Obrazy na stronie
PDF
ePub

idem Dominus per prophetam : Dies ultionis in cor- A judicantur et regnant, opponitur illi contrario or

B

dini, in quo sunt illi, qui non judicantur et pereunt.

Duplex daninatorum pœna est in gehenna, quorum et mentem tristitia urit, et corpus flamma. Justa vicissitudine, ut qui mente tractaverunt malum, quod perficerent opere, simul et animo puniantur et corpore. Ignem gehennæ ad aliquid lumen habere, et ad aliquid legimus non habere, hoc est habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. Apta fit comparatio de camino trium puerorum ad exemplum gehennæ ignis : nam sicut ignis ille non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum (Dan. 1); ita ignis gehennæ et lucebit miseris ad augmentum pœnarum, ut videant unde doleant; et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant.

də meo (Isa. LXII), indicat se non nescire, sed nolle judicare: De domo Domini, sicut scriptum est, incipit judicium (1 Petr. 1v); cum electi, id est domus Dei hic per flagella judicantur, impii vero illuc ad damnationem judicandi sunt. Unde et sequitur: Si autem primum a nobis quis finis eorum erit qui non crediderunt? (ibid.) Ad districti examen judicis nec justitia justi secura est, nisi pietate divina etiam ipsa justitia, qua quisque justus est, Deo justificante, justificetur. Alioquin apud Deum et ipsa peccatum est. Inde est quod ait Job: Innocentem et impium ipse consumit (Job 1). Consumitur quippe a Deo innocens quando ipsa innocentia liquidius requisita divinæque innocentiæ comparata nihil efficitur, nisi et in misericordia pietate homo justificetur. Consumitur iterum a Deo impius, quando examinis divini subtilitate requiritur, ejusque detecta impietas judicata damnatur. Consumuntur innocens et impius simul fine carnis, non pœna damnationis. Doctus pariter et indoctus moriuntur, sed morte carnis, non pœna damnationis. Omnia autem pergunt ad unum locum, dum morte corporali in terram justus et impius revertuntur; retributio autem erit dissimilis sicut per eumdem Salomonem dicitur: Quid plus habet sapiens ab stulto... nisi quod illuc pergit, ubi vita est? (Eccle. vi.) Ergo omnes in terram pariter redeunt; nam ubi vita est, non pariter pergunt. Gemina punitur sententia impius, dum aut hic C unusquisque impius pro quantitate scelerum

pro suis meritis cæcitate percutitur, ne veritatem videat, aut dum in fine damnabitur ut debitas pœnas exsolvat. Geminum est divinum judicium; unum, quo hic judicantur homines, et in futuro alterum, quo propterea hic judicantur, ne illuc judicentur ideoque quibusdam ad purgationem proficit temporalis pœna; quorumdam vero hic inchoat damnatio, et illuc æterna speratur perditio. Duæ sunt differentiæ vel ordines hominum in judicio, hoc est electorum et reproborum, qui tamen dividuntur in quatuor. Perfectorum ordo unus est qui cum Domino judicat. Est et alius minus perfectus qui judicatur. Utrique tamen cum Christo regnabunt. Similiter ordo reproborum partitur in duobus, dum hi, qui intra Ecclesiam sunt mali, D judicandi sunt, et damnandi; qui vero extra Ecclesiam inveniendi sunt, non sunt judicandi, sed tantum damnandi.

Primus igitur ordo eorum qui judicantur et pereunt, opponitur illi ordini bonorum qui judicantur et regnant. Secundus ordo eorum qui non judicantur et pereunt, opponitur illi ordini perfectorum, in quo sunt hi, qui non judicantur et regnant. Tertius ordo eorum qui judicantur et regnant, illi ordini est contrarius, de quo sunt qui judicantur et pereun!. Quartus ordo eorum, qui non

(54) Greg., lib. xxxv Moral., num. 12. (55) Edit., (uturo.

Inter hujus vitæ et futuræ infelicitatis miseriam grandis discretio est. Illuc enim et miseria est propter dolorum cruciationem, et tenebræ propter lucis aversionem, quorum unum in hac vita, scilicet miseria, est; aliud vero non est; in inferno autem utrumque est. Sicut facisculi lignorum ad combustionem de similibus colligantur; ita in judicii die similis culpæ reos suis similibus jungere, ut ex æquo pœna constringat quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. Sicut unusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorificabitur, ita

condemnabitur. Nec deerit in supplicio futurus damnationis ordo, sed juxta qualitatem criminura discretio erit pœnarum, Propheta firmante: Tibi, Domine, misericordia, quia tu reddes unicuique juxta opera sua (Psal. LXI).

