Obrazy na stronie
PDF
ePub

nongentesimo quarto decimoa, detectum est sanctum A potatos, viribus convaluisse, sedata impulsione corpus ejus, et a tellure levatum sumina cum læti. dzemoniaca. Sed postquam feretro impositæ fuissent tia. Sed cum a tumulo membra beati pontificis leva- beatae reliquiæ, fit clamor sanctorum, gaudentium; rentur, visum est senioribus vino b ablui, ex quo atque ad sinistram altaris apostolorum, quod ipse multa sunt officia languentibus præstita. Vidimus vivens sacraverat, locantur c summa cum lætitia energumenos, atque lunaticos hujus liquoris unda populorum.

a Sic annum signat Breviarium Romanense, apud b Hunc morem in translationibus sanctorum obBollandum anno 44 et sane rectius, nam eo anno servari solitum alias notavi. Pascha incidebat in Aprilis diem 14, seria tertia in- c Sancti Barnardi reliquiæ in eo loco non amplius fra albas (quo die facta translatio) in ejusdem men- comparent, ut putavit Lievræus, sed a Calvinistis sis diem nonum Kalendas Maii seu 28 Aprilis. combustie creduntur.

MIRACULA EJUSDEM

Actore anonymo Viennensi episcopo, ex num. 7, qui sæculo x vixit.

(Apud Mabill., ibid.)

b

1 Quamvis imperitia mea in posterum velut inscia B pro beati adventu Barnardi, ivit statim, et visum litterarum calumniabitur, tamen vis amoris domini recepit. antistitis alitorisque a mei Barnardi compellit me 5. Illis testantibus veritatem cognovi, qui ad fesscribere virtutes nuper gestas. Cum igitur Aquita- tivitatem Ramis Palmarum Romanis advenerant, nici populi cum pontificibus concilium apud civi- de cujusdam cæci illuminatione. Mos apud incolas tatem, quæ dicitur Vetula, in pago Vallavorum, inolevit ut ea die ad processionem cum frondibus celebrarent, adfuit et Romanensium congregatio, membra sacratissimi præsulis secum vehant. Verum corpus prælibati pontificis deferens. Si quis ergo vo- cum ad tantam lætitiam populus conveniret, adfuit luerit scire virtutum illic gestarum copiam, vera et cædus quidam magnis vocibus inquiens, se clare inde excipere poterit indicia, quod arca, qua sa- meruisse videre : ad cujus voces cunctus commotus cratissimum ejus corpus continetur, auro argento- populus concinendo personuit, Te Deum laudamus. que derenter ornata, ex oblationum abundantia, 6 Beate testante Luca didicimus Salvatorem quas illi fidelium detulit manus devota, fabrili ope- nostrum apostolos extra Jerusalem die ascensionis re hactenus contexta cernitur: quod et aureæ tes- suæ eduxisse, et alta cælorum penetrasse: cujus tantnr cruces, necnon candelabra auro argentoque memor processionis Romanensium congregatio, cum decora.

hanc uno annorum componerent, herbæ, vulgo dictæ 2 Subsequenti autem tempore erat Romanis quie- gladioles, llores unus adolescentium capsæ memodam sanctimonialis semina officio, linguæ privala, rati pontificis lætabundus imposuit. Die vero altera quæ in ecclesia permanens, rogabat Deum intima collectos quos posuerat flores servare studuit; ex cordis compunctione. Die ergo natalis apostolorum c quibus multa beneficia languentibus beatus postPetri et Pauli, cum jam vespertinis hymnis ex more modum præstitit antistes Barnardus. dictis pueri Benedicamus Domino decantarent, 7 Milud ergo miraculum placet modo inserere, ipsa cum reliquo populi Deo gratias proclamavit. quod palam monstratum assidue, postquam regen

