Obrazy na stronie
PDF
ePub

Pars altera.

De Anecdoto Estensi.1)

In prolegomenis ad Hesiodum conscriptis Tzetzes demonstrat, quae ratio ei sit sequenda, qui operi poetico interpretando studeat. Illius enim sententia incipiendum est a poesis generibus definiendis explicandis, singulorum generum poetis optimis enumerandis. Deinceps ad eum poetam accedendum esse Tzetzes censet, quem interpretari sit propositum. 2) Eo autem loco, quo ipse hoc facere debet (p. 12, 12 sqq.) dicit nuperrime hac de re se egisse in iambis περὶ διαφορᾶς ποιητῶν (apud Kaibelium in Com. Graec. Fragm. I. p. 34 sqq.) et in prolegomenis ad Lycophronem conscriptis, quae hoc loco fratri suo attribuit. Quibus ex operibus cognosci posse Tzetzes iudicat, qua ratione operum poeticorum prolegomena sint instituenda (μὴ κατοκνείτω ταῦτα πρὸ πάσης πυκτίδος ποιητικῆς προτιθέναι p. 12, 19 Gaisf.).

Hanc autem totam materiam in certam quandam dispositionem atque ordinem redactam esse apparet. Sed saepenumero dispositio illa ita turbabatur, ut id poesis genus, cuius poeta Tzetzae erat propositus ad interpretandum, in fine totius prooemii poneretur. Veluti ultimo loco Tzetzae in Lycophronem prolegomenorum inveniuntur μovodoí (p. 261 M.), quo in numero erat Lycophron ipse, in eiusdem ad Hesiodum praefatione ultimum locum obtinent poetae epici (лotai xar' ἐξοχήν), in quibus numeratur καὶ ὁ ̓Ασκραῖος οὗτος Ησίοδος, οὗπερ ἐπεξηγεῖσθαι τὴν βίβλον ἐπεβαλόμεθα (p. 14 G.). Simili autem modo iudicandum est de Andronici Pseudepigraphi tractatu ei τážεws лоiτãν, qui ipse quoque prooemii ad Hesiodum conscripti locum videtur tenuisse.")

Eiusmodi prolegomena ad Theocritum quoque composita aetatem tulerunt; neque vero adhuc sunt publici iuris facta. Sed reliquias tantummodo habemus veluti in capite illo περὶ τῶν τῆς ποιήσεως

1) In hoc capite quae de codice Estensi proferuntur, Immischius comiter et benigne mecum communicavit.

2) Πρῶτα μὲν γὰρ ἐχρῆν διαίρεσιν φάναι τῶν ποιητῶν καὶ τίνα τούτων χαρακτηρίσματα καὶ τίνες τούτων οἱ περιβόητοι. ἔπειτα τὸ γένος εἰπεῖν τοῦ προxεμévov oòs εýynow utλ. p. 11, 3 Gaisf. (ed. Lips.).

3) cf. ea, quae exposuit L. Cohnius in commentationibus philologis in honorem M. Hertzii p. 130-133.

zaдaxτηowv (VIII. Ahrens; p. 2 Ziegler), quod adhibitum est in eis ad Hesiodum prolegomenis, quae addicuntur Proclo (p. 5 G.)1)

Ampliora ad Theocritum prolegomena inveniuntur in codice Estensi a V 9, 22 (quondam III C 14), de quo egit Puntonius in catalogo librorum manuscriptorum Mutinensium (stud. Ital. di filol. class. IV. (1896) 446 no. 93). Qui codex miscellaneus saec. XV. litteris est exaratus. Initio codicem Estensem possidebat Georgius Valla medicus Placentinus (1430-1499), qui Venetiis docebat. Quo mortuo eum sibi peperit Albertus Pius princeps Carpensis, qui artibus studiisque litterarum favebat. Postquam Rudolphus Alberti Pii filius fratris est mortuus, codex ille cum aliis undesexaginta libris manuscriptis in possessionem venit Ippoliti et Luigi d'Este, qui codices saeculo XVI. exeunte Ferrara Mutinam sunt translati. Cf. Heibergium in Philologo vol. XLII. (1884) 432. Maxima ex parte codex Estensis continet scholia Euripidea, Aristophanea, Homerica. Praeterea inveniuntur tractatus illi лɛì xμwdías, quos Kaibelius numero VI. et litteris Pa et b signavit. Hos tractatus cum recenseret, codicem Estensem adhibuit Studemundius in anecdotis variis vol. I. (1886) p. 255 et in Philologo XLVI. (1888) p. 1. sqq. Praeterea conferas velim Allenium in Notes upon greek mscr. in Ital. libraries' (Londinii 1890) p. 3 sqq. Aristophanea autem scholia codicis Estensis tractavit Zurettius in Analectis Aristophaneis (Augustae Taurinorum 1892), ubi. p. 16 breviter omnia enumerat, quae continet liber manuscriptus.

