Obrazy na stronie
PDF
ePub

retur ; sed ex alia parte factus est mortalis prop- A habeamus cum pecoribus, communem sensum et

ter peccatum. Quomodo igitur peecato remanente non moreretur ? Ad quod dicitur si non pumiretur ista pœna, scilicet morte, puniretur graviori ; quia munquam finirentur miseriæ, quæ modo finiuntur morte, sicut et diaboli miseriæ nunquam finiuntur. Sed quia hoc certum de auctoritate non habuimus, volunt quidam dicere quod si comedisset, postea non conferret et immortalitem ; et sub tali sensu exponunt verba illa : Ne comedat de ligno vitæ, id est indignus est illo ligno vesci quod prius conferret immortalitatem. Et ideo ne posset ad illud accedere, posita est ante paradisum quædam ignea custodia scilicet flammeus gladius atque versatilis qui mi

appetitum, liberum arbitrium nos ab eis discernit, penes quod omne meritum consistit. Cum enim nulla vi, nulla necessitate cogatur ; non immerito beatitudinem seu miseriam promeretur. Sensus et appetitus nec beatum nec miserum faciunt ; alioquin bruta animalia beatitudinis vel miseriæ possent fieri participantia. Ingenium quoque et memoria et cætera similia, nec justum nec injustum constituunt. Siquidem nec tardum ingenium nec labilis memoria imputatur. Sola itaque voluntas quæ semper libera est, et nunquam cogi potest ; merito apud Deum judicatur. Ea semper a necessitate libera est. Ubi enim necessitas, ibi non est libertas ; ubi non est

nisterio cherubin ante paradisum volvebatur. B libertas, nec voluntas : et ideo nec meritum.

Gladius iste signat passiones hujus vitæ præsentis, quæ urunt ad tempus, sed transitoriæ sunt. Cherubin plenitudo sapientiæ interpretatur, et significat charitatem. Ad esum itaque ligni vitæ per tribulationes multas, et per charitatem quæ est plenitudo scientiæ post peccatum redire fuit necesse. Cum enim cherubim cum flammeo gladio sit ad ostium paradisi, non potest homo ad illum ingredi nisi transierit per flammeum gladium. Solet quæri utrum prius de ligno vitae comedissent. Augustinus De baptismo parvulorum : Recte profecto intelliguntur ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito atque usi fuisse concessis et præcipue ligno vitæ. Sed hoc non videtur sub assertione dictum. CAP. VIII. De libero arbitrio. Præter alias pœnalitates pro peccato illo incurrit homo pœnam de passione liberi arbitrii. Ut enim Augustinus dicit in Euchiridio : Homo male utens libero arbitrio, et se perdidit et ipsum. Videndum est itaque quid sit liberum arbitrium, et quale ante peccatum, et qualiter depressum sit per peccatum. Sic potest diffiniri : Liberum arbitrium est habilitas rationalis voluntatis qua bonum eligitur gratia cooperante, vel malum ea deserente. Et consistit in duobus : in voluntate et ratione. Liberum namque dicitur quantum ad voluntatem ; arbitrium quantum ad rationem. Rationis est videre quid sit eligendum vel non ; voluntatis est appetere. Et ita ratio tanquam pedissequa monstrat viam consulendo illud quod videt faciendum, dissuadendo contrarium ; voluntas tanquam domina ducit secum rationem ad quodcumque fuerit inclinatur. Non enim trahitur voluntas a ratione, sed solummodo monstrat ratio quod appetere debeat voluntas. Ratio vero trahitur a voluntate, etiam in iis quæ sunt contra rationem. Naturaliter namque ratio contradicit, hoc est non illud esse faciendum indicat ; et tamen vincitur et consentit. Et, quoniam in his duobus consistit liberum arbitrium, soli rationali creaturæ datum est. Illa enim sola inter creaturas voluntatem habet et rationem. Bruta animalia habent sensum et appetitum videlicet sensualitatis ; sed voluntate et ratione carent, et ideo liberum arbritrium non habent. Cum itaque

