Obrazy na stronie
PDF
ePub

B

quoniam non bonum est, ei quæ est boni quoniam bo- A ita alius præcedens ad alium sequentem. erit, et ut num est.

præcedens ad præcedentem,ita sequens ad sequenQuæcunque superius dicta sunt, ea rursus vali tem; sed ad quatuor qui sunt præcedentes duo mediediore per proportionem argumentatione confirmat. tas est, et sex igiturad duodecim medietas est. Ergo Proportio autem est rerum inter se invicem simili. in omni proportione hoc respicitur,dum est, quod si tudo.Si igitur positæ sint res quatuor, quarum duæ de quatuor propositis rebus sicut prima est ad sesint præcedentes,reliquæ sequentes,et sic se habeat cundam,ita tertia ad quartam, erit ut prima ad terprima ad secundam quemadmodum tertia ad quar tiam,ita secunda ad quarlam. Ista igitur numerorum tam, necesse est ita se babere primam ad tertiam proportio ad propositionem vim naturamque transfequemadmodum fuerit secunda ad quartam.Hoc enim ratur, sintque duæ propositiones primæ quarum una ipsum breviter facillimeque numeris agnoscimus. præcedens, altera sequens,et aliæ rursus duæ quaSit enim primus numerus 2, secundus 6 rursus in rum una præcedens,altera similiter sequens, et in choantibus, tertius 4, quartus 12. In his igitur præ his sit aliqua similitudo.Sienim prima boni quoniam cedentes quidem sunt duo et quatuor,sequentes vero bonum est, hanc sequitur boni, quoniam non bosex et duodecim.Sicut autem duo ad sex, ita qua num est. Rursus sit præcedens tertia

on boni quotuor ad duodecim. Nam sicut duo senarii tertia pars niam non bonum est, hanc autem sequens quarta est,ita quaternarius duodenarii tertia pars est. Quo non boni, quoniam bonum est. circa sicut quaternarius præcedens ad sequentem, Præcedentes.

Sequentes. 1. Boni quoniam bonum est.

2. Boni quoniam bonum non est. 3. Non boni quoniam non bonum est. 4. Non boni quoniam bonum est. Perspiciaturigiturin his quæ sit similitudo propor sese habebit secunda ad quartam. Quemadmodum tionum.Est enim ut prima boni,quoniato bonum est sese habet igitur boni quoniam bonum est, ad eam ad secundam boni,quoniam bonum non est,ita tertia quæ est non boni quoniam non bonum est, cum non boni quoniam bonum non est, ad quartam non utræque sint veræ,ita sese habet opinio boni quoboni quoniam bonum est. Nam sicut boni quoniam niam non est ad opinionem non boni quoniam bobonum est vera propositio est, falsa autem boni quo num est, quod ipse quoque utræque sunt falsæ ; nam niam non est bonum,ita quoque non boni quoniam sicut istæ simul veræ, ita illæ simul falsæ, quocirca non est bonum,vera propositio est, falsa autem non ut est prima ad tertiam, ita secunda ad quartam. boni quoniam est bonum. Quod si ita est et eodem Ostensa igitur hac proportione immulato ordine eæmodo sese habet opinio boni quoniam bonum est,ad dem disponantur, sed sit prior opinio ea quæ est opinionem quæ est boni quoniam bonum non est, c non boni quoniam bonum non est, eaque sequatur quemadmodum etiam opinio non boniquoniam non boni quoniam bonum est,et sub his præcedens tertia bonum est,ad opinionem non boni quoniam bonum non boni quoniam bonum est, quarta sequens boni est et quemadmodum se habet prima ad tertiam, ita quoniam bonum non est. Præcedentes.

Veræ.

Sequentes. 1. Non boni quoniam bonum non est

2. Boni quoniam bonum est. 3. Non boni quoniam bonum. est.

4. Boni quoniam bonum non est.

Falsæ. Ut igitur superius demonstratum est, ita sese habet autem simul hæ esse veræ.Si quis enim parridicium opinio non boni quoniam non bonum est, ad eam quod non est bonum putet non esse bonum, idem opinionem quæ est boni quoniam bonum est, quem quoque parricidium quod per naturam non et boadmodum non boni quoniam bonum est,ad eam quæ num malum putet, vere utraque opinione arbiest boni quoniam non bonum est.Ut enim illæ simul

tratur. Igitur non est contraria opinio ea quæ id veræ, ita hæ simul falsæ eademque proportio est.

