Obrazy na stronie
PDF

servare poteritis, si unusquisque non ut alius suam, A dicio ostenditur sustinens esse suus, in monachico

sed ut ipse alterius voluntatem faciat, studuerit. Otiositatem quoque sicut rem inimicam animarum a vobis excludite, et unusquisque consideret quia de singulis momentis vitae nostræ redditnri sumns Deo rationem. Cuicunque ergo Deus dat aliquam gratiam ad quamlibet utilitatem, ea utatur inquantum habuerit opportunitatem. Qui enim non utitur potestate benefaciendi quam habet, in die judicii quasi non habens judicabitur, et ab illo auferetur hoc ipsum quod habere videtur, quia et præmio quod mereri potuit carebit, et deinceps nullam alicujus boni operis potestatem in pœnis habebit. Quasi autem alii dabitur quod ab illo auferetur, quando illi qui bene operatur secundum quod * accepit, præmium augebitur, quia juxta illum qui negligenter vixit, ejus exemplo a bono opere non defecit. Gratias ago vobis quia pro me oratis, et oro ut ab hac charitate non desistatis. 386 EPISTOLA L ***. ANSELMl AD BERNARDUM MONACHUM.

Pluris esse unicam vapulationem obedientia, quumn innumeras eae proprio sensu.

ANsELMUs archiepiscopus, BERNAndo, monacho cœnobii S. Werburgæ, salutem et orationem.

Audivi a domino abbate tuo quod majoris meriti judicas cum monachus se aut verberat, aut ab alio se verberari postulat, quam cum in capitulo ex præcepto prælati, non ex sua voluntate vapulat *°. Quod non ita est sicut *' existimas. lllud enim judicium quod sponte sibi aliquis indicit, regale est ; illud ** vero quod per obedientiam in capitulo sustinet, monachicum est. Alterum est ex *** sua voluntate, alterum ex obedientia, nec ex sua voluntate. Illud quod regale dico saepe sibi reges et superbi divites fieri præcipiunt, illud vero quod monachicum dico, non præcipientes, sed obedientes suscipiunt. Regale tanto levius est **, quanto voluntati sustinentis concordat. Monachicum autem tanto gravius quanto a voluntate patientis discordat. In regali ju

probatur non esse suus. Nam quamvis rex aut dives, cum sponte vapulat, se peccatorem humiliter ostemdat, nulla tamen alterius hommis jussione ** huic humilitati se patiens subderet, sed jubenti omnibus viribus resisteret. Cum autem monachus ex sententia praelati in capitulo humiliter flagellis se subjicit, tanto majoris meriti hunc esse veritas julicat, quanto magis et verius se quam ille humiliat. Ille namque se soli Deo humiliat propter peccatorum conscientiam, iste vero etiam homini, propter obedientiam. Humilior autem qui et Deo et homini propter Deum se humiliat, quam qui soli Deo et non humanae jussioni se humiliat. Ergo si qui se humilia!, exaltabitur ; qui se magis humiliat, magis exaltabitur. Quod * autem dixi, cum monachus vapulat, hoe a sua voluntate discordare, non ita intelligas quasi nolit hoc obedienti voluntate patienter portare, sed quoniam ex naturali appetitu carnis dolorem nollet tolerare. Quod si dicis : Non tam fugio publicam vapulationem *" propter dolores quos et secrete sentio quam propter verecundiam, scito quia ille fortior est qui hanc quoque sustinere gaudet propter obedientiam. Certus ergo esto quia majoris meriti est una vapulatio monachi tolerata per obedientiam, quam innumerabiles acceptae per propriam sententiam. Sed cum talis est monachus ut et semper habeat cor paratum sine murmuratione per obedientiam vapulare, tunc sive secrete, sive publice vapulet, magni meriti eum debemus judicare. EPISTOLA LI ***. ANSELMI AD STEPIIANUM ARCHIDIACONUM.

Ut abbatissam et sanctimoniales Rumesei a super

stitioso hominis defuncti, quem pro sancto habebant, cultu prohibeat.

ANser Mus archiepiscopus, STEPHANo archidiacono *** salutem et benedictionem.