Adhuc nulla ratio est habita extremae codicis partis (fol. 206a 210), quam a Valla ipso esse scriptam Immischius censet. Invenitur hoc loco initium scholiorum ad Theocritum conscriptorum, quibus praemissa sunt prolegomena ampliora quam quae adhuc innotuerunt. Sed non solum de Theocrito, verum omnino de poetis agitur hoc prooemio. Nam poesis genera eorumque discrimina explicantur simili modo atque ab Ioanne Tzetza in prolegomenis ad Lycophronem compositis; quos tractatus alterum cum altero artissime cohaerere primo ob-> tutu apparet.

Sed anecdoton Estense, quamquam eodem modo foede depravatum est atque ceteri tractatus a Byzantinis compositi, tamen minime neglegendum esse censeo, quia in anecdoto nonnulla inveniuntur, quae adhuc nondum erant nota. Quae cum ita sint, anecdoton Estense aliquid valet ad artis poeticae historiam investigandam.

In eis, quae secuntur, eum textum praebebo, quem maxima cum liberalitate mihi tradidit Immischius, qui tantummodo calami lapsus correxit. Reliqua autem, quae peccata sunt veluti in numeris, propterea non esse mutanda Immischius iudicat, quia in codice Estensi excerpta inveniuntur, quae etiamsi argumentis comprobare sententiam suam non potest, a Valla ipso confecta esse non censet.

1) cf. Immischium in comment. in honorem Th. Gomperzii p. 251.
2) Hoc primo Theocriti carmine ad interpretandum proposito est reci-

tandum. cf. anecd. Est. III, 5.

3) Reputandum est singula capita initium facere a vocabulo ori.

Tractatus est omnis divisus in partes tres, quarum una est de variis poetarum generibus, altera de poetis tragicis, comicis, satyricis, tertia de carminibus bucolicis et de Theocrito.

Anecdoton Estense.

I.

1. ὅτι οἱ κατ' ἐξοχὴν λεγόμενοι ποιηταὶ τέσσαρά τινα γνωρίσματα ἔχουσι· στίχον ἡρωικὸν, μῦθον ἀλληγορικόν, ἱστορίαν παλαιὰν καὶ ποιὰν λέξιν . ἐγένοντο δὲ πέντε ὀνομαστοί · Πανύασις, Πείσανδρος, Αντίμαχος, Ομηρος καὶ Ἡσίοδος.

