Obrazy na stronie
PDF

quia vita præsens finem habet ; et nescit homo A vos malle inobedientiæ culpam incurrere quam tam quando ultima dies, ad quam indesinenter die ac onerosum opus et operosum onus suscipere, non nocte propinquat, adveniat. Vita praesens via est. est meum consilium. Periculosior namque est inoNam quamdiu vivit homo, non facit nisi ire. Sem- bedentia quam non sequitur pænitentia, quam sit per enim aut ascendit in infernum aut descendit. obedientia quæ in spe misericordiæ Dei aggreditur Cum facit aliquod bonum opus, facit unum passum etiam ea quæ videntur impossibilia. Virtus enim et ascendendo; cum vero aliquo modo peccat, facit meritum obedentiæ, cum sola impellit hominem in unum passum descendendo. Iste ascensus vel des- pericula, aut defendit hominem a peccato, aut si census tunc cognoscitur ab unaquaque animo quando forte peccat, valde veniale ** est si comitatur semexit de corpore. Qui sollicite studet dum hic vivit per pœnitentia. Qui autem vivit in inobedientia, bonis moribus et bonis operibus ascendere, in cœlo nullum bonum ejus facit sine macula.

collocabitur cum sanctis angelis; et qui malis moribus EPILTOLA CXL. descendit, in inferno sepelietur cum perditis angelis. PASCHALIS PAPÆ AD ANSELMUM.

ique notandum est quia valde velocius et facilius - - - - - Hoc utiq (I Plurimum gaudet quod Henricus eccles iastici

descenditur quam ascenditur. Quapropter in singulis obsecundarit præceptis. Anselmum absolvit ab voluntatibus et actibus suis debet Christianus et Chri- B e.rcommunicátione 'quam se incurrisse timebat stiana diligenter considerare si ascendat, aut si propter investituras regis ; dat ei potestatem descendat, et toto corde ea in quibus videt se alios qui investiti a rege fuerint et ipsum regem - - - - - - absolvendi, eaecepto Eliensi abbate.

ascendere amplectatur ; atque illa in quibus cog- P. - moscit decensum fieri in ° infernum, fugiat et Asgyiis episcopus, servus servorum Dei, veexsecretur. Moneo itaque et consulo vobis, in Deo nerabili fratri AssEivo, Cantuariensi archiepiscopo, îîïctissiia*, utin quantum, ádjuvante *'''°"'°'"°''°"°''°''°"; - Deo, potestis, ab omni peccato magno vel parvo vos di Quod Anglici regis cor ad $p;gjige sedis oberetrahatis, et in sanctis actibus vos exerceatis. Oro ientiam etc. Eaestat in Registro Paschalis II, infra,

[ocr errors]

r- - r sse 416 EPISTOLA c\xxix.' i. Eae morbo laboranti collaborat, et petitum de abjiAD LAMBERTUM ABBATEM S. BERTINI. cienda præpositura consilium præbet, ut eam Suadet oblatum regimem assumere. dimittat si consentiant archiepiscopus et fratres.

AxsELMUs, servus Ecclesiæ Cantuariensis, cha- ANsELMUs, servus Ecclesiæ Cantuariensis, di,;,j,„, amico suo, reverendo abbati cœnobii Sancti C lecto amico suo ARNULFO, reverendo abbati TroarBertini, LAMBERTo, salutem, et dilectionem cum mensi ***, salutem et gratiæ Dei continuam proteorationibus. ctionem et consolationem.

