Obrazy na stronie
PDF
ePub

unum, Spiritus sanctus ad omnes. Seraphim mit- A Hic videndum est quare in sancta Trinitate illa

titur in ministerium, Spiritus sanctus operatur mysterium. Seraphim de loco ad locum transit, non enim complet omnia, sed ipsum repletur a Spiritu. Hic plane dicit Ambrosius quod angeli locales sunt.

CAP. VI. De distinctione Trinitatis

His consideratis restat de iis videre quæ pertinent ad distinctionem personarum Trinitatis; et prius testimonia auctoritatis inducamus. In Genesi dicitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram (Gen. II). Per numerum pluralem, Trinitatem ostendit. Et Psalmista: Dominus diacit ad me : Filius meus es tw (Psal. II). Et Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I). Hujus quoque investigationis et considerationis habet ratio quædam exemplaria in iis quæ facta sunt. Deus enim qui in se videri non potest, in opere suo manifestatus est. Nam sicut sapientia hominis non videtur ab homine ipso nisi quando manifestatur per verbum, ita sapientia Dei non potuit agnosci donec manifestaretur per opus suum, quod est quasi extrinsecum verbum, sapientiam Dei quodammodo revelans, sicut per verbum oris manifestatur verbum cordis, id est cogitatio mentis. Et quia inter Omnes creaturas magis accedit ad similitudinem Dei rationalis creatura (ea enim sola ad imaginem et similitudinem Dei facta est) in seipsa potuit humana mens vestigium Trinitatis invenire evidentius quam in cæteris. Vidit enim quoniam ex seipsa nascitur sapientia, quæ est in ipsa, et quoniam ipsa diligit sapientiam suam; et ita procedit sapientiademente,etde mente et sapentia procedit amor, quo ipsa mens diligit sapientiam genitam a se. Et sunt simul hæc tria et tamen una est substantia in qua sunt hæc tria, scilicet mens, sapientia et amor. Et sunt hæc tria inter se distincta; quoniam mens non est sapientia vel amor, nec sapientia mens vel amor, et tamen unitas substantiæ non recedit. Et conscendit mens ab istis ad Creatorem suum, et considerat eum sapientiam habere. Et quoniam nunquam sine sapientia fuit, considerat etiam quod sapientiam suam semper dilexit, et quod amorem ad eam - semper habuit. Est enim amor coæternus æterno; quia coæternæ sapientiæ ejns. Rursus considerat quod non potest in Deo aliquid diversum esse ab eo. Et ita sapientia Dei, Deus est; et amor ejus Deus est. Et ideo unitas manet in Trinitate. Et hæc Trinitas est Pater qui a nullo est, et sapientia Patris quæ a Patre genita est, et spiritus sanctus qui ab utroque procedit, qui sæpissime in Scripturis amor Patris et Filii appellatur. Et sunt istæ tres personæ distinctæ; sed tamen una substantia, unus Deus, Augustinus in libro De Trinitate : Tres personas ejusdem essentiæ vel tres personas unam essentiam dicimus, tres autem personas ex eadem essentia non dicimus, quasi aliud quod essentia, aliud quod persona.

[ocr errors]

persona quæ a nullo est appellatur Pater. Ideo scilicet quia de substantia sua genuit Filium. Sapientia Patris seu Verbum dicitur Filius, quia gemita ab ipso Patre. Unde Psalmista : Eructavit cor meum verbum bonum (Psal. xLIV). Qui a Patre et Filio procedit, dictus est Spiritus sanctus; quia inspiratur a Patre et Filio ad sanctificandum ; et tamen non venit sine Patre et Filio ; quia Trinitas indivisa est. Sed inspirari a Patre et Filio, hoc est illi esse a Patre et Filio ; quod aeternum illi est qui datur ex tempore et accipitur. Sicut Spiritus sanctus donum est Patris et Filii ; et cum datur, ex tempore datur; et dari a Patre et Filio non aliud illi est quam esse a Patre et Filio; quod æternum illi est et non temporale qui datur ex tempore. Sic quod spiritus est Patris et Filii, æternum illi qui ex tempore inspiratur a Patre et Filio. Beda in Homilia prima post ascensionem : Cum spiritus gratia datur hominibus, profecto Spiritus mittitur a Patre, mittitur a Filio, procedit a Patre, procedit et a Filio ; quia et ejus missio ipsa processio est qua ex Patre et Filio procedit. Augustinus in libro quinto De Trinitate ait: Procedit non quomodo natus sed quomodo datus : quod enim datum est, et ad eum refertur qui dedit, et ad eos quibus dedit. Idem : Si non procedit misi cum datur, nec procederet utique nisi prius esset cui daretur. Nam donum potest esse anteqnam datur, donatum autem nisi datum fuerit nullo modo dici potest.

