Obrazy na stronie
PDF
ePub

cum summa solennitate, którą jednak nieco deformavit deszcz, który był srogi
na ten czas, gdyśmy na ślub jechali.

4. Po obiedzie wyjechawszy z Lublina, nocowaliśmy w Krzcząnowy ').
5. W Zamościu, nazajutrz w Tomaszowie?) etc.
8. We Lwowie, gdzieśmy przez kilka dni zmieszkali.

10). Przenocowawszy we wsi Prusiech 3), mil 2 ode Lwowa, nazajutrz ujechawszy mil 3, w Busku 4), miasteczku, zastaliśmy JMP. Krakowskiego 5) już prawie wyjeżdzającego, od którego przy powitaniu naszym mile i wdzięcznie po tak długiej peregrynacyej przyjęciśmy byli.

12. We trzech milach od noclegu, zjadszy obiad w Olesku 6), byliśmy na noc w Podorcach :) a nazajutrz w Brodziech.

15. JMP. Krakowski ) tego dnia, to jest w niedzielę zapustną, sprawował wesele Panu Stanisławowi Ściborowi, starszemu swemu pokojowemu, z JMPną Branicką"), krewną JMPni Krakowskiej 10) samej.

23. Iż sie w zapusty sejm zaczął, wyjechał JMP. Krakowski 11) dla niego do Warszawy. We sztyrech milach w Stanisławowie'?), miasteczku swoim, pokarmiwszy, nocował we wsi Łopacinie 13), mila od pokarmu.

24. Pokarm w Byszowie 14), wsi, mil 3, nocleg w Sokalu 15), miasteczku, mil 3. Nazajutrz w miasteczku Tyszowcach 16).

20. Pokarm mil 2 we wsi Komorowie !). Nocleg mil 2 w Zamościu,

[ocr errors]

1) Tak w rękopisie. Mowa tu oczywiście o Krzczonowie, wsi leżącej o 28 km. na pld. wsch. od Lublina, między Bychawą a Piaskami.

2) Tomaszów, miasto w dzis. gub. lubelskiej, o 26 km. na pld. wsch. od Zamościa.
a) Prusy, nies, leżąca o 12 km. na pin. wsch. od Lwowa.
“) Busk, miasteczko w dzis. pow. Kamionki Strumilowej, o 44 km. na pln. wsch. od Lwowa.
5) Stanisława Koniecpolskiego.
øj Olesko, miasteczko w dzis. pow. złoczowskim o 23 km. na pln, od Zloczowa.
) Podhorce, wieś w dzis. pow. złoczowskim, o 17 km. na pln. wsch. od Zloczowa.
8) Stanislaw Koniecpolski.
9) Niesiecki nie podaje o tym Ściborze ani o Branickiej, którą poślubił ś., żadnej wiadomości.

1") Małżonką' Stanisława Koniecpolskiego była wtedy Krystyna z Lubomirskich, kasztelanka wojnicka, córka Sebastyana i Anny z Branickich. Ojcem A. B. był Grzegorz Br., lowczy krakowski i starosta niepołomicki (Niesiecki: Herbarz, VI, str. 148 - 9).

'') Stanisław Koniecpolski.

12) Właściwie: w Stanislawczyku, miasteczku, leżącem w pow. brodzkim, o 26 km. na pin. zach. od Brodów,

13) Łopacin al. Łopatyn, wieś, leżąca o 7 km. na płn. zach. od m. Stanisławczyka.

") Byszów, obecnie wieś w pow. sokalskim na pograniczu Galicyi i ross. Wolynia (o 23 km. na pld. wsch. od Sokala).

15) Sokal, miasto pow. Galicyi wsch., o 52 km. na pln. wsch, od Żólkwi.

16) Tyszowce, miasteczko nad rz. Huczwą w dzis. pow. tomaszowskim, na wschód od bitego gościńca z Lublina na Zamość do Tomaszowa, o 44 km, na płn. zach. od Sokala.

1?) Komarów, os. miejska, dawn. miasteczko w pow. tomaszowskim odlegle o 17 km, na zach. od Tyszowiec i o tyleż na pld. wsch. od Zamościa.

gdzie iżeśmy zastali JMP. Starostę Kałuskiego '), zmieszkaliśmy i nazajutrz kwoli ochocie jego.

28. Wyjechawszy rano z Zamościa, we 3 milach pokarmiwszy we wsi Deszkowcach), nocowaliśmy mil 2 w miasteczku Turobinie 3).

MARTIUS.