Quia Ecclesia Remensis desiderat et petit reve- Litteræ quas domno abbati Rodulfo- misistis ,„„„„, vestram sicut* scripsiti mihi) ad regimen de ægritudine et de angustiis vestris, graviter cor archiepiscopatus, postulat vestra prudentia a nostrum charitativa compassione percusserunt ; in mea parvitate consilium quid sibi faciendum sit in quibus etlam consilium petit sanctitas Vestra a mea tam magna re, tam onerosa, tamque periculosa. parvitate de dispositione Ecclesie suæ, quoniam In primis oro Deum ut ipse nihil permittat de vobis propter nimietatem ægritudinis desperat se ita, sufieri nisi quod illi placet et vobis expedit. Consilium cut hactenus fecit, et quemadmodum oportet, illam autem meum (52) quod petitis, in quantum intelligere posse 417 gubernare et disponere. De aegritudine possum, hoc mihi videtur salubrius ut voluntas quidem magnam debet colligere mens vestra consolavestra, quantum in vobis est, nullum præbeat ** tionem, quia flagellat Deus omnem filium quem „j„§uii, nihil dicatis, nihil faciatis quod ad hoc recipit. Et exempla sanctorum virorum, qui multas possit valere *", ut ad onus ad quod vocaminialiqua et gravissimas passi sunt ægritudines, sicut fuit ôccasione pertrahamini. Nulla vos cogat necessitas, D Job, et sicut legitur de quodam sancto viro (38) præter solam et puram obedentiam. Obedientiam qui paralysi toto corpore dissolutus, a fratribus, §eyo nullam suspiciatis, nisi a domno abbate Clu- quoniam ipsi illum tractare non poterant feminis niacensi, cui vos subdidistis. Quod autem dicitis traditus est, multum vos confortare debent. Nus

- VARIÆ LECTI0NES.

ssos;«ut in ms. fieri in. *' Dulcissima ms. dilectissima. ** Collatu cum , eodem ms; **° Reverentiam

j.„ús. reverentiam yestram sicut. ** Multum præbeat ms. nullum praebeat. ••• Posset valere ms.

[ocr errors]
[merged small][ocr errors]

quam enim legimus quod ægritudines sanctorum A quatenus consideret si qua sunt in regno vestro eo._

illis fuerunt ad detrimentum, sed semper legimus eos ad meliora per tribulationes *° processisse. Nam etsi bona opera aliquando impediantur in languoribus, gratia tamen Dei non minuitur sed augetur, si bono voluntas in tribulatione non decrescit; nec exigit Deus a servis suis plus quam facere possint. De consilio vero quod petitis de dispositione Ecclesiæ vestræ, Deum oramus ut ipse vobis comsulat ; et vos et Ecclesiam vestram cum filiis protegat atque regat. Quod tamen mihi videtur, in quantum possum inlelligere, tacere non debeo. Curam Ecclesiæ quam per obedientiam et charitatem eorum ad quos hoc pertinuit, sine propria voluntate suscepistis, sola vestra voluntate non debetis rejicere, sed obedientiam usque ad mortem servare. Sed si assensu et consilio archiepiscopi, quia episcopum non habetis, et fratrum, et eorum qui rei cognoscunt necessitatem, talis electa fuerit persona quæ onus vestrum, quod hactenus portastis, digne possit suscipere, tunc utique hoc quod per obedientiam suscepistis, licite, si ad salutem vos redire desperatis, potestis dimittere. Filios vestros hortor et consulo quatenus quanto magis ipsi ad præsens vestro nequeunt uti auxilio et consilio,

[merged small][merged small][ocr errors]

IIunc regem deprædicat ob pacati regni felicitatem. Et eum admonet ut quæ corrigemuda sunt corrigat, maaeime cognatorum conjugia et irregulafium episcoporum ordinationes. MURiARDAcho, glorio, gratia Dei, regi Hiberniae, ANselmus, servus Ecclesiæ Cantuariensis, salutem cum orationibus, et Dei misericordia semper regi et ** protegi. Gratias ago Deo de bonis multis quæ de vestra celsitudine audio. Inter quæ est hoc quia gentem regni vestri in tanta pace facitis vivere, ut omnes boni qui hoc audiunt, Deo gratias agant, et vitæ vestræ diuturnitatem desiderent. Ubi enim pax est, licet omnibus bonam voluntatem habentibus quod optant sine perturbatione malorum hominum efficere. Unde vestra celsitudo, per quam Deus ista facit, ab eo certissimemagnam retributionem debet exspectare. Super hoc unique pacis fundamentum facile est alia quæ ecclesiastica religio exigit, ædificare. Precor itaque bonæ voluntatis vestræ constantiam

