Obrazy na stronie
PDF
ePub

:

[ocr errors]

Lasciviam etiam huic ætati amicam cæteraque puie- A promittere dignati estis, largiti fueritis, conabimur rilia usquequaque declinans,senum perfectorumque gratias cumulare. Cæterum quod diligenter scrutagravem conversationem sectari sollicitus satagebat. mini, noveritis monachum et discipulum meum Ad.

III. Verum robore jam juventutis auimatus, igne nunquam a nostro monasterio aufugisse : sed ad desiderii irrefragabili succensusest, ut domum beati petitionem beatæ memoriæ Marcwardi abbatis ex Petri principis apostolorum cæteraque sanctorum Prumia aut Proneam (l. ad Proneam) a nobis eum loca in Romana urbe extraque constituta orationis honeste directum, et cum illo aliquandiu conversa gratia visitaret. Ideoque peregrini habitum assu- tum, quorumdam invidiosorum vitasse insidias :ct mens optatum iter aggreditur.

inde discendi studio et quietis amore in urbe Lugduiv. Qui domum apostolicam humilis habitu, devo- nensium constitisse. Reverentissimis autem viris tus corde ingressus, in oratione continua pervigil, Remigio et H. Gratianopolitano instanter postulantinocturnis escubiis pernoctare crebius usque ad lu- bus, et conversationem memorati fratris laudanticem matutinam gaudebat. Sane cum in Romana urbe bus, quanquam olim meam verbis habuisset licenomnibus pene notus esset, quinquennio fere exacto tiam, etiam regulares litteras accepisse ; quæ proRavennam devenit: ubi quemdam libellum a quodam latic, quid deco sentiam, fideli relatione fatebuntur. religioso præstitum transscripsit, ad describendas Litteras etiam eum ecclesiasticas habere a venerasanctorum martyrum passiones.

bili episcopo nostro Guenilone certissime scio : nec v. Inde Lugdunum pervenit. Ibitunc forte præcrat impedire eum aliquid, si Deus eum vocat, quo juste dignæ memorize Remigius præsul eximius, regibus cjus infirmari possit electio. Bene apud nos converadmodum charus. Hic Dei famulum Adonem pie B satus est : qu:e plurimum indiget Ecclesia, idoneus suscipiens, benigne exhibuit. At ubi scientiæ et pro- est ad docendum ; regularibus et pontificalibus fulbitalis insignia pernoscere potuit, ecclesiam beati tus est epistolis ; progenitorum nobilitate ornatur; Romani cum sibi adjacentibus rebus in obsequium in sancto proposito, judicio predictorum antistidelėgavit, ubi secretius orationi vacaret..

tum, inter quos degit, devote perdurat. Quid restat, vi Esin obitu Viennensi præsulis comperto, cjus- nisi ut quod sanctis præsulibus Deus inspiraverit dem Ecclesiæ filii divina inspiratione super hoc trac- fiat? Quid putem mirum, si aliquando asperius aliti, omnes in commune uno consilio pari voluntate do- quid super eo locutus sum? Mudculpa fuit inimicominum Adonem petiverunt sibi præficiendum epis- rum ejus impudenter falsa vulgantium : istud quod copum. Quocirca ex consensu tam cleri quam plebis nunc litteris alligo (f. allego), meum est judicium cum consilio comprovincialium episcoporum idem constanter prius visa, et postea comperta narranDei famulus Viennensem consecraturin pontificem. tis. Cupio vos valere feliciter. »

vu. Religionem vero cernens a sui observantia 5. Ex hac Lupi epistola discimus monachum partim defecisse adversarum causarum occasione, quemdam Ferrariensem, nobilem, doctum, cujus instititomnimodis, utad pristinam rectitudinis nor- nomen incipiebat a litteris Ad., degisse in provincia mam paulatim ipsius studio reformaretur. Hinc cun- Lugudnensi, Remigio et Heboni episcopis probatum, stant institutionis ejus perplura documenta. Siqui- et ad episcopalem dignitatem electum : quæ omnia dem et de nocturnis et de diurnis officiis psallendi ciun Breviariis Viennensi et Romanensi conveniunt, regulam pulchre constituit.

nec alii quam Adoni legitime aptari possunt. Hæc VIII. Præterea quanto studio ducebatur in ædi- c distinctius explicanda per partes. Sed antequam id ficiis ecclesiarum instaurandis vel exornandis, etsi prastem, Lectorem admonere decet, quantum deforte hominis desit testimonium, non desunt tamen b at publica res litteraria diligentiic eruditissimi eadem ædificia. Hospitalitatis in pauperes quanta ei viri Stephani Baluzii, qui in nova editione Lupi abcura quantave assiduitas fuerit, stylo mandare non batis operum id egit unius voculae ; imo duplicis e st necesse ; præsertim cum ostium domus ipsius tantum litteræ correctione, ut illustrandæ Adonis

non dicam alio, sed nec quidem refectionis tem- nostri memoriæ præferret Jucem. Nam cum in edi. pore clausum fuerit.

tione Massoniana prius legeretur, monachum meum IX. Cumque jam tempns adesset, quo Dominus nonnunquam, ipse collatione veterum codicum repomilitem suum beata mercede vellet donare, sextum suit : monachum meum Ad. nunquam, tametsi, uti decimum circiter annum in episcopatu agens, de modeste fatetur, quis fuerit hic homo, quem duabus præsenti ad futuram vitam felici fine demigravit. his litteris Ad. expressum videmus, divinare non Cujus corpus in ecclesia sanctorum apostolorum potuit. Nunc ad ordinem rerum ab Adone gestarum officiosissime tumulatum est. Qui vixit annos plus accedo. minusve septuaginta sex.