Hic magna oritur quæstio quare illa tria quæ in anima sunt non dicantur tres personæ, sicut illa quæ horum similitudine in Deitate reperta sunt, tres personæ dicuntur et sunt. Ad quod potest dici quod ideo non sunt personæ, quia sunt affectiones mutabiles circa animam. Aliquando enim anima est sinc notitia et amore. Nec potest dici, notitia hominis est homo, vel amor hominis est homo; sed sapientia Dei Deus est, amor Dei Deus est ; qui a non est in Deo aliud ab ipso. Tres igitur personæ; unus Deus, una substantia, una natura; tres personæ; Pater, Filius, Spiritus sanctus. Sed Pater a nullo est, unde Augustinus : Pater est principium Trinitatis, hoc est, in Tri

D nitate; quia non est principium sui ipsius; sed

ab eo Filius et Spiritus sanctus, et ipse a nullo. Quod a Filio procedat Spiritus sanctus auctoritates multas habemus. Apostolus : Dominus misit spiritum Filii clamantem in corda vestra : Abba pater (Gal. Iv). Et in Evangelio : Virtus Dei de illo eaeibat (Luc. vr). Græci tamen dicunt Spiritum sanctum procedere tantum a Patre et non a Filio. Hoc autem ideo dicunt, quia in Symbolo apostolorum nulla fit inde mentio, hoc est in Credo minori, nec in Symbolo quod fuit datum in Nicæna synodo : in fine cujus habetur, qui aliter dixerit anathema sit, quod nos ita exponimus: qui aliter, id est contrarium. Sed cum istud non sit ibi affirmatum vel negatum, non dicimus illi Symbolo contrarium.

CAP. VII. De nominibus personas Trinilatis A enim procedit a Patre, sed ineffabili et dissimili

distinguentibus.

His præmissis videndum est quod in sancta Trinitate sunt quædam nomina distinguentia personas, sunt et alia unitatem naturæ vel substantiæ significantia, ut hæc nomina, Deus omnipotens, æternus, immensus; et hæc dicuntur secundum substantiam. Non enim aliud est illi natura esse quam Deum esse, omnipotentem esse, æternum, immensum, justum, sapientem et similia, et ideo sicut una essentia et non tres; ita unus et non tres unus omnipotens, unus æternus,unus immensus, et cætera. Augustinus in libro septimo De Trinitate : Quia hoc est illi esse Deum, quod esse : tam tres essentias quam tres deos dici fas non est. Sunt et alia nomina quibus distinguitur Trinitas. Pater, ingenitus genitor : et hæc conveniunt Patri tantum. Filio soli conveniunt hæc alia ; Filius genitus, natus, Verbum, et alia similia. Spiritui sancto hæc, Spiritus santus, donum, procedens a Patre et Filio; et hæc nomina significant proprietates quibus personæ distinguuntur. Solius namque Patris est proprium esse Patrem, esse ingenitum, quia a nullo est. Proprium Filii genitum esse a Patre. Proprium Spiritus sancti, a Patre et Filio procedere. Sed in hoc quod Pater est Deus, omnipotens, sapiens, et cætera : non distinguitur a Filio et Spiritu sancto, quia et Filius Deus, omnipotens, et