[ocr errors]
[ocr errors]

rigenda, propter vitæ æternæ præmium, et ut magis ac magis in vobis gratia Dei augeatur, sollicite, Deo adjuvante, studeatis emendare. Nihil enim est contemnendnm quod corrigi possit, quia Deus exigit ab omnibus non solum quod male agunt, sed etiam quod non corrigunt mala quæ corrigere possunt. Et quanto potentiores sunt ut corrigant, tanto districtius exigit ab illis Deus, ut secundum potestatem misericorditer impensam bene velint et faciant. Quod maxime videtur ad reges pertinere, quoniam ipsi cognoscuntur majorem potestatem, et cui minus contradicitur, inter homines obtinere. Si autem non omnia simul potestis, non debetis propter hoc quin a melioribus ad meliora studeatis proficere, quia bona

B proposita et bonos conatus Deus solet benigne per

ficere et beata plenitudine retribuere. Auditur apud nos quia conjugia in regno vestro sine omni ratione dissolvuntur et commutantur, quia cognati sive sub nomine conjugii, sive alio modo, palam sine reprehensione contra canonicam prohibitionem commisceri non vereantur. Episcopi quoque, qui debent esse forma et exemplum aliis canonicæ religionis, inordinate, sicut audivimus, aut a solis episcopis aut in locis ubi ordinari non debent, consecrantur. Hæc et alia quæ magnitudinis vestræ prudentia in Hibernia corrigenda cognoverit, precor, obsecro et consulo, sicut illi quem valde diligo, et cujus profectum per omnia desidero, qualenus consilio bonorum virorum et sapientium regni vestri corrigere studeatis; et Deum oro, de regno terreno ad regnum coeleste transeatis. Amen.

[blocks in formation]

LECTIONES.

“Pei tribulationem ms. per tribulationes. “Collata cum eodem ms. “Regi et ms. semper regi et.

***Collata cum eodem ms. . *Ludinensi ms. ms. scriptum est de eo qui.

Lunnicensi.

[ocr errors]

JOANNIS PICARDI NOTÆ.

siae, tanta membrorum debilitate constrictus quadriennium, ut eorum functione penitus careret, et a viris curari, nequiret ; eamque ob rem traditus sanctis virginibus, apud quas et defunctus est. Vide

Gassian., col. yii, cap. 26, ubi reperies oleum defluens ex uuctis sancti viri membris tam fuisse salutare ut infirmis salutem restitueret.

corrigere et exstirpare, et bonos mores plantere A

seminare. Ab hoc etiam, quantum in vobis est, regem vestrum, et alios episcopos, et quoscunque p0testis, suadendo, et gaudia quæ parata sunt bonis, ac mala quæ exspectant malos, ostendendo attrahite, ut de vestris **" et de aliorum bonis operibus præmium mireamini a Deo accipere. Grates refero promunere vestro quoc mihi benigne misistis. Orate pro me.

EPISTOLA CXLIV ***. AD MONACHUM AP0STATAM.

Præceptis, consiliis et minis errantes duas oves ad gregem revocat.

ANsELMUs, Dei gratia archiepiscopus Cantuariæ, AdRiANo, qui fuit monachus Christi Ecclesiæ Cantuariensis, et suadiente diabolo, reliquit habitum suum, si vult redire ad monasterium suum et *" ad monachicum propositum, salutem et veram dilectionem.