Mando vobis ut (12) eatis ad Rumesei, et dicatis, et dicendo præcipiatis domnæ abbatissæ *"" et san

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][subsumed]

jussione ms. alterius hominis jussione. “Ergo qui se humiliat exaltabitur. Quod ms. ergo si qui se humiliat exaltabitur, qui se magis humiliat, magis exaltabitur. Quod. *'Appelationem ms. vapulationem. *Cum eodem ms. collata. *** Diacono ms. Archidiacono. *""Dominæ Abbatissæ ms. Domnæ abbatissæ.

JOANNIS PICARDI NOT.E. (12) Eatis ad Rumesei, et dicatis, etc. Haud levi, D monasterii primarium et præcipuum institutorem.

fuit labori hic locus fateor. Nam cum inter legendos script. Anglos occurreret passim Rameseia, Ramesiensisque, et in ea degentes monachi, slabam dubius, vidèns in hac epist. expressum nomen abbatissæ. Tabulæ vero Lincolniensis ecclesiæ ms. im nostra bibliotheca injectum exemere scrupulum in pauculis. Aluvinus consul eo tempore abbatiam Remeseiæ intra paludes fiarit. Quod autem hæ tribuant fundationem Ramesiensis coenobii Aluvino consuli ita video accipiendum, quia ille plurimum operæ et opum suarum largitus sit ad id operis. Reliqui enim scriptores, ut Malmesber. lib. iv De Pont. Angl. Honed. et Polyd., et Lilius in Chron. ad annum 97 1 prædicant sanctum Oswaldum Eboraci antistitem, hujus

Malmesber. tamen et Honed. Annal. part. 1, anno 971, fatentur communibus utriusque ope et opibus ecclesiam fuisse conditam. In Homedeno autem, quem Aluvinum scriptæ tabulæ Lincolnienses vocavere Etheluvium ; in Malmesb. Egeluvimus appellatur. Rumesei vero de quo Anselmus hoc in loco, est partheno diœceseos Wintoniensis, excitatus ab Eduardo rege, ut Honedenus testatur hisce verbis : • Anno 9ú7 rex Anglorum pacificus Edgarus in monas!erio Rumeseie (mom Rameseie, ut corrupte impressi libri habent) quod avus rex Eduardus senior construxerat, sanctimoniales collocavit : sanctamque Mervinam super eas abbatissam constituit. » Malmesb. etiam lib. 11 de P. A. recensens coenobia WinWintoniensis, et vestra *", ut si nolunt me prohibere illis divinum officium facere, tunc ex toto prohibeant ut nullus honor, qui alicui sancto exhiberi debet exhibeatur ab illis, aut permittant ab aliquo exhiberi mortuo illi quem quidam ** volunt pro sancto haberi. Filium autem ipsius mortui propellite a yilla, nec amplius conversetur in illa.

ctimonialibus ex nostra parte, et ex parte episcopi A pos qui in tam exsecrabilis sceleris protelationem

EPISTOLA ILII *7°. ANSELMI AD GERARDUM ARCHIEPIsCOpUM EBORACENSEM. Docet inducias suo assensu fuisse datas sacrilego qui mulierem velatam in u.vorem du.rerat.

ANSELMUs, gratia Dei archiepiscopns Cantuariæ, GERARDo, archiepiscopo Eboracensi, salutem.

Notum facio, dilecte mi, reverentiæ vestræ, quia induciæ de causa illius qui mulierem velalam in conjugium sibi copulare præsumpsit, quas dedit episcopus Lundoniæ vestra instantia, me favente, in tantam infamiam conversæ sunt mihi, et vobis et omnibus quorum consensu datæ sunt, apud Lundonienses et apud omnes qui hoc audiunt, ut nullius hoc **, nisi religioso carens pudore, si fugere valet, tolerare queat. Desperant etiam ullum bonum aliquando proventurum Ecclesiæ Dei per illos episco

consentire potuerunt. Quapropter decet mos, imo necesse est omnibus nobis qui in hoc consensi— mus ***, si tam indecenti improperio subjacere nolumus, quatenus dies ejusdem causæ definiendæ constituatur celerius, in quo præsentiam nostram et vestram, aut si hoc esse nequit, aliquam rationabilem ex nostra et similiter ex vestra parte personam adesse cupimus. Quem diem in octava die Nativitatis S. Dei genitricis Mariæ, quamvis nobis nimis longinqua propter prædictam causam sit, tamen quia cognosco vos velle interesse, ponimus. Quippe nec episcopus ad quem causa pertinet, vellet, si ego vellem ; nec ego vellem, si ille vellet hoc differre diutius, si Deus nos ab omni impedimento de— fenderit. Nam tantum post colloquium nostrum, didicimus de rei veritate, ut si acceleramus quod differre proposueramus, nulla notandum hoc ** sit in tali negotio levitate. EPISTOLA LIII *77. IIII. DEBERTl CENOMANENSIS EPISC0PI AD ANSELMtTM.

