Obrazy na stronie
PDF
ePub

turam promitteret. D. Quomodo septima die A summum et verum perfeetumque bomum et ita a])

I)eus requievisse dicitur, cum ipse in Evangelio dicat : Pater meus usque modo operat ur et ego operor ? (Joan. v.) M. Deus multis modis operari dicitur. Est namque opus creationis, est et opus dispositionis, est opus propagationis, et est opus gubernationis ; Opus ereationis ante omnem diem fecit ; opus dispositionis sex diebus complevit ; opus propagationis usque in finem sæculi non deserit ; ab opere gubernationis usque in æternum non cessabit. D. Si septima die primum requievit Deus, quid ergo egit ab imitio primæ diei postquam lucem fecerat usque ad exortum sequentis quando firmamentum faciebat ? M. Si propius rem intueri velis, invenies nequaquam Deum prima die post exorlium lucis ab omni penitus opere quievisse ; quia non solum hoc quod lux facta est ad opus ejus pertinuit ; sed etiam quod directa est, donec peracto circuitionis suæ ambitu cursum consummavit. Primum igitur ut opus suum a perfecto inciperet, lucem orientem fecit; et inde eam dirigens, primum vespere, deinde mane, id est primam diem complevit. D. Numquid ita de operibus reliquoruin dierum intelligendum ? M. In his ego nihil temere affirmare velim ; quia, etsi similiter le opere diei secundæ dici possit, quod primum firmamentum inter aquas et aquas fecerit; leinde cursum ejus usque ad exortum diei tertiae direxerit tamen quia de motu firmamenti necdum certum experimentum invenimus : hujus quæstionis modum alio si placet modo dissolvamus. Potest namque non inconvenienter dici non ita in illis sex diebus Dominum sui operis seriem continuasse, quasi nullo interim intervallo temporis opus intermiserit ; sed quia nullum in operando diem intermisit, septima autem die sic demum ab omni opere quievisse, ut nec alia præter ea quæ jam facta fuerant deinceps crearet, nec aliter quam disposita jam erant (quantum ad ordinem pertinet universitatis) disponeret. Neque enim aliquid postmodum numero universitatis addidit, neque ordinem universitatis in aliquo commutavit. D. Et quid quod adhuc quotidie novæ creantur anim;e. M. Nihil tamen novum addici dicitur ; quia ipsae animae, licet de nihilo creatae nunc primum esse incipiant, tamen 'Iuodammodo etiam tunc iu similitudine sua creatæ fuerunt. Et ut breviter id quod mihi dicendum inde videtur tibi absolvam, universa tunc facta sunt ut nihil postmolum fieret quod prius vel in materia vel in similitudine creatum non fuisset. D. Ultra adhuc in his operi])us digna inquisiome video, quae quidem molens præterire eompellor ; ne forte in hujusmodi si te plus justo detineam, al alia quæ restant magis necessaria non pertingam. Nunc ergo si placet ad hominem revertamur, ut eausam creationis ejus mihi admodum desideranti aperias. Quia profecto dignum est ut qui omnia propter ipsum facta jam credimus, etiam curipse factus sit monignoremus. M. Deus qui

[ocr errors]
[ocr errors]