quod bonum non est non bonum putet, ei quæ id Quocirca erit sicut prima quæ est non boni quoniam

quod bonum non est malum arbitratur. Rursus non bonum est ad tertiam eam quæ est con boni

ponatur eidem opinioni de non bono quoniam quoniam bonum est,ita erit secunda boni quoniam D non est bonum,contraria ea quæ arbitratur id quod bonum est,ad quartam boni quoniam non est bonum.

non est bonum non esse malum. Id quoque contrariudi

non est.Fieri enim potest utid quod bonum non est, Requirendum igitur est quemadmodum sit prima

nec malum sit. Neque enim omnia quæcunque boad tertiam,ut ex eo speculemur,quemadmodum sit

num non sunt mala sunt statim,sed est ut bona qui. secunda ad quartam. Dico eoim quoniam huic opi.

dem non sint, tamen nec mala sint. Si quis enim nioni quæ arbitratur non esse bonum quod bonum

lapidem nequidquam jacentem quod per se bonum est,quoniam contra illam esl quæ arbitraturid quod

non est,non bonum esse putat, vere arbitretur, idem bonum non est bonum esse. Age enim si potius est

ipsum lapidem quod per se bonum non est, si non contra eam opinionem quæ id quod bonum non est, malum putet, nihil ejus opinioni falsitas incurrit. bonum putat, sit ea quæ id quod bonum non est, Quare quoniam ea quæ est non boni quoniam non bomalum putat; sed hoc fieri non potest. Contrariæ nuni est, et cum ea quæ est non boni quoniam maenim opiniones simul nunquam veræ sunt, possunt lum est, et cum ea quæ est non boniquoniam non est

[ocr errors][ocr errors]

malumvera aliquoties invenitur, neutri contraria A versalis negatio erit contraria ut opinioni quæ opinatur est. Restat igitur ut ei sit contraria opinio non boni quoniam omne quod est bonum bonum est, ea qaæ est quoniam bonum est, quæ opinatur id quod non est quoniam nihil horum quæ bona sunt bonum est. bonum bonum esse; hæc autem est, non boni quo In superiori argumentatione omnia de infinitis niam bonum est, quoniam opinatur id quod non est explicuit.Sed quoniam fortasse aliquis poterat suspi bonum bonum esse. Contraria igitur est non boni cari non eamdem rationem esse posse in his propo. quoniam non bonum est, ei quæ est non boni quo- sitionibus quæ sunt definitæ,atque in his aliquid inniam bonum est.Sed hic ita sebe habet opinio non teresse utrum eadem demonstratio eis quæ definitæ boni quoniam bonum est, ad opinionem non boni sunt,eveniret, hoc addit, nihil interesse utrum eamquoniam non bonum est,quemad nodum opinio boni dem demonstrationem quam ipse superius in propos quoniam bonum est,ad eamdem opinionem quæ est sitionibus indefinitis fecit,quisquam faciat in univerboni quoniam non bonum est. Sed prima tertiaque sulibus quæ jam sine dubio definitæ sunt. Si quis contrariæ.Secundaigiturquartaque secundum simi enim secundum indefinitarum propositionum supelitudinem proportionis sunt sine ulla dubitatione con riorem dispositionem definitas disponat, easque se trariæ. Potest vero et simplicius intelligi hoc modo, cundum prædictum modum speculetur, non aliám si boni quoniam bonum est opinio,et non boni quo- B universalis affirmationis opinioni contrariam reperiniam non bonum est opinio,similes secundum veri ret, quam eam quæ universalis negationis opinio. tatem sunt, boni autem quoniam non est bonum,et Nihil enim interest inter indefinitas definitasque prorursus non boni quoniam bonum est, ipse quoque positiones,nisi quodindefinitæ quidem sine determisimiles secundum falsitatem sunt, si una falsarum natione,definitæ vero cum argumento determinatiouni verarum opinionum inventa fuerit,contraria erit nis sunt, vel universalitatis vel particularitatis : hoc reliqua falsa,reliquæ veræ contraria, quod scla effi