similia; et Spiritus sanctus similiter. Quæritur cum Spiritui sancto non conveniat genitum esse, si esse ingenitus dici possit. Augustinus ad Oriosum : Spiritum sanctum nec genitum nec ingenitum fides certa declarat ; quia si dixerimus ingenitum duos patresaffirmare videbimur ; si autem genitum, duos filios credere culpabimur. Iem Orosius ad Augustinum : Voluntate genuit Pater Filium an necessitate? Augustinus, nec voluntate, nec necessitate; quia necessitas in Deo non est, præire voluntas sapientiam non potest. Nam quidam nostrum, cum eum interrogasset hæreticus, utrum molens an volens genuerit Pater Filium, laudabiliter respondisse fertur. Dic, inquit, et tu, hæretice, Deus Pater necessitate est Deus. am voluntate ? Si dixisset

necessitate, grandis absurditas sequebatur ; si D

voluntate, respondebatur illi, ergo voluntate Deus est non natura. Itaque sicut Pater natura est Deus, ita natura genuit Filium. Et hæc genitura æterna, ineffabilis est. Unde propheta : Generationem ejus quis enarrabit? (Isa. LII.) Solent quidam sic opponere. Non est aliud Filium gigni a Patre quam esse a Patre. Ad quod dicimus quod cum Filius et Spiritus sanctus a Patre sint aliter tamen Filius est a Patre, aliter Spiritus sanctus. Augustinus : Spiritus quoque a Patre est, sed non quomodo natus estimo quomodo datus. Filius etiam a Patre procedit, ut ipse ostendit in Joanne, dicens: Ego eac Deo processi et veni in mundum (Joan. vIII.) Et ita Filius a Patre et procedendo et mascendo ; Spiritus vero a Patre non nascendo, sed procedends. Uterque

modo. Non itaque Spiritus sanctus genitus; quia cum sit a Patre et Filio, si genitus esset jam haberet duos patres, et sic in trinitate esset confusio in qua et duo patres et duo filii essent. Quid autem sit gigni, quid sit procedere, in hac vita sciri non potest. Augustinus, in libro secundo De Trinitate de hac genitura dicit: Non est aliud illi esse de Patre, id est nasci de Patre, quam videre Patrem; aut aliud videre Patrem operantem quam pariter operari. Sed quis hoc intelligit ! Ambrosius de Trinitate: Quomodo Filius sit genitus, impossibile est scire; mens deficit, vox silet, non hominis tantum sed angelorum ; super angelos, super cherubim, super seraphim,

B super omnem sensum est. Credere jubemur, dis

cutere non permittimur. Aufer argumenta ubi fides quæritur. Idem : Licet scire quod natus sit, non autem licet discutere quemadmodum natus sit. Quidam tamen de ingenio suo præsumentes dicunt se non nescire ejusmodi; adhærentes illi auctoritati Hieronymi super Ecclesiastem. Quis in sacrisScripturis sæpissime non pro impossibili, sed pro difficili ponitur, ut ibi: Generationem ejus quis enarrabit ? Sed hoc intellevit Hieronymus de generatione quæ fuit secundum carnem, quæ aliquo modo enarrari potest. Quæri,solet,cum generatio Filii a Patre nec principium habet nec finem(quia æterna est)utrum debeat dici, Filius semper gignitur, an semper geni