Fratrem et filium non debeo nominare, donec sciam te poenitentiam peccati et erroris tui agere ; 418 et hoc cognoscam per reversionem tuam. Quod si, Deo per gratiam “ suam inspirante, secundum desiderium meum videro, certus esto quia in me paternam pietatem et fraternam charitatem sine figmento, Deo annuente, invenies. Consuloigitur et consulendo precor ut hominem, cujus animæ salutem afîectu cordis desidero ; et præcipio ea auctoritate quæ mihi a Deo et ab Ecclesia Dei tradita est, super omnes viventes professos obedientiam et stabilitatem in præfato monasterio ; et adjuro per eamdem professionem et stabilitatem, quam te in eodem loco servaturum coram Deo promisisti, et per utrumque adventam Domini nostri Jesu Christi, sicut vis ut primus sit tibi ad salutem, et secundus non sit tibi ad damnationem, quatenus resipiscas, et redeas ad Ecclesiam in qua monachus fuisti quantum ad habitum, et esse debes secundum veritatem et ad me, et ad fratres, qui te propter animæ tuæ, salutem desideramus, si non vis in excommunicatione et anathemate mori. Nullus enim homo in praesenti vita vivens potest te absolvere ab his vinculis excommunicationis et anathematis, nisi quod vera dilectione precor et consulo, feceris. Ista meas litteras præcipio tibi, si qua adhuc vena obedientiae vivit in te, ut ostendas, si opportunitatem habes, Airardo, qui tecum ab Ecclesia Christi discessit ; et quidquid tibi scribo, illi simili charitate et auctoritate mando. Quamvis non mereamini adhuc ut “ pro vobis orem, tamen oro Deum omnipotentem ut ipse vos convertat ad se, et ad salutem animarum vestrarum, et lætificet me de vestro desiderato reditu. Amen.

p mansuetudinis vestræ informare dignemini,

[ocr errors][merged small]

B amasse, quando vos meam humilitatem non dedi

gnati estis recognovisse. Et revera quanto in me nihil promptum, nihil robustum considero, tanto erga meam imbecillitatem vestram diligentiam plurisduco. Omnipotenti itaque Deo laudis hostiam mecum referunt omnes amici vestri, qui sæculum nostrum presentiæ vestræ lumine destitutum feliciore beatitudinis vestræ reditu exhilaravit. Depulit enim, qualiter voluit, quidquid requiei placidæ voluntatis vestræ obnitebatur; unoque momento, quod nobis longissimum videbatur, citissimum nobis effectu pleniore perfecit. Introitus enim vester pacificus factus est et nobis et vobis, quia dum protractae querelæ terminum posuistis. Ecclesiis canonice collatis, vos quoque requievistis. Itaque requiei vestrae et communi bono C congratulantur omnes amici vestri, et vos, quia corpore conjuncti non possunt, desideriorum gressibus invisere non desistunt. De nostris potissimum monachis dico, quos vobis majoris dote familiaritatis, et subventione transactae necessitatis proclivius devinxistis. Sed quoniam mei causa cœpi, ad me mihi redeundum est. Optatissimum mihi esset, si fieri posset, ante finem meum vestro conspectu perfrui, et coram vobis de meis calamitatibus conqueri. Pertransiit enim tempus meum, et nescio si quem diuturnitate vitoe collegerim fructum. Sed quoniam voluntati meæ debilitas senilis obsistit, ecce hic ubi sum vobis suspirando, miserias et languores animæ quos contraxi repræsento, id potissimum, exorando ut, sicut omnibus omnia facti estis, eo me modo rescripto quo præsentem, si ita contigisset, consolaremini. Erit enim hoc magnum tutamentum meæ mecessitatis et monimentum gratum vestræ suavitatis. Ad hoc sane mea hæc tendit oratio, ut, quoniam vobis ex toto juxta votum frui non possum, saltem mihi aliquam vestri portiunculam concedatis, non qua fruar pro vobis, sed cujus respectu ** in vestra consolatione respirem. Non quia ægritudini meæ sufficientia desint

VARIAE LECTIONES.

**7 Et de vestris ms. ut de vestris. **Cum eodem ms. collata. *** Monasterium et ms. Monasterium

[ocr errors][ocr errors][merged small]

alimenta Scripturarum, sed quia semper satius est A plus gaudere, et majorem quæstum æstimare cum