1. Pokarmiwszy w Bychowie 4) mil 4 od noclegu, nocowaliśmy w Bełżycach 5) mil 4 od pokarmu.

2. Pokarm w Kaźmierzu ") mil 4; nocleg w Janowie ) zaraz za Wisłą. 3. Pokarm i nocleg w Kozienicach 6) mil 5.

4. Pokarm mil 3 w Głowaczowie miasteczku). Nocleg mil 3 w Warce, mieście nad rzeką Pilicą 10).

5. Mil 5 w Oborach 11) na pokarm, tamże i nocleg.

6. Uchodząc JMP. Krakowski 12) ceremoniej niepotrzebnych i tej pompy, którą mu wszytka Warszawa gotowała, chcąc wyjechać przeciwko niemu, aby go wszyscy cum solennitate wprowadzić mogli, puścieł głos, iż tego dnia zabawić się w Oborach miał a nazajutrz do Warszawy wjeżdzać, czym gdy wszytkich ubezpieczeł, że sie żaden z Panów Senatorów z Warszawy nie ruszył, na jutrzejszy sie dzień gotując, sam i sług nie przestrzegszy ku wieczorowi z Obór wyjechał i nocą przy lanych świecach nad spodziewanie wszytkich do Warszawy wjechał.

7. Wiele barzo Panów Senatorów, duchownych i świeckich, zjechało sie do JM., którzy chcąc wczorajsze nagrodzić omieszkanie, prowadzili go na za

') Jana Zamoyskiego (Przylecki: Pamiętniki o Koniecpolskich, str. 358. Kochowski: Annales I, str. 87 i 93).

2) Właściwie Deszkowice, wieś w pow. zamojskim (gm. Sulów, par. Szczebrzeszyn), o 17 km. na pin. zach, od Zamościa.

1

3) Turobin, os. miejska dawn. miasteczko w dzis, pow. krasnostawskim o 42'/2 km. na pln. zach. od Zamościa.

“) Bychawa, osada, dawniej miasteczko, w dzis. pow. lubelskim przy dawnym gościńcu od Zamościa, u zbiegu rzek Kosarz i Galęzówka, tworzących rzekę Bychawkę, o 24 km. na pld. od Lublina.

6) Belżyce, osada miejska w pow. lubelskim, o 23 km. na pld. zach. od Lublina.

6) Kazimierz, os. miejska nad Wisła, w dzis. pow. nowoaleksandryjskim, o 38/2 km. na pin. zach. od Lublina.

1) Janów, miasto pow. dzis. gub. lubelskiej nad rz. Bialą, o 74', km. na pin. zach. od Lublina.

8) Kozienice, miasteczko nad rz. Kozielniczką w dzis. pow. radomskim, o 37 km. na pln. wsch. od Radomia.

9) Głowaczów, miasteczko nad rz. Radomką w dzis. pow. kozienickim o 35 km, na pln. wsch, od Radomia.

1) Warka, miasto w dzis. pow. grójeckim o 55°/2 km. na pld. od Warszawy.
"1) Obory, folwark i dobra nad Wisłą, o 17 km. na pld. od Warszawy.
19) Stanisław Koniecpolski.

mek, gdzieśmy przy JM. witali Królestwo Ich Mość i Królewiczka młodego 1); a nazajutrz Królewica JM. Kaźmierza.

9. Królewic JM. Karol, Biskup Wrocławski, mając konferowane od Rzeczypospolitej biskupstwo płockie, przysięgę oddał Królowi i Rzeczypospolitej jako senator i zaraz stołek zasiadł, jednakże nie między biskupami, ale ad sinistram Króla JM. pod baldachinem.

Nazajutrz miału JM. prywatną audyencyą poseł króla francuskiego zwany Mr. d'Avaucourt ?), po której jechał JM. na zamek i miał audyencyą u Króla JM. 3 godziny.

12. Oddał JM. Królowi JM. za dworzanina pokojowego JMP. Koniecpolskiego ").

30. W poniedziałek kwietni godzin kilka przede dniem, to jest o czwartej z północy z niedziele na ten poniedziałek pomieniony, po długich całonocnych kontrowersyach, tandem konkluzya sejmu szczęśliwie stanęła za łaską Bożą a za pilnem staraniem JMP. Jerzego Lubomirskiego, Starosty Sądeckiego, który marszałkiem poselskiem na ten czas obranym będąc, gorąco około tego chodzieł, aby pożądany koniec autoritas i praca jego, także i consilia et necessitates Reipublicae szczęśliwy otrzymały skutek.