De charorum quoque suorum suppliciis additur etiam pœna defunctis, sicut apud inferos diviti sermo prædicat evangelicus, sic pro augendo Judæ supplicio dicit etiam Psalmus: Commoti amoveantur filii ejus et mendicent (Psal. cv). Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriæ beatitudinem meruis se. Cunctis videntibus præcipitandus est diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum et hominum cum eis, qui de parte ejus erunt, in ignem æternum est mittendus. De quo Dominus ad beatum Job loquitur, dicens: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli et territi purgabuntur (Job XL1).

(54) Scriptura sacra ita nonnunquam tempus præteritum futurumque permiscet, ut aliquandə futurum (55) pro præterito, aliquando vero mutet (56) præteritum pro futuro. Hoc ergo loco, dum dicitur cum sublatus fuerit, scilicet Leviathan, timebunt angeli et territi purgabuntur, sub futuri temporis modum perterrita (57) describuntur. Nec rectæ intelligentiæ sensum amittimus, si Leviathan

(56) Ibid., utatur præterito.
(57) Ibid., melius præterita.

ab arce beatitudinis cadente, in ejus ruina etiam A catione solet poni. In bona significatione ponitur, electos angelos timuisse credimus; ut cum istos (58) ex illorum numero superbiæ lapsus ejiceret, illos robustius ad standum timor ipse solidaret. Unde et subditur, et territi purgabuntur. Quasi enim territi angeli purgati sunt, quia nimirum isto cum reprobis legionibus ruente (59) soli in cœlestibus (60) qui beate in æternum viverent, remanserunt.

ubi Spiritus sanctus in Canticis de sponsa, scilicet de anima, vel sancta Ecclesia, per Salomonem sic loquitur: Adjuro vos, filiæ Jerusalem, per capreas cervosque camporum, ne suscitetis, neque evigilare faciatis dilectam, donec ipsa velit (Cant. 11). Et iterum Ego dormio, et cor meum vigilat (Cant. v). In hoc quippe loco in mala ponitur significatione, ubi nos Paulus admonet de somno surgere. Si enim somnus aliquando culpam non significaret, nequaquam Paulus alibi discipulis diceret : Evigilate justi, et nolite peccare (I Cor. xv). Unde ad auditorem suum admonet, dicens : Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus (Ephes. v). Unde et Salomon peccantem increpat, B dicens: Usquequo, piger, dermis? (Prov, vi). Tanto igitur quisque sollicitius ad justitiæ vigilias debet excitari, quanto amplius seipsum vitiorum somno conspicit gravari. Dicatur ergo: Hora est jam nos de somno surgere. Ac si diceret: foc tempus gratiæ scientes, ex quo solidati sumus in Dei et proximi radice charitatis. Est hora, id est opportunitas bene operandi, sed tamen brevis: somnus est ignorantia vel negligentia. Nunc enim propior est nost; z salus, videlicet æterna, id est magis debita per bona opera quam cum credidimus tantum in Christum, id est cum necdum aliqua operati fueramus bona. Ac si diceret Quia credidimus et bona operati sumus, turpius est, nisi surrexerimus. Aliter: Nostra Cæterna salus est propior, id est morti vicinior. Bene operans vicinus est vitæ æternæ; quia baptismus profecit ad veniam, bona autem vita ad coronam. Sequitur: Nox præcessit, dies autem appropinquavit. Nox præcessit, ignorantiæ scilicet et infidelitatis, id est fuit; sed modo non est, cujus memoria monet, ut caveatis. Dies æternæ beatitudinis appropinquavit, dum peccata remissa, dum via justitiæ est monstrata; vel nox est vetus homo, qui in baptismo præteriit; dies vero sol justitiæ, Dei scilicet Filius, qui ut nos illuminaret, de sinu Patris descendit; cujus luce veritatem fideles didicerunt, ut sciant quid agendum sit, vel quid respuendum sit. Abjiciamus ergo opera tenebrarum propter supra dictas causas, quæ ex tenebris ignorantiæ venerunt, vel D tenebras amant, et ad tenebras ducunt perpeluas. Sequitur: Et induamur ut ornamentum, arma lucis, id est virtutes quas exigit fides; sicut et in die heneste ambulemus, videlicet acceptis virtutibus, ul in actu earum exerceamur, sicut decet in die fidei credentes. Non in comessationibus et ebrietatibus id est in luxuriosis conviviis; non in cubilibus et impudicitiis, videlicet pigritia dormiendi, et luxuriæ, quæ in cibo et potu nimio solet evenire male viventibus et sequentibus desideria carnis. Non in

