Obrazy na stronie
PDF
ePub
[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]

LIBER DECIMUS SEPTIMUS. Quæ supersunt cap. 24 a versu 20 dimidiato, cum capitibus 25 et 26 integris exponit morali

potissimum sensu.

3

CAPUT PRIMUM.

A dia, cum immutatione vocis illius nostra quoque in533 Sancti Doctoris scopus, historiam Job typic et telligentia alternet, ut tanto verius ejus sensibus ad mysticum sensum exponere.

Quoties in sancti congruat, quanto se et cum ejus vocibus immutat. viri historia per novum volumen enodare mysterium Verbis itaque præcedentibus sanctus vir per diser

typicæ expositionis aggredimur, oportet ut ex ejus- tas prudentiæ arte sententias iniqui cujuslibet culdem viri vel nomine, vel passione significationem pas protulit, et quam sit damnanda ejus actio exmysticam principaliter proferamus, quatenus habita- pressit. De cujus pena mox subjicit, dicens : culorum more, dum superscriptionem tituli ? in ipsa

CAPUT II [Rec. II. postis fronte præfigimus,quia cujus est domus agno- Vers. 20. Non sit in recordatione, sed contera scitur, securius intretur. Crebro autem dixisse me tur quasi lignum infructuosum. memini 3 quoniam beatus Job passiones Redempto- 2. Pæna iniquorum est ex Dei memoria deleri. ris nostri, ejusque corporis, id est sanctæ Ecclesiæ, In recordationem enim conditoris non reducitur, et passione sua signavit et nomine. Job quippe in- quisquis usque ad finem vitæ vitiis subjugatur. Nam terpretatur dolens. Et quis alius in hoc dolente si hunc superni respectus memoria tangeret, profiguratur, nisi is de quo scriptum est: Vere languo- cul dubio ab iniquitate revocaret. Ejus quippe meres nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit B rita exigunt ut funditus ab auctoris recordatione de(Isai. Liii, 4) ? De quo rursum dicitur : Livore ejus leatur. Sciendum vero est quod recordari Deus nesanati sumus (Ibid.,5). Amici vero ejus hæreticorum quaquam proprie dicitur. Qui enim oblivisci non speciem tenent, qui, ut sæpe jam diximus, Deum potest, quo pacto recordari potest ? Sed quia eos dum defendere nituntur, offendunt. Sanctus ergo vir nos quorum recordamur amplectimur, ab his autem per vulnera et verba sic loquatur sua, ut etiam no- quorum obliviscimur elongamur, humano usu et restra significet, et plerumque per prophetiæ spiritum cordari Deus dicitur, cum dona tribuit, et oblivisci, ventura narret, præsentia transcendat ; nonnunquam cum in culpa derelinquit. Sed quia cuncta pensat, vero sic de præsentibus disserat, ut de futuris 534 cuncta sine intermissionis alternatione 535 consireticescat. Cognita itaque discretionis hujus custo- derat ; et recordatur bonorum, quorum tamen nun

U of M Bindery

Utic. et Gemet., quem in multis præcedentibus libris mutilum hic resumimus, typicæ locutionis. 7 Desunt libri sequentes in Codicibus Lyr. et Bigot.

Verum eorum vices supplebunt Pratellensis, alter
Ebroicensis, duo Laudunensis Ecclesiæ, Germanen-

PATROL. LXXVI.

sis, Corb. Germanensis, etc.

Laudun., in ipsa positi fronte. 3 Vindoc., quomodo beatus Job.

* 1 Laud., Corb. Germ., Deum dum defenderint offendunt.

1

DEC 1 6'55

12332)

2

[ocr errors]
[ocr errors]

quam obliviscitur ; et nullatenus recordatur malo. A pertulit, et nunc in coeli penetralibus ab ejus oculis rum, quos tamen per judicium semper intuetur. occultus, quasi in parte alterius regionis & vivit. Quasi enim redit ad bonorum memoriam, quam ta- (Vet. II.] Iniquus ergo sterilem pascit, et viduæ men nunquam deseruit; et quasi nequaquam malos benefacere negligit, quia carnis desideriis serviens, respicit, quorum tamen facta considerat, sed super curam animæ vitamque contemnit. Tota namque hæc damnationis judicium in ultimis servat. Hinc intentione omnique studio cogitat, quam sine ullis enim scriptum est : Oculi Domini contemplantur bonos necessitatibus caro moritura subsistat, et curare ani. et malos (Prov. xv, 3). Hinc per Psalmistam dici- mæ vitam o despicit, quæ vel in morte vel in beati. tur: 1 Vultus Domini super facientes mala, ut perdat tudine procul dubio in perpetuum vivit. Recte aude terra memoriam eorum (Psal. xxxIII, 17). Consi- tem cum diceretur : Pavit sterilem, protinus adjun. derat igitur quos puniat, sed eosdem ipsos ante non gitur: Et quæ non parit. Quasdam namque ex sacra vidit, quos nescit. Nam quibusdam in fine dicturus historia feminas novimus 536 steriles exstitisse, est : Nescio vos unde sitis ; discedile a me omnes ope- sed tamen in tempore extremo peperisse. Caro aurarii iniquitatis (Matth. vii, 23 ; Luc. XIII, 27). Miro tem non solum sterilis, sed etiam quæ non parit igitur modo pravorum vitam et intuetur, et oblivi- dicitur, quia suo sensu bonas cogitationes gignere scitur, quia quos ? per districtionem sententiæ ju- B nec in ultimis valet. A vigore enim jam proprio dedicat, quantum est ad memoriam misericordiæ

ficit, et tamen adhuc transitoria concupiscere non ignorat.

desistit, jamque a pristino 10 robore lassata, pene ab 3. Qui tanquam infructuosum lignum conterentur, ipso quem diligit mundo repellitur, et tamen adhuc -Qui quoniam in ejus recordationem non veniunt, annisu improbo obtinere temporalia conatur. Agere quasi infructuosum lignum ex cujus judicio conte- jam perversa non sufficit, sed tamen cogitare vel runtur. Terra quippe eos temporali sumptu aluit, quæ non agit nequaquam desistit. Recte ergo non prædicationis desuper pluvia infudit. Sed quia eo

solum sterilis, sed etiam non pariens dicitur, quæ rum vita nequaquam fructum boni operis protulit, suo sensu, ut diximus, ad bonæ cogitationis prolem, iratus hanc agricola 3 abscidit, ut juxta Veritatis nec cum infirmata fuerit, fetatur. sententiam locum non occupet quem tenere alius ad 5. Labores hæreticorum steriles. Quod tamen fructum valet (Luc. XIII, 7). De hoc infructuoso ligno intelligi etiam de hæreticis prædicantibus potest. per Joannem dicitur : Jam securis ad radicem * arbo- Unusquisque enim prædicator erroris, dum plebem ris posita est. Omnis ergo arbor, quæ non facit fruc- extra unitatem Ecclesiæ positam docet, profecto stetum bonum, excidetur, et en ignem mittetur (Matth. rilem, et eam quæ parere non valet, pascit, quia et 11, 10 ; Luc. III, 9). Hoc autem loco, ut æterna re- ei usum sui laboris impendit, quæ spiritales fructus

C probi supplicia designentur, nequaquam lignum dici- nequaquam reddit. Bene autem viduæ non facit, tur 6 abscidi, sed conteri, quia videlicet reprobos quia videlicet sanctæ universali Ecclesiæ, cujus vir mors quidem carnis abscindit, sed pena subsequens adversa mortis pertulit, vivere ac deservire conconterit. Quasi enim hic inciditur, cum a præsenti temnit. Viduæ enim benefacere est in ejus quæ mor. vita separatur. Sed in gehenna conteritur, cum per- tui viri sui amore conteritur''consolatione laborare. petua damnatione cruciatur. Vir autem sanctus,quia Unde et Psalmista voce hæc eadem vidua, scilicet districtam perversi pænam protulit, protinus ad cul- sancta Ecclesia queritur, dicens : Consolantem me pam recurrit, ut ex injustitiæ immensitate edoceat quæsivi, et non inveni (Psal. lxviii, 21). Tunc solum quod tanta ejus damnatio non sit injusta. Sequitur : quippe consolantem invenit, cum ex ea morte quam CAPUT III (Rec. III].

vir ejus pertulit multos intra semetipsam surgere ad VERS. 21. Pavit enim sterilem, et quæ non pa.

vitam cernit. Sæpe autem prædicator erroris hujus rit, et viduæ bene non 6 fecit.

mundi divitibus jungitur, qui pro eo quod terrenis 4. Iniquus carnem pascens sterilem, curam animce occupationibus incubant, dictorum deprehendere deserit. Quæ hoc loco sterilis, nisi caro nomina- astutias ignorant; et cum potentes esse exterius amtur ? Quæ dum sola præsentia appetit, bonas gi- biunt, perversæ prædicationis laqueo sine labore gnere cogitationes nescit. Quæ autem vidua, nisi D capiuntur. Unde et subditur : anima nuncupatur? Quam quia sibi conditor conjun

CAPUT IV. gere voluit, ad thalamum 7 uteri carnalis venit, VERS. 22. Detraxit fortes in fortitudine sua. Psalmista attestante, qui ait : Et ipse tanquam spon. 6. In fortitudine quippe suæ pravitatis fortes sus, procedens de thalamo suo (Psal. xviii, 6). Quæ quosque detrahit, cum per sui erroris astutiam recte vidua dicitur, quia ejus vir pro ea mortem mundi hujus potentes rapit. Quos contra per Paulum

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

1 Ebroic., Gemet. et alii Norm., vultus autem Domini.

3 Vindoc., per districtionem scientiæ, vel sententice.

3 Gemet. et alii Norm., incidit. * 2 Laudun., arborum.

5 Laud. duo, Norm. et alii vulgo habent abscidi, el abscidit,etc., pro abscindi, abscindit.

6 Gemet., facit.

7 Ms. omnes Norm., duo Laud., Germ., Corb. Germ. et alii, ita habent. In Edit. legitur uteri virgi. nalis,

8 Unus Laud., venit,
9 Norm., negligit.

10 Vindoc., labore. In Utic., hac voce dimidiata relicta, legitur robore.

11 In 1 Laud., consolatione relevare, et secunda manu consolatione laborare.

4

1

1

2

dicitur : Infirma mundi elegit Deus, ' ut confunderet A ducit? Tu autem secundum 7 duritiam tuam et cor imfortia (I. Cor. I, 27). Fortitudo autem perversi præ- pænitens thesaurizas tibi iram in die iræ et revelatiodicatoris est elata scientia locutionis, qua inflatus, nis justi judicii Dei (Rom. 11, 4, 5). Hinc Isaias ait: cæteros despicit, atque in contemptu omnium quasi Puer centum annorum morietur, et peccator centum singulariter apud se peritus intumescit. Qui magna annorum maledictus erit (Isai. lxv, 20). 8 Ac si de se sentiens, sed vera de Domino ignorans, longe aperte nos deterreat, dicens : Vita quidem pueri in a fidei cognitione disjungitur, et tamen videri fidei longum trahitur, ut a factis puerilibus corrigatur : prædicator conatur. Unde adhuc subditur:

sed si a peccati perpetratione nec temporis longinCAPUT V (Vet. III).

quitate compescitur, hæc ipsa vitæ longinquitas, IBID. Et cum steterit, ? non credet vitæ suæ. quam per misericordiam accepit, ei ad cumulum

7. Omnis peccator incredulitatis reus. - Stat in hoc maledictionis crescit. Unde necesse est ut cum nos mundo perversus quisque prædicator, quousque

diutius exspectari conspicimus, ipsa prorogatæ pieterreno vivit in corpore. Sed vitæ suæ credere re- tatis tempora quasi damnationis argumenta timeanuit, quia de Deo vera cognoscere contemnit. Vitæ mus, ne ex clementia judicis crescat supplicium pecenim suæ crederet, si de conditoris sui substantia catoris ; et unde quisque eripi a morte poterat, inde recte sentiret. Hæc itaque superius de quolibet ini- B gravius ad mortem tendat. Quod idcirco plerumque quo prolata dicebamus, sed repente ad erroris præ- agitur, quia nequaquam a præsentibus mentis oculus dicatorem intellectum 3 vertimus. Unde sciendum separatur. Considerare namque peccator Redemptoest quia sic ad speciem ducimur, * ut nequaquam ta- ris vias negligit, et idcirco in suis itineribus sine men a genere funditus evellamur. Nam perversus cessatione veterascit. Unde et subditur: quisque etiam si rectam fidem in sinu universalis

CAPUT VII Vet. IV, Rec. V. Ecclesiæ tenere videatur, stat, 537 et vitæ suæ IBID. Oculi enim ejus sunt in viis illius. non credit, quia recta quidem sunt quæ per fidem 9. Peccator viis Domini relictis, in suis, hoc est in de conditore intelligit, sed tam fidei opera tenere vitiis delectatur. – Vias enim suas peccator intuetur, contemnit; et incredulitatis redarguitur, quia ab eo quia sola. cogitare, sola cernere nititur quæ sibi ad quod se ostendit credere, vivendo reprobatur. Hinc commodum temporale suffragentur. Hinc etenim enim per Joannem dicitur : Qui dicit se nosse Deum, Paulus dicit: Omnes quæ sua sunt quærunt, non quæ et mandata ejus non custodit, mendax est (1 Joan. II, Jesu Christi (Philip. 11, 21). Via namque elati, su4). Hinc Paulus ait : Confitentur se nosse Deum, fa- perbia ; via raptoris, avaritia ; via est lubrici,

conctis autem negant (Tit. I, 16). Hinc Jacobus dicit : cupiscentia carnalis. In viis ergo suis iniquus quisFides sine operibus mortua est (Jac. II, 20, 26). Sed a que oculos deprimit, quia solis vitiis, ut per hæc inter hæc conditor mira dispensatione consilii et animo satisfaciat, intendit. Undè per Salomonem culpas respicit, et vivendi tempora impendit, ut lon, dicitur: Oculi stultorum in finibus terræ (Prov. XVII, giora temporalis vitæ spatia aut converso fiant in 24), quia hoc solum tota cordis intentione conspiadjutorium muneris, aut non converso.ad augmen- ciunt, per quod ad finem terreni desiderii perducantum damnationis. Unde adhuc subditur:

tur. Nequaquam vero suæ considerationis obtutum CAPUT VI (Rec. IV).

in terra peccator figeret, si 538 ad sancta sui Re. VERS. 23. Dedit ei Deus locum poenitentiæ, et demptoris itinera mentis oculos levaret. Unde per ille abutitur eo in superbia.

Salomonem rursum dicitur: Oculi sapientis in capile 8. Misericordia peccatori impensa et neglecta, in pæ- ejus (Eccle. II, 14), quia videlicet sapiens quisque ilnam vertitur. — Quisquis delinquit et vivit, idcirco lum tota intentione considerat, cujus se membrum hunc divina dispensatio 3 in iniquitate tolerat, ut ab esse per fidem pensat. Has namque humanæ converiniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec sationis vias 11 videre contempserat, qui dicebat : In tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem su

mandatis tuis 12 me exercebo, et considerabo vias tuas pernæ patientiæ percipit, sed reatus sui vinculis, ex (Psal. cxvIII, 15). Ac sic aperte spondeat, dicens: ipso se munere arctius astringit. Nam quia accepta D Quæ mea sunt, jam videre refugio, quia per imita. pænitentiæ tempora divertit ad culpam, districtus in tionis tuæ viam pergere 13 conversationis gressibus ultimis judex impensa argumenta misericordiæ con- inardesco. Qui enim præsenti jam mundo contradivertit ad pænam. Hinc namque per Paulum dicitur: cit, 14 amoris excitatione continua Redemptoris sui • An ignoras quia patientia Dei ad pænitentiam te ad

vias cordis oculis objicit, ut mens prospera fugiat, ad

9

10

1 | Vindoc., ut fortia quæque confundat.
. Secundus Laud., Utic. et alii Norm., non credit.

3 Post hoc verbum irrepsit in Edit., quo modo peccator diu toleratur. Quæ verba in nostris Mss. ignota, et aliunde minime antecedentibus et consequentibus cohærentia expunximus.

Vindoc., ut tamen a genere omnino non evellamus. Germ., ut tamen a re omnino.

6 Mss. Germ., Anglic., Norm., Laud., Vindoc., etc., hanc lect. exhibent. In poster. Edit. leg., in æquitate tolerat.

6 Norm. plerique, an nescis.
7 Vindoc., duritiam cordis.
8 Vindoc., ac si dicat: vita.
9 Vindoc., cogitare et trahere nititur.
10 Gemet., conscientia.
11 Vindoc., videre cupivit.

12 Ita Corb. Germ., Turon., Norm., etc. Editi, exercebor.

13 Siccum Anglic., Norm., Vindoc., etc., antiquio. res Excusit Posteriores, conversionis.

1* Turon. et 1 Laud., amoris exercitatione.

7

dversa præparetur ; nihil quod demulcet appetat, A ad ima revocatur. Sic ad nubila fumus attollitur, nihil quod deterrere creditur pertimescat; mero- sed repente in nihilum tumescendo dissipatur. Sic ab rem gaudium deputet ; præsentis vitæ gaudia damna infimis nebula densescendo se erigit; sed exortus meroris penset; adjectionis detrimenta non timeat, hanc solis radius, ac si non fuerit, abstergit. Sic in sed per hæc manentis gloriæ locum quærat. Has herbarum superficie nocturni roris huinor aspergietenim vias sequentium monstrabat oculis Veritas, tur, sed diurni luminis subito calore siccatur. Sic cum dicebat: Si quis mihi ministrat, me sequatur

spumosæ aquarum bullæ inchoantibus pluviis exci(Joan, XII, 26). Ad has vias tumentia discipulorum

tatæ, ab intimis certatim prodeunt; sed eo celerius corda revocabat, cum locum jam gloriæ quære- dirupte depereunt, quo inflatæ altius extenduntur. rent, sed ejusdem gloriæ iter ignorarent, dicens : Cumque excrescunt ut appareant, crescendo perPotestis bibere calicem quem ego bibilurus sum (Matth. agunt ne subsistant. De iniquis igitur temporalis xx, 22) ?' Confessionis quippe illius celsitudinem a gloriæ elatione tumentibus, sed tamen nulla in hac dextris sinistrisque quæsierant, sed quanta ad hanc soliditate durantibus, dicatur recte: Elevati sunt ad esset itineris angustia non videbant. Unde et eorum

modicum, et non subsistent. De quibus adhuc subinox oculis imitandus passionis calix objicitur, ut ditur : videlicet si ad sublimitatis gaudia tenderent, prius

B

CAPUT IX. viam humilitatis invenirent. Quia igitur considerare

IBID. Et humiliabuntur sicut omnia, et auferenpeccator vias Dei negligit, sed solis in quibus carna

tur. liter delectetur intendit, recte nunc dicitur : Oculi enim ejus sunt in viis illius. Sequitur :

11. Terra in essentia semper stabit, licet in imagine

continuo transeat.- Sic provectus esse contemplationis CAPUT VIII.

debet, ut ex paucis ad multa, ad omnia consideranda VERS. 24. Elevati sunt ad modicum, et non sub- rapiatur, quatenus gradatim educta proficiat,' et sistent.

transitoria omnia dijudicans, ipsa comprehendendo 10. Inani gloria elatus ad modicum cadit. Ini- pene incomprehensibiliter excrescat. Unde sanctus quorum gloria cum plerumque in annorum multitu- vir cum pravorum gloriam defectumque discuteret, dinem tenditur, ab infirmorum mentibus esse longa ad cuncta protinus mentis oculum tetendit, dicens : et quasi stabilis æstimatur. Sed cum repentinus hanc Humiliabuntur sicut omnia, et auferentur. Omnia finis ? intercipit, brevem procul dubio fuisse redar- profecto terrena. Ac si aperte dicat : Stare ullo guit, ' quoniam finis determinans innotescit, quia modo nequeunt, quia ipsa quoque fugiunt quibus quod præterire potuit, modicum fuit. Elevantur ergo innituntur; dumque temporalia diligunt, cum his ex ad modicum, et minime subsistunt, quia eo ipso C temporis volubilitate percurrunt. Sed quæri potest quo videri alti appetunt, a vera Dei essentia longe cum per Salomonem dicitur : Generatio præterit, et per elationem fiunt. Subsistere etenim nequeunt, generatio advenit, terra vero in æternum stat (Eccle. quia ab æternæ essentiæ soliditate dividuntur, atque 1, "), cur beatus Job omnia humiliari asserat et hanc primam ruinam tolerant, quia per privatam auferri ? Quod tamen facile discutimus, si terra et gloriam in semetipsis cadunt. Hinc enim per Psalmi- cælum vel qualiter transeat, vel qualiter maneat distam dicitur : Dejecisti eos, cum allevarentur (Psal. stinguamus. Utraque namque hæc per eam quam LXXII, 18), quia eo intrinsecus corruunt, quo male nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per esextrinsecus surgunt. (Vet. V.) Hanc brevitatem glo- sentiam sine fine subsistunt. Hinc namque per Pauriæ temporalis aspiciens, iterum dicit : Vidi impium lum dicitur : Præterit enim figura hujus mundi (1 Cor. supererallatum et elevatum sicut cedros Libani ; VII, 31). Hinc per semetipsam Veritas dicit : Cælum transivi, et ecce non erat (Psal. xxxvi, 35). Hinc ite- et terra transibunt, verba autem mea non transibunt rum ait: Pusillum adhuc, 5 et non erit peccator (Ibid. 5

(Matth. XXIV, 35). 8 Hinc ad Joannem angelica voce 10). Hinc Jacobus dicit : Quce est enim vitae vestra ? perhibetur : Erit cælum novum, et terra nova (Apoc. vapor esi ad modicum parens (Jac. iv, 15). Hinc pro- XXI, 1). Quæ quidem non alia condenda sunt, sed pheta brevitatem gloriæ carnalis pensans, denuntiat, D hæc ipsa renovantur. Cælum igitur et terra et transit dicens: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut et erit quia et ab ea, quam nunc habet, specie per flos feni (Isai. XL, 6). Iniquorum quippe potentia ignem tergitur, et tamen in sua semper natura serfeni flori comparatur, quia nimirum carnalis gloria vatur. Unde per Psalmistam dicitur : Mutabis ea, et dum nitet, cadit; dum apud se extollitur, repentino mutabuntur (Psal. ci, 27). Quam quidem ultimain intercepta fine 539 terminatur. Sic namque aura- commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinirum satu in altum stipula rapitur, sed casu concito bus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter al

3

[merged small][merged small][ocr errors]
« PoprzedniaDalej »