis, ut ait Zeno, (quod quidem quale sit, jam videbimus) sed omnia cientis et agitantis motibus et mutationibus suis. 28. Itaque ilia mihi placebat oratio de convenientia consensuque naturae, quam quasi cognatione continuatam3 conspirare dicebas. Illud non prebabam,4 quod negabas id accidcrc potuisse, nisi ea uno divino spiritu contineretur. Illa vero cohaeret et permanets naturae viribus, non Dcorum: estque in ca iste quasi consensus, quam o-u/ATâôîiav Graeci vocant: sed ea, quo sua sponte major est,' eo minus divina ratione fieri exist i manda est.

XU. 29. Illa autem, quae Carneades afferebat, qucmadmodum dissolvitis? Si nullum corpus immortale sit, nullum esse corpus sempitcrnum: corpus autcm immortale nullum esse, no Individuum quidem, nec quod dirimi distrahive 1 non possit. Cumque omne animal patibilem naturam babeat, nullum est eorum, quod effugiat accipiendi aliquid extrinsecus, id est, quasi ferendi et patiendi, necessitatem. [Et, si omne animal mortale est, immortale nullum

Cap. Xi. 1 IIa Reg. Dav. seqq. animam a. si nullui codd. pleriqne, Jnnl. Victor, animum a. si nulla margo Venet. 1507. Manul. Lamb. Grul.—2 Nature Um sunt E. Natura Uta sunt Paris. 2. Mux, pro cientis G H M, Paris. 1. 2. 3. Ii O U i|i liabent ¿ciencia.—3 Codex onus Moseri, margo Venet. 1507. Lamb. Heindorf. Schutz. Moser, cognationem continuatam ; Dav. conj. cognatione continúala, probante Ernesti.—4 lUam non probabam Paris. 3. Illud non probem N, E O U. quod negabam M, Paris. 2. 3. illud accidcrc G. mm potuisse codd. aliquot et Ascens. nisi ta una Heindorf. errore typogr. Deinde contineretur G M, Jiint. Victor. Heiudorf. Moser.—5 lila г. cohorrent et permanent Red. Heindorf. Moser. Mox, iste quasi quidam consensus Glog. Red. Heiudorf.

Cap. XII. 1 Codd. aliquot, margo Venet. 1507. Mannt. Lamb, dúrranigní.

NOTiE

k Ad harmouiam~\ De Pythagorica agitur moveturqne, Greece аЬгбцатог mundi harmonía, vide notas in Som- vocani. Hinc Epicurei docebant ilium Scipionis. mundi partes inter se coagnientalas

1 Sponte major est] Quod spoute airrouéras.

est.] Ergo, itidem, si omne animal secari ac dividí potest, nullum est eoriim individuum, nullum aeternum. Atqui omne animal, ad accipiendam vim externam et fcrendam, paratum est. Mortale igitur omne animal, et dissoliibilc et dividuum sit, necesse est.1 30. Ut enim, si omnis cera commutabilis esset, nihil esset cereum, quod commutari non posset; item nihil argenteum, nihil aëneum,1 si commutabilis esset natura argenti et eeria: similiter igitur, si omnia, quae sunt, e quibus cuneta constant,inutabilia sunt; nullum corpus esse potest non mutabile. Mulabilia autem sunt ilia, ex quibus omnia constant, ut vobis yidetur: omne igitur corpus mutabile est. At si esset corpus aliquod immortale, non esset omne mutabile. Ita efficitur, ut omne corpus mortale sit. Etenim omne corpus aut aqua, aut аёг, aut ignis, aut terra est, aut id, quod est concretum ex his, aut ex aliqua parte eorum: herum aulem nihil est, quin intereat.* 81. Nam et terre