Hujus itaque casus (61) eos et terruit et purgavit. Terruit, ne Conditorem suum superbiendo despicerent; purgavit, quia ruentibus (62) reprobis actum est, ut in gratia Conditoris electi in cœlo remanerent. Sed quia sæpe Scriptura sacra prædicatores Ecclesiæ, pro eo quod gloriam an nuntiant cœlestis patriæ, angelorum solet designari。 nomine; possumus hoc loco angelos etiam sanctos prædicatores accipere. Si ergo hoc quod dicitur: Cum sublatus fuerit timebunt angli, et territi purgabuntur, ad futurum tempus refertur (63) ; ultima hujus Leviathan damnatio designatur. Nam cum districtus judex, scilicet Christus ad judicium venerit, videntibus cunctis, illum in stagnum ignis præcipitabit. Tanto enim pondere terroris præcipitabitur, ut etiam angelorum, id est sanctorum prædicatorum, qui adhuc in corporibus vivi inveniendi sunt, fortitudo turbetur. Et territi, inquit, purgabuntur; qua, si aliqua in eis venialia remanserunt vitia, hæc pavore excoquentur. Ideo diabolus in sacris eloquiis, Leviathan, id est serpens de aquis dicitur, quia in hujus sæculi mare volubili astutia versatur. Consideremus ergo, dilectissimi, quantum tunc iniquorum hominum conscientia concutietur, quando etiam justorum vita tanto pavore turbabitur. Quid facient hi qui adventum judicis oderunt, si terrorem tnti judicii etiam qui diligunt expavescunt (64)? Multos posse perire ex eis in die judicii, qui nunc electi esse videntur et sancti. Unde propheta Vocabit Dominus judicium ad ignem, et devoravit abyssum multam, et comedet partem do... mus (Amos. vii). Pars quippe domus devorabitur, quia illos etiam infernus absorbebit, qui nunc in præceptis cœlestibus gloriantur. De quibus et Dominus dicit: Multi dicent mihi in illa die : Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, dæmonia ejecimus, virtutes multas fecimus? Tunc confitebor illis Quia nunquam novi eos: discedite a me, operarii iniquitatis; nescio qui estis (Matth. vn).

[ocr errors]

Interea, fratres, dignum est, ut beatum Paulum Ecclesiarum doctorem ad memoriam reducamus, et quid ad nostram utilitatem admonendo dicat, solerter audiamus: Scientes quia hora est jam nos de somno surgere. Nunc enim propior est nostra salus, quam cum credidimus (Rom. x11). Appellatio somni aliquando in bona, aliquando vero in mala signifi

(58) Edit., recte, islum.

(59) Edit., exeun!e.

(60) Ibid., post verbum, cælestibus, add ́t sedibus.

(61, Ibi!., lapsus.

(62) Ibid., exeuntibus.

(63) Edit., paulo aliter: adveniente districto judice extrema hic istius Leviathan, ete. Posteaque carptim decerpitur locus Gregorii.

(64) The incipit denuo Isidorus ubi supra

contentione, inquit, et æmulatione, ut quidam solent A ardor flammarum, lacrymæ oculorum, situs sine sese invicem præferre, et in quo minores majoribus appetunt invidere, quæ procedit ex contentione; sed induimini Dominum Jesum Christum (Rom. x111), id est formam Christi, quem induti non cogamini ser vire carni, sed spiritui,