æterno in se et per se beatus fuit, ut ejus gloria et beatitudo, quia æterna et incommutabilis erat, mon posset minui, est quia plena et perfecta fuerat, non posset augeri. Nullo igitur indigens, sed ])omum quod ipse erat et quo beatus erat, cum aliis participare et alios in illo et per illud beatificaro volens, nulla necessitate, sed sola charitate creavit rationalem creaturam, id est spiritus rationales, jussitque ut ipsi partim in sua puritate persistèrent, partim ut carue vestiti corpus humanum ad vitam et ad sensum animarent. Illis ergo spiritibus qui corporibus sociandi erant, locum et habitationem in terra constituit; illis vero qui in suo puritate permansuri fuerant, mansionem in cœlo collocavit. Illos quidem per dignationem in summo constituens; istos per dispensationem in immo disponens, ut et istos quandoque per obedientiam ab imo ad summa proveheret,et illos per obedientiam in summo confirmaret. D. Quare voluit Deus spiritus sociare corporibus, cum majoris excellentiæ fuissent in sua puritate persistentes ? M.Voluit in illis ex creatione ostendere quod postmodum facturus ipse in illis fuerat ex dignatione. Quia enim in rebus creatis nihil excellentius est spiritu, nihil terra infimius atque corruptibilius, dum corpori de terra facto et corruptibilem materiam habenti, rationalem spiritum, id est, animam rationalem tribuit, in unum quodammodo consortium et societatem summis ima conjunxit; ostendens quia, quod erat corpus spiritui, hoc quadommodo spiritus erat sibi. Et sicut excellentiam spiritus infirmitati corporalis maturæ comjuxerat una creationis conditio, ita humilitatem ereaturæ spiritualis, excellentiæ Creatoris sociare debuerat una pietatis dignatio. Fecit ergo, ut dictum est corpus hominis de limo terræ et inspiravit ei animam rationalem quam creavit de nihilo (Gen. II), ut in corpore obedienter viventem ad consortium illorum spirituum qui sine corpore vivebant, id est angelorum, quandoque simul cum corpore elevaret ; et pariter utrosque ad participationem gloriæ suæ attolleret, quatenus et in spiritum et in spiritu corpus glorificaret ; et quantum prius summa per dispensationem inclinavit dum conderet, tantum nunc ima per dignationem exaltaret. D. Quare non creavit Deus homines simul, sicut angelos creaverat ? M. Quia voluit ut umum esset humani generis principium. D. Quare hoc voluit ? M. Ad retundendam superbiam diaboli. Quia enim diabolus superbe aliud a Deo principium esse appetiit, ut magis confunderetur ejus elatio, hoc homo accepit, quatenus etiam in eo dignitatem similitudinis Dei haberet, quod sicut ille re})us omnibus creationis primcipium exstitit, ita iste esset omnibus hominibus principium generationis; et omnes homines dum se ab uno et unum esse cognoscerent, omnes se quasi unum amarent. D. Quare facta est mulier? MI. In adjutorium generationis. D. Quare de viro facta est ? M. Quia si aliunde fieret, unum principium ostenderetur quia in consortium creabatur dilectionis ; ne si de capite facta fuisset, praeferenda videretur viro ad lominationem ; aut si de pe(li])us, sul)jicienda ad servitutem. Quia igitur viro nec domina nec amcilla parabatur, sed socia ; nec de capite, nec me pedibus, sed de latere fuerat prolucenda, ut juxta se ponendam agnosceret, quam de juxta se sumptam didicisset : Missit igitur Deus soporem in Adam, et tu lit una m de eost is ejus (Gen. II), et exinde mulierem fa})ricavit. D. Quare dormienti potius quam vigilanti voluit costam subtrahere ? M. Ne putaretur illi eam poenaliter a])straxisse. D. Quomodo de sola costa fieri potuit mulier ? Numquid aliquid aliud Deus illi costae ad augmentum extrinsecus addidit, aut novum alliquid concreavit, aut ipsa in semetipsa costa multiplicari coepit ? M. Si ad mulieris corpus perficiendum illi costæ Deus extrinsecus augmentum addidit (cum illiud quod addebatur multo majus fuit quam ipsa costa cui addebatur), inde potius mulierem factam Scriptura dixisse debuit unde plures substanciæ suæ partes accepit. Similiter si id quod costae in augmentum venit, de nihilo, factum creditur ; cur eam de viro factam dicimus et non potius (le mihilo, cum illud ejus quod de mihilo factum esse multo majus sit quam id quod de viri substantia in corpus illius transivit ? Restat ergo ut credamus costam illiam in semitipsam multiplieatam mullum extrinsecus augmentum suscepisse. D. Quomodo potest fieri ut aliqua res crescat cui mihil aliunde apponitur ? M. Plus est de nihilo aliquid facere, quam parvam substantiam in seipsum multiplicare. D. Certum est : quapropter ea quae restant prosequere M. Factos igitur extra paradisum in paradiso posuit, informans præceptis vitæ et disciplinæ. D. Quare homo, qui in paradiso mansionem habiturus fuerat, extra paradisum facus est ? M. Ne benificium Dei imputaret naturæ, sed gratiae. D. Quibus præceptis informavit Deus homimem, cum eum collocaret in paradisum ? M. Duo])us, id est præcepto naturæ, et præcepto disciplinæ. Duo namque bona præparat Deus homini: aliud temporale et aliud aeternum, utrumque plenum et perfectum. Alterum, id est temporale bomum, plenum in eo posuit ; et alterum, id est :eternum, plenum ei proposuit. Illi quod dederat, custodiam apposuit præceptum naturae ; ad illud quod proposuerat, viam, aperuit praeceptum disciplinæ. Præceptum maturæ continet præceptionem, prohibitionem, concessionem ; præceptio maturalis fuit discretio per quam ei inspiratum est quæ essent maturæ suæ neeessaria ; prohibitio maturalis fuit discretio per quam naturaliter ei insinuatum est quæ essent noxia ; concessio discretio fuit eorum quae erant media, id est quibus uti et non uti sine incommodo potuisset. Si igitur homo per maturale præceptum imbutus negligentiam cavisset, divina providentia nulla eum violentia opprimi permitteret. Poterat namque