3 Sub eodem itaque tempore fuit ad Vivenliacum dam, cui Deo auctor deservio, hanc Viennensem quidam coriarius. Hic cum die Dominica non ser- suscepi Ecclesiam. Juvenem quemdam sui parentes valo honore diei, artis suæ exerceret opus: manu- intulerunt Romanis, qui numquam ambulaverat: brium ferramenti tam valide adhæsit manui, ut quem cum ante beati Barnardi sepulcrum posuisevelli non posset : lumine oculorum insuper obcæca- sent, basibus consolidatis et plantis surrexit incotus, temeritatem suam omnibus latebatur: cui per lumis. Ilic denique miraculum suum quolibet anno visum quidam apparuit, et ut Romanis sancti Bar- circumfert: et licet hic beatissimus impar sit aponardi auxilium ilagitaret, monuit. Romanis perre- stolis, lamen quod ad portam templi Speciosam Pexit, sanitatemque recepit.

trus quondam egit cum Joanne, huic simile esse 4 Quid etiam in Valle aurea, quæ in pago Vien- cognoscitur: illum Petrus præcepit surgere, ist um nensi sila est, sestum sit, non tacebo. Concilium ibi divina virtus meritis pontificis voluit erigere. Suffiper singulos annos Viennensium cives decreverant ciat ergo quærentibus virtutes beati pontificis, hoc celebrare. Advenerat ibi quidam cæcus beati Bar- tantum de ejus scriptum miraculis : sed voló eos nardi præstolans adventum in gradibus capellule, scire, multa fuisse, et jugitur esse, et tanta quæ quæ ligneis contexta stipitibus constructa fuerat : etiam modum scribentis videantur excedere. cui cum dicerent adesse turbam laudantium Deum D

& Ne quis putet hæc verba esse hominis, qui Bar- monachus in Chronico Trenorciensi superius relatus nardi fuerit æqualis, sciendum est hunc esse mo- ait, Erveum abbatem magna ecclesiæ suæ in comirem, ut sanctorum in aliqua dignitate successores talu Vellaico prædia conquisivisse, cum ecclesia eos alitores et nutritores suos vocent. Anastasius sancti Georgii in Vetulæ præastio civitatis, nempe in vulgatus in Leone Papa III: Fecit in basilica beati suburbio Anicii seu Podi Vellavorum, uti explicat Petri apostoli nutritoris sui, etc.

Petrus Franciscus Chiffletius in historia Trenorb Id est conventum fidelium indictnm religionis ciensi. Et quidem hanc sententiam secutus sum in causa : quo sensu etiam haec vox sumitur infra num, superioribus, ubi actum de translatione S. Filiber4. Vetula civitas, ubi supplicatio indicta, non alia ti. At Vetulé civitatis nomine significari oppidum videtur esse nonnullis, quam Anicium aúl Podium S. Pauliani, certis postea deprehendi argumentis, civitas, caput gentis Vellavorum, du Velay. Franco quæ in hujusce tomi Appendice adducam.

:

USUARDUS

MONACHUS SANGERMANENSIS.

USUARDI MARTYROLOGIUM

Ad excusa exemplaria quatuordecim, ad codices mss. integros decem et septem, atque ad

alios ferme quinquaginta collatum, ab additamentis expurgatum, castigatum, et quotidianis observationibus illustratum.

OPERA ET STUDIO

Joannis Baptistæ Sollerii

SOCIETATIS JESU THEOLOGI.

SERENISSIMO AC POTENTISSIMO DOMINO,

D. J. WILHELMO

Comiti Palatino Rheni, sacri Romuni imperii Archidapifero et Electori, Bavariæ, Juliæ, Cli

vice ac Montium duci, principi Mærsic. comiti Veldentiæ, Soonhemii, Marchæ, Ravensburgi, Domino in Ravenstein, etc.