CAp. IX. Quod liberum arbitrium ad futurum tantum se habeat : et de ipsius statu quadruplici. Praeterea sciendum est quod liberum arbitrium solummodo ad futura se hahet. Quod in præsenti est non est in potestate nostra, ut tunc sit vel non sit ; sed utrum in futuro ita se habeat vel non, in potestate liberi arbitrii est. Nec ad omnia futura se habet ; sed ad ea tantum quæ possunt fieri et non fieri. Nunc videndum est quale fuit ante peccatum. Et possunt notari in homine quatuor status liberi arbitrii. Ante peccatum nihil impediebat ad bonum ; ad malum nihil compellebat : tunc sine errore ratio judicabat ; sine difficultate voluntas bonum appetebat. Post peccatum vero (antequam per gratiam sit reparatum) premitur a concupiscentia et vincitur. Post reparationem (ante confirmationem quæ erit in futuro) premitur sed non vincitur. Post confirmationem mec vinci poterit nec premi. Est namque triplex libertas : a necessitate, a peccato, a miseria. A necessitate et ante peccatum et post æqualiter liberum est. Sic enim tunc cogi non poterat, ita nec modo ; hæc libertas æqualiter est in omnibus : non minor in malis quam in bonis, tam plena post peccatum sicut et ante peccatum.Est alia libertas a peccato,scilicet de qua dicit Apostolus: Ubi spiritus Domini, ibi libertas (IICor. III). Etalibi: Cum servi essetis peccati, li

D beri fuistis justitiæ : nunc autem liberati a pec

cato,servi autem facti Deo habetis fructum in sanctificationem (Rom.vi)Istam libertatem homo peccando amisit : et hoc est quod Augustinus ait : Homo male utens libero arbitrio se perdidit et ipsum. Non est amissa libertas a necessitate ; sed libertas a peccato. Qui enim facit peccatum servus est peccati (Joan. vIII). Hanc libertatem quidem a peccato illi soli habent qui per gratiam reparantur ; non quod penitus sine peccato sint, sed quia non dominatur eis peccatum : et hæc proprie appellatur libertas. In malo autem faciendo non liberum proprie dicitur arbitrium ; quia ratio discordat a voluntate. Judicat namque ratio faciendum non esse quod voluntas appetit. In bono concordat, ratio voluntati , eique non contradicens servit. Unde Augustinus in En

chiridio : Ipsa autem est vera libertas propter A mare, aliud est amare Deum. Et timere et amare

recte faciendi licentiam ; et pia servitus propter obedientiam. Et ita apparet quod in bonis et in malis voluntas libera est a necessitate : sed in solis bonis libera est a peccato. Unde Augustinus in libro De gratia et libero arbitrio : Semper in nobis voluntas libera ; sed non semper est bona. Aut enim justitia libera est quando servit peccato, et tunc mala est ; aut peccato libera est quando servit justitiæ, et tunc est bona. Est iterum libertas a miseria, de qua ait apostolus Paulus ad Romanos. Et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriæ Filii Dei (Rom. vIII). Hanc libertatem in præsenti nullus habet. Potest enim in præsenti homo liber esse a peccato ; quia, ut supra diximus, quamvis sine peccato nullus sit, tamen ex quo non regnat peccatum in homine, liber est a peccato ; sed a poena peccati nullus liberatur in præsenti. Ex prædictis constat in quo per peccatum sit diminutum liberum arbitrium ; quia tunc nulla difficultas ad recte volendum, nullum impedimendum de lege membrorum ad bonum perficiendum ; sed modo antequam per gratiam liberatum sit a peccato, nec velle nec perficere bonum potest. Sicut diceremus de aliquo compedito : non potest hic ambulare, id est in potestate sua non habet tamen concederemus, possibile est hunc ambulare quia potest evenire ut solvatur et ambulet. Hunc nostrum defectum Apostolus comemorat, inquiens : fn ihi,perficere autem bonum non im venio Romw. vii). Nisi enim liberetur per gratiam intus operantem et excitantem cor non potest ipsum arbitrium erigi ad bonum, unde : Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis (Joan. viii). Et postquam liberatus fuerit nisi juvetur per gratiam cooperantem non potest perficere bonum. Et ita indiget modo operante gratia per quam li})eretur ; et cooperante per quam ad promerendum juvetur: cum ante peccatum, sicut supra diximus, sola gratia cooperante indigeret. Prius enim quam caderet non indigebat liberatore, sed cooperatore. Hoc modo hic solet opponi. Antequam aliquis reparatum habeat liberum arbi

simpliciter prolata, affectiones sunt : cum additamento,virtutes. Velle est nobis per naturam ; velle bonum per gratiam.Simplices namque affectiones insunt nobis naturaliter tanquam ex nobis additamenta ex gratia.Unde Augustinusim libro Retractationum : Quædam sunt magna bona, quædam media, quædam minima. Virtutes quibus recte vivitur,