non esset. I). Quare de latere facta est ? M. Ut A homo per præceptum maturæ conservare bonum

quod habuit sed per illud non potuit bonum quol mecdum ha])uit adipisci. Neque enim meritum esse poterat homini si vel vitaret noxia vel salubria appeteret, sive ad utrumli])et meliis uteretur ; ([uoniam in his omni])us non tam præcipientis affectum quam commolum o])edientis attenderet. Itaque ut homo aliquid promereri posset, necessarium fuit ut pr;eceptum disciplina* adderetur, sed hoc neque de pr;eceptiomne neque de prohibitione sumi poterat, me si vel eadem Deus praeciperet aut prohiberet, meritum, ut dictum est, o])edienti non esset ; aut si mutaret mandatum, ipse sibi contrarius fieret. Oportuit ergo ut de comcessione sumerentur, sic tamen ut

B per ipsum præceptum concessio non mutaretur,

id est ut non præceptum maturam corrumperet, sed inobedientia prævaricatori mon natura noceret. Cum autem de concessione naturali præceptum disciplinæ formamdum fuisset, congruum fuit magis ut secundum prohibitionem hoc fieret, me diabolus posset o])edientiam calumniari ; et in umo tantum non im pluribns, ne obedientia valeret ab homine excusari. Si igitur homo iri hac obedientia perstitisset, post tempus définitum a Deo ad illud summum bonum quod in cœlis ei prseparatum fuerat, sine mortis dolore transferri de])uerat cum omni prole sua in consortio beatorum angelorum æternaliter victurus. D. Quare Deus indigentiam in homine esse voluit ? M. Ut

c inde occasionem exercitationis sumeret; et ipsa

exterior indigentia interiorem ei indigentiam lemonstraret. D. Ante peccatum fuit mortalis am immortalis homo ? M. Utrumque potestate, neutrum necessitate ; utrumque postea futurus necessitate, neutrum potestate ; alterum prius per culpam, alterum deinde per gratiam. D. Ubi est paradisus ? M. Cur quæris quod vides ? Ad orientem ingressus tuus, hoc est lignum vitae quod conspicis. D. Quare vocatum est lignum vitæ ? M. Quia talis in eo virtus est ut ejus fructus possit vitam hominis a mortis et omnis infirmitatis molestia defendere. D. quod est lignum scienti;e boni et mali ? M. In quo prævaricatus est Alam. I). Quare sie vocatum est? M.

p, Adam antequam peccaret bonum et malum scivit:

])onum quidem et per scientiam et per experientiam, malum vero per solam scientiam. Postquam vero lignum vetitum tetigit, malum tum etiam per experientiam cognoscere cœpit ; non tamen matura ligni, sed inol)edientia hominis scientiam contulit, dum per experientiam mali etiam ])onum quam stricte fuerat tenendum agnovit. Itaque momen hoc non ex natura quam ha])uit, sed ex occasione quam pr;estitit, ligno inditum esse credenlum est. D. Quomodo prævarieatus est homo ? M. Videns diabolus quod homo per obedientiam illuc ascenderet unde ipse per superbiam ceciderat, invidit ei et quia per violentiam ei nocere non poterat, ad fraudem se convertit. Ne autem fraus illius si mimis occultaretur caveri omnino non posset, non permissus est naturalis astutia serpentis malitiam proderet temtatoris ; ut per indumentum quod foris erat homo cognosceret quantum ejus qui intus regehatur versutiam cavere debuisset. D. Quomodo tentatus est homo ? M. Exteriori tentatione tantum. D. Quæ est exterior tentatio ? M. Suasio alicujus facta vel signo vel verbo ut ille cui fit ad consensum peccati inclinetur. D. Quæ est interior tentatio ? M. Motus primæ delectationis per quem ad peccandum impellitur. Hæc autem difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra mos roboratur. Propterea diabolus veniam non meruit, quia nulla tentatione peccavit; homo vero qui exteriori tantatione pulsatus ceci

per aliud animal tentare nisi per serpentem, ut A appetitum commodi ad augmentum in felicita

tis retinendo; quia sicut augmentum gloriæ fuisset in justitia perseveranti non posse ab amore habito boni tepescere, ita modo cumulus miseriæ est ab appetitu boni non posse se (quamvis illud adipisci nequeat) cohibere. D. Utrum volens au molens deseruit homo appetitum justitiae ? M. Si molens deserutt, violentia potius appellanda est quam culpa ; si autem volontas præcessisse in eo dicitur, jam ipsa desertio justitiæ primum peccatum fuisse negatur ; nec poterit inveniri unde talis voluntas ei advenierit ut vellet bonum deserere; quia mec a semetipso velle ali |uid potuit, nec a Deo quidquam præter commodumet justum velle potestatem accepit. D. Tamem cum

dit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori B deseruit voluisse credendus est quod fecit M.

impulsu fuerat prostratus. Et tamen quia aliquam in cadendo, ut ita dicam, violentiam sensit, idcirco hunc tamdem Dei gratia ad veniam erexit. Nos vero quanto graviorem in peccando tentationis violentiam patimur. tanto leviori piaculo ad gratiam amissam renovamur. D. Quo ordine tentatus est homo? M. Diabolus, quia vidit mulierem utpote infirmiorem et minus ratione vigentem, facilius fraude circumveniri posse, primum eam agressus est interrogatione, volens animum ejus elicere ut ex responsione ejus colligeret qualiter eam de cætero alloqui debuisset. D. Quare non horruit mulier serpentem loquentem sibi ? M. Quia eum noviter creatum officium loquemdi a Deo accipisse credebat. D. Quomodo allocutus est eam ? M. Comedite: et eritis sicut dii scientes bonum et malum (Gen. III) Per tria tentavit, per gulam, per vanam gloriam,per avaritiam. Est autem gula immoderatus appetitus edendi ; vana gloria, amor propriae laudis ; avaritia immoderatus appetius habendi. Per gulam tentavit, cum dixit : Comedite, Per vanam gloriam, cum dixit: Eritis sicut dii. Per avaritiam cum dixit: scientes bonum et malum. D. Vellem ut ipsam radicem istius peccati explicares: et sicut demonstrati mihi quo ordine patratum sit, ita etiam quid sit ostenderes. M. In primo homine Deus duo posuerat, videlicet appetitum justi, et appetitum commodi; unum, id