C tus est ? Gregorius super Job : Dominus Jesus

Christus in eo quod virtus et sapientia Dei est, de Patre ante tempora natus est ; vel potius quia nec cœpit nasci, nec desiit, dicamus verius semper natus. Non possumus autem semper dicere nascitur, ne imperfectus esse videatur. At vero ut ætermus designari valeat et perfectus, et semper dicamus, et natus: quatenus et natus ad perfectionem pertineat,et semperadæternitatem.Quanquam hoc ipso quod perfectum dicimus, multum ab illius veritatis expressione deviamus ; quia quod factum non estnonpotest dici perfectum. Et tamen infirmitatis nostræ verbis Dominus condescendens, inquit: Estote perfecti sicut et Pater vester cælestis perfectus est (Matth. v.) Et in Psalmo dicitur: Ego hodie genui te (Psal. II.) hodie dixit quia non præterit illa generatio : genui, quia initio caret. CAP. VIII. De æqualitate Patris et Filii et Spiritus sancti. Supradictis adjiciendum, quod licet Filius de Patre, non tamen posterior Patre vel inferior putandus est, sed coæternus, coomnipotens, consubstantialis, coæqualis Filius Patri et Filio Spiritus sanctus. Augustinus in libro De Trinitate : Sic coæternus est Patri Filius, sicut splendor coævus est igni, et esset æternus, si igni esset æternus Et est notandum quod Filius æqualis est Patri secundum substantiam, non secundum proprietatem quia distinguitur a Patre. In eo enim quod Filius est unus Deus cum Patre, una natura, una substantia, æqualis est Patri; sed selis ei. Ergo inæqualis ? non est verum ; quia secundum hoc quod Pater estingemitus;filius genitus nec æqualitas nec in æqualitas consideratur. Idem et de Spiritu Sancto. Augustinus in quinto libro De Trinitate : Quia vero Filius relative ad Patrem dicitur, non secundum quod ad Patrem dicitur aequalis est Patri Filius. Sed secundum quod ad se dicitur, æqualis est patri filius. Quidquid autem ad se dicitur, secundum substantiam dicitur: restat ergo ut secundum substantiam, æqualis sit Patri. Eadem ergo utriusque substantia. Hujus senctæ Trinitatis uon debet dici pars, una de tribus personis. Tota enim Trinitas est una substantia, simplex et individüa. Nec sunt aliquid majus duæ personæ quam una, vel tres quam duae. Cum emim unaquæque illarum sit divina substantia et;illæ tres eadem substantia ; non tres sunt majus aliquid quam una. Augustinus : In Trinitate, quæ Deus est: Pater est Deus, Filius Deus, Spiritus sanctus Deus; et hi tres unus Deus. Nec hujus Trinitatis tertia pars unus Deus est ; nec major pars est duo quam unus, nec majus aliquid sunt omnes quam singulæ personæ ; quia spiritualis non corporalis est magnitudo. Idem : Nom quoniam Deus Trinitas est, ideo triplex putandus est Deus : alioquim minor esset in singulis quam in tribus pariter. CAP. IX. Quod de sancta Trinitate nihil dicatur secundum accidens. Hoc etiam considerandum est quod de sancta Trinitate nihil dicitur secundum accidens. Quod enim secundum accidens dicitur, mutabile est ; sed in Deo mihil mutabile. Non tamen omne quod dicitur de Deo secundum substantiam dicitur ; quia quædem secundum relationem vel proprietatem dicuntur, ut Pater, Filius. Augustinus in libro quinto De Trinitate.Accidens dici mom solet misi aliqua mutatione reicuiaccidit amitti potest, In Deo autem secundum accidens nihil dicitur, quia ei nihil accidit. Nec tamen omne quod dicitur, secum dum substantiam dicitur. Secundum substantiam dicuntur quæ sine aliquo respectu relationis dicuntur, vel quæ unitatem divinæ, substantiae exprimunt: ut Deus, Omnipotens, et

cundum quod de Patre est gemitus, mon est aequa- A Augustinus ait, ut, cum quaereretur quid tres vel

similia. Et hæc omnia. ut ait Augustinus, de sin- ID

gulis dicuntur personis, et non pluraliter sed slngulariter de tribus simul dicuntur. Sicut enim Pater Deus, omnipotens,sapiens, æternus et cætera;ita Filius Deus, omnipotens, et cætera ; et Spiritussanctus similiter. Et isti tres unus Deus, unus omnipotens ; et sic de omnibus quæ secundum substantiam dicuntur: excepto hoc nomine persona. Cum enim hoc momen persona, secundum substantiam dicatur; de singulis enim potest enuntiari personis,Pater est persona, Filius persona, Spiritus sanctus persona; non tamen potest dici isti tres una persona. Augustinus : Persona ad se dicitur sicut Deus, et similia. Hoc autem solum momen est quod cum dicatur de singulis ad se, pluraliter non singuraliter accipitur in summa. Et est inventum hoc nomen persona, ut