6. Cum Ado tempore Caroli regis, cognomento

Calvi, ortus dicitur, id eo modo interpretare, quo 4. Ubi primum hæc legi in Breviario Romanensi, similes jam locos frequenter exposui, ut eo tempore nam longe post Viennensis exemplum eccepi), ma- inclaruerit : nam eum regnante Carolo Magno, cirgno gaudio affectus sum quod illustrandi tanti viri citer annum octingentesimum, in lucem prodiisse aliquam haberem materiam. Sed illud voluptatem constat. Quippe annos natus septuaginta ses, decesmeam temperabat, quod vetusta et idonea mihi dees

sit anno

Christi octingentesimo septuagesimo sent monumenta, quibus ista probarem. Hæc mihi quinto, ut postea videbimus. In utroque Breviario cogitanti, et Lupi abbatis Ferrariensis epistolas re- nobili prosapia exortus dicitur, apud Lupum prolegenti, occurrit epistola ejus centesima vigesima genitorum nobilitate ornatus. Patriam ei fuisse secunda, quæ votis meis faciat satis. In hac enim Wastinensem aut Senonicum pagum conjicio. cpistola, qu:e Gerardo, provinciæ duci seu comiti, 7. Dum adhuc infantulus esset, in monasterium, ct Bertæ ipsius conjugi, inscripta cst, certissima de- quod Ferrarias ex antiquo vocant, a parentibus traprehendi momenta, quæ in Adonem ejusque res ges- ditus est, more scilicet in regula sancti Benedicti tas ita, ut superius expositæsunt, omnimo conve- præscripto de oblatione et susceptione puerorum niunt. Et quia hæc res non parvi momenti cst, operæ cap. 59. Hinc conjecturam sumo, Adonein natum pretium fuerit hoc loco integram adduccre episto- fuisse in loco vicino Ferrariensi monasterio, de quo lam, ut nemo suspectam habeat fidem meam. superius actum ad Vitam sancti Aldrici archiepis

« Præcellentissimo duci G. et clarissimæ conjugi copi Senonensis. Istic a Sigulfo abbate puer suscepejus B. Lupus præsentem et futuram salutem. tus fuisse videtur: ubi bene conversatus, teste Lupo,

« Semper insignis fama de probitate vestra bonos omnes sibi coevos in studiis litterarum præivit, ex quosque litificavit : sed nunc in omnium notitia Brevario Romanensi. De ejus doctrina testimonium uberius effloruit, cum eamdem probitatem vestram suppeditat Lupus,cum eum scribit essc idoneum ad successi profuturo Christianus omnibus Divinitas docendum quæ plurimum indiget Ecclesia. comprobavit. Cum vero que primo polliceri, postea 8. Post aliquantam moram in conobio Ferrariensi,

[ocr errors]

ad petitionem Marcwardi abbatis ex Prumia, seu A habuisset licentiam, etiam regulares literas (obePrumiensis, qui ab anno 829 ad 853 loco præfuit, dientiales vocant, accepisse, et litteras etiam ecclehoneste directus ad Proneam est : quo nomine Au- siasticas seu dimissorias a venerabili Guenilone episonius in sua Mosella laudat rivulum quemdam, qui scopo Senonensi. Sane litterarum studia tunc temlocum istum præterfluit ; unde monasterium ali- poris, si alias unquam, Lugduni viguisse probant quando Pronea, passim Prumia dictum, voce non- viri docti Leidradus, Agobardus, Amulo, Remigius nihil inflexa. Attamen legere malim ad petitionem istius Ecclesiæ pontifices, et Florus diaconus. Addit Marcwardi abbatis Prumiam ad Proneam directum Romanense Breviarium, Remigium ecclesiam beati · Adonem : ut designetur Prumiæ situs ad Proneam Romani cum sibi adjacentibus rebus in obsequium amnem. Inter utrumque monasterium, Ferrariense delegasse Adoni, ubi secretius orationi vacaret. scilicet et Prumiense, ultro citroque facilis mona- Quænam fuerit illa ecclesia, certo pronuntiare non chorum commeatus erat : tum quia ex Ferrariensi ausim : forsan ecclesia sancti Romani, quæ in Viencenobio assumptus fuerat Marcwardus, tum quia nensis urbis parte orientali sita erat, testante ipso cum Lupo magna necessitudine conjunctus erat. Et Adone in Martyrologio xiii kal. Decembris, ubi sanquidem Ferrarienses Prumiam transmittebantur ad ctorum Severini, Exsuperii et Felicis corpora in discendam maxime Germanicam linguam, cujus eam ecclesiam translata fuisse scribit, et in libello usum eo tempore pernecessarium fuisse testatur de Vita sancti Theuderii abbatis memorat basilicam Lupus in epistolis 70 et 91. Quin etiam temporibus sancti Romani martyris in suburbio civitatis, in vico illis monasteria, etsi nullo communis regiminis vin- Brenniaco : quæ basilica hactenus superest, Equiculo connexa erant, facile tamen monachis ultro B tibus Melitensis ordinis commendata. citroque commeantibus patebant propter ejusdem 11. Exin obitu Viennensis præsulis comperto, religionis unitatem, ut loquitur Marcwardus in Lu- ejusdem Ecclesiæ filii divina inspiratione super hoc pina epistola 72 ad Didonum Senonici monasterii tracti, omnes in commune uno consilio, pari vosancti Petri abbatem, in arte medica peritissimum, luntate, dominum Adonem petiverunt sibi prælicienad quem monacho suos sanandos dirigebat. Hinc dum episcopum. Quocirca ex consensu tam cleri Lupus in epitola 116 ad monachos cænobii sancti quam plebis, cum consilio comprovincialium epiGermani apud Antisiodorum : Semper quidem in scoporum idem Dei famulus Viennensem consecracoenobiorum nostrorum habitatoribus vera charitas tur in pontificem. Huic tamen electioni restitisse viguit; sed nunquam tam certis indiciis, ut nostro nonnullos, in his Gerardum illarum partium comitempore, sui magnitudinem declaravit.