Necesse est igitur, dilectissimi, ut secundum Apostoli consilium de somno vitiorum consurgamus, t oculos mentis ad vigilandum, id est, ad bene operandum aperiamus; ne torpore inertiæ depressi, et bonorum operum fructu privati ad aream Domini, quod absit! vacui perveniamus. Novit enim Dei Filius in area sua triticum, novit et paleam. Per triticum, fortes in fide et Dei servitio studiosos intelligimus: per paleam vero, in fide debiles, et bonorum operum fructu inanes ac vacuos accipimus. Qui ergo ad Domini aream non bonis operibus properant onusti, sed vacui, non in triticum, sed in paleam sunt reputandi. Qui autem referti fructu bonorum operum ad Domini aream pergunt, id est ad judicium; non in paleam reputabuntur, sed in triticum; et congregabuntur in horreum id est in cœleste regnum. Unde Joannes Baptista aiebat, cum de potestate Christi turbis ad se concurrentibus prædicabat : Ipse vos purgabit in Spiritu sancto el igni (Joan. 1), id est purgatione sanctificationis, et probatione tribulationis. Purgatit vos igni, videlicet inexstinguibili; quia neque exstinguetur, neque cruciatos exstinguet, sed æternaliter puniet. Sequitur: Cujus ventilabrum in manu ejus, justi scilicet examinis discretio; quia judicium dedit Pater Filio, et purgabit aream suam, id est præsentem Ecclesiam in hujus mundi ternino; et congregabit triticum in horreum suum (Matth. 111), immobiles videlicet a spe æternorum bonorum, qui nunc illum sequuntur corde perfecto, Purgat Dei Filius aream suam, dum vel in præsenti ob manifesta peccata perversi de Ecclesia ejiciuntur; vel post mortem damnantur. Abjiciamus ergo opera tenebrarum, superbiam videlicet, invidiam, detractionem et odium; et induamus arma lucis, charitatem scilicet, patientiam, humilitatem, sobrietatem ; quibus muniti a dextris et a sinistris possimus vincere impugnationes antiqui hostis, et evadere iram justissimi judicis.

Summo (65) studio summaque vigilantia curare debemus, ut a Christo in diem judicii non audiamus, quod peccatores audituri sunt, scilicet: Ite is ignem æternum, qui præparatus est diabolo et angelis ejus (Matth. xxv). Vere enim diabolo præparata est gehenna, et non hominibus, si diaboli renuntiant operibus. Qui autem illum in pravis actionibus imitantur, sine fine in eodem igne cruciabuntur. Væ his quibus præparatur dolor vermium,

(65) Hæc, quæ desumit auctor ex lib. De salutarious docum., occasionem nobis præstant animadvertere, fetum esse hunc librum Paulini Aquileiensis ut enique patebit ex novissima ejus operum editione, precipue vero ex Avvend. Augustin. in tom.

B

exstinctu, fletus sine consolatione, stridor dentium, tenebræ exteriores sine luce, pœna inexterminabilis sine cessatione, ubi continuus dolor et gemitus, ubi mors optatur, et non datur; ubi non est honor regis nec reverentia senioris. Non est ibi dominus super servum, nec aliquis proximo impendit solatium, nec filia matri obsequium, nec filius patri exhibet servitium. Ibi omnis indignatio et fetor et amaritudo, et omne malum abundat sine termino.

(66) Hæc, fratres charissimi, sine intermissione meditemur, hæc in animo firmiter teneamus, et caveamus ab omni peccato, si iram evadere, et gratiam Jesu Christi quærimus in diem judicii invenire. Ergo dum tempus habemus, bonis insistamus operibus (Galat, vi), et cum Dei adjutorio indesinenter vigilemus, ne subito præoccupati die mortis, quæramus spatium pœnitentiæ, et invenire non possimus. Seminare nos oportet, dum in hoc mundo sumus tempore enim suo, id est post mortem, sive in diem judicii metemus (ibid.), quod in vita æterna habere debemus..