Tuam hic in fronte Bensbergam exbibeo (a), orbi universo spectandam, tuamque in illa magnificentiam contemplandanı, Elector serenissime; Bensbergam non ita pridem ædificari cæptam, regio splendore exstructam, architectonicæ artis conipendium, dignum tua animi celsitudine diversorium. Ita loquuntur subjectus tibi Rhenus et Dussela, ita circumsonant ditiones tuæ, ita pra:dicat Agrippina Colonia, in arcis tuæ conspectu posita, ita concordi voce testantur, quicunque vel iminns Bensbergam oculis lustravere. Sed pace quod tua dixerim, Princeps serenissime, arcem ego illam quantumvis augustam, dum pridem contemplarer attentius, non tam magnificentie tuæ, quam munificentiæ spectaculum esse existimavi. Arcem illam, bonarum artium habitaculum, amenissimo collium jugo impositam non ut de bicipiti monte fabulantur poetæ, sed ut illustrem herois vere Christiani palæstram, in qua libei ales artes, scientiæ ac disciplinæ, imo in qua virtutes omnes Christianæ commorarentur, mihi repræsentavi. Hæc mea tum cogitatio ; cum summo favore, ac digna te principe benevolentia susceptus, nec minori comitate ad 'visendam Bensbergam invitatus, oculis ipse meis omnia propius circumspicere potui, omnia rimari attentius, omnia otiosius coniemplari. Hæc, inquam, tunc animum subiit cogitatio, splendidissimam illam arcem Athenæum videri, in quo aut vere reposita essent, aut arte cælata, aut saltem collocari possent, quæ alibi copiosissime occurrerant, excelsi animi tui et ad omnes artes nati, egregia plane specimina. Meniem exprimamus apertius. Quie in prospectu est, augusto frontispicio, superba ædificii moles, amplissimis discreta conclavibus, illam ego artis pictoriæ delicii tui, atrium fingebam, in quod collecta ex universa Europa luis studiis, tuis sumptibus artificiosissimorum peniciliorum elegantissima opera, de artis præmio decertarent. Cernebam animo Michael's Angelos, Raphaeles, Paulos, Tintorettos, Rubenios, Dyckios (et quid ego omnes enumerem ? ; ordine dispositos, in Apellis contubernium confluentes, eo ornatu et copia ut, quod absque invidia dictum sit, vix ullum toto orbe principem esse existimem, qui tantos hujus artis thesauros tanto sibi pretio compararit. Videbar sane in una tua arce pictu as eas omres intueri, quas olim alibi per Germaniam, Italiam, Franciam, Belgium dispersas repereram. Dexterain alain apud me ornabat aliud non curiosi solum, sed industrii, docti, litteratique principis decus, librorum undique a te emptorum, a

(a) Editio Veneta anni 1745 in fronte paginæ ædes ducales Bensbergæ exbibebat. Edit.

[ocr errors]