[ocr errors]

quid tria, uno nomine responderetur, scilicet tres personae. Augustinus: Ideo tres dicimus personas, non ut aliqua intelligatur essentiæ diversitas, sed ut vel uno vocabulo responderi possit cum dicitur quid tres tria. Idem : Cum quæritur ; qui tre8 vel quæ tria dicentur Pater et Filius et Spiritus sanctus dictum est tres personæ, quo nomine non diversitatem intelligi voluit, sed singularitatem moluit, ut non solum ibi unitas intelligatur, sed Trinltas. In Trinitate namque non est diversitas (quia qualis Pater talis Filius) sed distinctio. Nec singularis dicendus est Deus ; quia jam esset tantum una persona. Augustinus in libro quæstionum Veteris et Novæ

B Legis: Unus quidem est, sed mom singularis : ha

])et et exterius in mysterio alterum qui sit cum altero. Ambrosius de fide ad Gratianum imperatorem. Quod unius est substantiæ separari non potest, ut non sit singularitatis, sed unitatis. Singularitas ad personam pertinet ; unitas ad naturam. Hinc non parva oritur quæstio. Cum hoc nomen persona teste Augustino secundum substantiam dicatur, et cum hæc sit definitio personæ ; persona est rationalis substantiae individua natura, quomodo sit intelligendum, Filius est alia persona a Patre, hoc enim sane potest dici, Pater est persona, id est rationalis substantia; Filius est persona, id est rationalis substantia. Item cum di

C cimus Pater et Filius et Spiritus sanctus sunt tres sapientiabonita8,ad substantiam enim referuntur; A quæstio difficilis, si in Deo tres personæ dicuntur

personæ, non possumus dicere tres rationales substantiae. Ad quod potest dici : quando per se dicitur, Pater est persona, filius est persona, sane ita exponitur; Pater est persona, id est rationalis substantia; sed per additionem restringitur significatio, ut Filius est alia persona, id est discretus per aliam proprietatem ; Pater et Filius et spiritus santus sunt tres personæ, id est discreti per tres proprietates. Sicut enim cum dicitur Filius est Deus non distinguitur a patre ; sed cum additur filius est Deus de Deo, jam fit distinctio. Ita cum dicitur Pater est persona, filius est persona, momdum fit distinctio ; sed cum additur alia persona vel perpluralem tres personae,jam distinctio notatur. Si quis hanc quæstionem convenientius potest solvere ; ego nulli praejudico. Praeterea est unum nomen, scilicet Trinitas, quod de nulla persona singulatim dicitur, sed omnibus simul; nec est substantiale, sed pluralitatem designat personarum. Et ita quædam sunt nomina in sancta Trinitate quæ dicuntur singulatim, et non conjunctim,ut Pater,Filius etSpiritus sanctus,quæ ad proprietatem referuntur : quaedam conjunctim et non singultatim, ut Trinitas; quædam singulatim et conjectim, ut Deus, omnipotens, et similia. CAP. X. De diversa nom in u m acceptione. Modo considerandum est quod illa nomina quæ ad unitatem divinæ substantiæ pertinent, per determinationes quandoque etiam sine determinatione accipiuntur in personarum distinctione, ut quia trespersonæ sunt una substantia, una 8apientia, una bonitas. Sed tamen cum dicitur sapientia Patris, ad Filium tantum; bonitas Patris et Filii, ad Spiritum sanctum.Similiter spiritus,charitas; tota enim Trinitasunus spiritus,unacharitas; Sed cum additur sanctus, cum etiam dicitur charitas Patris et Filii, solummodo ad Spiritum sanctum referuntur. Pater enim est spiritus, Pater etfam 8anctus, sed non Spiritus sanctus. Solent etiam sine appositis determinationibus personas signiflcare hæc nomina, ut per sapientiam intelligatur Filius, ut in Proverbiis Salomoni ssæpissime, per bonitatem Spiritus sanctus. Hoc etiam nomine spiritus usus est Hieronymus in significatione personarum, sic dicens in psalmo confessionis. Tres spiritus postulat David, dicens: Spiritu principali confirma me; spiritum rectum in nova in visceribus meis; Spiritum sanctum tuum me auferas a me (Psal. l.) Qui sunt isti tres spiritus ? Principalis spiritus Pater est; rectus Spiritus Filius; Spiritus sanctus, Spiritus sanctus. Ecce quod Hieronymus dicit tres spiritus, id est tres personas. Augustinus quoque in libro De doctrina Christiana tres res dixit ad pluralitatem personarum respicientes; ait quippe sic: Res aliæ sunt quibus fruendum est, aliæ quibus utendum. Illæ quibus fruendum estnos beatos faciunt. Illis quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur. Si redire in patriam volumus, utendum est mundo non fruendum. Res