(67) Ideo nunc, quæso, vigilet unusquisque nostrum, ne apud eum diabolus in diem judicii suos inveniat pannos, id est sordes peccatorum ; et incipiat semper reus detineri, quem Christus sua voluit gratia liberari. Nec sibi male blandiantur, qui post acceptam gratiam corrigi de peccato nolunt, atque rursus ad illas suas pristinas voluntates redeunt. Aderit in diem judicii Dei Filius, judex C scilicet æquissimus, qui nullius potentis personam accipiet, nec testibus indiget. Astabunt omnes animæ, videlicet omnium hominum, ut referat unaquæque secundum illud, quod in corpore gessit, sive bonum sive malum (II Cor. v). Præsto enim tunc erit, et adversarius, inimicus scilicet omnium bonorum diabolus; et recitabuntur verba professionis nostræ, et objiciet nobis in faciem quidquid fecimus, et in qua die peccavimus, et in quo loco, el quid boni operis tunc temporis facere deberemus: et si tales inventi fuerimus in conspectu piissimi judicis, exsultabit ille adversarius, declamans se esse superiorem, agens hujusmodi causam apud talem judicem habet enim tunc dicere ipse diaboD lus: Æquissime judex, istum judica meum esse ob culpam, qui tuus noluit esse per gratiam. Tuus est per naturam, et meus per miseriam, Tuus est per passionem, meus vero ob suasionem. Tibi inobediens fuit, mihi obediens exstitit. A te accepit immortalitatis stolam, a me hanc pannosam, qua indutus est, tunicam ; tuam vestem amisit, cum mea huc venit. Quid apud eum impudicitia faciebat, quid superbia, quid luxuria, quid cupiditas, quid cætera vitia? Dimisit te, confugium fecit ad me.

[blocks in formation]

ptura est adversarios judicante, Christo. De cujus adventu quidam sapiens ait: Existimo quod erit tempus adventus Christi, quando tanta manifestatio futura est illius divinitatis, ut non solum ullus justorum, sed nec aliquis peccatorum Christum ignoret: quando et peccatores in conspectu suo delicta sua cognoscent, et justi manifeste semitas justitiæ suæ videbunt, ad qualem eos finem perduxerint. Et hoc est quod dictum est: Congregabuntur ante eum omnes gentes (Matth. xxv). ›

Meas sorores, pravas scilicet actiones, comitari A spectatio judicii et ignis æmulatio, quæ consumillum video: quia enim cum superbia disputabat, cum ira furebat, et cætera mala faciebat, iram sibi in die iræ thesaurizabat. O Judex justissime! Quia justitia et judicium præparatio sedis tuæ, idcirco judica illum mecum ire, et mecum damnandum esse. Meus esse voluit, et mea esse cognosco omnia, quæ huc attulit; et quia mea concupivit, mecum debet puniri; quoniam quem tu dignatus es tanto pretio liberare, ipse mihi postmodum se voluit libenter obligare. Heu! heu! fratres charissimi, poteritne talis aperire os, qui talis ibi invenietur, ut juste cum diabolo deputetur ?

(68) Videamus ergo quid agimus, et ab illo qualiter liberari possimus, dum adhuc vivimus. Videamus et caveamus, ne in vacuum gratiam Dei suscepissemus (69) (11 Cor. vi); sed integro corde perfectaque fide renuntiemus atque aspernamus tam damnosam diaboli hæreditatem, ne pupilli et pauFeres remaneamus. Recitetur in medio nostrum beati Pauli apostoli terribilis sententia terribiliter prolata, quæ simul contremiscere faciat corda et corpora nostra. Voluntarie, inquit, peccantibus nobis, post acceptam notitiam veritatis, jam non relinquitur hostia pro peccatis (Hebr. x). Ac si apertius diceret, voluntarie nobis peccantibus post acceptam notitiam veritatis, charitas est tenenda et cessandum a malis; alioquin jam non relinquitur hostia pro peccatis, sicut in veteri lege datum est sæpius offerri hostias pro peccato Judæis: non enim Christus iterum pro peccatis est immolandus; quod semel factum est secundo non est opus; sed magis opus est manere in fide et veritate illius notitiam habentibus. Aliter: Voluntarie peccantibus, id est nobis in voluntate peccandi manentibus non prodest Christus qui hostia pro peccatis, jam in hoc præsenti; per quod constat, quod neque in futuro post acceptam notitiam veritatis, id est quanquam ad fidem venissemus, pro qua quidam sunt securi, quasi nunquam perituri. Notandum quia non dixit nobis volentibus, sed voluntarie peccantibus; quia voluntarius est qui in aliquo est assiduus, volens qui ad tempus.