tem, ob eam scilicet causam, quod Adonem ex mo9. Prumiæ aliquandiu commoratus Ado, ut habet nasterio suo fuga elapsum crederet, docet nos Lupi Lupus, postea quorumdam invidiosorum indiciis im- epistola superior, in qua eum ab omni defectionis et petitus est: quas ut vitaret, Romam se contulit, ut infamiæ labe absolvit, contestatus nihil impedire, si domum beati Petri principis apostolorum orationis Deus eum vocaret, quo juste ejus infirmari posset gratia visitaret. Hujus itineris non meminit Lupus, electio. Hæc contigit post mortem Agilmari Viennenqui Adonis æmulis, uti ipse fatetur, nimis credulam sis antistitis, successoris sancti Barnardi. Hæc, inadhibuit aurem, quique alias monachorum suorum quam, electio contigit anno sexagesimo supra octinRomanas peregrinationes commemorat in epistolis gentesimum, ut constat tum ex actis concilii Lingo101, 102 et 103 pro Aldulso et Acarico; tum 106 et

С

nensis circa kalendas Julii anno præcedenti cele107 pro Dolivaldo scriptis, tum sui ipsius, tum Gue- brati, cui Agilmarus interfuit ; tum ex Tusiacensi, nilonis Senonensis archiepiscopi nomine, in ipso- cui subscripsit Ado sub die xi kalendas Novembris rum peregrinorum commendationem. Romæ exacto anni 860 : tum denique ex Synodo Viennensi, de fere quinquennio, vir sanctus Ravennam devenit : qua infra, quam Ado habuit anno Christi 870, indiubi quemdam libellum a quodam fratre religioso ctione tertia, episcopatus anno decimo. Ac proinde præslitum transcripsit ad describendas sanctorum Agilmarus ejus decessor annis novendecim, non nomartyrum passiones, id est Martyrologium, de quo vem tantum, ut voluit Joannes a Bosco, sedisse dipostea recurret oratio. Libellus iste est vetus Mar- cendus est : siquidem Barnardum Agilmari antecesTyrologium, quo usus est Ado in suo condendo, a sorem anno 812 decessisse demonstratum est. Et Rosweido editum. Huic præfixa est Adonis epistola, quidem Agilmarus pridie Nonas Julias vita demigracontestantis, quantum ex veteri illo Martyrologio vit, et quidem anno 860, ex tomo 1 Analectorum, profecerit. Huic operi, inquit, id est Adoniano Mar- pag. 103 : in cujus locum Remigius sanctae LugduTyrologio, ut dies martyrum verissime notarentur, nensis Ecclesiæ et Ebo Gratianopolitanus episqui confusi in kalendis satis inveniri solent, adjuvit copus cum clero et populo elegerunt S. Adonem. venerabile et perantiquum Martyrologium, ab urbe Apud Joannem a Bosco in Appendice Bibliotheca Roma Aquileiam cuidam sancto episcopoa pontifice Floriacensis, ubi de Antiquitatibus Viennæ exstat Romano directum, et mihi postmodum a quodam epistola Nicolai papæ primi Adoni missa cum pallio religioso fratre aliquot diebus præstitum:quod ego initio ejns pontificatus ; qua in epistola eum sub. diligenti cura transcriptum, positus apud Ravennem, in capite hujus operis ponendum putavi. Areo:monet fristari se quod in litteris professionis fidei

JæcD ad Ado in præfatione Martyrologii sui:ex quibus supe- duntaxat synodos generales, quinta et sexta præriora Viennensis Breviarii verba derivata sumt. termissis : explicaret hac de re mentem suam :

10. Ravenna digressus Ado, inde Lugdunum per- inittere se interim pallium et capitula synodi Rovenit, ubi tunc præerat dignæ memoriæ Remigius manæ, quam recens tenuerat. Misit et aliam subinde præsul eximius : qui Dei famulum Adonem pie eidem epistolam, qua Viennensis Ecclesiæ privilesuscepit, et quæque necessaria illi benigne exhibuit. gia confirmat. An septimam synodum probaverit At ubi collocutione mutua, quæ in illo latebant Ado, incertum : imo in Chronico, quod post accepscicntiæ et probitatis insignia pernoscere potuit, se- tam episcopalem dignitatem condidisse videtur, cum retinere toto adnisu conatus est. Et ad abba- hanc synodum rejicit : quæ mens tum Gallicana tem ipsius deprecatoria legatione acta, litteras per- Ecclesia erat. In brevi Chronico Viennensium antismissorias impetravit ad eum retinendum in suum titum, quod anno 1139 jussu Burnonis conditum est, suæque Ecclesiæ obsequium,quousque utile judicas- S. Ado pallium et confirmationem privilegiorum anset. Viennensi Breviario hac in re concordat Lupus, no 861 a papa Nicolao recepisse cum decretis Latetestatus Adonem discendi studio et quietis amore ranensis, id est Romani concilii perhibetur. in urbe Lugdunensium constitisse. Reverentissimis 12. Neque vero, ut moris est plerisque, mox sus. autem viris Remigio et Hebone Gratianopolitano in- cepto honoris gredu in superbiam elatus est: sed stanter postulantibus, et conversationem memorati magis in cæpta persistens humilitate, omnes quoque fratris laudantibus, quanquam olim meam, inquit, subditos secundum suum modum imitatores Verita