sunt magna bona.Species quorumlibet corporum sine quibus recte vivitur,minima sunt bona. Poten

tiæ animi sine quibus recte vivi non potest, media bona sunt. Virtutibus nemo male utitur. Cæteris autem bonis et mediis et minimis non solum bene, sed et male uti quisque potest. Et ideo

virtute nemo male utitur ; quia opus virtutis est

B bonus usus istorum quibus et non bene uti pos

sumus. In mediis bonis reperitur liberum arbitrium ; quia et male illo uti possumus,sed tamen tale est ut sine illo recte vivere nequeamus. Bomus autem usus ejus jam virtus est, quæ in magnis reperitur bonis quibus nemo male uti potest.

Ex hac auctoritate patet quod voluntas inter bona media sit ; bona voluntas inter magna bona quæ non per naturam, sed per gratiam inest nohis. Et tamen potest dici quod etiam mali naturaliter volunt bene ; et ita videtur quod ante susceptam gratiam aliquis habeat velle bonum ; sed nihil aliud est naturaliter velle bonum quam rationem judicare illud esse bonum. Sicut aliquis tyrannus dicit : Ego vellem esse bonus mo

Velle adjacet C nachus, exire de sæculo, et similia. Iste naturali

ter appetit bonum ; sed eum non delectat bonum. Unde nec proprie dici potest velle bonum, nec habet meritum illud tale velle ; sed illud quod est cum delectatione boni, quando scilicet placet ei bonum et in proposito habet. Unde Apostolus : Deus qui operatur in nobis velle et perficere pro voluntate bona (Philip. II), Prius est voluntas bona per naturam, quæ non habet meritum ; sed postea fit bona per gratiam, et tunc habet meritum. Præterea sciendum est quod non ideo dicitur liberum arbitrium quod æqualiter se habeat ad utrumque, scilicet ad bonum et ad malum : cum per se possit quis cadere,sed per se non potest re

trium, donec scilicet in peccatis est, habet ipse D surgere nisi juvetur a gratia Christi. Per se enim

liberum arbitrium : igitur potest in utramque partem flecti. Itaque vel liberum non est arbitrium, vel si est liberum cum in peccatis adhuc est, potest ipse bonum velle ; et ita videtur quod antequam detur gratia possit bonum velle. Sed ita est hic sicut in compedito illo qui scilicet nonpotest ambulare antequam solvatur ; et tamen per se verum est, possibile est hunc ambulare, vel hic potest ambulare. In eodem sensu similiter non negamus de illo peccatore vel pagano vel quolibet alioquin possibile sit eum bonum velle, vel quin possit bonum velle ; sed non nisi hoc modo scilicet si detur gratia per quam liberetur et quæ ei cooperetur. Aliud est velle simpliciter,aliud est velle bonum. Sicut aliud est timere simpliciter, aliud est timere Deum. Aliud est

sufficit ad malum liberum arbitrium, sed non sufficit ad bonum per se. Boni etiam angeli non carent libero arbitrio ; et tamen ita sunt confirmati ut non possint esse mali. Similiter mali angeli non carent libero arbitrio ; cum tamen ita sint obstinati ut non possint esse boni. Liberum itaque arbitrium ex eo dicitur, quia est voluntarium. Quod enim boni angeli non possunt mali esse, non facit necessitas, sed confirmata per gratiam voluntas. Quod mali non possunt boni esse, non facit ulla coactio, sed voluntas obstinata in malo. Et tamen isti natura et illi mutabiles sunt.

Unde Hieronymus : Solus Deus est in quem peccatum cadere non potest ; cæteri cum sint li})eri arbitrii in utramque partem possunt flecti. De Deo etiam legitur quod liberum arbitrium

habet. Ambrosius ad Gratianum : Spiritus ubi A perpeti quam traxit a propagine peccati. Ad hoc

vult spirat (Joan. III). Apostolus quoque dicit, quia omnia operatur unus spiritus, dividens singulis prout vul (I Cor. xII). Prout vult, inquit, id est pro libero voluntatis arbitrio, non pro necessitatis obsequio. Nec est aliud liberum arbitrium in Deo nisi divina voluntas, quæ non necessitate, sed sola bonitate omnia facit. Ejus enim natura bonitas est. CAP. X. Quare veccatum primi hominis posteris tymputetur. Post peccatum primi hominis et pœnam quam assignavimus, quam inde incurrit, videndum est quare imputetur posteritati ejus. Omnes enim qui ab eo per concupiscentiam descendunt,