te selectorum instructissima bibliotheca, ibique eruditissimorum virorum lucubrationes recensebam, de quavis facultate, scientia, et arte scribentium, disserentium, disputantium ; in quibus omnibus te solertissimum esse, jam ab annis ferme quadraginta, in principe adolescente, suspicere debuerunt, Belgium, Gallia, Anglia, Italia, Germania, quas omnes regiones biennali peregrinatione, non tam serenissimorum tuorum natalium, quam virtutum tuarum insignisque doctrinæ radiis, transeuntis instar solis, illustrati. Cepit te, opinor, eo tempore inter eruditos reviviscens vetustatis eruderandæ studium per numismata et id genus alia priscorum sæculum cimelia, quibus alterum palatii tui latus destinavi. Hic ego totam illam tuam rarissimorum nummorum suppellectilem in series suas distribui, ducto a consularibus per Roinanas familias principio ; inde ad Cæsares auro, argento, varioque ære cusos digestosque ; hic veneranda doctæ Græciæ, vel in ipso metallo augustum aliquid spirantia lineamenia ; illic Asiaticæ opulentiæ erepta barbaris rudera ; ibi Hebraica, Syriaca, Syro-Macedonica ; hic omnium gentium historiæ certiora vestigia. Hæc quidem illustria sunt exercitati ingenii tui, sub iciique judicii documenta, sed quæ sterilia, soloruinque culorum illicia aut spectacula esse noluisti. Hinc illa tua in ductis viris seligendis perspicacia, quos munifica manu al hasce aliasque artes omnes excolendas excitasti; hinc in iua Dusseldorpiensi metropoli, præter solitas Musas, philosophicæ aliæque accersitä disciplinæ, hinc restauratum dicam, an de integro erectum, quod Martis furiis collapsum et prope exstinctum erat, celebre olin in Palatinatu tuo Heydelbergense lycæum ; hinc fundalæ ad artes omnes docendas ediscendasque tuo ære cathedræ : unde nimirum ad tuum Bensbergense atheneum viri undequaque doctissimi cultissimique confluerent. Taceo omnis generis peritissimos artifices, pictures, sculptores, cælatores, propositis præmiis, regiisque stipendiis dotaws, quos ad hanc tuam totius eruditionis artiumque omnium palæstram invitasti; verbo dicam, Musarum tum amæuiorum, tum severiorum, in una Bensberga receptaculum a te magniticentissime et muniticentissime præparatum. Sic ergo, Princeps serenissime, arcem illam tuam jain tum dispertitus sum, cum necdum ex omni parte perfecta esset ; sic, inquam, ut cum hæc omnia tuo ingenio, tua animi celsitudine, tua eruditione dignissima censerem, alia profecto animo observarentur, quae magis raperent in admirationein, quæque cæteris illis omne pretium, astimationem omnem afferrent. Egregias illas interioris animi tui do es intelligo, Christianarum virtutum splendore collucentes; summam in Deum, fortemque illam, quæ cætera tua animat, charitatem, pietatem, fidem, ejusque propaganda zelum, a Deo tot favoribus cumulatum, ut rem catholicam tuo ductu mirītice amplificatain subditi tui miientur ei gaudeant; frendeant porro acatholici, tum ditionum tuarum inculæ, tum vicini, remotioresque, qui licet querelis injuriisque te sæpe lacessiverint, at fervorem illum tuum, catholico principe dignissimum, frustra conati sunt impedire, frustra tentarunt intervertere. Narraverant mihi, quibus ad te liberior patet accessus, statam constantemque cum Deo agendi rationem, quotidianæ vitæ religiosam consuetudinem, animi per preces, orationes, sacrasque lectiones refectionem, perpetuoque succedentes, inter administrandarum ditionum curas, cum supremo numine occupationes, nunquam intermisso sacrosanctæ missæ sacrificio, coronatas. Laudaverant alii tuam in rebus trac andis prudentiam, in exsequendis fortitudinem, inviolatum justitiæ rigorem cum innata clementia, pietatem cum dignitate, cum religioue majestalem, amplitudinem summam cum morum innocentia, cum animi moderatione conjunctam. Quæ omnia, non supremum duntaxat aulæ tuæe principem, sed exemplar exhiberent ad omnem virtu em Christianæque sanctitatis consummationem subditos alliciens, alliciendo munens, monendo perducens. Noveram quanto ferreris studio in augendum Dei cultum, in ecclesiarum ornatum, quarum nonnullas aut splendide reparaveras, aut a fundamentis erexeras. Videram non uno ditionum tuarum loco egregia tuæ in sanctos venerationis monumenta, recurrebatque præcipue, non ita pridem restituius in sancti Auberti hunorem, quem tribus abhinc ferme sæculis Gerardus Juliacensis cceperat, eyuestris ordo, ut vel innocuam, opinor, venandi voluptatem in Dei sanctorumque gloriam transferres. Sciebam, quanta contulisses in sacrorum lipsanorum decorationem, quantumque meditareris, ut beatam indigenam Christianam Stumbelensem, seu Juliacensem celebriori cultu illustrissimam redderes. At præ his omnibus, volvebam animo singularissimam illam tuam erga eum sanctum venerationem, quem primo meo in Actis sanctorum illustrandis conatu exornaveram. Raymundum Lullum loquor, magnum divini, ac humani amoris specimen, magnum, tum immensis laboribus pro fide catholica susceptis, ac profuso sanguine sigillatis ; tum libris scribendis, naturæ simul ac gratiæ prodigium. Recentissima erat eximia tua, hujus sancti occasione in me benevolentia, cujus memoriam, quam gratam servem, palam et ubique jucundissima animi recordatione profiteor. Sine me hic, Princeps serenissime, orbi universo propalare, quod universus obstupescat; susceptam à te, viri beati portentosique operum omnium, dignam te solo principe, post quatuor ferme sæcula editionem. Quid ego hic prædicem sollicitudinem tuam in operibus undecunque conquirendis, accersendis, colligendis ? Quid missos quaquaversum eruditos viros, qui ea e bibliothecarum scriniis semisepulta erue. runt? Quid expensas in rem, nomini tuo gloriosissimam factas et porro faciendas, sub Dei ter optimo maximo ipsiusque beati martyris auspiciis ? Audacter dicam, id in hac re, Princeps serenissime, a te præstitum fuisse, quod princeps nullus, non rex, non Cæsar, hactenus aggredi ausi fuerint; ut singulari providentia gloriæ tuæ, jam satis quaqua versum