:

tis fieri assidue monebat, dicens : Diseite a me quia A papa pro simonia; et quia per manum laicam quimitis sum et humilis corde (Matth. XI, 29) : quæ ver- li et indigni ad cpiscopatum promovebantur. ba leguntur in Breviario Viemenşi.

18. Anno 869 defuncto Ebone Gratianopolis epi13. Anno, 866 ex Annalibus Bertinianis, Carolus scopo, Lotharius rex a fratre suo Ludovico serex cognomento Calvus, et Lotharius rex Attiniaci cundo imperatore obtinuit, ut quidam suo clerico, missaticum communiter ordinant pro negotio Teut- Bernario nomine, episcopatum Gratianopolitanum berga ipsius Lotharii pellicis, et Carolus quidem concederet. Ludovici hac de re litteras accepit Ado per Egilonem Senensem archiepiscopum, et Lotha- pridie Idus Julii quibus monebatur, ut quam pririus per Adonem Viennensem archiepiscopum, ac mum eumdem Bernarium episcopum ordinaret. Juc per Waltarium suum a secretis domesticum, pap:c alias etiam Kalendis Augusti accepit tum ab LothaNicolao quæ sibi visa sunt secretius mandant. Ado rio rege, qui ipsum certiorem facit de prospero itiid præstitit litteris scriptis ad Nicolaum, cujus nere suo Romano, præcipitque, ut redeunti sibi obrescriptum hac de re non integrum exstat, in quo viam veniat ad sanctum Mauricium : tum a Carolo pontifex sanctissimum confratrem Adonem archie- rege vi Kalendas Septembris, qui Adonem sibi chapiscopum laudat, quod pro statu sanctæ Dei Eccle- rissimum vocat, significans, se cuidam clerico, diasiæ ferventius invigilet, et contra delinquentium, cono olim venerabilis archiepiscopi Remigii, et postprævaricatorum, et sanctarum legum violatorum modum Lotharii nepotis sui, ita concessisse Gramores et actus per zelum rectitudinis erectus sit. tianopolitanum episcopatum, ut vestro, inquit, ju

14. Exstant et aliæ Nicolai epistolæ quatuor dicio si canonice probaveritis, ibi a vestra sanctiAdoni scriptue in Appendice secunda epistolarum B late ordinetur episcopus. Exstant hæ litteræ apud Nicolai, in tomo viii Conciliorum editionis Lab- Sirmondum in Conciliorum Gallia tomo II. beanæ. In prima respondet pontifex Adonis consul- 19. Ado vero cernens religionem a sua observantis de Lotharii regis divortio et de Alvico clerico: tia partim defecisse adversarum causarum occain secunda, inferiores ecclesias a Romanis consue- sione, institit omnimodis, ut ad pristinam rectitutudinibus recedere non debere : in tertia, rationem dinis 'norman paulatim ipsius studio reformaretur, reddit dilatæ synodi, et Adonem corripil, quod Ge- uti legimus in Brevario Romanensi. Hinc constant rardi comitis presbyterum dixisset; tum variiscon- institutionis ejus perplura documenta : siquidemet sultis respondet: in quarta privilegium metropolis de nocturnis et de diurnis ofliciis psallendi reguViennensis confirmat. Additur et epistola quinta lam pulchre constituit. Anastasii bibliothecariiad Adonem de morte Nicolai 20. Ex synodis ejus auctoritate habitis una mihi papæ: quam epistolam aliis etiam Galliarum episco- succurrit, quam eruditus vir Petrus Louvetus, supepis directam fuisse intellexit ex ms.codice Antisio- rius laudatus, ex Viemensi Chartario descriptam dorensi monasterii sancti Mariani, in quo hæc epis- Acherio nostro transmissit, quæ sic se habet : tolæ sic inscribitur: Venerando mihi et valde dili- Anno 870 Incarnationis Domini nostri Jesu Chrigendo ill. archiepiscopo ill.plurimam salutem.Triste sti congregata est synodus Vienna metropolis Ectibi nuntium, etc. Est et aliud fragmentiun epistola clesiae domno et venerabili archiepiscopo Adone eidem a Nicolao papa directæ, qua pontifex Adonem præsidente, et vigilantissima cura causas ecclesias. increpat, quod ejus auctoritate Albericus subdiaco- ticas et filiorum suorum necessitates investigante nus uxorem duxisset contra præscripta canonum. C ac ecclesiastico more definiente. Adveniens reveIn Labbeana Conciliorum editione typis etiam vul- rendus vir Manno præpositus cænobii sancti Augengata sunt Adriani papæ II epistolæ duæ, in quarum di, adventus sui causam manifestans protulit in meprima pontifex ab Adone submonitus, cur a Nicolai dio, quamdam ecclesiam ex conobio prædicto et inpapæ decretis recessisset, se excusat laudato zelo fra Viennensem diæcesim sitam in villa Velnis, doAdonis: in altera, quæ mutila est, litteras Nicolao de- tatam in honore sancti Petri, privilegio sibiconcesso cessori suo ab Adone directas se recepisse testatur. ab antecessoribus sanctissimijam fati archiepisco