ægroto, si ei quod desiderat tribuatur. Et sæpe tactus unius demulcet, cui multorum medicamina non inhærent. Omnipotens Deus meutem vestram et linguam, parvulorum suorum consolationi diutius *** reservet, et placidæ vestræ voluntali *° conatus adversariorum potentiæ suæ dextera substernat ***. Amen. EPISTOLA CXLVI *°7. ANSELMI AD WALTERUM. Est rescriptum ad ante positas litteras. AN sELMUs archiepiscopus fratri et dilectori suo WALTERo salutem et benedictionem Dei, et suam, quantum valet. Litteras religiosae dulcedinis tuæ suscepi, velut

favum pinguem, et exundantem, et stillantem densas B

et suaves guttas inexplicabilis erga me dilectionis. In quibus sancto referta fervore anima tua diligenda et dilecta animæ meæ, tanto se significat flagrare desiderio nostri colloquii; et quia hoc fieri posse desperat, saltem per litteras nostræ salutationis ct ædificantis admonitionis; ut anima mea miretur unde tua erga me concepit tantum affectum amoris, nisi quia Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis; et nescis unde veniat aut quo vadat (Joan. 111, 8). Quippe mea merita hoc impetrare apud homines nequeunt, ut sic diligar ab homine; sed Spiritus sanctus, per quem charitas in cordibus servorum Dei diffunditur, ipse animam tuam tali ac tanto fecundavit affectu. Cujus vocem in litteris tuis audio, sed unde hoc inspiret nescio, quia cur hoc faciat in me non invenio. Quem rogo ut nunquam a te valat, sed semper in te maneat, et totum spiritum tuum indesinenter amore Dei et proximi fervere faciat. Gratias ago Deo qui mihi ut ita a te diligar dedit, sed tibi multo majus donum tribuit cum cor tuum sic amore proximi implevit. Walde namque est gratius Deo diligere proximum quam diligi a proximo. Semper ergo plus debemns studere amare quam amari; et

amamus, quam cum amamur. Atque magis dolendum nobis est, et majus damnum credendum, cum perdimus amorem quo amamus **, quam cum amittimus illum a quo amamur ; amanti enim praemium debetur, non amato. Deum, pro cujus amore me diligis, oro ut ipse te diligat, ipse te ad bene vivendum, quod a me petis, instruat; ipse te ab omnibus peceatis absolvat, et ipse te ad vitam æternam perducat. Amen. 419 EPISTOLA CXLVII ***. ANSELMI AD MURIARDACIIUM HIBERNlAE REGEM. Etiam atque etiam rogat mederi, aut curare medendum pestilentibus sui regni moribus. Ne amplius viri u.rores suas aliorum u.roribus commutent, et episcopus non nisi in uno certo loco comstituatur, mec nisi a pluribus episcopis ordinetur. MURIARDAciio, glorioso regi Hiberniæ, ANsELMUs archiepiscopus, servus Ecclesiæ Cantuariensis, fidele cum orationibus obsequium, et per regnum terrenum mereri coeleste. Quoniam multa de vestra excellentia prædicantur quæ regiam decent dignitatem, valde gaudemus; et Deo, a quo est omne bonum, devotas exinde gratias agimus. Confidimus autem quia qui vobis contulit gratiam suam in faciendis bonis quæ facitis *'*, conferet quoque affectum perficiendi ea quæ super illa quæ facitis eum velle cognoscitis. Quapropter, gloriose fili et in Deo charissime, precor ut ea quæ in regno vestro secundum Christianam religionem emendanda cognoveritis, omni instantia et sollicituC dine emendetis. Ad hoc enim Deus in regali subliimitate vos constituit ut virga æquitatis subditos populos gubernetis, et quidquid in eis justitiæ adversatur, eadem virga percutiatis et amoveatis. Et quidem quiddam dicitur fieri in ipso populo quem regendnm suscepistis, quod magnopere corrigendum est, quia Christianæ religioni omnimodis contrarium est. Dicitur enim quod viri ita libere et publice uxores suas uxoribus aliorum commulant (34), sicut

[merged small][merged small][ocr errors][merged small]