Grates persolvit ob tractatum De processione Spiritus sancti contra Græcos scriptum et ad se missum

Venerabili Cantuariae archiepiscopo, gloria et honore dignissimo, ANsELMo, IIiLDEBERTUs (13), humi

VARLE LECTIONES.

“Episcopi et vestra ms. Episcopi Wintoniensis et vestra. **Quem quidem ms. quem quidam. *'Collata cum eodem ms. “Ut muilus lioc ms. nullius hoc sed male. **Consenserimus ms. consénsimus, “Nul

lus hoc ms. nulla notandum hoc.

*" Collata cum eodem ms. et cum mss. S. Audoeni Rothomag.

JOANNIS PICARDI NOT.E. tomiensis diœceseos, ejus meminit et Rumeseiam C ces ; excusi autem Hildebertus, sed et in ejusdem

vocat, discrepans ab Homedeno, quod Edgarum non Eduardum conditorem asserat. Locorum igitur, temporum et fundatorum varietas aperte distinguunt hæc duo cœnobia, quib. littera u in a mutata, idem prorsus est nomen. Cæterum homo ille, quorumdam opinione sanctus, a cujus cultu et honore Anselmus præcipit Rumesienses virgines abstinere, est Waldeosus, Waltheofus, Valdefus seu Veldeofus, comes mobilissimus, quem Guillelmus Nothus ob levissimam conjurationis suspicionem capite damnavit. Innocentiam vero ejus multa eaque præclara miracula significarunt, testib. Malm. I. iv De pont. Angl. et Walsing. in Hypod. Neust. ad an. 1075. Rumesiensis igitur antistita vel alicujus miraculi permota rumusculo, aut iniqua comitis mece, publicas fundebat preces, votaque nuncupabatur ei quem nondum Ecœlesia in divos retulisset. Quamobrem Anselmus merito praecipit eam cessare ; neque enim publici

sanctorum honores pendent ex ferventiori cujuslibet D

zelo, sed apostolicæ sedis et Ecclesiae eatholicæ judicio, licet in synodo Pondini, habita an. 1102, eam ob rem id promulgarit edictum, quod Malm. retuli. l. I De pont. Angl.im hanc sententiam : « Ne quis temeraria novitafe corporibus mortuorum aut fontib. aut aliis rebus (quæ contigisse novimus) sine episcopali auctoritate reverentiam sanctitatis exhibeat. » Quò interdicto voluit Anselmus compescere subitameas quasdam plebeculæ superstitiones, ex immaturiori pietate genitas, non laudabilem et antiquam Ecclesiæ Romanæ consuetudinem in apotheosibus servari solitam aspernar. (13) Hildebertus. Robertus Cenalis lib. I De re Gallica, perioche 6, scribit Gildebertus ; Guillelm. Gemet. lib. vi Histor. ducum Norman., cap. 10, Idebertus, alii Ildeberdus ; quam postremam, hujusque epist. scriptionem promiscue habent mss. cordi