15. Anno jam dicto 866 Nicolaus papa litteris da- pi, necnon ab ipso compontifice usque ad id tempus tis ad Hincmarum Rhemorum antistitem, præcipit, conservato, proclamante vici sancti Albani rectore Remigium Lugdunensem, Adonem Viennensem, We desolatam esse. Protulit etiam isdem venerabilis nilonem Rothomagensem, una cum cæteris archi- praepositus scripturam inquisitionis temporibus episcopis et episcopis Galliarum et Neustriæ apud piæ recordationis domni Agilmari factam, co quod Suessionem urbem pariter convenire, ad discutien- et tunc temporis altercatio haberetur inter ipsarum dam causam Wlsadi et aliorum Rhemensium clerico- rectores ecclesiarum. Sed quia ea sancta synodus irrum, quos ab Ebone ordinatos Hincmarus in ordinem rita judicavit, eo quod canonicorum..... roboratam redegerat. Coacta est synodus hæc xv Kal. Septem- non vidit, placuit sancto pontifici a capite per sancbris;

at ei non interfuit Ado; quam obcausam incer- tissimos presbyteros omnem causam reiterari, quatum.

tenus veritate comperta altercatio diu ventilata 16. Hincmarus ipse suo et Adonis, aliorumque firmaretur (l., finiretur). His igitur testantibus et Galliæ pontificum nomine scripsit ad Ludovicum

D

dicentibus ordinem veritatis, visum est domno ponGermaniæ regem pro Bertulfo Trevirensi archiepis- tifici una cum consensu sanctissim: synodi, quatecopo adversus Waltonem cænobii sancti Maximini nus sicut in diebus antecessorum suorum sanctorum monachum, sedis Trevirensi (uti dicit) invasorem. pontificum honorata fuit sancta congregatio cænoIdem porro Hincmarus Adoni Viennensi archiepi- bii beatissimi Augendi, sic et in hac petitione et in scopo scribit intercaetera pro epistola beati Aviti ad cæteris necessitatibus suis honorem et opem ferret sanctum Remigium scripta, quam quidam Rotfridus ad vires suas sancta metropolis Viennensis Ecclesia, monachus ei dixerat-se apud eumdem Adonem le- et ut sopita querela firmius privilegium suum super gisse. Sed et si qua præterea de sancto Remigio re- facto Viennensis (f. S. Augendi,) Ecclesia in futuperire valeret, ei super aurum et topazion pretiosa rum possideat, litteris etiam roboretur. In huncilamitteret. Frodoardus auctor in Historia Rhemensis que modum ego Ado Viennensis archiepiscopus conlib. II, cap. 21, qui et alibi testatur, Rotfridum hunc sentiens et pio consilio filiorum meorum annuens, coenobii Remigiani apud Rhemos monachum fuisse. manu propria subter firmavi, sanctisque filiis meis,

17. Addo ex Chronico Hugonis abbatis Flavinia- secundum morem ecclesiasticum firmare rogavi. censis, Remigium Lugdunensem pontificem Adoni Actum Vienna publice, mense Aprilis, episcopatus Viennensi episcopo, quem Romanæ Ecclesiæ vica- domni Adonis anno decimo, indictione tertia. rium, id est legatum, appellat, et Nicolao papæ lit- 21. Sunt et alia quædam instrumenta in eodem teras misisse pro Trevirensi et Coloniensi episcopis Chartario pontificatu Adonis facta : unum, depositis, Teutgaudo scilicet et Guntario; denique refertur litigatio Wilfredi advocati ecclesiæ sancti ipsum Reinigium simul et Adonem scripsisse Joanni Mauricii, qui veniens publice in Viennam civitatem

in quo

in præsentia domni Adonis ejusdem occlesiæ venera- A cujus corpus in ecclesia sanctorum Apostolorum ofbilis archiepiscopi, et Erlui vicecomitis missi illus- ficiose tumulatum est. Ita Breviarium Romanense, tris Bosonis comitis, Constantii coepiscopi et alio- cui Viennense concordat. Addit Romanense : Qui rum, adversus Sigifredum quemdam expostulavit, vixit annos plus minusve septuaginta sex. Adonis quod immunitatem ecclesiæ sancti Mauricii in villis obitumanno septuagesimo quinto supra octingenteei subjectis violasset. Aliud in eodem codice exstat simum accidisse mihiconstat, tum quia episcopatum instrumentum Rodstagni et conjugis ejus Bertildis, tenuit annos sexdecim abanno Christi 860, tum quia Adoni et Ecclesiæ Viennensi tradentium res suas in Ortramnus ejus successor concilio Pontigonensi agro S. Ferreoli, acceptis ab ipso Adone de the- subscripsit anno 876. Diem mortis sextum decimum sauro Viennensis ecclesiæ libris quinque, et calice

mensis Decembris signant Breviaria et Martyrologia cum patena de auro cocto, pensante unaquaque li