est enim quod ait,nihil interest nec si universaliter cit similitudo.Ostenditur autem una falsa uni veræ, ponatur affirmatio, universali namque afirmationi quemadmodum supra exposuimus,centraria, hoc est universalis contraria erit negatio,ut opinioni quæ ea quæ dicit quod non est bonum esse bonum ei opinatur quoniam omne quod est bonum bonum est, quæ arbitraturid quod non est bonum non esse bo quæ scilicet est universalis affirmationis, ea fit connum. Relinquitur igitur ea quæ arbitratur id quod traria quæ est quoniam nihil eorum quæ bona sunt bonum est non esse bonum contraria esse ei quæ bonum est: hoc est opinio universalis negationis hoc opinatur id quod bonum est esse bonum.Qua in re autem cur fiat ostendit. colligitur negationem potius quam contrarium ponen Nam ea quæ est boni quoniam bonum est,si univertem affirmationem veræ affirmationi esse contrariam. saliter sit bonum, eadem est ei qua opinatur id quod Perplexa igitur sententia his modis quibus diximus C bonum est,quoniam bonum est. Hoc autem nihil differt expedita est,sed se sic habet ordo sermonum. Am ab eo quod est, quoniam omne quod est bonum bonum plius,inquit, similiter se habet boni quoniam bonum est. Similiter autem et in non bono. est, et non boni quoniarn non bonum est, quæ utræ Gradatim indefinitam propositionem ad similitudique veræ sunt, et super bas boni quoniam non bo nem universalis adduxit, dicit autem quæcunque num est, et non boni quoniam bonum est, quæ sunt fuerit indefinita propositio; ei si quod in sermone utræque mendaces.Illi ergo quæ est non boni quo solemus dicere quidquid addatur universalis fit, ut niam non bonum est veræ opinioni quænam est nihil omnino distet ea quæ ad rem in affirmatione contraria ?(hoc quasi interrogativo modo dictum est.) omne prædicat, ut ea opinio vel propositio quæ est Non ea quæ dicit quoniam malum est, quoniam simul de bono quoniam bonum est, huic si addatur quidaliquando esse poterunt veræ, hoc autem in contra quid, utita dicamus, quidquid bonum est bonum est, riis non potest inveniri;nunquam enim veræ vera con nihil differt ab ea quæ opinatur, omne bonum botraria est,quemadmodum autem fieri potest ut simul num est.Quare eadem vis est superioris demonstra. sint veræ,quoniam est quiddam non bonum malum, tionis in propositionibus indefinitis quæ etiam in uniquare contingit simul veras esse. At vero nec illa quæ versalibus quæ paululum quiddam distant, sed non est quoniam non malum. Simul enim et hæ erunt, id D ad qualitatem, nec ad vim propositionis, sed ad quanest possunt aliquando simul esgeveræ, in his præseru litatem refertur.Universalilas enim quantitati oppo• tim rebus quæ inter bonum malumque gunt. Relin nitur. Et sensus quidem homini est, verba vero sic quitur ergo ei quæ est non boni quoniam non bo sunt.Superius proposuerat nihil interesse an indetinum est, quæ verre est contraria, ea que est non nita esset propositio an universalis.Cur autem nihil boni quoniam bonum est, quæ falsa est et simul vera intersit hoc modo dicit. Nam ea quæ est boni quonon potest inveniri.Quare ad similitudinem superius niam bonum est, id est indefinita affirmatio,si univerpositam revertitur ut dicat, eam quæ est boni saliter sit bonum, id est si bonum universaliter proquoniam non bonum est,contrariam eiquae est boniferatur,eadem est ei quæ opinatur quidquid bonum quoniam bonum est.Quod si quis ea que superius est quoniam bonum est, id est, nihil discrepat ab ea dicta sunt,diligentius intuetur, nec in totius senten- opinione quæ opinatur quidquid bonum est bonum tiæ statu nec quidquam in ordine fallitur.

esse; hujusmodi autem opinio nihil differt ab ea quæ Manifestum est autem quoniam nihil interest, nec si aperte universaliter proponitur, quæ est, omne quod universaliter ponamus affirmationem; huic uni est bonum bonum est. Similiter autem et in non

bono,id est non bonum eadem ratione dicimus. Ea A homo bonus est, aut, non omne, hoc est non omne namque propositio vel opinio quæ opinatur non bo bonum bonum est, contra eam quæ dicit, quoniam num esse,si ei addatur universalitas, nihil differt ab omne bonum bonum est.Constat igiturinbis propoea quæ universaliter aperte proponitur, quæ est, sitionibus quas supra posuit magis esse contrariam omne quod bonum non est non est bonum.

affirmationi quæ dicit, omnis homo justus est,eam Quare si in opinione sic se habet: sunt autem quæ dicit, nullus homo justus est, potius quam eam quæ sunt in voce affirmationes et negationes notæ ceo quæ dicit, omnis homo injustus est. rum quæ sunt in anima. Manifestum est quoniam affir

Manifestum est autem quoniam et veram veræ non mationi contraria quidem negalio est circa idem uni

contingit esse contrarium,nec opinionem, nec contraversalis, ut ei quæ est quoniam omne bonum bonum

dictionem. Contrariæ enim sunt quæ circa opposila est, vel quoniam omnis homo bonus est, ea quæ est

sunl. Circa eadem autem contingit verum dicere eumquoniam nullum vel nullus. Contradictoriæ autem

dem. Simul autem non contingit eidem inesse conquoniam non omne est non omnis.

traria. Superius omnesargunientationes ad bonum tollit,

Post hæc libri terminum expedit in ea specnlatione redigitque ad conclusionem omnem quæstionis vim. Supra enim negationes et affirmationes earum.contra- B

et demonstratione, per quam licet verum sit manirietates de opinionibus pensare oportere prædixeral,

festumque omnibus duas propositiones veras non es. Nunc vero quoniam in opinionibus reperitillam con

se contrarias,tamen id ipsum monstrare conatur.Est trariam esse quæ esset universalis negatio, idem re

autem hujus argumentationis ingressus hujusmodi: fert ad propositiones,quas manifestum est quoniam

ea quæ sunt contraria, opposita sunt.Opposita vero voces suntet significative animi passionesdesignare.

non possunt eidem simul inesse. Contraria igitur In principio enim libri significativas voces passiones

eidem simul inesse non possunt. De quibus autem animæ monstrare veraciter docuit,nuncea velut pro

simul aliquid verum dici potest, illa simul eidem baturus quoniam in opinionibus illa contraria univer

inesse possunt. Quæ vero simul eidem inesse non sali affirmationi reperta esset,quæ esset universalis

possunt,de his simul veræ propositiones, affirmatio negatio potius quam ea quæ contrariam universali

et negatio esse non possunt. Sed contraria simul

eidem inesse non possunt.Quæ igitur simul verum affirmationi affirmaret, idem quod arbitratur in vocibus provenire, hoc est, affirmationi universali

dicunt,contrariæ non sunt. Idcirco quoniam de qui

bus affirmatio et negatio simul veræ esse possunt, non affirmationem contrariam rem ponentem, sed

illa simul eidem insunt. Quocirca quæ simul veræ universalem negationem esse contrariam,contradic

sunt contrariæ non sunt. Sensus quidem hic est, torias vero eas quæ cum affirmatio universalis esset

C verba autem sic constant. Manifestum est autem,i3particularis negatio invenirelur. Atque hoc quidem plenissime dictum est, nec aliquis in verbis errorest,

quit,quoniam ei veram veræ non contingit esse consed nos ut cætera nihil ambiguum relinquentes, ip

trariam, id est duas veras propositiones non posse sorum quoque verborum sensum eorumque ordinem

esse contrarias, nec opinionem,nec contradictionem. prosequimur. Ait enim : Quare si in opinione se sic

Si opinio non est veræ contraria, multo magis nec habet,id est quod opinio negationis contraria inve

contradictio quæ ex opinionibus venit. Contradicnitur opinioni affirmationis,potius quam contrarium

tionem autem hic pro contrarietate posuit.De ea enim ponens affirmatio (Sunt autem hæ quæ sunlin voce

non agebatur. Contrariæ enim sunt quæ circa opaffirmationes et negationes notæ earum quæ sunt in

posita sunt, id est omne contrarium est opposianima.Nam sicut in voce affirmatio et negatio est,

tum. Circa autem eadem contingit verum eumdem

dicere, idcirco quod de his solis et negatio et aftir. ita quoque etiam in opinione, cum ipse animus in cogitatione sua aliquid affirmat,aut aliquid negat,

matio veræ simulesse possunt,quæ eidem simulesse quod nos alio loco diligentius expediemus,ergo quo.

contingit, simul autem eidem non contingit inesse

contraria, ut concludatur quoniam de quibus et niam affirmationes et negationes quæ sunt voce, notæ earum sunt affirmationum vel negationum quæ

affirmatio et negatio simul veræ sunt,ea eidem simul sunt in anima), manifestum est quoniam est affirma. D inesse possunt, contraria vero simul eidem inesse tioni contraria quidem negatio circa idem universa

non possunt ; quæ ergo simul veræ sunt, non lis, circa idem autem addidit nedisjunctim affirma

possunt esse contraria. Noster quoque labor jam

tranquillo constat portu. Nihil enim (ut arbitror) tiones et negationes contrarias diceremus, sed ait affirmationem et negationem esse de una eademque

relictum est quod ad plenam hujus libri notitiam re, et illam quidem universaliterafirmare, illam vero

pertineret.Quare si rem propositam studio diligen

tiaque perfecimus,erit perutile his qui barum reuniversaliter negare.Earum aulem hæc suntexempla ut ei quæ est quoniam omne bonum bonum est, vel

rum scientia complectendarum cupiditate tenebun

tur. Sin vero minus id effecimus, quod nobis proquoniam omnis homo bonus est,ea quæ est quoniam

positum fuit, ut obscurissimas hujus libri sentennullum, id est nullum bonum bonum est, contraria

tias enodaremus, labori nostro nihil ut alii nocituest, vel quæ, nullus, hoc est nullus homo, bonus est.

ro, et si non oportebit, obloquitur. Contradictoria autem aut, non omnis, id est non omnis homo bonus est, contra eam quæ dicit, omnis Ne quid in his Aniciï Manlii Severini Boetri operibus

possit amplius requiri, priorum et posteriorum Ana- A donatos, adjunximus, ubique studentes ne nostro oflyticorum Aristotelis libros Lalinitate ab hoc auctore ficio defuisse videamur.

PRIORUM ANALYTICORUM ARISTOTELIS

LIBRI DUO

AN. MANL. SEV. BOETIO INTERPRETE.

LIBER PRIMUS.

CAPUT PRIMUM.

quidem necessaria per subjectos terminos, non auc De propositione, termino el syllogismo. tem sumpta sunt per propositiones. In toto autem Primum dicendum circa quid et de quo est inten esse alterum in altero, et de omni prædicari altetio,quoniam circa demonstrationem et de disciplina

rum de altero idem est. Dicimus autem de omni demonstrativa est. Deinde determinandum quid pro

prædicari, quando nihil est sumere subjecti, de positio, et quid terminus, quid syllogismus, quis B quo non dicatur alterum, et de nullo similiter. perfectus, et quis imperfectus.Postea vero quid est

CAPUT II. in toto esse, vel non esse hoc in illo,et quid dicimus

De conversione absolutarum propositionum. de omni, aut de nullo prædicari. Propositio ergo est Quoniam autem omnis propositio est, aut de oratio affirmativa, vel negativa alicujus de aliquo. inesse, aut ex necessitate inesse, aut contingere Hæcaulem autuniversalis,aut particularis,autindefi- inesse ; harum autem, hæ quidem affirmativæ,

illæ nita. Dico autem universalem quidem, cum aliquid autem negativæ secundum unamquamque appella. omni, aut nulli inesse ; particularem vero, cum tionem ; rursus autem affirmativarum et negalivaalicui,aut non alicui, aut non omni inesse. Indefi rum,aliæ sunt universales, aliæ particulares, aliæinnitam autem, cum quid inesse, vel non inesse sig definitæ : universalem quidem privativam de eo quod nificat, sive universali, vel particulari, ut contra est inesse, necesse est in terminis converti. Ut si riorum eamdem esse disciplinam,aut voluptalem non nulla voluptas est bonum,neque bonum nullum, erit esse bonum.Differt autem demonstrativa propositio voluptas. Prædicativam autem converti quidem nea dialectica,quoniam demonstrativa quiden, sumptio cessarium est, non tamen universaliter,sed in parle, alterius partis contradictionis est. Non enim inter ut, si omnis voluptas est bonum,et bonum aliquod rogat,sed sumit, qui demonstrat.Dialectica vero in- C voluptas.Particularem autem affirmativam quidem terrogatio, contradictionis est. Nibil autem refert ut converti necesse est particulariter. Nam si voluptas fiat ex utraque syllogismus; nam et qui demonstrat, aliqua,bonum,et bonum aliquod erit voluptas. Priet qui interrogat, syllogizat, sumens aliquid de aliquo vativam vero non est necessarium. Non enim si boesse, vel non esse. Quare erit syllogistica quidem mo non inest alicuianimali,et animal non inest alipropositio,simpliciter affirmatio vel negatio alicujus cui homini,iPrimum ergo sit privativa universalis de aliquo secundum dictum modum.Demonstrativa a b propositio, si ergo nulli b inest a, neque a nulli vero si vera sit, et per primas propositiones sumpta. inerit b.Nam si alicui inest ut c,non verum erit nulDialectica autem percontanti quidem interrogatio lum b esse a.Nam c eorum quæ sunt b aliquod est. contradictionis est, syllogizanti vero sumptio appa Si vero omni binest a,et b alicui a inest,nam si nulli rentis et probabilis, quemadmodum in Topicis dic

neque a nulli binerit, sed positum erat omni inesse. tum est. Quid est ergo propositio, et quid differt Similiter autem et si particularis est propositio, nam syllogistica a demonstrativa et dialectica, diligen si inest a alicui b,el b alicui eorum quæ sunta netius quidem in sequentibus dicetur. Ad præsentem cesse est inesse ; si enim nulli,nec a nulli ineritb. vero utilitatem, sufficienter nobis determinata sint, Si autem a alicui eorum quæ sunt b non inest, non quæ nunc dicta sunt. Terminum autem voco, in

D

necesse est et b alicui a non inesse, ut si b quidem quem resolvitur propositio, ut prædicatum,et de quo sit animal,a vero homo, homo enim non omni aniprædicatur, vel apposito, vel separato esse, vel non mali, animal vero omni homini inest. esse.Syllogismus est oratio in qua, quibusdam po

CAPUT III. sitis,aliud quiddam ab his quæ posita sunt ex ne

De conversione propositionum de modo cessitate accidit, eo quod hæc sant. Dico autem eo Eodem autem modo se habebit in necessariis pro. quod hæc sunt, propter hæc accidere. Propter bæc positionibus, nam universalis quidem privativa univero accidere,est nullius extrinsecus termini indi versaliter convertitur.Aftirmativarum autem utraque gere,ut fiat necessarium.Perfectum vero voco syllo- particulariter. Nam si necesse est a nulli b inesse, gismum, qui nullius alius indiget, præter ea quæ necesse est et b nulli a inesse; si enim alicui consumpta sunt, ut appareat necessarium.Imperfectum tingit,et a alicuib continget. Siautem ex necessitate vero, qui indiget aut unius aut plurinm, quæ sunt a omni vel alicui b inest, et b alicui a necesse est

inessee,nam sinon ex necessitate inest, nequea alicui A consequens est, medium vero nulli postremo, non bex necessitate fuerit.Particularis vero privativa non erit syllogismus extremitatum. Nihil enim necessaconvertitur, proptereamdem causam, propter quam rium accidit,eo quod hæc sunt,nam et omni et nulli et supra diximus. In contingentibus vero, quoniam contingit primum postremo inesse, quare neque par. multipliciter diciturcontingere,nan et necessarium, ticulare, neque universale fit necessarium. Cum au. et non necessarium, et possibile contingere dicimus; tem nihil est necessarium,per hæc non erit syllogisin affirmativis quidem, similiter se habebit secundum mus. Termini vero ejus quod est omni inesse, ani. conversioneminomnibus. Nam si a omniaut alicui b mal, homo,equus ; ejus vero quod est nulli,animal, contingit, et b alicui a contingit, si enim nulli, nec a homo, lapis. Quando vero nec primum medio, nec nulli b, ostensum est enim hoc prius. In negativis medium postremo ulliinest, nec sic erit syllogismus. vero non similiter,sed quæcunque quidem contin Termini vero ut inesse, scientia, linea, medicina ; gere dicuntur, ex eo quoù ex necessitate noninsunt, ut non inesse, scientia, linea, unitas.Universalibus vel in eo quod non ex necessitate insunt similiter. igitur existentibus terminis, manifestum est in bac Ut si quis dicat hominem contingere non esse equum, figura quando erit, et quando non erit syllogismus, aut album nulli tunicæinesse.Horum enim hoc qui et quoniam cum est syllogismus, necessarium est dem ex necessitate inest, illud vero non ex necessi

B

terminos sic se habere, ut diximus, et sic se habens tate inest, et similiter convertitur propositio. Nam si manifestum quoniam erit syllogismus.Si autem hic contingit nulli homini equum inegge, et hominem quidem terminorum universaliter,alius vero particontingit nulli equo inesse, et si album contingit culariter ad alium,quando universale quidem ponitur nulli tunicæ,et tunica contingit nulli albo, si enim ad majorem extremitatem vel prædicativum,vel prialicui necessario, et album tunicæ alicuiineritex ne vativum, particulare vero ad minorem prædicativum, cessitate, hoc enim ostensum est prius. Similiter necesse est syllogismum esse perfectum. Quando autem et ia particulari negativa. Quæcunque vero ut vero ad minorem vel quolibet modo aliter ee babeant in pluribus,et in eo quod nata sunt dicuntur contin- termini,impossibile est.Dico autem majorem extregere secundum quem modum determinamuscontin. mitatem quidem in qua medium est, minorem vero, gens, non similiter se habebit in privativis conver quæ sub medio est. Insit enirn a quidem omni b, b sionibus.Sed et universalis quidem privativa propo autem alicuic, ergo si est de omni prædicari, quod sitio non convertitur, particularis vero convertitur. in principio dictum est, necesse est a alicui c inesse. Hoc autem erit manifestum quando de contingenti Et si a quidem nulli b inest, 6 vero alicui c', necesse dicemus.Nunc autem nobis tantum sit cur iis quæ est a alicui c non inesse, determinatum est enim et dicia sunt, manifestum, quoniam coutingere nulli de nullo, quomodo dicimus,quare erít syllogismus

с aut alicui non inesse affirmativam habet figuram, perfectus. Similiter autem et si indefinitum sit nam et contingit ipsi est similiter ordinatur. Èstau. b c prædicativum,nam idem erit syllogismus in. tem,quibuscunque adjacens prædicatur,affirmatio definito et particulari sumpto.Si autem ad minorem nem semper facit, et omnino, ut: est non bonum, vel extremitatem universale ponatur vel prædicativum, est non album, vel simpliciter,est non hoc. Osten vel privativum, non erit syllogisinus neque cum afdatur autem et hoc per sequentia, secundum con firmativa, neque negativa, neque indefinita, neque versiones autem similiter se habebunt in iis. particularis sit, ut si a quidem alicui b inest, vel non CAPUT IV.

inest, b autem omnic inest. Termini ut inesse, boDe modis syllogisticis et asyllogistis atsolutis primæ num, habitus, prudentia : ubi non inesse, bonum, figuræ.

habitus, indisciplina. Rursum si b quidem nulli c, a His vero determinatis dicemus jam per quæ et vero alicui binest, vel non inest, vel non omni inest, quando et quomodo fit omnis syllogismus, postea nec sic erit syllogismus. Terminiomniinesse,album, vero dicendum de demonstratione. Prius enim de equus,cygnus ; nulli inesse,album, equus, corvus. syllogismo dicendum quam de demonstratione, eo Idem autem et si ab indefinitum sit. Nec quando all quod universalior est syllogismus,nam demonstratio majorem extremitatem quidem universale ponatur quidem syllogismus quidam est; syllogismus vero D vel prædicativum,vel privativum, ad minorem vero non omnis demonstratio. Quando igitur tres termini particulare privativum, non erit syllogismus vel insic se habent ad invicem, ut et postremus sit in toto definito, vel particulari sumpto. Velut si a quidem medio,et medius in toto primo vel sit, vel non sit, ne omni b inest, b autem alicui c non inest, vel non cesse est extremitatum perfectum esse syllogismum. omni inest. Cui enim alicui non inest medium, hoc Voco autem medium quod et ipsum in alio,et aliud omne et nullum sequatur primum. Ponantur enim in ipso est,quod et poeitione medium est; extrema termini,animal, homo, album, deinde et de quibus vero quod et ipsum in alio, et in quo aliud est. albis non prædicatur homo,sumantur cygnuset nix ; Si enim a de omni b, et b de omni c, necesse ergo animal de uno quidem omni prædicatur, de alteest a de omni c prædicari. Prius enim dictum ro vero nullo, quare non erit syllogismus. Rursum a est quomodo de omni dicimus. Similiter autem quidem nulli b insit, b autem alicui c non insit, et est si a de nullo 6, b autem de omni c, quoniam a sint termini, inanimatum, homo,album, deinde sunullic inerit.Si autem primum quidem omni medio mantur alba, de quibus non prædicatur homo, cy

« PoprzedniaDalej »