obnoxii sunt illi peccato, et pro illo rei sunt B

originalis peccati. Ad quod potest dici quod ideo

imputatur omnibus, quia omnes illud commi

serunt, ut Apostolus dicit: In quo omnes peccaverunt (Rom. v), quod ita potest exponi : In eo omnes peccaverunt, id est peccato rei tenentur. Ut enim dicit Apostolus: Per unius inobedientiam peccatores constituti sunt multi (ibid.). Quod inde est quia per legem peccati ab eo descendunt. Non ideo imputatur eis quia in eo tunc fuerunt originaliter, cum et Christus secundum carnem in eo tunc fuerit ; sed quia per concupiscentiam quæ venit de peccato illo inde descenderunt. Et ita potest dici quod ideo imputatur toti posteritati ; quia in effectu hujus

quod diximus in Adam fuisse omnes, solet sic opponi : Sic omnes qui descenderunt a Cain in Adam fuerunt, per illam substantiam quam accepit Cain in primis parentibus, ibi exstiterunt; sed in illa particula quæ in Cain fuit propagata non tot atomi fuerunt quot homines ab eo descenderunt ; unde non videtur verum quod substantia uniuscujusque fuerit in primo parente. Ad quod potest dici quod quamvis illa particula primum fuerit valde parva, tamen nulla substantia exteriori in eam transeunte augmentata est, et facta est magna ; tanta scilicet quanta in resurrectione erit. Fomentum enim habet a cibis; sed non transeunt cibi in ipsam humanam substantiam ; quod ita probari potest : Puer qui ea moritur die qua nascitur, in illa natura resurget quam habiturus erat si viveret usque ad plenam ætatem nulla ægritudine vel vitio corporis impediente. Unde apparet quod etiam si viveret non aliunde sumerentur partes illiud substantiæ; sed in se augmentarentur sicut costa de qua facta est mulier, et sicut quinque evangelici panes. Nec tamen negamus quin cibi et in humores et in carnem transeant : unde quidam homines grossiores sunt quam debeant; sed illa superfluitas non erit in resurrectione, qui non est de veritate humanæ naturæ. Veritas humanæ substantiæ dicitur quod in primis parentibus fuit ; et illud solum in resurrectione erit. Sed illæ partes quæ

peccati, id est in lege peccati de hoc veniente, c de cibis fiunt, et in quas transeunt, tanquam videtur quod puer inobediens sit ; quia nihil A trahitur ; id est a parentibus, quando generatur,

concipiuntur, videlicet in concupiscentia. Furtum, homicidium et cætera non imputantur posteris ; quia non fit ipsa generatio secundum effectus illorum, id est secundum motum de illis venientem. Solet a quibusdam prædicta quæstio sic solvi : Ideo illud peccatum omnibus imputatur posteris et non alia, quia illud peccatum in paradiso commissum gravissimum fuit ; quia ignorantia non induxit eum ad peccandum, nec fragilitas carnis ; quia ante peccatum neutrum fuit in eo. Unde adeo maximum fuitillud peccatum quod etiam naturam mutavit. Tota enim natura hominis per peccatum illud corrupta fuit. Augustinus De civitate Dei : Tanto majore injustitia violatum est illud mandatum, quanto faciliore potuit observantia custodiri. Nondum voluntati cupiditas resistebat, quod de pœna transgressionis secutum est postea. Sed non videtur absolute concedendum quod illud peccatum gravius omnibus aliis fuerit ; cum legatur : Qui peccat in, Spiritu m sanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro (Matth. xII ; Luc xII; Marc III). Sed illud peccatum primis parentibus postea fuisse condonatum dicunt auctores. Augustinus in libro De baptismo parvulorum : Sicut illi primi homines postea juste vivendo, unde merito creduntur per Domnini sanguinem ab extremo liberati supplicio, non tamen illa vita meruerunt ad paradisum revocari ; sic et caro peccati et si remissis peccatis homo in ea juste vixerit, non continuo meretur eam mortem non

