Obrazy na stronie
PDF

cessibus debemus cavere, quanto eos frequentius A aut lectione, aut oratione, aut psalmis, aut aliqua

cognoscimus se nobis ingerere, et quanto callidius deceptor noster nullam in eis esse culpam, aut contemnendam, si qua est, nititur nobis persuadere. Quod non solum in exterioribus operibus, sed etiam in intimis cogitationibus debetis servare, nec minus Deo displicere indecentem cogitationem quam hominibus reprobandam actionem debetis judicare. Denique sicut sponsæ carnalium vitiorum exteriorem fœditatem exsecrantes, per pulchritudinem carnis et vestium aptitudinem student placere ; ita sponsæ spirituales Regis regum Filii Dei fœditatem interiorem detestantes, per mentis pulchritudinem et ornamenta virtutum ut illi placeant semper debent studere. Pulchritudo certe mentis et nutrimentum virtutum est, cordis munditia, cui visio Dei spiritualiter promittitur ; ad quam munditiam nullus nisi per magnam cordis custodiam perducitur. Unde scriptum est : 0mni custodia serva cor tuum (Prov. iv, 23). Ad quam custodiam, post gratiam Dei, quantum ad humanum studium pertinet, hoc est singulare et efficacius consilium, ut semper cor vestrum et ubique, quandiu vigilatis,

utili cogitatione sive intentione sit occupatum. Vos, domina abbatissa, precor ut matrem, moneo ut sororem, hortor ut amicam, præcipio ut filiæ charissimæ, quatenus R. (10) episcopo Osmundo omni benignitate sanctam et Deo placitam obedientiam, sicut decet, exhibeatis, et ejus dilectionem et familiarem amicitiam atque consilium et auxilium in corporalibus et in spiritualibus habere, et illi quod ex vobis est exhibere in Christi charitate studeatis. Omnipotens Deus, Sponsus vester, sit semper custos vester. Amen. EPISTOLA XXXI n°°. AD LANFRiDUM ABBAteM cOENObii S. WLMARi. Ut gregem non deserat ob varias molestias.

ANsELMUs, vocatus archiepiscopus, fratri charissimo, domno abbati coenobii Sancti Wlmari LANfrido, divino regi consilio et adjuvari auxilio.

De petitione vestra, qua mihi infatigabiliter instatis quatenus ab episcopo vestro consilio et precibus meis tentem impetrare vobis licentiam abbatiam, in qua vos divina constituit dispositio, deserendi, sæpe multumque ** mecum cogitavi, et cum aliis in qui

[ocr errors][ocr errors]

riam erratulorum fugam leviorumque præceptorum C

diligentissimam observantiam, ut passim et crebro Anselm. commonet, cæterique Patres, nempe D. Chrysost. homil 27 in Matth., et is ad populum Anthioch. Hieron. ad Rusticum monachum, et Eustachiam de custodia virginitatis, Gregor. Nazianzen. orat. 1 in Julianum, D. Ephrem. tom. II tract. De intemperantia ab his verbis : Væ, illis, qui minimis levissimisque, elc., et Parænesi tom. XXIX S. Cæsarius Arelat. serm. 8. Rursusque noster Anselm, apud Eadmerum lib. 1, similitudine sumpta ex vinario, cujus rimæ, quantumvis tenues, si non obturentur, confestim aquam totam emittant, unde piscium consequetur interitus. Leonius canonicus noster poeta non contemnendus, qui ante 400 annos parabat heroicum carnem in universa Biblia, sed mors præveniens jamjam scribentis manum obstupefecit et compescuit. Quam ob causam reliquit tantum libros duodecim finitos in historia Ruth. ' Is, inquam praeter hæc et alia poemata, illud reperi ad rem praesentem, cui titulo est: Quod non sunt negligenda venialia. Carmen sequitur hujusinodi :

Qui bene cuncta fugis gravioris crimina moaeae,
Hoc age me culpa sub leviore cadas.
Culpa gravis, semper levium contemptus habetur:
Parvaque quae fuerant, crimina magna facit.
Quid vitasse lutum juvat, ut mergaris arena ?
Forte lutum fetet ; non minus illa necat.
Sic timidus frustra maris alta pericula fugit
Quem necat in tuto fluminis unda vado.
Nec satis est gressu foveas vitare patentes,
Decipit incautos et via plana pedes.
Ut bene, quæ sese produnt incommoda, vites,
Utilium specie noaeia multa latent.