JOANNIS PICARDI NOTÆ. (34) Dicitur quod viri ita libere et publice u.rores D sarculo correctionis penitus exstirpare nou differas. »

suas aliorum u.roribus commutant. Epist. 141, supra, idem præmonuerat, sed quia, ut liquet, neglectum fuerat, rursus inculcat. Sane ante Anselmum Gregorius papa VII aliquid simile audierat, unde Lanfrancum per litteras (quarum majorem partem retulimus in epistol. 31, lib. ii) monuit serpenti morbo occurrere his verbis : a Tuam vero fraternitatem, etsi monitore non egeat, impellente tamen nos sollicitudine admonemus, quatenus graviora usquequaque vitia resecare studeat, et inter omnia, et præ omnibus, nefas quod de Scotis audivimus, quod plerique videlicet uxores non solum deserunt, sed etiam vendunt, modis omnibus prohibere contendat. Ad hæc enim apostolica te auctoritate fultum esse volumus, ut non solum in Scotis, sed etiam in aliis (si quos in Anglorum insula tales esse cognoveris) dura animadversione punias, et radicem tanti mali prudenti

Sic Gregorius ad Lanfrancum, qui monitis pontificis continuo morem gessit. Nam post Gregorianas litteras sequuntur proxime aliæ ejusdem Lanfranci, ad Gothricum Hiberniæ regem, ubi post captatam in limine benevolentiam, haec insunt : « In regno vestro perhibentur homines, seu de propria, seu de mortuarum uxorum parentela conjuges ducere. Alii, legitime sibi copulatas pro arbitrio et voluntate relinquere; nonnulli suas aliis dare, et aliorum infanda commutatione recipere. Haec, et si qua sunt alia crimina, propter Deum et animam vestram in terra potestatis vestræ corrigi jubere, talesque vos cum divino adjutorio vestris subditis exhibere, ut et amatores boni bona amplius diligant, et appetitores mali pravas actiones nequaquam exercere præsumant. » Ita Lanfrancus commonuerat regem. Verum nescio am surda aure isthæc præteriisset,

[ocr errors]

alia ab illo commutat; aut pro libitu et sine ratione relinquunt. Quod quam malum sit, omnis qui Christianam legem novit, intelligit. Si igitur excellentia vestra divinarum Scripturarum sententias quae huic infami negotio obviant per se legere non valet, praecipite episcopis et religiosis clericis qui in vestro regno sunt ut eas vobis edicant, quatenus, eis cognitis, quo studio vobis invigilandum sit, ut hoc malum corrigatur, cognoscatis. Item dicitur episcopos in terra vestra passim eligi, et sine eerto episcopatus loco constitui, atque ab uno episcopo episcopum sicut quemlibet presbyterum ordinari. Quod nimirum sacris canonibus omnino contrarium est; et eos qui taliter instituti sunt aut ordinari, cum suis ordinatoribus ab episcopatus officio deponi præcipiunt. Episcopus namque, nisi certam parochiam et populum cui superintendat, habeat, constitui secundum Deum iion potest, quia nec in sæcularibus nomen vel oflicium pastoris habere valet, qui gregem quem pascat non habet. Honor quoque episcopalis non parum vilescit, dum is ad pontificatum assumitur qui ordinatus, quo divertat vel cui per episcopale ministerium certo præsideat, nescit. Minus quoque quam a tribus episcopis ordinari non debet, cum propter multas alias et rationabiles causas, quas epistolaris brevitas non admittit, tum ut fides, vita et sollicitudo ejus qui invigilare debet, idoneis et legalibus testibus comprobetur. Precor itaque, hortor et moneo quatenus excellentia vestra operam det ut ista in regno suo corrigantur, quatenus merces, quam a Deo pro aliis bonis expetitis ***, pro istis vobis augeatur. Cæterum, si quid in vobis aut in his quos regere suscepistis quod ullatenus voluntati Dei adversari queat, perpenderitis, sollicite emendare satagite,

regnum veniatis. Amen. De fratre nostro Cornelio, quem sibi celsitudo vestra mitti rogavit, dico quia ita occupatus est circa servitium patris sui, ut nec ab eo queat sine periculo vitæ illius separari, nec eum, qui jam senio confectus est, secum ullatenus ducere. EPISTOLA CXLVIII °l°. ANSELMl AD ODONEM MONACHUM. Ut non deserat munus sibi commissum ob ingravescentem ætatem.

ANsELMUs archiepiscopus fratri charissimo OdoNi, monacho et cellerario **, salutem, et benedictionem Dei et suam.