Po skończeniu sejmu zabawieł sie JM. 4) dzień w Warszawie żegnaniem Króla JM. i niektórych Panów Senatorów.

APRILIS. 1. Wyjechawszy z Warszawy, byliśmy na noc w Oborach 5). Nazajutrz pokarm w Cersku"); nocleg w Warce.

3. Pokarm w miasteczku Kozienicach; nocleg we wsi Wysokim Kole ).

4. to jest w sobotę Wielką pokarm i nocleg w Kaźmierzu; tamże i nazajutrz to jest w dzień Wielkanocny zmieszkaliśmy.

1) Zygmunta Kazimierza, urodz. 1 kwietnia 1640 (Por. »Studya histor.« wydawcy, Kraków 1901, str. 33).

) Dubois d'Avaugour (Huber: Gesch. Oesterr., V, str. 553).

3) Niewątpliwie nie syna, lecz któregoś ze swoich krewniaków. Syn hetmana, Aleksander o ile wiadomo, dworzaninem królewskim nigdy nie był.

Po zapisce z 12 marca następuje w Dyar. pod d. 24 t. m. i pod napisem: »Ze Gdańska od tegoż« relacya lacińska o ważniejszych wypadkach zagranicznych (Gdańska wcale nie dotycząca). Relacyę te, zapełniajacą dwie stronnice pisma, z powodów, wyjaśnionych w przedmowie, pomijamy.

4) Stanisiaw Koniecpolski.

5) Ponieważ droga prowadzila zrazu przez te same miejscowości, które przebywano poprzednio w podróży z lutego i z marca 1643 r., przeto objaśniamy w dalszym ciągu tylko miejscowości, tam nie wyszczególnione.

8) Czersk, osada, dawniej miasteczko nad Wisla niedaleko ujścia rzeki Czarnej, o 38'/, km. na pld. wsch. od Warszawy.

?) Wysokie Kolo, wieś nad Wisłą w pow. kozienickim, o 26'/2 km. na pld. wsch. od Kozienic.

6. Wyjechawszy z Kaźmierza po obiedzie, nocowaliśmy w Bełżycach.
7. Pokarm w Bychawie, nocleg w Turobinie.
8. Pokarm w Deszkowcach, nocleg w Zamościu; tamże i nazajutrz.

10. Pokarm w Tyszowcach, nocleg we wsi Poturzynie ?). Nazajutrz pokarm w Sokalu, nocleg we wsi Perespie ?) u JMP. Janusza Prusinowskiego, Podkomorzego Bełzkiego.

12. Pokarm w Łopacinie, nocleg w Brodziech.

MAIUS.

[ocr errors]

W tym miesiącu nic sie w ojczyznie naszej znacznego nie działo; 2 cudzych krajów jednak te gesta wypisano ze Gdańska de data 19 praesentis 3).

JULIUS. 7. tego miesiąca wyjechaliśmy do Baru z Podorec 4) tym gościncem. Pokarm tego dnia odprawowaliśmy we dwóch milach w miasteczku Złoczowie. Nocleg mil 3 we Zborowie.

8. Pokarm we dwóch milach od noclegu we wsi Kozłowie 5), nocleg mil 2 w miasteczku Tarnopolu.

9. Mila od noclegu wstąpieł JMć do Borku 6) dla nawiedzenia JMP. Mikołaja Potockiego, Wojewody Bracławskiego, Hetmana Polnego Koronnego, natenczas chorego, i dla zniesienia sie z niem w sprawach wojsku należących, skąd ujechawszy po obiedzie mil 3, byliśmy na noc w Mikulińcach), majetności JM., tamże i przez insze dwa dni zmieszkaliśmy.

') Poturzyn, wieś w dzis. pow. tomaszowskim (Król. Polskie) w odległości 42'/, km. na płu. wsch. od Tomaszowa, w pobliżu granicy galicyjskiej.

2) Perespa, wieś w dzis. pow. s« kalskim o 15 km. na pld. wsch. od Sokala.

3) Tu następuje znowu parę relacyj lacińskich, dotyczących wyłącznie współczesnych wy. padków zagranicznych (głównie Szwecyi i Francyi). Również cały miesięcznik czerwcowy Dyaryusza, pod napisem: »5 tegoż miesiąca ze Gdańska« zapełniają wyłącznie wypisy z gazetek zagranicznych. W końcu przytacza Ośw. list Ludwika XIII do barona d'Avaugour z 23 kwietnia r. 1643 (również żadnego związku ze sprawami polskiemi nie mający) i paszkwilowe epitafium tegoż króla. Wszystkie te ustępy z powodów, wyłożonych w przedmowie, pomijamy.