Hactenus decastichon, quod antehac in vulgus non exierat, ut cætera sui auctoris poemata, inter quæ vidi litteras, unas ad Adrianum IV, alteras ad Alexandrum lII, summos pontifices. Eo quoque loci spectant Plutarchi duo ultima capitula ejus tractatus, qnam inscripsit: Quomodo videre qui possit am in virtute promoveat.

(10) 0smundo episcopo, Sarisberiensi vel Salisberiensi. Ante hunc reliqui episcopi vocabantur Schireburnienses a Schireburnia in Anglia Westsaxonica, vico ignobili, et inamoeno. Unde mirum est tandiu illic episcopos sedisse. Tandem 1075, synodus auctore Lanfranco Londini est habita, in qua, ut testantur acta ejusdem epistolis Lanfranci admisla, et decretis summorum pontificum, Damasi videlicet et Leonis, nec non ex conciliis Sardicensi atque Laodicensi, in quibus prohibetur episcopales sedes in villis existere, concessum est regis munificentia, et synodali auctoritate præfatis tribus episcopis de villis transire ad civitates ; Hermanno de Syraburnia ad Serisberiam, etc. Vulgaris autem codicum impressorum lectio habet Sarisberiam et Schereburniam ; tabulæ quoque Sarisberiensium episcoporum in bibliotheca Sancti Victoris Parisiensis. IIermanus igitur mox ut sedem invexit Sarisberiam, inchoavit ecclesiam primariam, cujus opus mors

D præveniens remorata est. Osmundus autem succesbus consilium spirituale speravi, sum locutus ; et A

Sor operi inchoato colophonem imposuit, ut notavit Malmesberiensis lib. ii De gestis pontificum Anglorum. Caeterum juxta Sarisberiam positum est cœnobium Wiltoniense ad Wilen flumen in vico non exiguo, cui nomen Wiltuna, a quo et Wiltouiensis Parthemo ut sedem, ita et momen traxit ; originem veroab Edgaro rege, qui illuc introduetis monialibus Benedictimis antistitam praeposuit filiam suam, nomine Elitham, anno 974, ut Lilio placet. Sero quidem, sed non importune (virorum enim sanctorum quolibet tempore memoria solet esse opportuna) in mentem venit adnotare quae D. Antonin. scriptis dedit iii part. histor. 24, cap. 12; nempe huni. Osmundum (quem Osimundum nuncupat) ob sanctitatis famam, et miraculorum frequentiam in divos relatum fuisse a Calixto III papa, anno 1457, ofïiciumque praescriptum, in ejns memoriam fiendum: nomine unius confessoris episcopi. Quæ quidem Osmundi apotheosis a Gegorio IX fuerat tentata, sed insurgentibus variis in Ecclesiam tempestatibus prorogata, donec sereniori die illucescente tam sanctum inscriptionis opus fieri posset religiosus et intellexi, quamvis propter compassionem qua tristitiæ fraternitatis vestræ compatior valde vobis congauderem si Dei miseratione consilio et permissione archiepiscopi et episcopi ** vestri, desiderium vestrum assequeremini ; periculosum tamen mihi esse tam inusitatem rem petere et consulere. Timeo enim me non parum peccare, si mea instantia locus vobis commissus omni rectore destituitur atque et rerum et morum et ordinis, majori, imo omnimoda vastatione destruitur. Si enim ad aliud ibi vestra non prodesset præsentia, nisi quia non ibi regnare potest nec libere exerceri sine aliqua reprehensione malitia, ita nec male ibi est, sicuti esset, si esset sine rectore, aut in ordinis aut in rerum destrucctione, non tamen possetis conqueri quasi ibi inutiliter viveretis, ubi tantum malum et corporale et spirituale, ne locum prædictum destrueret, comprimeretis. Quanto magis tunc se vestra consolari potest prudentia, cum sint aliqui sub illa qui ejus consilio et gubernatione uti desiderant, et voluntaria subjectione illi obediunt. Est et aliud unde in tribulatione vestra debetis gaudere, quia non est dubium vos illam bono zelo Dei habere, et timore Dei cujus consideratione illam fugere non audetis, sustinere. Certe ubi tot rationes sunt consolationis et spirituallis lætitiae, non magnum pondus babere debet amaritudo tristitiæ. Quippe non solum considerat Deus, quantum studium alicujus in aliis proficiat, sed etiam, aut forsitan magis, quantum laborem in intentione proficiendi, et dolorem quia non proficit secundum intentionem, sustineat. Nostrum enim est laborare et seminare, Dei vero est incrementum et effectum dare. Quod nostrum est, quamvis eo adjuvante sit, nobis retribuit ; quod autem suum est, sibi attribuit. Quod si hæc mens vestra non vult aut non valet suscipere, 378 non prohibeo, si per episcopum vestrum, et per eos ad quos res hæc pertinet, Deo diponente, ad desiderium vestrum ordinate potestis pertingere. Valete.