Recte hoc diceres si desinere aliquid esset facere. Quia autem ille non velle cœpit quod prius noluit, sed tantummodo quod prius voluit, velle desiit, non necesse et ut hoc aut volens aut nolens fecisse dicatur. Voluit tamen aliquid quod volendo quia cum isto velle non potuit, desiit istud velle quod voluit ; nec ideo illud voluit quia velle desiit; sed potius ideo istud velle desiit quia illud voluit. D. Quare ergo magis dicitur peccasse in eo quod istud velle desiit quam in eo quod illud velle incoepit ? M. Quia si hoe velle non desineret, sive illiud sive aliud volendo, nunquam peccare potuisset. D. Quid est ergo justitia? M. Mensura in appetitu commodi. D, Quid est appetitus justi

C tiae; M. Amor Mensuræ. D. Quid ergo voluit ut

hoc velle desineret ? M. Voluit aliquid extra memsuram. D. Numquid et hoc velle peccatum mom fuit ? M. Non quod hoc voluit peccatum fuit, sed quod hoc volendo mensuræ volendi, id justiæ appetitum amisit. D. Quid voluit extra mensuram ? M. Similitudinem Dei appetiit. Peccavit itaque homo im hoc quod deseruit appetitum justi, et punitus est in retento appetitu commodi. D. Quomodo? M. Dupliciter punitus est in appetitu commodi; sive cum ab his quæ ordinare appetit restringitur, sive quia ad inordinata commoda appetemda relaxatur. In altero est pœna in altero est poena etculpa. D. Unde venit homini ut appetat imordinata? M. A pœna peccati. D. Modum requiro.

est appetitum justi, secundum voluntatem; alte- p, M. Deus fecerat primum corpus hominis sanum et

rum, id est appetitum commodi, secundum necessitatem. Illum autem ideo voluntarium esse constituit, ut in eo homo promereretur, sive bene eum retinendo cum posset deserere, sive male deserendo cum posset retinere. Hunc autem necessarium propterea esse voluit; quatenus in eo remuneraretur, sive ad pœnam si illum desereret, sive ad gloriam si illum retineret. Et idcirco illi effectum suum, id est justitiam inseparabiliter adjunxit, isti vero effectum suum, id est commodum separabilem proposuit, quatenus homo vel illo solo amisso hujus et illius affectus perderet ; vel illo solo retento hujus et illius effectum retineret. Sed homo hoc solum quod potuit fecit; et quia appetitum justi sponte deriliquit, idcirco juste et justitiam et commodum perdidit; solum PATROL. CLXXVI.

integrum. Integrum quidem, quia nihil inerat ad perfectionem ; sanum, quia nihil inerat ad corruptionem. Sed in utroque talem conditionem posue

rat ut mec integritas nec sanitas sine adminiculo ,

posset conservari. Itaque in rebus creatisforinscus quaedam ordinavit quæ ad conservandam atque tuendam incolumitatem sive integritatem ejus valere potuissent ; horum autem providendorum curam, et officium spiritui qui corpori præsidehat injunxit. Ne vero illo exsequendo, si ex sola hoc præceptione non etiam ex amore impleret, servili condione premeretur, dedit ei Deus affectum quo corpus suum amaret, ut sicut ejus integritatem et sanitatem diligeret, sic etiam omnia quæ ad illam conservandam valerent libenter provideret. Rursum ne vel in illus quereng- labor

esset, vel in sumendis periculum, indigentiam A æternæ merito descendisset. Itaque dilatum est