igitur quibus fruendum est, Pater et Filius et C

Spiritus sanctus. Eademque Trinitas unaquædam res est communisque omnibus fruentibus ea. Frui autem est amore inhærere alicui rei propter seipsam. Patet itaque quod eadem nomina modo ad unitatem substantiæ,modo ad pluralitatem personarum significandam ponuntur. Similiter hæc nomina potentia, sapientia, bonitas nomina substantiæ sunt, et singulis personis æqualiter conveniunt ; et tamen sæpissime in sacra Scriptura per potentiam Pater, per sapientiam Filius, per bonitatem Spiritus sanctus intelligitur Et quare hocfiat, bonum est quærenti satisfacere. Cum hæc nomina, Pater, Filius, Spiritus sanctus translata sinta creaturis ad ipsum Creatorem, ne videantur quod in nobis significant in Deo significare, attribuitur Patri potentia,Filio sapientia. In hominibus enim pater est prior filio, filius patre posterior; et ex antiquitate in patre defectus ; ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Attribuitur ergo Patri potentia, ne videatur prior Filio,etinde impotentior ; Filio sapientia, ne videatur posterior, et inde minus sapiens Patre vel inferior. Nec dicitur Filius sapientia, ideo quod ipse solus sit 8apiens cum tota Trinitas una sit sapientia ; nec Pater potentia quod ipse solus sit potens cum tota Trinitas sit una omnipotentia; sed ibi magis dicendum fuit ubi plus dubitari potuit. Unde dicitur: Credo in Deum Patrem omnipotentem. Spiritus etiam solet poni ad rigorem significandum, et crudelem solet denotare; et ideo bonitas

[ocr errors]

esse quia potens,sapiens et benignus est, quare non potius quatuor vel quinque, vel multo plures, cum sit fortis,justus, misericors.pius et cætera* Ad quod dici potest quod quæcunque dicuntur de Deo, et creduntur veraciter in Deo, ad hæc tria referuntur. Si enim fortis dicitur incorruptus,incommutabilis, et similia, totum hoc potentiæ est. Si providus, inspector, intelligens, totum hoc sapientiæ est. Si pius, mansuetus, misericors, totum hoc bonitatis est. Et in his tribus summa perfectio est. Ubi enim concurrunt ista tria,posse, scire, velle (quod benignitatis est),nihil deest.Si aliquod horum tollas non est summa perfectio. Est ergo Trinitas perfecta, quæ non potest minui, nec potest augeri. In crea

B turis hujus sanctæ et individuæ Trinitatis signa

apparent.Signum potentiæ est rerumimmensitas; sapientiæ pulchritudo; bonitatis utilitas. Et ita perhæcquæ foris sunt,invisibilia Dei cognoscuntur a creatura rationali. Sicut nomina substantia, de quibus prius diximus, dicuntur de singulis per8onis; similiter illa nomina quæ respectu creaturæ competunt Deo temporaliter, velut hæc no. mina, Dominus creator. miserator. Ut enim Augustinus ait in libro De Trinitate : Non ante fuit Dominus, quam ejus esset servus. Itaque temporaliter cœpit esse Dominus ; quoniam creatura in tempore facta coepit ei subservire. Similiter coopit Deus esse creator, in tempore ex quo fecit creaturam. Non enim creavit eam ab æterno, nec creatori est coæterna. Et cum pater sit Dominus et creator, et Filius simiiiter, et Spiritus sanctus: non tamen tres Domini sed unus Dominus, non tres creatores sed unus. Quod aliqua dicantur de Deo temporaliter et sine ejus mutatione, Augustinus ostendit per similitudinem rei quæ incipit esse pretium sine sui mutatione, in libro quarto De Trinitate. Nummus cum dicitur pretium relative dicitur nec tamen mutatus est cum esse coepit pretium, neque cum dicitur pignus, et si qua sunt similia. Si ergo nummus nulla sui mutatione potest relative dici, quanto magis de immutabili substantia Dei accipiendum est, ut, quamvis temporaliter incipiat dici, non tamen substantiæ Dei aliquid accidisse dicatur,