[ocr errors][merged small][merged small]

ANsElMUs, vocatus archiepiscopus Cantuariæ, reverendo episcopo Ambianorum GeRviNo, salutem.

Frater ille Northmannus Ecclesiæ nostræ professus quem abbatem electum esse mihi mandastis, et cujus ordinationi me assensum præbere suadetis me et fratribus Ecclesiæ * nostræ ignorantibus trans mare abiit, ut nec iter ejus nec causam itineris ejus agnosceremus. Quapropter nec vos, ut litteris vestris intimatis, cum sine nostro assensu ordinare debetis, nec ego in hoc assensum præbeo, nec præbere debeo, in quantum intelligere queo. Si ipse venerit ad me, et ad Ecclesiam suam, sicuti monachus qui taliter de Ecclesia sua discessit, venire debet, et postea aliquis de eo mibi de præfata re locutus fuerit, respondebo inde secundum quod respondere intelligam. Valete.

[ocr errors][merged small][merged small][merged small]

VARIÆ LECTIONES.

**Episcopi ms. Episcopi vestris. **Cum eodem ms. collata. **Ecclesiæ ms. Ecclesiæ nostrae. *'0um eodem ms. collata et cum Edit. Goth. et Col. 1573. "Quid placeat Edit. qui magis placeat.

[ocr errors]

JOANNIS PICARDI NOTAE.

prudentius. Antonino erat in votis illic attexere epi- D Sabell., Plat., Bergomens., Schedel., putet intelligenteipsum Deo totum vovisti et reddidisti per mona- A suo, viriliter semper proficere, ut iII; qui superio

toma mirabilium, sancti Osmundi precibus et meritis gestorum, sed abstinuit, cum tædii vitandi ergo, tum quod libelliim id argumenti continentem jusserit in Ecclesiæ Sarisberiensis tabulario servari ; ad quem mittit lectorem cupidum historiæ ecclesiasticæ. Praeter Antonin. hujus quoque apotheoseos meminere Polyd. Virgil. lib. xxiii histor. Anglor. et ante illum, Matth. Palmer. Pisanus, Petrus a Natalibus lib xii, cap 22, Schedel. 6 aetate sui registri, Chronic. Bergom. lib. xv, supplement. Chronic. Sabellic. lib. vi, Eadmer. 10, Platina in Calixto III. Sed in his quinque posterioribus mire variata est ortographia, ita ut pro Osmundo, legas Hosimundum, Edimnudum, Eadimundum, vel Edmundum. Nec est quod quis