simul et appetitum carnalem certa mensura temperavit; quatenus ei ad fomentum et pauca sufficere possent, et ad satietatem modica. Itaque prudentia carnis tam labor quam oblectamentum et exercitatio futura foret si homo justitiam tenuis set. Sed quia spiritussupra elatus appetitum suum intra mensuram cohibere noluit, idcirco meruit ut jam subtus per infinitos labores dissipatus in appetitu carnis suæ mensuram tenere non possit. Fregit enim Deus mortalitate integritatem corporis humani, et ab hoc pluribus jam fomentis indiget quam prius, tam ad reparandam incolumitatem quantum periit quam ad conservandam quantum remansit. Hunc illa dura necessitas gignitur ut extra ordinem natura appetitum extendat ; ut non solum naturam custodiat, sed etiam vitium naturæ expellat. Spiritus enim sicut ei naturaliter datum est commodum carmis suæ diligere ; sic naturaliter etiam habet ut ejus incommodum non possit amare. Sciendum tamen est quod hæc necessitas concupiscendi mon ideo culpa non est quia necessitas est; quia ut esset haec necessitas, non necessitas causa fuit, sed voluntas. Hoc tamen de omnibus veraciter dici potest, quod nihil anima appetit quantumlibet imordimatum videatur nisi propter aliquod commodum vel conservandi boni vel mali removendi ; sicut verbi gratia dum coitum appetit, extinguere cupit carnis pruriginem, dum cibum appetit ve! potum, gulæ ardorem. D. Si ommis appetitus commodum appetat, commodum autem suum appetere tam in bomo conservando quam in removendo malo maturæ datum sit, ut quid hæc concupiscentia homini in culpam reputatur ? M. Non ideo peccat quod commodum suum appetit; sed quod inordinate appetit. D. Non potest inordinate non appetere ? M. Non potest. D. Quare non potest ? M. Propter infirmitatem suam. I). Quare infirmatus est? M. Quia Deus integritatem naturæ passibilitate mortalitatis confregit. D. Quare hoc fecit ? M. Video quo tendas. D. Quæ tamen causa fuit ? M. Culpa hominis. j). Ergo per culpam suam ad hanc necessitatem venit. M. Ita est.

D. Non igitur eum excusat ista necessitas. M. ID

Non potest excusare. D. Sed quid faciet ? MI. Quaerat adjutorium gratiae et dicat: De necessitatibus meis erue me, Domine (Psal. xxiv sicut dicit Apostolus : In feliæ ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Gratia Dei per Jesu /n Christum Dom in u m Nostrum (Rom. VII). D. Ergo homo nisi per gratiam Dei liberari non potest? M. Non potest. Dicimus enim quod homo in appetitu justi derelicto sponte peccaverit; in appetitu commodi retento dupliciter punitus sit; sive quia ab ordinatis commodis restringitur, sive quia ad inordinata commoda relaxatur. In altero pœna, in altero pœna et culpa. Quia igitur homo tali pœna multatus est per quam culpa non purgaretur sed cresceret, nisi fuisset liberatus per gratiam, per hanc pœnam ad pœnas damnationis

[ocr errors]

judicium ejus ne damnandus inveniretur. Et quia eum Deus ad salutem præordinaverat, locumi et spatium correctionis et poenitenti;e concessit, quatenus eum interim per gratiam suam talem efficeret, quem tandem non solum misericorditer sed etiam juste ad salutem judicare potuisset. D. Quis est locus pænitentiæ quem Deus concessit homini? M. Mundus iste. D. Et quod est spatium pænitentiæ ? M. Vita præsens, id est ab initio mundi usque in finem sæculi. D. Satis magnæ sunt induciæ istæ : sed velim ut dicas adhuc quare mundum istum voces locum paenitentiæ ? M. Quatuor sunt loquar : unus in quo est solum bonum et summum bonum, et unus in quo est solum malum et summum malum ; unus est quo est solum bonum non tamen summum bonum ; et unus in quo est bonum .et malum, nec musmum bonum nec summum malum. D. Vellem ut exempla singulorum propo meres. M. In coelo est solum bonum ; et summum bonum ; in inferno est solum malum et summum malum ; in paradiso est solum bonum non tamen summum bonum ; in mundo est bonum et malum, nec summum bonum nec summum malum. D. Quare distimxisti loca ista ? M. Paradisus est locus inchoantium et im melius proficientium, et ideo ibi solum bonum esse debuit ; quia creatura a malo imitianda non fuit ; non tamen summum, ut esset in quo illi qui imitiabantnr proficere pa