Romanum et Gallicanum: annum etiam designat bram ad ferros Spaniscos. Rodstagnus autem res Viennense ms. cujus copiam ab erudito viro Nicosuas in ea villa exsistentes tradidit Adoni ejusque lao Chorerio accepit noster Claudius Stephanotius. clero, accipiens ostium, et cespitem, et andelanc: En ejus verba : xvi Kal. Januarii S. Adonis Vienet post aliquantum temporis pergameno dato scri- nensis episcopi, miræ sanctitatis viri, anno ab Inpturam exinde facere rogavit Adonem, Constan- carnatione Domini 875, indictione octava. Rexit tium chorepiscopum, Erlenum præpositum, Lent- autem ecclesiam suam sexdecim annos, et sepultus bertum decanum, Teutelmum abbatem et diaco- est in ecclesia Apostolorum Vienna, hoc est in exnum, aliosque clericos. Actum xii Kal. Maii, anno tramurana monasterii sancti Petri basilica, ubiv, quo successit domnus Karolus rex in regnum ne- B Viennenses pontifices tumulari mos erat. Monastepotis sui Lotharii, id est anno Christi 869. Tertium rium sancti Petri ab ordine sancti Benedicti ad sær instrumentum est ejusdem Adonis, Amalgaudo et culares canonicos devolutum est, uti et alia multa, uxori ejus Volfoldæ ac filio eorum Hadriano conce- quæ Viennæ quondam exstitisse nos docet libellus dentis usumfructum quorumdam prædiorum, quia de Vita sancti Clari abbatis in sæculo I. Ex his colres suas episcopali ecclesiæ sancti Stephani dona- liges Adonem anno circa octingentesimo natum verant. Fragmenta quædam ex ejusmodi præstaria esse: siquidem obiit anno 875, postquam vixit annos (sic vocabant) excerpere juvat. Consuetudo et justi- plus minusve septuaginta sex. Hæc de sancti Adonis tia ecclesiastica est, ut quires et facultates suas Deo rebus gestis, quatenus eas eruere licuit ex probatis servisque ipsius contulerit, ci aliquid quod rationa- monumentis, maxime ex Lupi epistola 122, et ex Brebiliter postulaverit ad invicem, de rebus suis Eccle- viariis Viennensi et Romanensi, quod mihi primum sia conferat. Ideo ego Ado archiepiscopus Viennen- illustrandi Adonis occasionemet materiam præbuit. sis Ecclesiæ una cuin sacerdotibus et clericis ejus- Viennensi legerat Andreas Sausseius, qui in Martydem sanctæ matris Ecclesiæ concedimus tibi, Amal- rologio suo Gallicano scribit, Adonem primos annos gaude, et uxori tuæ Volfoldæ ac filio vestro Hadria- transegisse in monasterio Ferrariensi sub Lupi no res quas de potestate ac jure vestro ad potesta- abbatis disciplina : quod nemo ante eum (si non faltem ecclesiæ nostræ per chartarum instrumenta lor) observarat. Sancti Adonis festus dies ritu dutradidistis : et pro hac tam pia collatione concedi- plici colitur in ecclesia Viennensi, solemnius in mus etiam tibi et uxori et filio tuo supra scripto ecclesia sancti Petri, ubi ejus reliquiæ promiscue prestatione beneficii Alausium villam ecclesie no- c cum aliis aliorum sanctorum archiepiscoporum ossistre ad serviendum, quandiu vixeritis, et colonicas bus sub altari asservari creduntur, post sacrarum quas per præstariam jam vobis una cum ecclesiis in thecarum expilationem ab hæreticis factam memoValle-Aurea beneficiavimus..... Pro vestitura vero ria patrum nostrorum. annis singulis in festivitate beatissimorum Maccha- 26. In line animadvertenda sunt aliqua de Adonis bæorun Kalendis Augusti pastum unum fratribus scriptis, in quibus primum locum sibi vindicare vicanonicis in Viennensi coenobio positis faciatis, detur Martyrologium ; nam cæteras lucubrationes ipsaque die orationes generales pro vobis ac pro- condidit jam episcopus : hanc vero ante episcopatum pinquis vestris faciat supra dicta ecclesia. Hæc abs- aggressus est, ut colligitur ex eo, quod quinquennio que temporis nota. In litteris Raganfridi archiepi- Romæ exacto Ravennam devenit : ubi quemdam liscopi Viennensis, suggerente Berilone vicecomite, bellum a quodam fratre religioso præstitum transconfirmantur res ad ecclesiam sancti Petri extra scripsit, ad describendas sanctorum martyrum pasmuros Vienna civitatis sitam pertinentes, quæ etiam siones, id est Martyrologium, quod Adoni Trevirensi olim regali præcepto Lotharii quondam regis per

pontifica nonnullis perperam tribuitur. Typis primo suggestionem sanctorum episcoporum Remigii Lug- vulgatum fuit a Jacobo Mosandro Carthusiano, tum dunensis et Adonis Viennensis restitute fuerant. ab lleriberto Rosweido, quinomen Adonis præfixum

22 Anno jam dicto 870 Ado politiori stylo exor- invenit in codice Everbodiensi, hoc modo : Ado navit Acta sancti Desiderii Viennensis pontificis et Viennensis archiepiscopus quasi epilogatum commartyris in gratiam Viennensium, eaque monachis pilavit, incipiens a festivitatibus apostolorum aut crnobii sancti Galli in Alamania cum nonnullis D discipulorum aut successorumeorum, et in finesubejusdem sancti reliquiis transmisit. De hac aliisque jicitur apud ipsum Precatio Adonis versibus comipsius lucubrationibus infra.