Gestis (quæ impetravi a V. priore Tuffero, coenobita S. Vincentii Cenomanensis) utramque vicissim reperi. Hæccine vero Gesta, ne diutius lateant posteros, addemus hic : a Venerabilis H:ldebertus ex Laverdinensi castro mediocribus, sed tamen honestis ortus parentibus a Domino Hoelo [alias Boello] Cenomanensi episcopo factus magister scholarum, deinde archidiaconus, et post decessum domini Hoeli in ejus loco est substitutus. Hic itaque moribus placidus et modestus, primo initio sui episcopatus satagebat restaurare ea quæ antecessorum suorum negligentia vel destructa vel amissa fuerant, infatigabili studio. Continuo namque domum capituli a fundamentis coepit construere, et undique vitreis illustravit, et forniceo opere supertegere curavit. Eodem namque tempore bellum gavissimum exortum est inter Henricum I Anglorum regem, et Heliam comitem Cenomanensem, eo quod ipse rex episcopatum calumniabatur, ideoque ordinationi episcopi moliebatur obsistere. Cum autem audisset ordinatum esse, manifestis bellorum incursibus patefecit. Cujus inceptis comes Helias coepit resistere. Quo comperto, Fulco, comes Andegavensis in civitatem advenit, et consensu civium in munitionibus civitatis custodiam posuit, ibique relicto filio suo ad alia properavit. Interea rex Anglorum videns civitatem sui principis præsidio destitutam, huc accessit ; ad Colonias accedit ; consedit urbem exereitu magno, postea cremavit Coloniam. Rex autem, videns se esse illusum, cum exercitu suo discessit. Cives autem, cum ad pugnam se præparassent, comperta regis fuga, ad urbem sunt reversi. Quo audito comes Helias, timens ne Fulco comes Andegavensis proscriptioni ejus intenderet, mandavit ad se episcopum Hildebertum, et quosdam ex primoribus civitatis, et cum eis cœpit excogitare quibus modis civitatem lis Cenomanorum sacerdos, salutem ** et orationes in Domino Jesu Christo. Et dies lætus et vultus solemnes cum tuo mihi Tractatu pariter, sanctissime Pater **, accesserunt. Susceperam prius benedictionem tuam servus ego, servus tuus *°, et egit gratias Domino Deo, et tibi ** devotus affectus ***, affectus meus. Humanum quidem fuit subvenire proximo per compassionis affectum ***; sed divinum, fidem defendere catholicam per inhabitantem in te Spiritum sanctum. Utrumque autem operatus est unus atque “ idem Spiritus, volens tibi 387 virtutum exuberare gratiam, quem suæ processionis a Filio reservabat defensorem. In malevolam enim animam non poterat

A peccatis. Unde dignum fuit ut advocatus veritatis exemplum prætenderet ** religionis. Talis propterea *" pastoralibus excubiis congruebat, cui nihil deesset ad *" plenitudinem justitiæ, nihil * ad integritatem doctrinae. Beatum sane pectus, quod virtutum conventus reverendum *' sibi penetrale consecravit. Inde velut ex aditis divina prodeunt oracula, nihilque aliud sacra labia *" profitentur quam cœlestis interpretem voluntatis. Eorum me saepius recordantem stupor opprimit ; et dum singula diligenter intueor, omnia Spiritui fateor ascribenda, cum ** Psalmista dicens : A Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris (Psal. cxvii, 23). Vale, sanctissime *** Pater, sciens *** quia desiderio desi

introire sapientia, nec habitare in corpore subdito derat anima mea te videre, non ægre latura ventos VARI.E LECT10NES.

**Salutem. ms. salutem, et orationes in Domino Jesu Christo. *'Sanctissime Pater ms. S. Aud. pariter. *Ego servus tuus ms. servus ego servus tuus. “Gratia Domino Deo, et tibi ms. S. Aud. gratias Deo et tibi. ***Devotus : affectus ms. levotus afïectus ; affectus ms. S. Aud. devotus affectus meus. Edit. Pic. devotus effectus est affectus. **Charitatis affectum ms. S. Aud. et Edit. Pic. compassionis affectum. *Unus ille atque omittitur, ille in ms. S. Aud. **Exemplum relinquerat mss. exemplum prætenderet. *Talis etiam ms. S. Aud.. Talis propterea. **Nihil deest ad ms. S. Aud. nihil deest ad. **Plenitudinem, nihil mss. plenitudinem justitiae, nihil. **Quod reverendus virtutum conventus reverendum mss. quod virtutum conventus reverendum. *'Sacra labia ms. S. Aud. sacra verba. *'Opprimit et mutatus nostri temporis hominem talia posse, calamo scribæ velociter scribentis omnia fateor ascribenda, cum ms. S. Aud. et ms. Vict. in Mairg. recentiori manu, opprimit; et dum singula diligenter intueor, omnia Spiritui sancto fateor ascribenda, cum. **Vale, sanctissime ms. S. Aud. et mns. Vict. in Marg. recentiori manu : vicem mihi, Pater sancte, rependes, si tuarum me participem feceris orationum. Vale. *'Sanctissime Pater,

sciens ms. S. Aud. omittit.

JOANNIS PICARDI N0T.E. regi traderent, ipsumque a vinculis liberarent. Erat B gresso, universi quasi angelo Dei honorem exhibeaut pelagtis, dummodo liceat consilium sa!utis acci- A landi, exspectate eum, quia non tardabit; ipse enim

enim ipse comes Helias in vinculis regis Anglorum : timebat enim ne comes Fulco, regiis muneribus deceptus, cum eo pacem faceret, et tradita civitate ipse perpetueo damnaretur. Episcopus autem, ejus angustias miseratus, cum eo de ejus liberationes est collocutus. Ipse vero rex paulo post liberum et quietum abire permisit. Rex autem capta civitate, et munitionibus impositis, iu Angliam transfretavit. a Quidam autem ex clericis, invidentes promotioni episcopi, et dolos insidiantes, accusaverunt eum apud regem Angliæ, dicentes eum fuisse conscium proditionis, quando comes Helias occupavit civitatem consentientibus omnibus. Unde rex suspectum habens Hildebertum, instanter ab eo exigebat ut turres ecclesiæ dirui præciperet (quibus dicebat sibi damnum illatum fuisse) antequam in Angliam transfretaret. Et ut turres dirueret, obtulit pontifici maximum pondus auri et argenti ad ædificationem sepulcri beati. Juliani, ut dicebat. Quod ad ignominiam fieri videns episcopus, consilio accepto ad suam reversus est Ecclesiam. Primum detulit plane duo cymbala pretiosa, et optimam cappam de pallio, et duas pelves argenteas, cum aliis multis ornamentis. Interea praesul de præcepto regis valde anxius, de urbis incendio, de domorum suarum destructione, de civium expulsione, de clericorum dispersione mœstissimus, Dei omnipotentis clementiam jugiter precabatur, ut ab Ecclesia et populo iram indignationis dignaretur avertere Misertus autem, Dominus afïlictionis illius, indignationem suam, ultra quam sperari poterat, mitigavit, et facies inimicorum ejus confusione et ignominia replevit, ut canticum eorum verteretur in luctum, et organum eorum in vocem flentium. Nam dum quodam die in silvam rex venandi gratia perrexisset, ab uno ex suis militibus (qui secum erant) sagitta percussus interiit. Pacata civitate et hostibus fugatis, Hildebertus Romam proficiscitur, quem Paschalis secundus papa recepit attentius. Deinde illi in Siciliam Apuliamque pro

bunt. « Rogerius autem, dux Siciliæ, audita fama et scientia præsulis, illum in maximo honore et reverentia suscepit, et dedit ei idem Rogerius centum uncias auri ad faciendum opus beati Juliani, et ad victum canonicorum decem libras monetæ dedit. Postea vero idem episcopus ad Cenomanicam rediit rovinciam. Eodem tempore comes Helias liberalis ectum in quo beati Juliani beata membra requiescehant auro decoravit et argento. u Deinde anno Domini 1 120 ad dedicationem ecclesiæ accelerans, multa ibi necessaria ministrans, in octavo die Paschæ Hildebertus consecravit eam in honore et nomine sanctæ et gloriosæ Virginis Mariæ, et beatorum martyrum Gervasii et Protasii, ac piissimi Juliani. Postea vero fecit ex proprio suo duas casas auro et argento pulcherrime circumtectas, in quibus reliquias sanctorum Tutilii et Victoris et C Innocentii, et sanctæ Temestinæ et Odæ, et sancti Hilari presbyteri, solemniter consignavit. « Post aliquantum temporis Guillebertus Turonensis archiepiscopus moritur, et in sede et in loco illius Hildebertus Cenomanensis episcopus apicem est sortitus, concedente Ludovico Grosso Francorum rege. Anno Domini 1129. a Tandem vero xv Kalend. Januar., id est xviii Decemb., anno I)omini 1136, in senectute bona o])dormivit in I)omino et sepultus est Turonis in ecclesia Sancti Mauritii ; rexitque Ecclesiam Turomensem annis septem, et mensibus sex, et Ecclesiam Cenomanensem annis xii, et fuit vita ejus quasi Lxxx annorum. » Hucusque schedula mini trans

mlSSa. In quam unum et alterum observare me compelllit historicæ veritatis amor. Arnoldus \Viom. lib. ii sui Ligni vitae, cap. 39, ex Chronic. Cluniacensi ms. refert eum fuisse monachum Cluniacensem, cum tamen hæc narratiuncula brevi commemorans Hildeberti cunas, dicat illum egisse postea seholarcham pere *** abs te, quod nusquam esse credo, nisi sit apud te. EPISTOLA LIV. ***. AD MONACIIOS ALBANENSES. Horta/ur monachos ad continuam suæ regulæ observantiam. (Vide epist. 100, infra.) ANsELMus, gratia Dei archiepiscopus Cantuariæ, fratribus * et filiis charissimis, domo priori, et aliis servis Dei in monasterio Sancti Albani manentibus, salutem et benedictionem. Gratias ago Deo, a quo est omne bonum, et vobis, qui servatis ejus donum, quia de vobis audio omne bonum. Memores enim vos esse monstratis quia oportet vos per multas tribulationes introire in regnum Dei, et quia tentatio probat et tentat justum, si diligat Deum, cum nulla vos adversitas a custodia vestri ordinis prohibere potest. Sic enim exspectare secure potestis præmium de quo dicitur: Beatus vir qui suffert tentationem, quoniam, cum probatus fuerit, accipiet corona in vitae (Jac. I, 42). Quanto ergo vos studiosius ad conservandum momachicum ordinem insistere cognosco, tanto securius vos paterna monitione exhortor quatenus in bono proposito et in hoc ad quod vos Deus provexit, perseveretis; et semper ad meliora, in spe divini auxilii, proficere et nunquam deficere tentetis. Quod

efficaciter poteritis efficere, si nulla minima vestri

ordinis volueritis contemnere, quoniam qui spernit nodica, paulatim decidet (Eccli. xix, 1). Deus videt quid vobis expediat : si moram fecerit vos conso

B

est adjutor in opportunitatibus, in tribulatione. 0mnipotens Deus corda vestra in servicio suo corroborare dignatur et consolari. Oro vos, orate pro me. EPISTOLA LV *°7. MATIIII. D!S REGINÆ ANGLORUM AD ANSELMUM. ' Ut modice quotidianum relaaeet jejunium.

Domino et Patri reverendo ANsELMo *°, primæ sedis archiepiscopo, Hibernorum omniumque sep— tentrionalum insularum quae Orcades dicantur primati, MATHILDis, Dei gratia, Anglorum regina, humillima ejus ancilla, praesentis vitæ cursu feliciter peracto, ad finem, qui Christus est, pervenire.

Quod quotidianum jejunium jam verteritis in naturam ut nulli *' fere dubium, ita nec mihi est ignotum. Quodque magis admiror, plurium proborum frequenti relatione didici, et post longa jejunia non natura postulante, sed quolibet e famulitio ° suadente, cibum sumere solitum. Hæc etiam vos tanta frugalitate sumere non ignoro, ut magis naturae, jus proprium demendo, vim fecisse quam legem solvisse videamini. Unde cum multis, tum mihi maxime metuendum est ne tanto patri, cujus sum beneficiis obligata, tam forti Dei athletæ et humanæ naturæ victori, cujus indeficienti vigore pax regni sacerdotiique dignitas firmata est atque defensa, tam fideli tamque prudenti Dei dispensatori, cujus sum benedictione in legitimum matrimonium sacrata, cujus ordinatione in terreni regni dignitatem sublimata, cujus precibus in cœlesti gloria, Deo annuente, co

VARI.E LECTIONES.

“Consilium accipere ms. Vict. consilium salutis accipere. *Collata cum eodem ms. *Anselmus vocatus archiepiscopus Cantuariensis fratribus ms. Anselmus gratia Dei archiepiscopus, fratribus. *Cum

eodem ms. Victorino collata. *"* Domino et Patri

Reverendo Anselmo ms. Venerando Patri Anselmo.

*Verteritis ut nulli ms. vertitis in naturam, ut nulli. *°Famulitie ms. e famulitio.

JOANNIS PICARDI NOTÆ. et archidiaconum, et ante audivisse Berengarium C scheda manuscripta Caesaroduni Turonum annis vii ronanda, corpus tabescat ; fenestræ visus, auditus A jejunium, dedicavit et esum, vadens ad convivium

præceptorum, Guillelm. Malmesberiens. cæterique historici, ad quam vitae Ililleberti partem ejus momachatus reduci possit non video. Præterea monachus (ut Jacobus de Graffis monachus Cassin. notat parte ii Decisionum aurear, lib. mi, cap. 20) nequit promoveri ad dignitates Ecclesiarum, quœ sint diversæ professionis et habitus. Ecclesiam vero Cenomanensem tum (nec non hodieque) clericos canonicos habuisse liquet ex superioribus. Imo ab initio clericos regulariter et exemplo apostolorum in ea vixisse, palam est ex cap. 3 Vitæ sancti Pamacii, Cenomanensis quoque episcopi ; quod et Joannes a Bosco notavit ibidem. Electionem autem Hildeberti ad Cenomanensem episcopatum cecidisse anno 1106 juxta Chronic. Cluniacense, nex Guillielmi Ruffi Anglorum regis superius memorata patrataque anno * 100 (testibus Sigeberto aliisque ad epist. 40 coram notatis) palam obsistit. Ipse quoque eodem libro cap. 22 oscitantissime dixit Hildebertum creatum fuisse archiepiscopum Turonensem anno M 406. Si hunc lapsum tribuas labenti typographo, tribuo. Rem sollicitus videamus. Scheda manuscripta habet Hildebertum anno 1129 Turonensis archiepiscopatus infulam gestasse ; Tabulæ Cenomanenses apud Democharem et Wion signant sedisse Cenomani annis xxix et

et mensibus 6. Priorem quidem chronologia partem infirmant epistola Honorii papæ secundi (qui creatus fuit anno 4 124) ad Hildebertum jam Turonensem archiepiscopum, et Hildeberti responsum ad Honorium, quæ quidem reperies epist. 67 et 68 Hildeberti. Ex âdverso occurrit epistola 124 D. Bernardi, eum hortantis ad Innocentii II renuntiati papæ anno M 180,

tutandas partes. Si tandem lieamus Hildebertum præfuisse Cenomanensi Ecclesiae annis viginti novem, fuit unetus saltem anno 1099, a quo ad 1 100 curaverit ædificium capitulure (ut legimus in principio narrationis) annoque 1 1 23 translatus ad Turones, fato cesserat 1 136, computandosqne additionis menses anni integri vice. Cui allubuerit tantum egisse Cenomani duos et viginti annos, cogitur eum facere pontificem anno M 100, et archiepiscopum 1128, ac postremo D defunctum ! 130, paulo post Innocentium II, electum anno 11:30 ad xiii Kalenl. Martias. Sed laec supputatio dissideret ab obitu Hildeberti mortui xviii Decemb. praeterquam quod coactior apparet violentiorque ; unde priorem lubentius amplexor. Haec excussisse et adnotasse coegit aperta tempora repugnantia, quam vel cæci advertissent in superioribus.

cæterorumque sensuum obturentur ; vox spiritualium aelificatrix raucescat; et quæ canorum ac dulce Dei verbum decoro, quieto remissoque sermone dispensare consueverat, id tanto remissius in futurum exsequatur, ut quosque aliquantisper a te remotiores audientia ipsius vocis privatos, fructu etiam vacuos derelinquat, nolite igitur, bone Pater et sancte, nolite tam intempestive corporis viribus *° inedia destitui, ne orator esse desistatis. Quia, ut Tullius ait in lib. quem De senectute conscripsit: Oratoris munus non ingenii est solum, sed laterum etiam et virium. Quo perditum ire festinat tanta animi tui celebritas, tanta memoria præteritorum futurorumque providentia, tot artes, tot scientiae, tot inventa, tanta rerum humanarum notitia, divinitatisque cum simplicitate prudentia. Considerate multitudinem talentorum quæ vobis dives Dominus vester delit, quid commiserit, quid exigat. Deducite bonum in commune, quod deductum pulchrius elucescat, atque cum multiplici fenore reportetur ad Dominum. Ne fraudetis vobis ipsis invicem ; sicut necessarius est animæ spiritualis potus et cibus, ita et corporalis. Comedendum igitur est vobis, et bibendum, quoniam grandis vobis, Dei nutu, hujus vitæ restat via, grandis messis seminanda, sarculanda ac metenda, in horreo quoque Domini, quo fur non appropiet, collocanda; videtis operarios in maxima messe paucissimos. In multorum labores introisti, ut multorum lucra reportes. Memento vero vos vicem Joannis apostoli et evangelistæ clari Domino tenere, quem Dominus ipse supervivere voluit, ut Virginis matris virgo dilectus curam gereret. Suscepistis gerendam curam matris Ecclesiae, de qua quotidie periclitabuntur, nisi magna cura succurratis, fratres Christi et sorores, quos pretio proprii sanguinis redemptos ipse tibi commendavit. Pascite, o Paster tanti Domini, gregem ejus, ne pastus inops deficiat in via. Sit vobis in exemplo sacer sacerdos Martinus, vir ineffabilis, qui cum cœlestem requiem 388 paratam sibi prævideret, laborem tamen pro populi necessitate se non recusare dicebat. Novi quidem vos multorum exemplis, multis Scriptutarum testimoniis ad jejumium invitari et confirmari; assidua quippe lectio vobis frequenter suggerit qualiter post jejunium, Eliam corvus, Eliseum vidua, Danielem angelus per Habacuc paverit : qualiter Moyses tabulas, digito Dei scriptas, jejunio accipere meruerit, fractasque per idem recuperaverit. Gentilium quoque vos exempla plurima ad parcimoniam invitant. Nemo est enim qui ignorat vos legisse Pythagoræ, Socratis, Antisthenis frugalitatem, cæterorumque philosophorum, quos ut enumerare longum est, ita nec *praesenti opusculo necessarium. Veniendum est ergo ad novæ legis gratiam. Christus Jesus, qui dedicavit