dos de sanctis Edmundo rege aut archiepiscopo, cum ille longe ante, hic vero cœlitum numero fuerit ascriptus anno 1246. testibus Walsingh. in Neustria, el Matth. Paris, aut 1248, ut notat Molan. in addit. Usuard. prid. Non. Decemb. His plura refert Malmesb. in episcopis Sarisberiensibus, interumque Polydor. lib. ix, pauca quidem, sed optima et praeclara. Migravit tandem ad superos sanctissimus pontifex anno 1099, episcopatus sui xxiv, Sarisberiæ sepultus (consentientibus Henrico Huntidom, lib. vii, et Matth. Parisio) prid. Non. Decemb. ut Baron. Post Molanum advertit. Quibus, hæcce exciderant, collecta hic reposuimus.

chicam professionem, solvisti omnia vota minora quarumlibet actionum quæ prius sine jurejurando et fidei alligatione *° promisisti. Esto ergo quietus et securus, et ego te ea auctoritate quam per gratiam Dei habeo super te, ab illo voto absolvo. Vale.

EPISTOLA XXXIV *oi. Ad willelmum MONAchium c:eStraeNSEM. Profitetur se non esse tantum virtute quantum carminibus eum monachus depinaeerat. ANselmus gratia Dei archiepiscopus, fratri et filio charissimo, monacho Cestrensi Willelmo, salu

tem. Quamvis me talem nesciam qualem me suis car

minibus tua prædicat benevolentia, non tamen in- B

gratus esse debeo quoniam hoc facit dilectionis abundantia. Sæpe enim solet dilector dilecti vitia aut non sentire, aut levia judicare; bona vero, quæ non sunt, epinari; et quæ sunt, exaggerare. Quod quando sola facit charitas nec error est suscipiendus propter affectum moris, nec amor contemnendus propter culpam erroris. Sed sic debet amor nutriri ut error corrigatur, sic error debet expelli ut amor retineatur. Gratias tibi ago quia me talem diligis esse qualem me prædicas: et hortor ne me talem opineris, sed potius ores ut ualem Deus faciat quadem esse me diligis et existimas. Cum enim scriptum sit : Ne laudes hominem in vita sua (Eccli. xi, 30); et alibi : 0rate pro invicem ut salvemini (Jac. v, 16); non debet homo hominem in hac vita magno conatu laudare, sed magis ut laudabilis fiat pro affectu orare : laudem vero Deo committere, cui proprium est merita judicare. Non dico bonorum virorum virtutes ad exemplum bene vivendi aliis non esse monstrandas, sed eisdem ipsis non esse exaggerandas. Quoniam autem opus charitatis non debet esse sine retributione, pro carminibus prosam, pro laude redde exhortationem. Certe, filii mi, cum in me amas et laudas bona quæ in me opinaris esse, ipso tuo opere testaris quia amabilis est et laudabilis omnis qui studet bonus esse. Cum ergo omnes velimus non dico laudari, sed amabiles et laudabiles esse, nihil tantum studere debemus quam ut boni in conspectu ejus qui non fallitur, judicemur esse. Bonus autem quisque fidelis ab eo judicatur, qui in suo ordine perfectionem attingere conatur. Nam etsi omnes ad perfectionis summam pariter pervenire non possumus, non tamen erimus extra numerum bonorum, sicut scriptum est : Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur (Psal. cxxxviii, 16), si ad eam perfectionem incessanter et fortiter conari velimus. Conentur igitur laici in suo ordine, clerici in suo, monachi in