D sed illi creaturæ ad quam dicitur. Quod ergo

incipit temporaliter dici quod ante non dicebatur, manifestum est relative dici ; non secundum accidens quod ei acciderit, sed secundum accidens ejus ad quod dicitur : Patet itaque quod Deus ex tempore est Dominus et creator; et tamen verum est, Dominus omnium est ab aeterno, et creator ab æterno ; sed non ab aeterno dominus nec ab æterno est creator. Nec mirum videri debet quod aliquid dicitur ei ex tempore competere. Nam assumpsisse carnem ex tempore convenit ei ; et hoc nomen Christus ex temporæ convenit Filio Dei , Christus tamen ab

æterno est. CAP XI. De personarum appropriatis.

Quærendum est utrum proprietates illæ quibusdisinguuntur personæ sint ipsœ personæt Quod perso8

næ distinguanturper proprietates, habetur in illa A nihil prohiberet eum ingenitum dicere ; quia nec

auctoritate, in essentia unitas; et in personis proprietas; et in alias multis auctoritatibus. Quidam tamen voluerunt dicere quod proprietatesillæ non essent ipsæ personæ, opponentes illud: si per eas discernuntur personae, quomodo sunt ipsae persomae! Quos auctoritas et ratio confutat. Dicit enim Augustinus. Quidquid in Deo est, Deus est. Ergo proprietas Patris Deus est; quia proprietas Patris est ipse Pater. Non tamen dicetur ita simpliciter, proprietas est Deus vel Pater; sed proprietas Patris; sicut mom dicitur voluntas est Deus ita absolute; sed voluntas Dei est Deus. Quid est enim proprietas Patris, proprietas Filii, proprietas Spiritus sancti, nisi istae personae interse discretae et distinc

ideo quisque Pater, quia ingenitus, nec ingenitus ideo, quia Pater. Ideo non ad aliquid, sed ad se ingentius dicitur. Genitus vero dici non potest nisi adaliquid. Ideo quippe Filius, quia genitus ; et quia Filius utique genitus.Sicut autem Filiusad Patrem, sic genitus ad genitorem ; et sicut Pater ad Filium, sic genitor ad gemitum. In hoc loco notandum est quod cum Filius sit sapientia a Patre genita, et Pater sit sapiens sapientia sua ; utrum IPater sit sapiens sapientia a se genita. Augustinus dicit hoc non esse concedendum. Si enim esset sapiens sapientia genita ex se (cum ei sit esse quod sapientem esse) jam Pater a Filio haberet esse, non Filius a Patre. Non est ergo Pa

tae ? Hieronymus ad Damasum papam de explana- B ter sapiens sapientia genita ex 8e ; sed sapientia