—2 ' Locus librariornm pot ins quam ipsiiis Tullü culpa vltinius, jam reslilotDi videtiir, >i cum Heindorfio, Schulz. Moser. Nobli. lega» tale pro muríale, mecumque deleas falsnm illud et rati«cinationein promu perdu hau« Erga ante itidem, ut sit: Cumque omne animal . . . necettitatem; et si omne auio.al tale eat, immortale nullum eit. Itidem, ice. Jam cum error invaluisset ti omne animal mortale at, duplex ruriui inde nal ne est. Aliquot iiimiitim librarii (codd. quatuor Davisli) vel cum absurdum id esse vidèrent, vel etiam caan aberrantes a verbis Et ti omne animal ad ista li omne animal secari, id quod potins credo, omise i unt omnia isla, Et, si omne animal mortale est, immortale nullum eil; iidemque pro Ergo itidem ti omne animal tecari, scripserunt Et ti omne animal tecari. Quae omiisio male correcta banc dédit Marsi, Manutii, Lambini, Lall, lertionem: necetaitatem. Et ti omne animal mortale eat, immortale nullum eat. Et ai omne animal tecari, tec. quam secnius est Dav. ita tarnen nt uncís inclnserit verba Et ti omne animal mortale eat, immortale nullum eat; qua? item uncía inclusit Eriiesti, srd retentis illis, Ergo itidem ai опте animal tecari. Eisi mire tiirhant codd. cetera? varietates nullius sunt momenti, seil. nullum est immortale Mars. Manut. Lamb, quod fartasse praf'ererulum in logicis bis. identidem codd. aliquot pio itidem, ex inscitia librarioruni titrumque voc. seepissime conl'undmlium. Ceterum cave ne ferendi vocabuliim acripias ' inferendi' siguitiratu. Ergo atltem, quod ego ejeci, ab interpolator aliquo esse videtiir, a cujus códice jam aberant isla, Et ti omne animal * tale tat, immortale nullum eit, vel qui perverse in his syllogismi conclusionem quarerel. Nequáquam vero distinguere possumus, immortale nullum eat ergo. Itidem, Ire. quod prim um in nientem mihi venerat.' Orell.—3 Glog. Heindorf. Schutz. Moaer. Orell. агеит; al. ceaeum. 'Adhnr sub judice lis e»l, ni in omnibus liujiiscemodi ad orthographiait! spectantibiis.' Orell. Vide tarnen Markland, ad Stat. Sylv. init. et Bentl. ad Horat. Sat. п. 3. 183. et A. Gell, il. 3. Mox, ex quitus margo Venet. 1507. Lamb. Hrindorf. Schulz, ti omnia, t quibue cuneta, qua sunt, constant, vel si omnia, qua aunt et e quibut cunda conitant conj. Dav. si omnia, e quibus, qua sunt, cumia constant de Heindo'fii conjectura Schutz. Nohb. poaacl esse Red. Heindorf. Schutz. Moser. Noblr. Deiude, nisi mutabile Glog.—4 Codd. aliquot, margo Venct. 1507. Juni. M imim omne dividitur; et humor ita mollis est, ut facile comprimís collidique possit. Ignis vero, et aër, omni impulsu facillime pellitur; naturaque cedens est maxime, et dissipabilis. Praeterea 6 omnia haec tum intereunt, cum in naturam aliam convertuntur; quod fit, cum terra in aquam se vertit, et cum ex aqua oritur aër, et cum ex aëre aether, cumque eadem vicissim retro commeant. Quodsi ea intereant, ex quibus constet7 omne animal, nullum est animal sempiternum. xni. 32. Et, ut hase omittanius, tarnen animal nullum 1 inveniri potest, quod ñeque natum unquam sit, et semper sit futurum. Omne enim animal sensus habet: [p. GG.] sentit igitur et calida, et frígida, et dulcía, et amara; пес potest ullo sensu jueunda aeeipere, et non aeeipere contraria. Si igitur voluptatis sensum capit, doloris etiam capit: quod autem dolorem aeeipit, id aeeipiat etiam interitum, necesse est: omne igitur animal, confítendum est, esse mortale. S3. Praeterea, si quid est, quod пес voluptatem sentiat пес dolorem, id animal esse non potest. Sin autem quod * animal est, id illa necesse est sentiat: et quod ea sentiat, non potest esse aeternum: et omne animal sentit: nullum igitur animal est aeternum. Praeterea nullum potest esse animal, in quo non et appetitio sit et declinatio naturalis. Appetuntur autem, quae secundum naturam sunt, declinantur contraria: et omne animal appétit quaedam, et fugit' a quibusdam. Quod autem refugit,* id contra naturam est: et quod est contra naturam, id habet vim interimendi: omne ergo animal intereat, necesse est. 34. Innumerabilia sunt, ex qui

nut. Lamb, quod non intereat.—5 Codex Lambini, Reg. Med. Ascent. Bnnon. 1494. ut/aeilis premi; A et Orot, til faeilis comprimí. Мох, omni pultu Glog. Red. AIM, Farn. 1. 3. Ond. 2. E O U f.—в Pratereaque Victor. Actittum, hac omnia Red. Heindorf, tum ■'. tum margo Venet. 1607. cum t. (um

Lamb. Tum, aër et ex aere tres codri. Moseri 7 Codd. aliqnot, margo

Venet. 1507. Mauut. Lamb. Heindorf. Schutz. Moser. Nobb. Orell. intereunt, ex q. comtat.

Cap. XIII. 1 O, Glog. Paris. 3. tarnen nullum animal.—2 De Heindornt conjectura Schutz, et Moser, quid; Lamb, et quod. Mox, et quod Uta sentiat Red. Heindorf. Schutz, et quod ea sentit Lamb. Tum, et omne animal sentit »mpecta sunt Walkrro. Deinde, aternum est А С I M N, Gtid. 2. Glog. R'd. Victor.—3 Lamb, in ed. 15G0. de conj. quadam, re/ugit ; margo ed. 1584. quadam, et rrfugit.—4 Л quo autem re/ugit Lamb, non improbante

« PoprzedniaDalej »