posita. Uterque editor quorumdam sanctor un no23 Cabillonensibus synodis duabus subscripsit: mina, quæ ab aliis inserta credidere, in appendicem nimirum uni anno 873 coacta in ecclesia sancti Lau- conjecerunt : quod an jure merito factum sit mox pentii, quæ canonicis ecclesiæ sancti Marcelli resti- videbimus. tuta est: alteri anno 878 in ipsa basilica sancti 27. In pluribus, quæ vidi, istius Martyrologii Marcelli, ibi subscripsit litteris pro monasterio Tre- exemplaribus manu exaratis non comparet Adonis nopchiensi, editis apud Petrum Franciscum Chillle- nomen, hanc proculdubio ob causam, quod epistola lium in Probationibus historiæ ejusdem mona- nomen Adonis præferens, non initio ipsius Martyrosterii.

logii, sed veteris (ut Rosweidus censuit) Romani, 24. Reliqua viri sancti facta perstringil Viennense quo usus est Ado in suo condendo, et quod in ple Breviarium, religionem in ecclesiis exornandis, hos- risque codicibus mss. desideratur, prælixa sit ob pitalitem et charitatem in pauperes, assiduitatem

idque ab Adoniani Martyrologii descriptoribus prein officiis divinis: ut superius videre licet in ejusdem termissa. Verum ejus auctor satis se ipse prodit in Breviarii lectionibus 6, 7, et 8.

plerisque Martyrologii sui locis. Is enim agens de 2). Cumque jam tempus adesse! quo Dominus translatione corporis sancti Augustini Ecclesiæ militem suum beala mercede vellet donare, sextum doctoris anno 822 Ticinum facta per Liutprandum decimum circiter annum in episcopatii agens, de Langobardorum regem, eam nuper factam esse dicit præsenti ad futuram vitam felici fine demigrayit : v Kal. Septembris. Deinde ad xvii Kal. Octobris

:

II

meminit translationis reliquiarum sancti Cypriani A Martyrologio ad diem x Kal. Junii, ubi rationem redtumex Africa in Galliam regnante Carolo Magno, tum dit cur Ado in suo nullam facit mentionem sancti Arelate Lugdunum per Leidradum pontificem; tam Desiderii, archiepiscopi licet Viennensis et martyquod in editis additur de translatione Compen- ris, cujus nulla re vera exstat commemoratio in dium facta per Carolum Calvum, insertum videtur vulgato Adonis Martyrologio : quod passim sub post mortem Adonis, nec comparet in nostro exem- Adonis nomine laudat Petrus de Natalibus. plari ante annos sexcentos manu descripto. Postea 30. Hinc intelligimus, Martyrologim istud ab agens Auctor de instituto sesto sanctorum omnium Adone scriptum esse ante episcopatum, et ipsi Kalendis Novembris: Sed in Gallis, inquit, monente opus suum postea relegenti excidisse sanctos Desi. sanctæ recordationis Gregorio pontilice piissimus derium Viennensem cpiscopum, et Theuderium ir. Ludovicus imperator omnibus regni et imperii sui cadem urbe abbatem. Senex erat, cum huic operi episcopis consentientibus statuit, ut solemniter subjecit precationem, quæ apud Rosweidum incipit festivitas omnium sanctorum in prædicta dic annua- all his versibus : tim perpetuo ageretur. Ad hæc in ms. codice nostro dedicatio ecclesiæ monasterii Cellensis anno 850

Christe precor veniam segni des mitis alumno, facta accurate describitur xvii Kal. Novembris eum

Tardus sum tarde sed tibi nemo venit.

Longus præteritis tenuit nos error in annis; ad modum, quo superius relata est ad annum 873,

Sufficiat meritis hæc rogo pana meis ubi de sancti Frodoberti abbatis translatione egi

Vita brevis superest, in mortem et pronior ætas, mus. Hæc quo minus ab interpolatore addita putem,

Jam peccare senex non queo, nolo tuus. ea me causa movet, quod singulas (quas vocant) cir- B cumstantias non ita accurate nosset homo posterio- Qui tamen versus dubites an sint Adonis, cum ris temporis : cum eos ignorasse videatur auctor Floro tribuantur in tomo I veterum Analectorum anonymus, qui librum de Vita sancti Frodoberti pag. 407. At cum in ms. codice Petaviano vacuum abbaiis Cellensis in sæculo ii editum composuit. Ex sit tituli spatium, Adoni his versus detrahere non his colligere licet martyrologum istum vixisse licet. llæc sunt quæ de prædicto Martyrologio mihi regnante Carolo Calvo.