tione fidei: Confundentes Arium unam emdemque su])stantiam Trinitatis dicimus: Impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sub proprietate distinguimus. Item : Non enim momina tamtummodo, sed etiam nominum proprietates, id est personas vel, ut Graeci exprimunt, hypostases, id est subsistentias confitemur. Ecce quod Hieronimus dicit proprietates, id est personas. Ideo Deus simplex dicitur sive non amittendo quod habet ; seu quia aliud non est ipse, et aliud quod in ipso est. Ratione étiam potest eis obviari hoc modo, Si tres proprietates vel relationes in Deo sunt quae non sunt ipsa divina substantia, apparet non fuisse solam ab æterno divinam substantiam, quæ Trinitas est. Sed sola Trinitas est ab æterno quae unus Deus est ; fateamur igitur tres personas, vel tres illarum proprietates unum Deum, unam essentiam et unam divinam substantiam : illas tres personas esse vel illas proprietates. Quod quamvis longe sit a sensibus nostris et ab humana ratione,indubitanter tamen credi oportet, utenim aitGregorius: Fides non habetmeritum cui humana ratio præbet experimentum; id est in ea parte im qua humana ratio præbet experimentum. Non enim fides est contra rationem, sed supra rationem. Et ideo qui nil credere vult nisi quod ratione comprehendit, ut philosophi, non hahet meritum fides ejus; sed qui illud quod rationi non est contrarium, et tamen est supra rationem

credit. Unde Apostolus: Prope est verbum in ore D

tuo, et in corde tuo verbum fldei (Rom.x), prope quia non est contrarium rationi, sed supra rationem. Quid sit proprium Patris, supra assignatum est; scilicet esse ingenitum; quod est esse Patrem. Nec turbet quod Augustinus dicit; Non est idem ingenitum dicere, quod Patrem dicere : quia Pater dicitur ad Filium, sed ingenitus nullam relationem notat. Et ideo mom est idem dicere Patrem esse ingenitum et esse Patrem ; sed idem in sancta Trinitate est exse ingenitum et esse Patrem ; sicuti idem est esse sapientiam Patris, et esse Filium ejus, et esse verbum Patris. Sed tamen illud momen Filius notat relationem, et non illud, scilicet verbum vel sapientia. Augustinus in libro 1)e Trinitafe. Non est idem ingemitum dicere quod est Patrem dicere; quia, etsi Filium mon genuisset,

ingenita, quae ipse est. Pater enim est sapientia ingemita. Si opponitur: cum Pater sit sapiens, vel sapientia gemita ex se vel alia. Non est verum. Quia una sapientia tota est Trinitas ; sed in Patre ingenita, in Filio genita. Sicut dicitur Filius est Deus de Deo, lumen de lumine, principium de principio: Pater non est Deus de Deo, principium de principio; ergo alius et aliud. Non est verum; quia unus Deus cum Filio, et unum principium omnium creaturarum. Pater enim principium Filii, quia de eo Filius;Pater et Filius principium Spiritus sancti ; tota Trinitas unum principium omnium creaturarum. Similiter, licet Pater non sit sapiens sapientia genita ex se ; non

C; tamen est alia sapientia sapiens. Augustinus De

Trinitate : Si solus Filius intelligit Patri et sibi et Spiritui sancto, illud consequitur ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio ; nec sapientia sapientiam de se genuit, si ea sapientia Pater dicatur esse sapiens quam genuit ; ubi enim non est intelligentia, nec sapientia esse potest. Ac per hoc patet si Pater sibi non intelligit, et Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et illi essentia quod sapientia, non Filius a Patre (quod verum est), sed a Filio potius Pater habet essentiam, quod falsum est. Est ergo Deus Pater sapiens ea quæ ipsa est sapientia, et Filius sapientia Patris. Solet a quibusdam talis fieri quæstio. Deus Pater genuit Deum Filium, et ita Deus genuit Deum, quod sane potest concedi. Legitur enim de Filio: Deus de Deo, lu/nen de lumine. Si vero quæratur, quia Deus genuit Deum, an se an alium ? Neutrum est concedendum. Quod non genuit alium Deum, manifestum est, quia non est Deus, nisi unus. Quod non sit concedemdum. Deus gemuit se, Augustinus ostendit in libro De Trinitate, dicens: Qui putat hujus potentiæ Deum esse, ut seipsum genueerit ; eo plus errat, quo mon solum Deus ita non est, sed nec spiritualis creatura nec corporalis. Nulla enim res est omimino quæ seipsam gignat; et ideo non debet dici, Deus genuit se. Non enim divina substantia genuit seipsam nec etiam aliam divinam substantiam ; sed persona Patris gemuit personam

« PoprzedniaDalej »