ris propositi sunt eos qui inferioris sunt superent humilitate “, in qua quantum *•• homo magis proficit, tanto magis sublimatur et aliis virtutibus excellit. Quapropter, fili charissime, semper memor esto cujus propositi gradum ascenderis, nec unquam tibi vitæ tuæ sanctitas sufficiat, nisi eas illos soqui inferiorum graduum sunt, transcenderis, sicut enim illi qui inferioris propositi sunt, laudabiliter ad virtutes superioris ascendunt, ita illi qui majora sectari proposuerunt, vituperabiles sunt si ad aequalitatem minora elegentium descendunt. Quoniam ergo monachum te habitu profiteris, hortor, precor, consulo ut semper in conspeclu Dei intus studeas esse quod foris in conspectu hominum videris. Non autem hic loquor quasi hoc non facias, sed ut semper ad meliora paterna exhortatione succensus proficias. Vale. 379 EPISTOLA XXXV *os.

[merged small][ocr errors]

Domino et reverendo Romanæ Ecclesiae legato et cardinali episcopo WALTERo, ANSELMus, vocatus archiepiscopus Cantuariæ, fideles orationes, et fidele Servltlum.

Quod maudat mihi prudens vestra sollicitudo, ut aliquo in loco “ conveniamus de causis *^ Ec^la siarum Dei fraterno ac charitativo ad invicem consilio actuari et quæ corrigenda sunt correcturi, utique secundum intentionem vestram valde laudabile. ••• est, et secundum quod expedit, valdi utile esset, si congruo tempore fieri posset. Sed vestra prudenlia non ignorat quia nos duo nihil efficeremus *•, nis; rei suggestum esset, ut ejus assensu et auxilio ad affectum perduceretur *" quod disponeremus. Est et aliud, quia ego a Cantuarberia elongari nullatenus audeo, quoniam quotidie exspectamus ut hostes e, ultra mare in Angliam per illos portus, qui Cantuarberiæ vicini sunt, irruant. Propter quod dominus meus rex ore suo mihi præcepit, antequam ab illo apud Notingeham discederem, et poslquam Cantuarberiam redii, mihi mandavit per litterìs proprio sigillo signatas, ut Cantuarberiam custodiam, et semper paratus sim ut quacunque hora nuntium, eorum qui littora maris ob hoc ipsum custodiunt, audiero, undique convocari jubeam equites et pedites, qui accurentes violentiæ hostium obsistânt. Et idcirco de Cantuaria exire non audeo nisi ;, illam partem ex qua hostium exspectamus adyen_ tum. Precor igitur sanctitatis vestrae discretionem quatenus æquo et pacato animo suscipiat has nostras veræ sunt, excusationes. Sciat pro certo vestra reverentia quia eumdem animum quem habetis, ut corrigantur quæ corrigenda sunt, habeo. Sed exspecto reditum domini mei regis, et episcoporum et principum qui cum eo sunt, quatenus illi quæ agenda sunt, opportune el rationabiliter suggeramus. Et sic, Deo adjuvante, ejus assensu et auxilio efficacius expleamus quod desideramus. Si tamen vobis placet ut per dilectissimum fratrem nostrum reverendum abbalem H. *'' mihi consilium vestrum mandetis, de quibus rebus et quomodo cum rege loqui debeam, hoc libenter suscipio. Sed et si regi monendo consulere aliquid de hujusmodi rebus per eumdem abbatem et reverendum episcopum Wintoniæ prudentiæ vestræ placuerit, laudo et postulo. Vale. EPISTOLA XXXVI ***. per vestram charitatem, non ut scliismatico, sed ut accepto, non ut reprobans, sed ut approbans misit, et sic quod de me factum erat confirmavit. Ipse hujus confirmationis auctor, et dominus Gualterus 380 episcopus Albanensis et cardinalis hæc eadem sciens, minister ejus et exsecutor. Si vobis hæc calumnia attendenda videtur, cur eam ante pallii concessionem mihi tacuistis; si negligenda putatur, vos judicate quam diligenter sit a vobis inculcanda. Plura possem adhuc dicere ad infirmandum verbum malitiæ eorum quid hoc quod dicitis vobis obtendunt ad excusandas excusationes in peccatis, sed sapientiam veslram scio non indigerc apertæ rei multiplici ostensione. Videat igitur prudens simplicitas et simplex prudentia vestra qualiter super hæc quæ dixi suscipere et exaggerare debeat confictas calummias, et calumniosas confictiones adversum me ab illis qui fecerunt contra me pro excusatione sua, ne videamini velle infirmare **° quod auctoritate domini papæ et vestra exsecutione non ignoranter est confirmatum. Nempe non sic ;.ccepi (teste Angliæ regno) nomen domini Urbani papæ in vanum, ut hoc me ab illo vel a fidelibus ejus meruisse cognoscam. Dicitis vos causam meam, teste Deo, defen