[ocr errors]

diffusa, cumulus hic amplissimus accederet. Hæc cum a te omnia, Princeps serenissime, sanctorum gloriæ promovendæ impensa probe nossem, idque potissimum, ut ad eorum exempla vitam tuam religiosissime conformares; dubitandum míhi prorsus non fuit, quin gratissimum serenitati tuæ foret munus hoc nostrum utcunque exiguum, quo non unius, sed multorum diebus singulis sanctorum exempla suppeditantur; ut sic quotidie, quemadmodum loquitur Augustinus, memorias martyrum religiosa solemnitate concelebres, et ad excitandam imitationem, et ut meritis eorum consocieris, atque orationibus adjureris. Securus itaque ad te accedit Usuardus meus, Elector serenissime; Usuardus tuus, tibi eodem ferme tempore destinatus, quo illustrari ceptus est. Qui heroas describent, avito Cæsarum regumque sanguine progenitos, habebunt, quod de inclytissima stirpe tua, tot imperatoribus, regibus, aliisque tota Europa principibus nobilitata, merito enarrent et celebrent, tuos, non te laudaturi; imo te in illis omnibus, cum tuam in illis redivivam effigiem sint exposituri. Sed toties decantata, tot panegyribus exornata pridem sunt avorum illa, abavorum, atavorumque decora, symbolis et emblematis orbi proposita, ut si iis denuo commemorandis insistam, aliorum dicta colligere, pronuntiatas pridemque vulgatas integris voluminibus orationes videar retexere. Qui e stemmate tuo bellatores, animi fortitudine gestisque pro patria et libertate famosos, stylo prosecuti fuerint, poterunt ipsi et illas in te dotes extollere, laudareque inviolatam fæderum observantiam, qua superioribus bellis, ditiones tuas, fortunasque hostium furori exponere teque ipsum periculis objectare maluisti, quam vel ad latum unguem a data Cæsari confederatisque fide discedere. Vidit non eminus et obstupuit Belgium nostrum, dum sub postremi belli principium, imminentem tuæ metropoli, ferrumque et ignem minitantem hostem, infracto robore exciperes dicam, an rideres, subditosque aut formidolosos, aut fugitantes, intrepida animi constantia animares confirmaresque. Qui principem clementia, justitia, pacatioribusque artibus ornatum, laudandum susceperint, tui speciem in alio tibi adumbratam porrigent. Laudabunt illi ordinatissimum provinciarum tuarum, quantumvis inter se dissitarum, regimen, laudabunt urbanas artes, commerciaque restituta; laudabunt metropolim tuam Dusseldorpiensem, ita auctam, ita elegantioribus domibus ornatam, ut qui eam olim viderint, jam Dusseldorpium Dusseldorpii non agnoscant. Loquentur illi urbem illam novam. tot amplissima ædificia, tum pauperum, tum senum, tum præsidii militaris usibus adornata, erecta templa, sacella, aliaque animis excolendis non minus, quam corporum sustentationi destinata. Excurrent denique in meritissimas illas laudes, quibus exsultantes subditi, æneam equestrem statuam tanquam Patri patriæ, in medio foro collocatam voluerunt; ego qui solas in arce tua Christiani principis, easque non in majoribus, sed in te virtutes potissimum considero, qui interiorem magis animum quam potentiæ magnificentiæque tuæ argumenta contemplor, Christiani roboris, constantiæ in fide, profusi pro Chris o sanguinis exempla propono, quæ tanquam, census, tanquam fasti, ut Tertulliani verbis utar, a perituris saeculi gaudiis, animum ad mansura transferant, eumque rerum æternarum cupiditate incendant, Hic Noster, nil nisi sanctitatem redolens, ad arcem