*) Podhorce, wieś w dzis. pow. złoczowskim, w odległości 17 km. na pln. wsch. od Zlo

I

CZowa.

5) Kozłów, obecnie miasteczko w dzis. pow. brzeżańskim, o 11"/, km. na zach. od Tarnopola.

6) Tak w rękopisie; mowa tu jednak oczywiście o Borkach Wielkich, wsi, leżącej właśnie 0 15 km. na płd. wsch. od Tarnopola.

?) Mikulińce, miasteczko w dzis. pow. tarnopolskim nad rz. Seretem w Galicyi, o 18 km. na pld. od Tarnopola.

12. Wyjechaliśmy z Mikuliniec; pokarm we 2 milach we wsi Poznance ?), nocleg mil 5 w miasteczku Rozmiatyncach ?).

13. Pokarm mil 2 w Rakowcu ), nocleg mil 4 w Płoskierowie *), miasteczku; tamże i nazajutrz.

15. Nocleg mil 4 w miasteczku Deraźni "); nazajutrz mil 4 w Barze na obiad. Tu mieszkając, różne z różnych miejsc przychodziły nowiny 6).

z Warszawy de data 3 eiusdem (Junii]: Do Litwy wyjazd naznaczony 17 Augusti, przed trzema dniami większa część cugów 8 stajni JKM. powiozły impedimenta do Grodna. Do Białowież *) JKM. z Królową JMcią w małej asystencyi wprzód pojedzie, a dwór wszytek prosto do Grodna jedzie z Królewicem JM. Zygmuntem 8).

Kopia listu od pewnego konfidenta do JW. JM. Pana Kasztelana Krakowskiego) de data z Konstantynopola dnia 27 Julii 1643.

Oznajmując WM. M. M. Panu o ponowach wiary godnych, po pogromie Nasuf Pasza Ogły, gdy wojsko tureckie, spachowie, janczarowie z rozkazania cesarskiego i wezyrskiego nastąpieli na niego, uciekł z wojska w kilkunastu koni pospołu z synem w rumelską stronę, gdyż mu zawrócono głowę. Ma

") Niewątpliwie mowa tu o jednej ze wsi Poznanek, leżących w dzis. pow. skalackim. Jedna z nich, Poznanka hetmańska, leży o 10%, km. na pld. od Skalata, druga, Poznanka Gnila, o 573 km, na pld, zach. od Skalata. Obie znajdują się na zachód od Mikuliniec.

*) Miejscowości o takiem nazwisku, leżeć mającej w określonych wyżej stronach, nie wykazuje Slownik geogr. Król. Pol.; nie znaleźliśmy jej też na mapie Chrzanowskiego, na przestrzeni między Tarnopolem a Ploskirowem. Niema tam nawet miejscowości o podobnem nazwisku.

3) Mowa tu niewątpliwie o wsi Rajkowce, leżącej właśnie o 17 km. na pld. zach. od Ploskirowa, a o 5 km. na wsch. od Felsztyna.

*) Ploskirów al. Proskurów, miasto w dzis. gubernii podolskiej przy ujściu rzeki Płoski do Bohu, w odległości 93 km. na pln. wsch. od Kamieńca.

5) Deraźnia, miasteczko nad rz. Wolkiem w dzis. pow. latyczowskim o 27 km. na pln. zach. od Baru.

6) Tu następuje najpierw relacya » Hollandyej« zajmująca jedną niecałą stronnicę pisma, a potem »z Warszawy, de data 3 eiusdem« to znaczy z 3 czerwca, bo poprzednia i następne relacye do tego miesiąca się odnoszą. Tę relacyę warszawską zamieszczamy powyżej.

*) •Bialowieża, wieś w dzis. pow. prużańskim nad rz. Narewką, w puszczy białowieskiej.

8) Po tej relacyi z Warszawy, następuje szereg lacińskich relacyj, z Pragi, Hamburga, Drezna, Narbonny, Lipska, Londynu, Frankfurtu nad Menem, Gdańska itd., które wszystkie (również i gdańska) dotyczą wyłącznie bieżących wypadków zagranicznych. Zapelniają one II stronnic rę. kopisu. Z przyczyn, wyjaśnionych w przedmowie, pomijamy je wszystkie, a zamieszczamy natomiast wciagniętą do Dyaryusza bezpośrednio po nich »Kopię listu od pewnego konfidenta etc.«, która, o ile wiadomo, dotąd ogłoszona nie była.

9) Do Stanisława Koniecpolskiego.

« PoprzedniaDalej »