superflua deponentur. CAP. XI. Quid sit peccatum originale. Deinceps inquirendum est quid dicatur origimale peccatum, et quare originale dicatur. Quidam dicunt quod originale peccatum sit debitum quo tenentur omnes pro peccato primi hominis ; quia pro illo omnibus debetur poena æterna nisi per gratiam liberentur. Isti dicunt quod originale peccatum non sit peccatum ; sed si Scriptura quandoque vocat illud peccatum, astruunt quod ibi peccatum pro pœna peccati accipitur; et sicut pro peccato parentis quandoque exsulant filii secundum justitiam sæculi, ita ex justitia Dei omnes tenentur rei pro peccato illo ; et ita secundum istos in amima pueri nullum peccatum est. Quia dicunt ipsi : Si anima pueri munquam peccavit, non est in ea peccatum; et tamen concedunt quod in ea est originale peccatum, quia tenetur debito peccati. Sed plane contra Apostolum loquuntur isti, cum apostolus dicat: Per inobedientiam vnius, peccatores constituti sunt multi (Rom. v). Ecce quod Apostolus vocat eos peccatores antequam regenerentur; sed si tantum esset pœna et non culpa in istis, ut ipsi aiunt, non peccatores essent. Item dicit Apostolus: Per vnum hominem peccatum intravit în mundum, et per peccatum mors (Ibid.). Aliud peccatum quod intravit; aliud ipsa pœna quæ innuitur in verbis Apostoli. Alii dicunt quod originale peccatum sit inobedientia ; et hæc inobedientia in omnibus est antequam renascantur. Sed non

unquam fuit ei imperatum. Et qui nondum potest ratione uti, quomodo aut obediens aut inobediens potest dici? Inobedientia mamque voluntatis est ut obedientia ; sed peccatum originale non est voluntarium. His itaque omissis, dici potest quod originale peccatum est concupiscentia mali et ignorantia boni. Unde Ausgustinus in libro De correptione et gratia : Sunt omni homini ista duo pœnalia: ignorantia et difficultas. Ex ignorantia error, ut probet falsa pro veris ; ex difficultate cruciatus, ut resistente et torquente dolore carmalis vinculi non possit a libidine temperare. Sed potest opponi: cum anima pueri nondum aliquid velit vel molit, quomodo concupiscentiam mali habet? Vitium est in ea non actus, quod probatur: cum venerit ad annos discretionis, tunc concupiscit malum et dimittit bonum. Similiter opponitur: Cum nondum aliquid debeat scire, quomodo ignorantiam habet ? Sed sicut in oculo cæci in nocte vitium cæcitatis est, sed non apparet, nec discernitur inter videntem et cæcum nisi luce veniente ; sic et in puero vitium est, sed mondum apparet, sed veniente tempore in quo deberet bonum concupiscere, malum ignorare, ignorat bonum et concupiscit malum. Item opponitur : In baptismo remittitur peccatum originale, sed post baptismum remanet concupiscentia mali, et cætera ; et ita non videtur quod in baptismo remittitur peccatum originale. Sed, ut dicit Augustinus: Licet remaneat concupiscentia post baptismum, non tamem ad reatum; quia his qui renati sunt non imputatur, sed hoc ' est remitti peccatum originale,non imputari. Licet enim concupiscentia carnis sitim baptizato, tamen non imputatur ei nisi eat post concupiscentias. Quod si fiat, non jam originale, sed actuale est. Augustinus De nuptiis et concupiscentia : Ex hac carnis concupiscentia (quæ licet in regeneratis jam non reputatur in peccatum) quæcumque nascitur proles obligata est originali peccato. Et paulo post : Dimittitur concupiscentia carnis in Baptismo, non ut non sit, sed ut peccatum non imputetur : hoc est enim non habere peccatum, non esse reum peccati. Item : Quo modo alia pec

[blocks in formation]

aliquis traducit ipsum peccatum. Unde David: In peccatis concepit me mater mea (Psal. L). Hic potest opponi hoc modo: Cum aliquis generatur, sola caro a parentibus propagatur ; quoniam, ut superius diximus, animæ non sunt ex traduce ; etiam in ipsa propagatione carnis nondum infunditur anima, ut philosophidicunt, sedjam effigiato corpore. Id quod Moyses in Exodo manifestissime ostendit, dicens : Si quis percusserit mulierem. prægnantem et abortivum fecerit, si adhuc informatu/m fuerit, multabitur pecunia; quod si formatw m fuerit, reddet animam pro anima (Eaeod. xxI): formatum intelligit jam animatum. Quod si in ipsa propagatione transmittitur a