tuam Bensbergicam conferendus ornatus; hæc Christiani herois insignia, principe loco appendenda, nimirum in sacra illa æde, reliquo palatio magnificentius exædificata, in qua decoramentorum nihil eluceat, quod non Dei gloriam spiret, sanctorumque venerationem. Hæc cum tibi luculenter exhibeat, hæc cum de te in illustrissimo illo sanctorum agmine manifestissime explicet Usuardus meus; veniam dabis, Princeps clementissime, si patenti præ palatii valvis area inter artium virtutumque descripta nuperrime conclavia, statuam tibi erigam, omni ære, omni metallo perenniorem, ut pote ea conflatam materia, quæ nulla aeris tempestate, nulla vetustatis ærugine, nulla temporis diuturnitate corrumpi, corrodi, aut everti unquam possit. Nec scalpro, nec arte fusili utar, nec malleo. Corpus ipsum totius machinæ, te principem serenissimum repræsentans, igne probe subactum, erit ipsa ferventissima, qua in Christum exarserunt innumeri martyres, Martyrologio nostro comprehensi, ferventissima, inquam, charitas, qua modo cum summo bono ardentissime copulati, eamdem tibi olim felicitatem æternam augurantur. Basim formabunt innixa implexaque dira illa carnificina instrumenta, quibus ipsi illi immaniter cruciati sunt, egregia nimirum incitamenta, quæ spectatorum segnitiem ad Christianum robur, martyrum illorum tuoque exemplo; omni lingua eloquentius, omni sermone potentius adhortentur. Stylobatarum vice machinam sustentabunt virtutes quatuor martyrum præcipuæ, viva fides, spes inconcussa, heroica fortitudo, invicta tolerantia: Ornabunt innumera alia decora, a sanctis accepta, iisque præsertim, qui licet magnis imperiis gubernandis regendisque distenti, vitatis perversi sæculi scopulis, immaculatum Creatori spiritum reddere. Sceptrum manui inseret magnus ille, tuos inter proavos Carolus, cujus vestigia premendo, te fidei catholicæ, Romanæque sedis protectorem agnoscit orbis catholicus. Coronam vertici imponet Henricus, qualem ipse sancti Petri cathedre, Christiana pietate submisit. Balteum accingere poterit Ferdinandus Catholicus, Mahumetanorum sanguine purpuratum, quorum tot millia legiones tuæ, flosque patriæ nobilitatis, sub augustissimo piissimoque Leopoldo, in Hungaria militantes, immortali gloriæ tuæ incremento profligaverunt. Concurrent ex Anglia Eduardi, ex Gallia Ludovici, ex Hungaria Stephani, ex Dania Canuti, ex Suecia Erici, ex Bohemia Wenceslai, ex Polonia Casimiri, ex omni regno cælites principes alii, tuam iconem, vivam, inquam, in te eorum imaginem debitis tropæis certatim exornaturi : nec reges solum et principes, sed tota illa in meo Usuardo expansa PATROL. CXXIII.

15

[ocr errors]

longe lateque sanctorum acies, tuo, quod mihi benigne annuis, patrocinio gavisura, quos nempe in hoc Actorum nostrorum veluti compendio, sub tua hodie (si ita mihi loqui fas sit) sub tua clientela constituo. Hoc ego delubrum, Princeps clementissime, in area Bensbergica tibi dico, tibi consecro, tibi esse volo æternum meæ sociorumque meorum in te, serenissimamque familiam tuam, constantissime observantiæ monumentum, cui non quidem inepte inscribatur tua olim peregrinantis tessera, Dominus virtutum nobiscum; sed hæc dedicato tibi operi erectæque statuæ accommodatior epigraphe : LauS EJUS IN ECCLESIA SANCTORUM. Serenissime et clementissime Princeps, Serenitatis Tuce electoralis,

Devotissimus cliens, JOANNES BAPTISTA SOLLERIUS,

Societatis Jesu.