C tuissent. Coelum est locus coniurinat, rum homrpientes, quærent et non invenient ; laborabunt et A Siveseipsum daret, digna recompensatio mon es

rum et per disciplinam ad summum profectum. pertingentium. Unde solum summumque bonum in eo collocatum est. Infernus eet locus comfirmatorum malorum et disciplinam irrecuperabiliter deserentium ; et ideo ibi solum et summum malum positum est. Mundus est locus errantium et reparandorum ; et ideo simul bonum et malum in eo ordinatum est, ut per bonum quidem consolatiomem accipiant, per malum vero correctionem. Non tamen summum bonum aut summum malum ibi est, ut sit quo et persistentes in malo deficere, et recendes a malo proficere possent. Cœlum igitur est in summo infernus est in imo ; im medio paradisus; inter imum et medium mundus. Homo igitur qui a medio ceciderat (quia ad reparationem ex})^^tabatur) inter imum et medium collocandus erat. D. Ecce diu expectatur homo: et quid faciet ? M. Non poterit invenire consilium evadendi. D. Quid ergo prodest judicium differri si homo non potest liberari ? M. Per se non potest. D. Per quem igitur ? M. Ille qui per gratiam suam differt judicium, oportet interim ut per eamdem gratiam ostendat evadendi consilium. D. Ergo judex reo consilium dabit ? M. Deponet interim personam judicis, et assumet persomam conciliatoris. D. Quando veniet ? M. In temporibus novissimis. D. Quare tamdiu differt adventum suum ? M. Ut permittat prius homini experiri defectum suum. Venient prius patriarchæ et prophetæ et legislatores, venient justi et sa

deficient, promittent multi et nulli ostendent. Cum autem omnes defecerint et multis promissionibus, multis etiam verbis prolatis siluerint, tunc ipse proferet unum verbum et dabit consilium. D. Quod consilium dabit ? M. Numquid ego conscius sum secretorum Dei? Secretum est et absconditum hoc concilium a sæculis. D. Tamen temporibus movissimis manisfestum. Præterea si nos ad redemptionis sortem pertinere volumus justum est ac decens ut ejus redemptionis nostræ modum mon ignoremus. M. Consilium hoc in eo fuit qualiter homo juste vel a potestate diaboli eripi, vel Deo posset reconciliari. D. Desidero admodum scire qualiter hoc fieri potuerit. M.

set. Videns ergo Deus hominem sua virtutejugum damnationis justae evadere non posse, misertus est ejus ; et primo gratuito prævenit eum per solam misericordiam, ut deinde liberaret per justitiam : hoc est, quia homo ex se justitiam evadendi non habuit, Deus homini per misericordiam justitiam dedit. Neque enim ereptio hominis perfecte rationabilis esset, nisi ex utraque parte justa fieret, hoc est, sicut Deus justitiam habuit hominem requirendi, ita et homo justitiam haberet evadendi. Sed homo hanc justitiam nunqam habere potuisset, nisi Deus ei per misecordiam eam tribuisset. Ut ergo Deus ab homine placari posset, dedit Deus gratis homini

Causam hominis prius considera ; et tunc facile p; quod homo ex debito Deo relderet. Dedit ergo

poteris videre qua justitia sit liberatus. D. Et ipsam mihi demonstrari cupio. M. Causa hominis adversus duos constitit, id est adversus Deum et adversus diabolum ; quapropter non te pigeat si hanc ipsam causam quasi sub triup p;;sonarum conformatione explanem. D. TQtur,,npc iu expectatione posuisti. M. Très in causam veniunt, homo, Deus, et Diabolus. Deo Diabolus iAjwriam