B

C

Nec in uno loco Filius Dei apparebit, cum in gloria sua venerit, et in altero non apparebit, sicut ipse secundum comparationem fulguris exeuntis adventum suum voluit demonstrari, ubi ait : Sicut fulgur egreditur ab oriente, et apparet usque, in occidentem, sic erit adventus Filii hominis (Matth. XXIV). Sicut ergo fulgur egrediens ab oriente, propter quod omnia impleat, apparet usque in ocei. dentem; sic in gloria sua cum venerit Christus, propter quod ubique est futurus, et omnes ubique erunt in conspectu il!ius, et sic constituentur ante sedem gloriæ ejus, hoc est ante regnum ejus et potestatem dominationis ejus. Sedes autem ejus, aut certe quidam sanctorum dicuntur perfectiores, de quibus scriptum est : Quoniam illic sederunt sedes in judicio (Psal. cxx1); aut quæ lam angelicæ virtutes, de quibus dicitur: Sive throni, sive domina tiones (Colos. 1). Ergo rex sæculorum Deus Verbum, qui in forma factus est hominis, sedebit super hujusmodi sedem gloriæ suæ, et congregabuntur ante eum omnes gentes (Matth. xxv).

Non faciet in futurum cor miserum justorum condolendi affectio ex compassione damnatorum, bi tantum erit gaudium sanctorum de Dei contemplatione, ut nullus tribuatur introitus tristitia. Sicut comparatus color candidus nigro colori pulchrior fit, ita et sanctorum requies comparata malorum damnationi gloriosior erit; sic justitia injustitiæ, sic virtus vitio fit. Crescit ergo sanctorum gloria, dum debita damnantur impii pœna. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est colorum ascensio, dicente ad Petrum Christo: Volo ut Sequitur Terribilis autem quædam exspectatio ubi sum ego, et ipsi sint mecum (Joan. xv). Si enim judicii, et ignis æmulatio, quæ consumptura est ad- D membra capitis sumus, et unus in se et in nobis versarios (ibid.). Quasi diceret: Terribilis in futuro relinquitur vel manet quædam exspectatio judicii, quæ jam interius mentem afficit in præsenti, et ignis æmulatio, id est infestatio quæ consumptura est adversarios Christi. Nisi ergo in fide et veritate Christi manserimus, judicium nos exspectat, nisi illud per pœnitentiam removerimus. In hoc quod terribilem judicii exspectationem dicit, non pœnitentiam, sed secundum baptismum excludit. Non dicit, non est ultra pœnitentia vel remissio necessaria, sed hostia, id est crux secunda, quia suflicit una, volens ne exspeciemus ultra, sed ut poeniteamus sine mora. Terribilis autem est quædam ex(68) Cap. 63.

est Christus; utique ubi ipse ascendit, et nos ascensuri sumus.

Non solum ergo. dilectissimi, mala quæ reprobis debentur, pro viribus debemus fugere, sed et bona quæ Deus electis suis præparavit, summo studio appetere, eorumque desiderio indesinenter lacrymas fundere, atque ad cœlestem patriam totis viribus de virtute in virtutem proficiendo suspirare. Ad quam nos Dei Filius per seipsum, qui est via, veritas et vita (Joan. xiv), dignetur perducere, qui cum eodem Deo Patre et Spiritu sancto in Trinitate perfecta vivit et regnat Deus per omnia sæcula sæculorum. Amen. (69) Alt. nis.

recipiamus.

SERMO TERTIUS.

DE NATALE DOMINI.

Cum Christi gratiam Paulus præ aliis seminaverit, eum adducit ad nostram et totius Ecclesiæ eruditionem, quod non modo Deus locutus est nobis in Filio, habens ab angelis nomen differens, cujus appellatio antea prædicta, Filius a Deo Patre ineffabiliter genitus ante sæcula, etsi nullus cum antea cognoverit. Cum enim æterna Sapientia aliter viam, et aliter locum habet, Christus a Patre emicuit, sic quod vel oporteat Filium Dei credere, aut prophetas mendaces putare: qui etsi Filius et angelus nominatur, nulla creatura ei assimilari valet. Ådducitur quam pulchre Gedeonis mysterium ad Christi nativitatem; ita et Isaias ad duas Christi nativitates et ad ejus atributa. Nolens Deus humanum genus perire, tenebras ignorantie expulit, paulatim eum perducens ad sua divinitatis cogniti nem, aperiens suæ voluntatis secreta : quod Paulus sub figura parvuli cujuslibet hominis filii ostendit. Introducitur Joannes ad ejus æternita. iem simul cum Isaia, concludens fidem nostram cum fidei virtute et effectus; et cum hoc illa sola hominem salvari non posse, sicut bonis operibus sine illa. Subjungit quæ sunt vere Christiano præ oculis meditanda.

