Obrazy na stronie
PDF

men offenderet, tribunos militum consulari potestate creari jussit. creati sunt L. Manlius Capitolinus, Q. Antonius Merenda, L. Papirius MugiHanus. Principio statim anni L. Hortensius tribunus plebis C. Sempronio consuli anni pnioris diem dixit. quem quum quatuor collegae, inspectante populo Romano, orarent, ne imperatorem suum inhoxium, in quo nihil praeter fortunam reprehendi posset, vexaret: aegre Hortensius pati, tentationem eam credens esse perseverantiae suae; nec precibus tribunorum, quae in speciem modo jactentur, sed auxilio confidere reum. itaque modo ad eum conversus, 'Ubi illi patricii 'spiritus, ubi subnisus et fidens innocentiae animus esset?' quaerebat. 'sub tribunicia umbra consularem virum de♦ lituisse.' roodd ad collegas, 'Vos autem, si reum pera. 'go, quid acturi estis? an erepturi jus populo, et eversuri 'tribuniciam potestatem ?' Quumilli, 'et de Sempronioet 'de omnibus summam populi Romani potestatem esse,' dicerent, 'nec se judicium popuii toliere aut velle, aut 'posse; sed, si prcees suae pro imperatore, qui sibi parentis 'esset loco, non valuissent, se vestem cum eo mutaturos:' tum Hortensius, 'Non videbit,' inquit, 'plebs Romana 'sordidatos tribunos suos. C. Sempronium nibil moror, 'quando hoc est in imperio consecutus, ut tam carus esset 'militibus.' Ncc pietas quatuor tribunorum, quam Hortensii tam placabile ad justas preees ingenium, paritnr plebi Patribusque gratior fuit. Non diutius fortuna /Equis indulsit, qui ambiguam victoriam Volsconuu pro sua amp)exi fuerant. '.'j.i r K u.uai-j'» ( iq 'i::':.

XLllI- Proximo anno N. Fabio- Vibulano, T* Qiarertio, Capitolini iilio, Capitolino consuiibus, ductu Fabii, Cui sorte ea provincia evenerat, nihil dignum memoratu actum. quum trepidam tantum ostendissent aciem A)qui^ turpi fuga funduntur, haud magno consulis decore. itaque triumphus negatur. Ceterum ob Stmproniame cladis levatam ignominiam,' ut ovans urbem intraret, concessum est. Quemadmodum bellum minore, quam timuerant, dimicatione erat perfectum, sic in uibe ex tranquillo necopinata moles discordiarum inter plebem ac Patres exorta est, ccepta ab duplicando quaestorum numero. quam rem, (ut, praeter duos urbanos xmaestores, duo consulibus ad ministeria belli praesto essent) a Consnlibus reJaftfftn, quuhi et Palre» summa ope approb&ssent, dousuhbus tribuni plebis ceitamen intulerunt, ut pars quaestorum (nim ad itl tempus patricii creati erant) ex plebe fiefef. 'Adversus quam actionem priind'et consules et Patres sumnta ope adnisi sunt: cor.cadendo deinde, ilt, cjuemadmodum in tribunis consulari potestate creandis usi sunt, adaeque" in quaratoribus libnrum essot arbitfkim populi, quum par«m proficerent; totam rem de augeWdd quaestorum numeroomittunt. Excipiunt omissam tribuni, aliaeque subinde, inter quas et agraria: legis, seditkisae actiones exsistunt: propter quos motus quum senatus consules, quam tribunos, creari maliet, neque posset per intercessiortes tribunicias senatusconsultum tieri ; respublica a consulit>Usi ad interregnum, ncque id ipsum (fiam coire patricios tribuni prohibebant) sine certamine ingenti, redit. Quum pars major msequenti* anni per novos tribunos plebi et aiiquot interreges certaminibus extracta esset, modo prohibentibus trihuuis patricios coirc ad prodendum interregem, modo interregem interpcllantibus, ne senatusconsultum de comitiis tonsularibhs taeeret", postremo L. Papirius Mugildanus, proditus mterrexi castigando nunc Patres, nunc tribunos plebi,

* desertam omissamque ab hominibus rcmpublicam, Deo'rurh provid^ntia curaque exceptam,' memorabat, ' Ve'jentibus induciis et cunctatione iEquorum stare. Unde

* si quid increpet terforis, sine patricio magistmtu placere 1 rempublicam opprimi? non exercitum, non ducem scri'bendo exercituiessc? an- beilo intestino beilum exter'Tiuhv propulsaturos? quae si in unum conveniunt, vix 'DeorUmopib»uS, quin obruatur Komapaires, resisti posse. tqbiniiHii reitiittendo de summa quisque juris, mediis co'puldrent concordiam: Patres, patiendo tribunos mili1 tum pro consulibus fieri: tribuni plebis, non interceden

* do, quo minus quatuor qucfistores promiscue de plebe ac 'Patribus libero suffragio-populi fieteht.'