PROTESTATIO R. P. SOLLERII.

Quod ante tomos singulos de Actis Sanctorum A eo referendis Commentariis aliud pondus, quam est identidem protestatisunt magistrietcollege mei, se Ilistoriæ, ab hominibus errori obnoxiis scriptæ; in toto de Actis sanctorum opere servatas velle Ur- idem ego ante hoc Usuardi Martyrologium a me rebani papæ VIII Constitutiones, neque suis, aliorumve censitum et illustratum etiam protestor.

PRAEFATIO.

BREVIS TOTIUS OPERIS CONSPECTUS.

1. Inter Martyrologos antiquos nullus Usuardo ce- B isti, seu vere, prætense antographo, hactenus lebrior, nullus in Ecclesia usitatior, nullustoties de- concessus non est. scriptus, nullus pluribus editionibus, Germanicis, 2. Quod hic occupatam a nobis evulgandi aliquanGallicis, Italicis, Belgicis per totam Europam catho- do Usuardini Martyrologii provinciam insinuem, licam dispersus, utpote qui centum circiter anno- id velim intelligi de pollicita olim a Bollando edirum decursu, ferme vigesies excusus fuerit, ut ter- tione, ut mox ex Præfatione ejus generali, cap. 5, tio hujus præfationis capite fusius deducemus. De- S 7, manifeste ostendam. Nec id solum meditabatur siit subinde Martyrologii istius excudendi ardor, vastissimi nostride Actis Sanctorum operis conditor, postquam Ecclesia Romano-catholica Usuardum non verum et alia cujusvis generis Martyrologia publici qualemcunque, sed usibus suis aptatum, auctum, juris facere, ne quid in Actis occurreret quod erureformatum, in officio eanonico usurpandum præ- ditos lectores remorari posset. Juverit Bollandum scripsit, quodque proinde, mutato Usuardi nomine, ipsum loquentem audire citati capitis S 3, ubi, enuvere Romanum Martyrologium coepit appellari. Sic meratis suppetiis, fulcimentis, adminiculis undecunquidem in choris, capitulis, aliisque religiosis so- que collectis et acceptis, ad alia monumenta progrescietatibus Usuardini Martyrologii prælegendi cessa- sus, recenset Calendaria et Fastos variarum ecclevit usus, at perseveravit interim, et perseverat ha- D siarum, Breviaria et id genus instrumenta ex quibus ctenus inter Hagiophilos et ecclesiasticorum monu- indicatur præbeturque occasio in sanctorum Acta mentorum veterum studiosos ingens desiderium vi- inquirendi. Pergit deinde in hunc modum : « Sed dendi aliquando ipsum illud Martyrologium nativa præ his quoque magno mihi subsidio Martyrologia suæ simplicitati, post tot alias necdum defæcatas suere. Cogito, quæ habeo non pauca, saltem quæ editiones restitutum, omnibusque acces ionibus maxime probata crunt, illa olim edere accurate replane repurgatum. Id a RR. PP. Benedictinis Pari

censita, collataque cum iis que interea suggerent siensibus, qui auctoris ipsius, symmysiæ olim sui, amici. Quia tamen hic nonnulla cito quæ adhuc puautographo gloriantur, diu postulatum, diu frustra blici juris non sunt, ne quis eam ab causam forte exspectatum fuit : an quod ipsis provinciam illam, hæsitet, paucula hic de iis a me pertractari, censui quasi a nobis pridem occupatam ultro cesserint, ex- oportere. Haec antesignanus noster, non Usuardi ploratum non habeo : certe, quod orbis litterarius solum, sed et aliorum Martyrologiorum editionem sæpe mirari debuit, tot inter analecta a viris illis animo designans, rectissime et sapientissime ipso eruditicşimis in publicum emissa, locus Usuardo magni operis principio censuit, et ante ipsum, pri:

« PoprzedniaDalej »