Paulus qui sursum raptus tertium cœlum con- A non solum æterna, quæ minus nota sunt, sed etiam scendit : demersus deorsum nocte et die in profundum maris, scilicet in alto mari detentus tempestatibus sui quique secundo post ascensionem Domini anno baptizatus dignitatem apostolatus meruit, atque plus omnibus laborans, multo latius inter cæteros Verbi gratiam seminavit, atque doctrinam evangelicam sua prædicatione implevit, ad eruditionem totius Ecclesiæ sic ait:

B

Multifarie, id est multis locutionibus, multisque modis, multis scilicet qualitatibus, ut certiorem fidem rei tot modis intellectæ faceret; olim Deus loquens Patribus in prophetis (Hebr. 1), id est servis per servos prophetandum fuit, ut non sulito veniens orir. tur, sed creditus exspectaretur. Multifariam, inquit, id est multoties. Abraha, Isaac et Jacob, et cæteris, et eis lem sæpe : multisque modis, quia modo per somnia ut Danieli, modo aperta voce ut Moysi, modo interiori inspiratione ut David. Quod loquens et locutus præsens de præterito, præteritum de præsenti posuit; significat idem se loqui per Filium, quod locutus est per prophetas, nisi quod in prophetis occulta veritas et adhuc complenda; in Filio autem aperta et completa. Quod autem ait, olim locutus est nobis in Filio, quia videlicet eodem modo quod olim; nobis, filiis illorum patrum, ne de aliis putetur nobis locutus, quam illis, quod poterat videri, si aliæ loqueretur genti. Sequitur: Novissime diebus istis locutus est nobis in Filio, in fine videlicet temporum; quia C post banc locutionem non sequitur alia locutio. Quod autem ait, diebus istis locutus est nobis in Filie; quasi diceret, adhuc supersunt, qui audierunt et viderunt. Locutus est, inquit, nobis in Filio, qui major est prophetis: quem constituit hæredem universorum ; jam scilicet immutabilem hæredem, id est possessorem omnis creaturæ; unde et eum secundum utramque naturam, divinam scilicet et humanam, commenda'. Per que.n fecit et sæcula,

temporalia. Qui cum sit splendor gloriæ (ibid.), secundum divinam essentiam; et idem cum eo, lu.. men de lumine; quia Pater est gloria, idem et Filius cum eo, et cum notificans homo factus, tanquam radius solem. Unde est illud: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus (Joan. xvi), et cœtera. Splendor gloriæ; coæternus Patri Filius est, ut coævus igni splendor, ex quo est, ejusdem naturæ est; sic non minor Deus ex Deo, ut homo ex homine est. Sequitur, et figura substantiæ ejus, plena scilicet ostensio essentia Patris. Ecce aliter personaliter, ut figura ab eo cujus est figura; sed æqualis, quia nec parum dissimilis. Portans inquit omnia; quia sicut ab co creata, ita ab eo conservantur omnia, dum non est minor gubernando quam creando. Verbo virtutis suæ, id est, solo imperio. Iterum subjungit, dicens: Purgationem peccatorum faciens sedet ad dexteram majestatis in excelsis (Hebr. 1) nos scilicet clementer purgans a peccatis, qui talis est per humanitatem; quiescit et regnat sublimatus ad Patris æqualitatem; non unde Adam cecidit, sed super omnia exaltatus in cœlis. Iterum dicit, tanto melior, id est dignior angelis effectus, evidenter secundum hominem factus; quanto differentius præ illis nomen hæreditavit, honorificentiam videlicet, quando surrexit et cœlum ascendit.

Dum adhuc esset mortalis, differens nomen habuit præ angelis, quia angeli ministrabant ei ab ipsa, it cre.'imus, hara conceptionis. Postquam vero per resurrectionem effectus est immortalis, magis differens. Et quia hoc posset, et non præ illis addidit præ illis. Procul dubio Dei Filius præ angelis nomen hæreditavit differentius, cui reverenter flectuntur genua a creaturis omnibus.

Appellatio nominis Jesu prima in figura Domin nostri Jesu Chrisți invenitur antea prædicta : nam quidam Nave Filius a Moyse cognominatur Je

« PoprzedniaDalej »