venerunt in mentem : in quo restituenda est com28. Locum in quo frequens demoratus est, satis memoratio sancti Mauri abbatis, sanctæ Scholasinnuit, Burgundiam scilicet, cujus sanctos indige- tica, et aliorum fere omnium sanctorum, quos Monas diligentius quam alios commendat: maxime vero zander et Rosweidus eliminaverunt. Caeterum an totus esse videtur in annotandis rebus quæ pertinent vetus illud, quo usus est Ado, Martyrologium, ad urbem Austisiodorum et monasterium sancti Ger- fuerit Romanum, in hujusce tomi præfatione expendi. mani ; ex quo aliquando conjiciebam cum illius 31. Ado etiam retroactorum temporum summam monasterii alumnum suisse. Nam in codice nostro ab exordio mundi usque ad imperatoris Lotharii ac singulæ ejus ecclesiæ, altarium et cryptarum dedi- Ludovici et Caroli 'filiorum regni principatum, cationes memorantur: sancti Germani ejus civitatis quanta potuit brevitate, notavit, ut ipse prælatur in episcopi ubique data occasione fit mentio, nempe Chronico suo, cujus extrema pars in editis est altequarto Idus Julii, ubi agens auctor de sancto Savino: rius auctoris, ab eo loco, si non me fallit conjectura, Micfuit, inquit, ex discipulis magni Patris Germani: ubi agit de divisione regni, quam inter filios suos et Nonis Augusti, ubi de sancto Cassiano, ad cujus, C fecit Ludovicus rex Noricorum : tametsi Thuaneum ait, tumulum cum sanctus Germanus episcopus ad- exemplar, quod annos quingentos superat, eodem venisset, mirabile dictu! post orationem more soli- modo desinit quam libri editi, id est in anno 879. to fusam, vocans eum ex sepulcro ait ei : Quid hic 32. Idem etiam Acta sancti Desiderii Viennensis agis, frater Cassiane ? Denique præter alia festa san- episcopi expolivit in gratiam Viennensium suorum cti Germani, ejus vigilam exprimit pridie kalendas uti fidem facit Præfatiuncula Adonis Viennensis Octobris : quæ omnia satis indicant hominem non Ecclesie antistitis, anno incarnationis Domini 870, longe ab Autisiodoro aliquando vixisse.

indictione 3, cum passione sancti Desiderii episcopi 29, Scio Mosandrum et Rosweidum hæc et plera- eidem ecclesiæ directa, cujus hæc verba : Ado, pecque alia, aut non legisse in manuscriptis codicibus cator et humilis episcopus Viennensis Ecclesiæ, diquibus usi sunt, aut rejecisse in appendicem, quasi lectissimis fratribus et filiis ejusdem ecclesiæ... ab aliis inserta essent. Et nonnulla certe ab recen- Beatissimi Desiderii Patris vestri vitam et martytioribus addita sunt in codice nostro, ut commemo- rium, sicut antiquis scriptis commendatur, vobis ratio sancti Maioli abbatis v Idus Maii, et xvii Kal. Sep- idcirco revolvere et stylo committere aggressus tembris in Verziaco monasterio exceptio corporis sum, ut ejus incitamentiset studiis ad amorem vitæ sancti Ragnoberti Bajocensis episcopi, et alia pauca: æternæ vos amplius inflammarem. Hanc Vitam priat ea quæ de Autisiodoro et monasterio sancti Ger- mus typis vulgavit Henricus Canisiusin antiquarum mani habentur, a primario auctore scripta existimo, Lectionum tomo VI, in cujus Vitæ fine additur subquoniam in pluribus ejus Martyrologii, quæ legi, jectis Indiculus Isonis monachi Sancti Gallensis. exemplaribus, tum integris, tum contractis, eadem

D

Ilanc autem passionem præfatus Ado archiepiscoomnino referuntur. Idem judicium esto de omnibus pus nobis fratribus in cænobio sancti Galli sub Grifere nominibus, quæ Mozander et Rosweidus in se- maldo abbate Deo militantibus, reliquiasque sancti cessum rejecerunt. Quod enim alia atque alia desint Desiderii ab eo postulantibus cum ipsius aliorumin diversis membraneis codicibus, id provenit ex que sanctorum reliquiis, actibus quoque et passioduplici capite : primum, quod cum istud Martyrolo- nibus infra descriptis, anno supra memorato per gium in divinis officiis, per varias ecclesias legere- nuntios satis fideles dirigere curavit, nimirum in tur, alii ipsum contrahebant, alii quosdam sanctos primis per Beroldum presbyterum, testante Notkero provinciæ aut ecclesiæ suæ ignotos resecabant ; al- in Martyrologio suo ad diem x Kal. Junii, ubi de santerum, quod auctor ipse multis vicibus Martyrolo- cto Desiderio: De quo, inquit, quia venerabilis Pagium suum auxit, alios atque alios addendo sanctos, ter Ado ejusdem ecclesiæ nostra ætate pontifex, utqui in eo primo non exstabant. Unde contigit ut, qui pote in præsentia posito, et ob id suis in cunctis primarium exemplar transcripsere, non tot' ha- notissimo, aliquid superfluum dicere judicavit; nos beant, quam qui secundariis exemplaribus usi sunt. juxta scriptum quod idem apostolicus vir anno ab InCerte quæ in Rosweidi Adone desideratur SS. Flo- carnatione Domini 870, indictione 3, per virum sanc. rentini et Hilarii commemoratio, ex Adonis Marty- tissimum Beroldum presbyterum, indigenam eorumrologio refertur a Petro de Natalibus in lib. viii, dem locorum, sed nunc in castro Turico Christi cap. 124. Denique Adonem hujus Martyrologii con- servitiis insistentem,cum reliquiisipsius sanctimarditorem esse constat tum ex epistola, veteri, quo tyris Desiderii, et aliorum sanctorum pignoribus usus est, Martyrologio prælixa, tum ex Notkeri atque agonibus nobis in cænobio sancti Galli con

[ocr errors]
[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »