Obrazy na stronie
PDF

N\EH t ŁWIC-~Z.? ~Tl>LTAi^ Ur5vn . .

DZIEJE PANOWANIA

ZYGMUNTA III,

KRÓLA POLSKIEGO, WIELKIEGO KSIĘCIA LITEWSKIEGO, itd.

i

przez

J. U. NIEMCEWICZA.

.... et nos aligtiot nomen, decusque
Gessimus.

[ocr errors][merged small][merged small][merged small]
[ocr errors][ocr errors]

DZIEJE PANOWANIA
ZYGMUNTA III.

KSIĘGA V.

Wojna domowa, sprawy Chodkiewicza w luftem ciech.

ROZDZIAŁ Ł

Przyczyny niechęci Zebrzydowskiego i Radziwiła. Uniwersały na sejm; zjazd w Proszowicach, ztamtąd w Korczynie i Stężycy, zarzuty królowi na sejmie, odpowiedź od tronu.

R. 1606.

.- .1 -» - -. . . »

Zbliżyliśmy się nakoniec do tej smutnej, fatalnej w skutkach, gorszącej w przykładzie epoki, do tej otwartej wojny domowej, która przez lat dwa zaburzyła to szlachetne królestwo. Słabość i niezręczność Zygz natury bystry, przebiegły, w kraju i za granicą niepospolitych nabywszy nank, niecierpliwy w krótkim czasie dostąpienia wielkich dostatków i wielkich dostojeństw, nie przestał na danem sobie od Zygmunta starostwie bydgowskiem, żądał razem referendaryi koronnej, a że ma ją król odmówił, rozgniewany, do Zebrzydowskiego udał się. Miłem było wojewodzie to śmiałego i przebiegłego człowieka nabycie; wiedział, że licznem pokrewieństwem i popularnością, wielkie miał w Wielkiej Polsce zachowanie. By go więc bardziej przywiązać do siebie, zaślubił mu córkę, dał znaczną sumę pieniędzy, i wtenczas, kiedy sam w krakowskiem powstanie gotował, takowez w Wielkiej Polsce zięciowi polecił.

[graphic][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[graphic]

Dawnym obyczajem rozesłane po sejmikach uniwersały królewskie, spraw na przyszłym sejmie mających się odbywać, następującą treść głosiły:

1. Usprawiedliwienie, że wcześniej niż zwyczaj nakazywał sejm zwołany, a to z powodów, że dwa poprzednicze sejmy nic nie ustanowiły przeciw grożącym zewsząd rzpltej niebezpieczeństwom.

2. Potrzeba zasilenia skarbu i wojska, a to, by pokonanego już zwycięstwem kircholmskiem nieprzyjaciela, do reszty z Inflant i Estonii wyrzucić, i silnem uderzerzeniem tę długą wojnę zakończyć.

3. Że dla odzyskania przywłaszczonej przez Sudermana korony, potrzebną być może podróż króla do Szwecyi, i o to j. k. mość z stanami rzpltej naradzać się pragnie.

4. Ostateczne postanowienie względem hołdu pruskiego, że lubo król jmość dał tymczasem opiekę nad chorym księciem elektorowi margrabiemu brandeburskiemu, żąda atoli rzecz tę postanowić w sposóh, by i własność rzpltej nad tym krajem nadwerężoną nie była, i znaczniejsze jak dotąd z hołdu tego pożytki zapewnione.

5. Opatrzenie dostateczne granic królestwa od najazdów tatarskich, ludu, którego dobra wiara, ni dary, ni sojuszami zapewnioną być nie mogła, przeciw któremu gotowe zawBze siły trzymać należy.

B,t.l. po!. Dzieje panoivania Zygmunta III. 23

« PoprzedniaDalej »