XLIV. Tribunicia primum comitia sunt habita. creati tribuni consulari potestate oitmes patricii, L. Quinctius Cincinnatus tertium, L. Fur-iusJ Medullinus iterum,. M. ManliuS, A. jliemprOficus Atratinus. Hoc tribuno comitia quaestorum habente, petentibusque inter aliquot plebeios filio Antistii tribuni plebi^ et fratre alterius tribuni plebis Sex. Pompilii, nec potestas, nec suffragatio horum valuit, quin, quorum Fatres avosque consules viderant, eos nobilitate praeferrent. Furere omnes tribuni plebis, ante omnes Pompilius Antistiusque, repulsa suorum accensi,

[graphic]

* Quidnam id rei esset? non suis beneficiis, non Patrum '* injuriis, non denique usurpandi libidine, quum Jiceat, 'quod ante non licuerit, si non tribunum militarem, ne 'quaestorem quidem quemquam ex plebe factum. non vaS luisse patris pro filio, fratris pro, fratre preces, tribunorum 'plebis, potestatis sacrosanctae, ad auxilium libertatis

• creatae. Fraudem profecto iu reesse, et A. Sempronium 'comitiis plus artis adhibulsse, quam fidei. Ejus injuria' queri 'suos honore dejectos.' Itaque quum in ipsum, et innocentia tutum et magistratu, in- quo tunc erat, impetus fieri non posset, flexere iras in C. Sempronium, patruelem Atratini: eique ob ignominiam Volsci belli, adjutore collega M. Canuleio, diem dixere. Subinde ab eisdeiu tribunis mentio in senatu de agris dividendis illata est, (cui actioni semper acerrime C. Sempronius restiterat). ratis, id quod erat, aut deposita causa leviorem futurmn apud Patres reum, aut perseverantem sub. judiqii tempus plebem offensurum. Adversae invidiae objici maluit, et suac nocere causae, quam publicae deesse; stetitque in eadem sententia,

'Ne qua largitio, cessura in trium gratiam tribunorum, 'fieret. nec tum agrum plebi, sed sibi invidiam, quaeri. 'Se qudque subiturum eam tempestatem forti animo. neo 'senatui tanti se civem, aut quemquam alium debere esse, 'ut in parcendo uni malum publicum fiat.' Nihilo. demissiore animo, quum dies venit, causu ipse pro se dicta, nequicquam omnia expertis Patribus, ut mitigarent plebem, quindecim millibus a-ris damnatur. Eodem anno Postumia, virgo Vestalis, de incestu causam dixit, crimine in«. noxia; ob suspicionem propter cultum amceniorem ingeniumque liberius, quara virginem decet, parum abhorrens famam. Ampliatam, deinde absolutam, pro colle, gii sententia pontifex maximus abstinere jocis, colique sancte potius, quam scite, jussit. Eodem anno a Campanis Cumae, quam Graeci tum. urbem tenebant, capiuntur. Insequens annus tribunos miktutn consulari potestate habuit, Agrippam Menenium Lanatum, P, Liicretium Tricipi(inum, Sp. Nautium Rutilun*. ,-.i|, :--.-'-./'. .

XLV. Annus, felicitate populi Romani, periciilo po. tius ingenti, quam clade, insignis. ^erviiia, urbem ut incenden nt <!i tnnt .bus locis, conjurarunt; populoque ad opem passmi fereririain tectis intento, ut arcem Capitoh» umque armati occuparent. Avertit nefanda consilia Jupiter: indicioque duorum comprehensi suntes pcenas dederunt. ind cibue dena miilia gravis aris, qiiae tum divitiae habebantur, ex arario numerata, et libertas praemium fuit. Bellum inde ab Aquis reparari cceptuui: et, novos hootes Lavtcnnos consihacum vetcribus jungcre, haud incertis auctoribus Romaiu est allatum. ./Equorum jam velut anniversariisarmis assuemt icivkas. Lavicos legati missi quuro responsa inde netuliysuht dubia, quibus, nec tum beilum parari, uec diuturnam pacem fore, appareret: Tusculanis negalium daiuro, 'adverterent animos, ne quid f novi tunlultus Lavicis oriretur.' Ad ioscquentis anni tribunos miiitum consulari potestate, inito magistratu, legati ab Tusculo venerunt, L. Sergiilm Fiiienatem, M. Papirium Mugillanum, C. Servilium, Prisci filium, quo dictatdre Fidenae captae fuerant. Nunciabant legati, Lavksanos arina cepisse, et cum iEquorum exercitudepopulatos agrum Tusculanum castra in Algido posuibse. Tum Lavicanis bellvim indictum: factoque senatusconsulto, ut duo ex tribunjs ad bellum proficiscerentur, unus res Romae curaret, certamen subito inter tribunos exortum. se quwque belli dncem potiorem ferre, curam urbis, ut ingratam iguobilemque, aspernari. !Quum parum decaram inter collegas certamen mirabundi Patres conspicerent, Q. Servilius, 'Quando nec ordinis hujus ulla,' inquit, * rJec reipublicae est verecundia, patria majestas alterca'tionem istam dirimet. filius meus extra sortem urhi praef erit; Bellum utinam, qui appetunt, consideratius con. ' cordhisque, quam cupiunt, gerant;] :i;. V.f .' H

XLVI. Dekctum haberi non ex toto passim populo placuit. decem- tribus ^orte-'dvictae sunt;; exThfci scriptos juniores duo tribuni ad bellum duxerc. CoefHafinter eos In urbe certamina cupiditate eadem imperii multo imptnsius in castris accendi: nihil sentire idem, pro senttntia pugnare r sua consilia velle, sua imperia sola rata esse: contemnere in vicem, et contemni. donec, castigantibus legafis, tanttem it» comparatum. est> ut altemis diebus summam imperii haberent. Quae quum allata "Romam essent, dicitur Q. Seivilius, aetate et usu doctus, precatus ab Diis immortalibus, ne diseordia tribunorum damnosior reipublicae esset, quam ad Vejos fuisset: et, velut haud duhia clade tmminente, iustitisse filio, ut milites scriberet, et arma pararet. Nec falsus vates fuit. nam ductu L. Ser^ gii, cujus dies imperii erat, loco iniquo sub hostium castris, quum, quia simulato metu receperat se hostis ad vallum, spes vana expugnandi castra eo traxisset, repentino impetu ^iquorum per supinam vallem fusi sunt, multique iu ruina majore quam fuga oppressi obtruncatique: castraque, eo die aegre retenta, postero die, circumfusis jam magn i ex parte hostibus, per aversam portam fuga turpi deseruntur. duces legatique, et quod circa signa roboiis de exercitu fuit, Tusculum petiere. Palati alii per agros passim multis itineribus, majoris, quam accepta erat, cladis nuncii ltomam contendemnt. Minus trepidationis fuit, quod eventus timori hominum congruens fuerat; et quod subsidia, quae respicerent in re trepida, praeparata erant ab tribuno militum: juseuque ejusdcm, per minores magistratus sedato in urbe tumultu, speculatores propere" missi nunciavere, Tusculi duces exercitumque csse; hostem castra loco non movisse. et, quod plurimum animorum fecit, dictator ex senatusconsuko dictus Q. Servilius Priscus; vir, cujus providentiam in republica, quum multis aliis tempestatibus ante experta civitas xrat, tum eventu ejus belli, quod uni certamen tribunofum suspectum ante rem male gestam fuerat; magistro equitum creato, a quo ipse tribuno militum dictator erat dictus, filio suo, ut tradidere quidam, (nam alii Ahalam Servilium magistrum equitum eo anno fuisse scribunt) novo exercitu profectus ad bellum, accitis qui Tusculi erant, duo tnillia passuum ab hoste locum castris cepit. ..--...'.; "'<»«' :• i '!.!/.-.

XLVILiTransierat ex re bene gesta superbia 'negligentiaque ad ^Equos.. quae in Komanis ducibus fuerat. itaque primo statim prcelio quum dictator equitatu immisso antesignanos hostium turbasset, legionum inde signa inferri propere jussit, signiferumque ex suis unum cunctantem occidit. Tantus ardorad dimicandum fuit, ut impetum JEqai non tulerjnt: victique acie quumfuga effusa petis

« PoprzedniaDalej »