B parentibus peccatum originale, videtur quod in

eo sit peccatum originale quod propagatum est. Sed illud adhuc inanimatum est, et omne peccatum animæ est ; quomodo ergo in illo semine peccatum poterit esse? sicut enim virtus in anima, ita et omne peccatum. Ad quod potest dici quod mon solum anima obnoxia est vinculo originalis peccati, sed etiam caro ; non quod sit in carne illud peccatum, sed ex corruptione carnis illud contrahit anima: nisi enim caro in concupiscentia traduceretur, illo peccato anima non teneretur. Unde invenitur quod Christus non habuit carnem peccatricem, sed similem carni peccati (Rom.vIII); quia illa caro non ex concupiscentia viri de matre fuit propagata, sed operatione Spiritus sancti.

c Cæteri habent carnem peccatricem; non quod in tate promovit eum inter filios Dei. Non enim gene- A Opponitur: Quod si decedant a corpore ante

carne sit peccatum, sed causa peccati. Augustinus De fide ad Petrum: Dum sibi invicem vir et mulier miscentur ut filios gemerent, sine libidine non est parentum concubitus: et ob hoc filiorum eorum ex carne nascentium non potest sine peccato esse conceptus, ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido. Apparet itaque quod in ipsa conceptione transmittatur peccatum originale; quia nisi conceptio sic fieret in carne, amima excarnis unione concupiscentiam non contraheret. Si quæratur quid sit illa corruptio quam in carne diximus esse, utrum peccatum sit am non? potest dici peccatum, id est pœna peccati, scilicet sicut solemus accipere peccatum culpam ; sed ipsa peccatum non dicetur. Sed quod in carne corruptio peccati sit, per effectum potest sciri, ut in vase scitur esse vitium per hoc quod reddit vinum acidum. Item solet qaeri : Cum parentes alicujus per baptismum mundati sunt a peccato originali, quomodo potest filius contrahere peccatum illud? Quod Augustinus in libro De baptismo parvulorum his similitudinibus ostendit: Quo modo præputium per circumcisionem aufertur, manet tamen in eo quem genuerunt circumcisi ; quo modo et palea quæ humano opere tanta diligentia separatur, manet tamen in fructu qui de purgato tritico nascitur : ita peccatum quod mundatur per baptismum, manet in eis quos gemuerunt baptizati. Item in eodem : Ex hoc enim gignit quod adhuc vetustum trahit, non ex hoc quod in novirant parentes filios suos secundum generationem illam qua denuo sunt mati; sed potius secundum eam qua carnaliter et ipsi primum sunt generati. Præterea solet quæri qua justitia teneatur peccato illa anima innocens a Deo creata, cum non sit in potestate ejus illud vitare. Non enim est in potestate liberi arbitrii illud vitare vel non, cum nondum utatur libero arbitrio, et cum non sit prius in corpore illo quam sit obnoxia illi peccato. Quod ita solvunt quidam : Ideo anima illa, quamvis ex traduce non sit, sed noviter a Deo creata et munda, rea est illius peccati, quia cum infunditur corpori, invenit illud corpus aptum et idoneum ad peccandum, et in hoc delectatur, et ex hac tali delectatione contrahit peccatum illud. Sed si hoc esset, non originale, sed actuale dici deberet. Si enim ex delectatione est hoc peccatum, non est alienum sed propriæ voluntatis : cum Augustinus et alii vocent illud alienum. Augustinus in libro De baptismo parvulorum: Manifestum est alia esse unicuique propria peccata in quibus ii tantum peccaverunt quorum sunt peccata ; aliud illud unum in quo omnes peccaverunt. Itaque dicendum putamus occultam esse Dei justitiam qua illius peccati anima tenetur rea, quod non est in potestate sua vitare, et quod ipsa propria voluntate non commisit. Ut enim Apostolus dicit: Incomprehensibilia sunt judicia Dei, et in vestigabiles viæ illius (Rom. x). Solet etiam quæri utrum voluntarium sit am necessarium illud peccatum. Sed quod non sit voluntarium constat per supracdicta. Iterum si dicatur necessarium, non debet imputari. Et ideo voluit dicere quidam quod nec necessarium nec voluntarium. Propheta tamen dicit: De necessitatibus meis erue me, Domine (Psal. xxrv). Unde non videtur absurdum quod dicatur necessarium. Si quis iterum quærit : Cum Deus qui facit animam ipsam immaculatam, sciat eam ex corpore maculam contrahere peccati, et quandoque ante baptismum separatum iri morte ab ipso corpore, et sic damnari ; quare eam corpori conjungit ? Respondemus hoc idem quod superius : scilicet occultam Dei justitiam esse. Solent quidam sic opponere : Cum anima in corpore creetur, nec prius sit in corpore quam in illo peccato teneatur: igitur cum primum est, maculam peccati habet. Itaque numquam talis est qualis creatur a Deo. Creatur mamque a Deo innocens ; sed nunquam innocens est cum sit maculata cum primum est creata. Sed dicendum quod Deus creat eam mundam, id est ex creatione nullam maculam habet : et ita talis est quantum ad creationem, qualem creat eam Deus. Semper est enim bona et munda quantum ad creationem. Propterea solet quæri an sint omnes amimæ ex creatione æquales; an sint aliæ aliis excellentiores, sicut et in angelis fuit?Et videtur pluribus quod ex ipsa creatione una sit habilior ad intelligendum et memoriter retinendum quam alia : quod satis probabile est.