VARIAE LECTIONES.

“Illegatione Edit. alligatione. *'Cum eodem ms. collata. **Sunt humilitate Edit. Pic. sunt si, PĘ humilitate. “In quâutum ms. in qua quantum. **Ea illo ms ea illos. **Cum eodem ms. coilaia.

Aliquo loco ms. aliquo in loco. *"De causa ms. de causis. “Laudabile ms. valde laudabile. *Efiiciemiis ms. efficeremus. “Et ejus... produceretur ms. ut ejus... perduceretur.

rationabiles, et quæ infirmari nequeunt, quoniam A elongare ab urbe in qua eram, nisi versus hostes

AD EUMDEM. Calumnias impositas eaecutit, et se nec schismati favere, mec rebus Ecclesiæ tunc posse consulere significat. Domino et reverendo episcopo Albanensi et cardinali WALTERo, Cantuariensis *** divina dispositione archiepiscopus ANSELMUs, orationum fidelitatem cum servitio. Litteris a vestra sanctitate mihi directis, si liceret, plenius quam epistolaris brevitas patiatur, responderem. Pro temporis tamen opportunitate ad summam sensus illarum breviter, quod ad me attinet, respondeo. Dicitis quia oportuerat nos loqui simul de vinea Domini, quæ in hoc regno destruitur, ne penitus confunderetur, quoadusque sanctus Petrus apostolus, per vicarium suum Urbanum summum *** pontificem visitaret eam. Hoc utique ego ipse voluissem, si congruo tempore factum esset, id est quando dominus meus rex, et episcopi, et principes hujus regni vobis præsentes aut propinqui erant. Postquam vero licentiam accepistis a rege redeundi Romam, et rex in expeditionem suam cum archiepiscopo Eboracensi et quibusdam aliis episcopis et principibus suis ivit, et vos ab illis, et ego a vobis discessimus, veluti non nos *** in hac terra amplius invicem visuri; et postquam rex mihi præcepit ut illam partem regni sui in qua maxime irruptionem hostium quotidie timemus, diligenter cu

stodirem, et quotidie paratus essem hostibus resi- D

stere si irruerent, sicut in periculo vastandi vel perdendi terram; cum nullo modo auderem me

qui timebantur, tunc monitus ut vobis occurrerem, quatenus colloqueremur de his quæ corrigenda sunt in hoc regno, rationabilem et susceptibilem reddidi causam, quia propter prædictum periculum et praeceptum regis venire non poteram, et nihil efficeremus nos duo, absente rege et aliis quorum assensu et consilio et operatione ad effectum duci posset colloquium nostrum. Ego enim ipse video quæ corrigenda sunt, et habeo voluntatem, quam nullus homo mihi potest augere, corrigendi, Deo adjuvante, per assensum et auxilium domini mei regis et aliorum ad quos pertinet, cum locus et opportunitas erit. Quod autem conquerimini vos moratos esse, velut infructuosam arborem et peregrinum non ha

B bentem adjutorium aut consiiium de aliis vos scitis,

de me autem ego scio quia non prohibui vos fructificare, neque meum auxilium aut consilium vobis pro ratione et possibilitate meo denegavi tempore fructificandi. Quod vero quæritis a me cur me et qua justitia episcopi alii me abnegantes, a me discesserunt, nec sunt reversi dignam agentes pœnitentiam, hoc potius ab illis quærendum erat quam a me. Ego enim nescio me fecisse cur hoc facere deberent. Reversi tamen hactenus sunt, ut illam obedientiam quam Cantuariensi sedi promiserant, se mihi servaturos faterentur. Dicitis quosdam illorum vobis dixissse ideo non offendisse *" in me quia permisi me a catholica Ecclesia transferri ad schismaticos, et ab illis consecrari, si fieri, sicut additis, potest; et a schismatico rege investituram accepisse, et illi fidelitatem et hominum fecisse, quos omnes sciebam esse schismaticos et divisos ab Ecclesia Christi, et a capite meo Urbano pontifice, quem ipsi, me audiente, abnegant. Certe miesciebam nec scio eos schismaticos, aut sic divisos ab Ecclesia fuisse, ut dicunt. Et si aliquis eorum qui hoc vobis dicunt me præsente hoc diceret, ostenderem rationabiliter non ita esse. Illi enim non abnegabant canonicum Romanum pontificem, quicunque esset, nec Urbanum negabant esse pontificem ; sed dubitabant propter illam quæ modo nata *** est dissensionem, et propter dubitationem illum suscipere quasi certum differebant ; nec ullum judicium eos *** ab Ecclesia segregaverat, et omnino obedientiam Romanæ sedis tenere se fatebantur, et sub professione obedientiæ Romani pontificis me consecraunt. Denique dominus papa sciebat me esse consecrarunt, et a quibus, et cui regi feceram quod feci. Et tamen (11) pallium

[merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small]

quod archiepiscopus Cantuariæ solet habere, mihi A disse, quantum potuistis, et ea occasione negotium

propter quod venistis, impeditum usque nunc. Pro bona quidem voluntate defensionis gratias ago, impedimentum autem hac occasione factum vobis utique “ nescio. Et si rei medulla diligenter consideratur sicut potest, et prudentia vestra me defendit quantum potest, certus sum quia conscientia vestra in his quæ supra dicta sunt accusare me non potest. Quod, sicut dicit, nec mecum nec cum aliis loqui sicut voluit potuit vestra reverentia carens obedientia Romanæ Ecclesiæ, sciat ipsa cur non potuit. Ego autem scio me diu et multum desiderasse et exspeclasse loqui vobiscum, antequam possem; et cum tandem potui, non tantum potuisse quantum volui. Rogatis me ut fratres nostros Cantuariensis Eccle

B siæ quiele ac pacifice possidere dimmittam res suas.

Ad quod respondeo quia nullus magis desiderat quietem ac pacem illorum quam ego, nec magis sollicitus est pro utilitate ejusdem Ecclesiæ ; et idcirco voluntas mea est ut res ejus, Deo annuente, disponam ad utilitatem præsentem et futuram, prout melius sciam et potero. Valeat beatitudo vestra, et dignetur Deum, ut ine et omnes actiones meas dirigat orare

VARIÆ LECTI0NES. ***Confirmare ms. infirmare. *'Utique ms. utique nescio.

JOANNIS PICARDI NOT.E. Honedenus notarunt) et reliquos astantes illud oscu- C dis virtutibus auditorum animos demulcens, in ira

latos fuisse pro reverentia sancti Petri. Quem ritum, quia cognoscere operæ pretium existimavi, lubuit observare. Pallii autem archiepiscopalis formam, aliaque scitu non indigna describit Onufrius in Explucatione vocum ecclesiasticarum, et Joan. Durantus lib. u De ritibus Ecc!esiae, cap. 9, num. 41, 42 et cæteris. Quid autem mysterii contineat, Jarlandus Chrysopolitanus lib. v sui operis (quod Candelam nuncupavit) docet ex epistola Leonis papæ in hanc sententiam : a Archiepiscopo pallii honor decernitur ut purpureo crucis ejusdem vestimenti signaculo a tergo et pectore depicto demonstret populo signaculum redemptionis nostræ, et pia cogitet mente de passione Redemptoris dicens: Mihi autem absit gloriari, misi in cruce Domini nostru Jesu Christi (Gal. vi, 14). » Leoni conjunxerat Amalarium. Verum quia et hunc noster Hugo est imitatus lib. i De officiis ecclesiasticis, cap. ultim., ubi vice auctarii interpretatur spinulas ejusdem pallii missi, præterquam quod rursus de illo agat lib 11 De sacramentis, cap. 16, parte quarta. Paschalis secundus scribens ad Guidonem Viennæ Galliarum archiepiscopum singulare quodpiam mysterium advertit a superioribus incogitatum. « Palio ad missarum tantummodo solemnia illis sollummodo diebus uti fraternitas tua meminerit, qui tuis prædecessoribus Romanæ auctoritate Ecclesiæ concessi sunt ; cujus te volumus per omnia gremium conservare. Hujus enim indumenti honor humilitas atque justitia est. Tota ergo mente fraternitas tua se exhibere festinet in prosperis humilem, et in adversis (si quando adveniunt) inveniatur cum justitia erecta, amica bonis, perversis contraria, nullius unquam faciem pro veritate loquente tremens, misericordiæ operibus juxta virtutem substantiæ insistens et tamen supra virtutem insistere cupieus, infirmis compatiens, bene valentibus congaudens, de alienis gaudiis tanquam de propriis exsultans, in corrigendis vitiis pie sæviens, in foven

judicium sine ira tenens, in tranquillitate severitatis justæ censuram non deserens. Hæc, frater charissime, pallii dignitas ; quam si sollicite servaveris, quod foris accepisse ostenderis, intus habebis. » Sic Paschalis in epist, quam Floriacensis Bibliotheca exibet integram lecturienti. Peculiariter, quandoquidem ita tulit sermo, notabimus, J.anfranco collata fuisse duo pallia, ut ipsemet scribens Alexander III commemorat epist. 3. « Nunquam, inquit, res quælibet de arca pectoris mei ejicere quavis occasione poterit inauditam illam humanitatem, quam mihi extremo hominum, tantis indigno honoribus Romæ exhibuistis, quodque duo pallia, unum de altari ex more, et alterum quo sanctitas vestra missas celebrare consueverat, ad ostendendam circa me benevolentiam vestram mihi impendistis. » Post Lanfrancum id prodiderunt Chrom. Beccens. ms. in ejus gestis, et Willelm. Malmesb. lib. iii De pontif.

D Anglis. Cætero de honore, petitione et usu pallii tota

est centesima Gratiani distinctio, ex cujus 1 can. cum præcipiatur metropolitanum fidem suam exponere tribus a consecratione mensibus, et ab Ecclesia Romana pallium postulare, merito Roger. Honed. suspectus videtur parum fideliter notati anni, quo Anselmus pallium receperit. Cum enim testimonio suo Anselmus fuerit sublectus et inauguratus pontifex anno 1093, miti profecto non fit verisimile eum juris ecclesiastici non inscitum recepisse pallium sesqui anno post consecrationem. Unde seipsumquodammodo damnans, dolensque quod per Anglici regis malignam pervicatiam non daretur aut prorogaretur facultas eundi Romam, dicebat snpra ad calcem epist. 24. Si Metropolutunus episcopus per totum primum annum, nec papam viventem, mec pallium requiro, juste ab ipso hono, e removendus sum. Qua de causa Matthæuis Paris exactius supputavit hanc receptionem anno 1094 in Historia majore.

« PoprzedniaDalej »