[ocr errors]

minem, et fraudulenter abduxit, et violenter tenuit. Homo injuriam fecisse convincitur Deo ; quia et præceptum ejus contempsit, et se sub manum alienam ponens suæ servitutis damnum illi intulit. Item diabolus homini injuriam fecisse convincitur ; quia illum et prius bona promittendo decepit, et post mala inferendo læsit. Injuste ergo diabolus tenet hominem, sed homo juste tenetur; quia diabolus numquam meruit ut hominem sibi subjectum premeret ; sed homo meruit per culpam suam ut ab eo premi permitteretur. Licet enim ignoraret falsum esse quod diabolus promisit, non tamen ignoravit quod illud (etiam si verum esset) contra Creatoris voluntatem concupiscere non debuit. Juste ergo homo subjectus est diabolo quamtum pertinet ad culpam suam ; injuste autem quantum pertinet ab diaboli fraudulentiam. Si ergo homo talem patronum haberet cujus diabolus in causam adduci posset, juste dominio ejus homo contradiceret ; quia nullam diabolus causam justam habuit quare sibi jus in homine vendicare debuerit. Patronus autem nullus talis inveniri poterat nisi Deus. Sed Deus causam hominis suscipere noluit; quia homini adhuc pro culpa sua iratus fuit. Oportuit ergo ut prius homo Deum placaret, et sic deinde fiducialiter Deo patrocinante cum diaholo causam iniret. Sed Deum rationabiliter placare non poterat, nisi damnum quod intulerat restitueret, et de comtemptu satisfaceret. Homo vero nihil habuit quod digne Deo pro ablato damno recompensaret, quia si quid de irrationabili creatura redderet, pro rationabili sublata minus esset. Sed nec hominem pro homine reddere potuit; quia justum et innocentem abstulerat, et neminem nisi peccatorem invenit. Nihil ergo homo invenit unde Deum sibi placare posset; quia sive sua

homini hominem, quem homo pro homine Deo redderet; qui (ut digna recompensatio fieret) priori non solum æqualis sed et major esset. Ut ergo pro homine redderetur homo major homine, fue.us, est Ogi*, lìgmo pro homine, et dedit se hoijn })oiiiiiiii se acciperet, ab homine. Incarmatus est Deus Dei Filius, et latus est hominibus

[ocr errors]

gus èst vobis (Isa. ii), etc. Quod ergo homini latus est Christus, Dei fuit misericordia ; quod ab homine redditus est Christus, hominis fuit justitia. In mativitate enim Christi juste placatus est Deus homini ; quia talis homo inventus est pro homine, qui non solum, ut dictum est, par, sed

c; et major esset homine. Ideo in nativitate Christ

amgeli pacem mundo nuntiant, dicentes: Gloria in altis in is Deo, et in terra paae hominibus bonae voluntatis (Luc. II). Sed adhuc supererat homini ut sicut restaurando damnum placaverat iram ; ita quoque pro contemptu satisfaciendo dignus fieret evadere pœnam. Sed hoc convenientius fieri non poterat,nisi ut pœnamquam non de|bebat sponte et obedienter susciperet, ut de pœna quam per inobedientiam meruerat eripi dignus fieret. Hanc autem pœnam homo peccator solvere non poterat; qui quamcumque poenam susciperet, non misi digne et juste (propter primi contemptus reatum) sustineret. Ut ergo homo juste pœnam debitam evaderet, necesse fuit ut talis homo pro homine pœnam susciperet, qui nihil pœmæ debuisset. Sed talis nullus inveniri poterat misi Christus. Christus igitur et mascendo debitum hominis Patri solvit, et moriendo reatum hoinimis expiavit ; ut cum ipse mortem pro hominec quam non debebat, sustineret, juste homo pro ipso mortem quam debebat evaderet, et jam locum calumniandi diabolus mon inveniret ; quia et ipse homini dominari nom debuit, et homo liberari dignus fuit. Idem itaque et judicium nostrum et causam nostram fecit. Unde psalmista : Quoniam fecisti judicium wneu/n etcausam meam (Psal. ix). Causam nostram fecit; quia debitum Patri pro nobis solvit, et moriendo reatum expiavit. Judicium vero ; quia descendens ad inferos et portas mortis frangens capti vìvatem quæ ibidem tenebatur liberavit. Judi

« PoprzedniaDalej »