baptismum, æqualem habent pœnam ; si statim post baptismum, æqualem habent coronam, et ita videtur quod in ipsa creatione indifferentes sint. Sed, sicut nos jam diximus in Tractatu liberi arbitrii, ea quæ sunt ex ipsa creatione, ut ingenium, memoria, nec plus nec minus beatum constituunt, vel pœna dignum faciunt. CAP. XIII. De peccato actuali. Postquam de originali peccato diximus, adjiciendumvidetur de actualibus, de quibus primum videndum est quod mom imputantur posteris, juxta illud Ezechielis : Non ultra erit istud proverbium in Israel : Patres nostri manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum B obstupuerunt (Jerem.xxxI; Ezech. xvIII).Anima qvae peccaverit ipsa morietur. Filius non portabit iniquitatem patris (Ezech. xvIII). Ad hoc videtur contrarium quod dicitur in Exodo: Ego reddo în îqvitatem patris in fllios usque in tertiam et quartam generationem iis qui oderunt me (Eacod. xx; Deut. v). Sed, sicut Hieronymus dicit, hoc dictum est de filiis imitantibus patrum mala; quod innuitur per finem illius auctoritatis, ilis qui oderunt me. Si enim filius non imitatur peccata patris, non inde punietur. Opponitur: Sideimitantibusilludintelligendum est, quare solummodo usque in tertiam et quartam dixit, cum omnes qui imitantur peccata parentum, in qualibet generatione sint, illis teneantur? Quod c ita sancti solvunt : Ideo dictum est, in tertiam et quartam, quia usque ad quartam magis solet evemire ut filii imitentur facta parentum, cum adhuc eis nota et velut præsentia sint. Augustinus de temporali poena illud exponit ; quia in ultione parentum puniuntur sæpe fili temporaliterpro peccatis parentum, ut cæci nascantur, vel claudi post ortum fiant,velquavisalia pœnaafficiantur. Sedinfuturo, sicut Apostolus ait unusquisque onus sum w portabit(Galat. vi).Hieronymus super Ezechielem dicit in mobis esse quasi patrem suggestionem carnis, filium primum impulsum cogitationis ad peccandum; et hæc est prima proles. Nepos, si decreverit facere vel opere compleverit. Pronepos, si non solum fecerit quod malum est; sed etiam in suo scelere glorietur, et hæc est quarta generatio: non quod tres præcedant generationes; sed dicitur quarta a primo motu (qui est quasi pater) posita. Deus ergo primum et secundum stimulum, scilicet cogitationes (sine quibus nullus esse potest), non punit ad damnationem ; sed tertiam et quartam generationem, quæ sunt peccata ad mortem. Ad probationem cujus rei, quod scilicet primus motus non punitur, Cham peccante dum irrideret nuditatem patris, non ipse qui risit, sed filius sententiam suscepit : Maledictus, ait, Chanaan, servus erit fratrum suorum (Gen. Ix). Quæ enim justitia est ut pater peccaverit et in filium sententia proferatur, nisi fieret propter hujuscemodi significationem ? CAP. XIV. De peccato in generali. Assignavimus differentiam inter originale et

« PoprzedniaDalej »