Dicitur quod quia sentis ætate et ægritudine finem

B tuum propinquare, ideo vis obedientiam tuam, in

qua hactenus Deo et conventui ecclesiæ in qua vivis deservisti, deserere. Notum tamen volo esse dilectioni tuae quia hoc consilium non est ex bona*** parte. De malis enim operibus debemus agere poenitentiam, et ea relinquere ante mortem, ne in illis inveniat nos ultima dies. In bonis vero operibus dcbemus perseverare usque in finem, ut in illis assumatur anima nostra de hac vita. De benefacientibus namque perseveranter dictum est : Qui perseveraverit usque in finem, his ** salvus erit (Matth. x, 22), non de illis qui ante finem a bono opere deficiunt. Expedit igitur animæ tuæ, frater et fili charissime, ut in obedientia quam secundum posse tuum et placitum Dei, in quantum cognoscere possumus, et ad placitum abbatis tui et fratrum tuorum tenuisti, perseveres quandiu vita in te fuerit, et abbas tuus tibi jusserit, bono et læto animo, sine omni rancore et murmuratione, ut etiam loquendo et disponendo aliquid de eadem obedientia emittas spiritum. Sic enim

VARIAE LECTIONES.

"'' Expeditis ms. expcrtitis. Cellerario. "** De bona ms. ex bona.

*** Transibitis ms. transieritis.
** Sic salvus ms. hic salvus.

*** Collata cum eodem ms. *** Cellario ms.

JOANNIS PICARDI NOTAE.

aut mors irruens sancta ejus praevenisset desideria ; saltem constat ex aliis litteris Lanfranci ad Terdelvacum, Gothrici successorem, datis, nihi fuisse adhibitum remedii tam pestilentiæ morbo, Substomachans enim, paulo ante medium scribit: a Inter multa quæ placent, relata nobis sunt quædam quæ displicent, scilicet quod in vestro regno quisque pro arbitrio suo legitime sibi copulatam uxorem nulla canonica causa interveniente relinquit, et aliam quamlibet, seu sibi, vel relictæ uxori consanguinitate propinquam , sive quam alius simili improbitate deseruit, maritali seu fornicaria lege punienda temeritate conjungit. » Hactenus Lanfrancus, ex cujus præteritis adhortamentis si praesentia liceat Anselmi comprobare, ausim dicere non ex Scotorum vel Hibernorum, sed Anglorum longe antea depravatis moribus natam hanc lethalem gangrenam paulatim vires et augmentum sumpsisse. Nam Gildas in Excidio Britanniæ supra mille annos dixit : Reges habet Britannia quamplurimas conjuges habentes, sed scortantes. D. Bonifacius martyr et archiepiscopus, legatus Germanicus, objicit Ethelbaldo regi Anglorum apud Willelm. Malmesbur., lib. 1, De reg.

Angl., cap. 4: Audivimus quod optimates pene omnis gentis Merciorum tuo eaeemplo legitimas deserant u.rores, et adulteras, et sanctimoniales constu|? etc. Quod autem fuerit Scotis hæc libido quasi aereditaria arguit D. Hieronym. lib. ii, adversus Jovinianum: Scotorum nalio uacores proprias non habet, et quasi Platonis Politicam legerit, et Catonis sectetur e.remplum, nulla apud eos conjux est propria, sed ut cuique libitum fuerit, pecudum more lasciviunt. Taceo pudenda et persimilia memoratis libidi . nibus, quae Sylvester Giraldus centum post Anselmum annis notavit de Hibernis, distinct. 3, Topographiæ Hibernicæ cap. 19. Quam vero altas hic Tmorbus egisset radices, adeo ut nec hujus epistolae medicatis evelli potuerit consiliis, palam fit ex concilio Casellis, archiepiscopali Hiberniæ civitate, habito anno 1171, et ab Alexandro III probato ; in cujus concilii placitis id polissime jubetur, ut omnes laici qui uarores habere velint eas secundum jus ecclesiasticum habeant. Roger Honedenus retulit in poster. parte Annal. Sed nec hoc decretum (ut liquet in signato Sylvest. Giraldi testimonio) yaluit exstirpare : tam piceum est impiæ Veneris malum.

« PoprzedniaDalej »