[ocr errors][ocr errors]

nuptiarum, ubi in vinum aquam convertit; ad Simonis epulas accedens, ubi a Maria septem dæmonibus ejectis, spiritualibus eam ferculis primo pavit; Zachæi prandium non recusans, quem de potestate militiæ sæcularis retractum, al coelestem mililiam vocavit. Audi, Pater, audi Paulum, Timotheum propter dolorem stomachi, vinum bibere suadentem, dicentemque : Jam moli aquam bibere, sed modico. vino utere. Ecce Apostolus secundum discipulum a proposito dehortatur jejunio. Cui enim dicit : Jam noli aquam bibere, aperte denuntiat eum nihil aliud quam aquam ante bibisse. Imitemini Gregorium, lassitudinem defectumque stomachi cibi potusque confortatione revelantem, doctrinæ et prædicationi viriliter indeficienterque insistentem. Facite igitur quod ille fecit, ut perveniatis ad quem pervenit, hoc est ad Jesum Christum fontem vitae, montemque excelsum, cum quo de perenni gloria jam olim gavisus est, gaudet gaudebitque in sæcula sæculorum. Valeat in Domino sanctitas vestra, meque fidelem vestram famulam vos toto cordis afïectu diligentem orationibus adjuvare nolite desistere ; et epistolam non fictam, sed fideli charitate et firma vobis a me missam suscipere, legere, audire atque exaudire dignemini. EPIST()LA LVI *o*. ANSELMI AD 1 i) AM C0M1TISSAM. De filio a se commonito, et de præbenda Lamberti sui capellani.

ANsELMUs, servus Ecclesiæ Cantuariensis*"', doninæ, et matri, et filiæ charissimæ, reverendæ comitissæ lo.ae, salutem, et benedictionem Dei, et suam, quantum potest.

Charissima, vos salutat mea epislola ; sed quotidie vos aspicit mea memoria, et spero in Deo quia nunquam illa de corde meo delebitur. Cum filio vestro locutus sum, et precatus sum eum de vobis, sicut intellexi oportere ; et ipse mihi respondit se nihil libentius facere quam voluntatem vestram implere. Dominus Lambertus capellanus vester, qui moratur in Anglia pro vestro servitio, rogat, et ego cum illo rogo, ne aliqua occasione, donec ad vos redeat, perlat aliquid de præbendæ suæ beneficio. Precamur etiam ut hoc ipsum confratres ejus canonicos precando moneatis. Quos simul nos ambo in hac schedula salutamus; et ut petitionem vestram admittant, etiam atque eliam rogamus. Omnipotens Deus vos ab omni adversitate custodiat, et desiderium vestrum semper dirigat, accendat, et perficiat. Amen.

EPISTOLA LVII *"*.
ANSELMl AD MATI; II, DAM REGINAM ANGLORUM.

Habet gratias pro muneribus et amica commonitione

MAthildae, gloriosæ reginæ Anglorum, reverendæ

VARIÆ LECTIONES.

“Corporalibus viribus ms. corporis yiribus. **Cum eodem ms. collata. “Anselmus archiepiseopus Cantuariensis ms. Anselmus servus Ecclesiæ Cantuariensis. “Cum eodem ms. collata.

« PoprzedniaDalej »