2. ὅτι τῶν λυρικῶν γνωρίσματα τάδε· ποικίλοις χρῆσθαι μέτροις, πρὸς λύραν ᾄδεσθαι τὰ τούτων μέλη. ὧν ὁ χορὸς συνέστη μὲν ἐκ πεντήκοντα ἀνδρῶν κυκλικῶς ἑστώτων, ᾀδόντων τὰ τούτων ποιήματα. ταῦτα δὲ ἦσαν ἔπαινοι τῶν νικησάντων ἐν ταῖς ἐπισήμοις ἑορταῖς . καὶ βοῦν δὲ ἐλάμβανον ἆθλον . ὅθεν τις ἐπισκώπτων κωμικὸς ταυροφάγους αὐτοὺς καλεῖ. ὅτι οἱ διθυραμβικοὶ οἱ αὐτοί εἰσι τοῖς λυρικοῖς, πλὴν ἔχουσι τι καὶ πλέον· πρῶτον μέν, ὅτι πρὸς τῷ ταύρῳ καὶ τρίποδα ἐλάμβανον δῶρον . ἔπειτα καὶ τὰ 1) ποιήματα αὐτῶν πρὸς τὸν Διόνυσον, ἀλλ' οὐ πρὸς τοὺς ἐν ταῖς ἑορταῖς νικῶντας ᾔδετο . οἳ καὶ τὰ ποιήματα αὑτῶν *) πολυστρόφως ἔπλεκον μιμούμενοι τοὺς βακχικοὺς τρόπους καὶ τὰς πολυστρόφους καμπὰς αὐτῶν . ἐκαλοῦντο δὲ διθυραμ βοποιοὶ ἀπὸ τοῦ Διονύσου, ὃς διὰ δύο θυρῶν ἔβη, τῆς τε γαστρὸς τῆς Σεμέλης καὶ τοῦ μηροῦ τοῦ Διός . τὰ ἔπη δὲ αὐτῶν διθύραμβοι ἐκαλοῦντο, ὡς ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδρῳ (cf. 241 e) *)· ὁρᾷς, ὅτι ἔπη φθέγγο μαι καὶ οὐκέτι διθυράμβους . λυρικοὶ μὲν οὖν ἐπίσημοι δέκα, Στησίχορος, Πίνδαρος καὶ οἱ λοιποί, διθυραμβοποιοὶ δὲ Φιλόξενος ὁ Κυθήριος καὶ Αρίων ὁ Μηθυμναῖος.

3. ὅτι ἰαμβογράφων γνωρίσματα τὸ ἰαμβείοις χρῆσθαι πρὸς ὕβριν ἑτέρων, ἔστι δ ̓ ὅτε καὶ ἑτέροις μέτροις. οἷος ἦν Αρχίλοχος καὶ Ἱππῶναξ, οὗ καὶ τὸ μέτρον ἐν τῇ ἕκτῃ χώρᾳ ἐπιδέχεται σπονδεῖον ἢ τροχαῖον, διὸ καὶ χωλὸν λέγεται. ἰαμβογράφοι 4) δὲ ἐλέγοντο ἢ ἀπὸ τοῦ ἰαμβείοις χρῆσθαι ἢ ἀπό 5) τοῦ ἰοῦ τοῦ ἐκ τοῦ στόματος αὐτῶν ἐκπεμπομένου διὰ τῆς ὕβρεως· πικρότατα γὰρ ὕβριζον . φέρεται δὲ καὶ ἐπίγραμμα εἰς Ἱππώνακτα τοιόνδε (cf. Anth. Pal. VII, 536)

Οὐ βότρυν, ἀλλ ̓ ἄχερδον ἐν τάφῳ φέρει

στύφοντι πικραίνοντα πικρίᾳ λόγων.

ἀλλά τις Ιππώνακτος ἐλθὼν εἰς τάφον

τὸν ἄνδρα κνώσσειν εὐμαρῶς εὔχου κάτω.

4. ὅτι ἐλεγειογράφοι εἰσὶν οἱ πρὸς τοὺς τεθνηκότας οἴκτους γράφοντες καὶ ὀλοφύρσεις ἐν ἐλεγείῳ μέτρῳ, καταχρηστικῶς δὲ καὶ ἐν ἄλλῳ . οἷος ἦν Καλλίμαχος καὶ Φιλητᾶς.

1) τὰ] τ corr. inter αὐτῶν et πρός duae fere litterae deletae sunt a librario. 2) αὐτῶν.

3) οὐκ ἔσθου, ὦ μακάριε, ότι ἤδη ἔπη φθέγγομαι, ἀλλ' οὐκέτι διθυράμβους Plato. 4) (ἰαμβογράφοι) (κάτω) in margine prima manu.

[ocr errors]

5) ἀπὸ τοῦ τοῦ (τ corr.) τοῦ ἐκ τοῦ στόματος.

5. ὅτι ἐπιγραμματογράφοι εἰσὶν οἱ γράφοντες εἰς ἀνδριάντας καὶ εἰς ἀναθήματα καὶ εἰς ἕτερα ὅμοια ἐπιγράμματα ἐν ἡρωικῷ μέτρῳ καὶ ἐλεγείῳ . οἷος ἦν Σιμωνίδης 1) ὁ νέος καὶ Παλλαδᾶς καὶ ̓Αγαθίας, καὶ Ὅμηρος πάλαι, οὗ καὶ ἐπιγράμματα φέρεται.

εἰς *) τὸν Μίδου τάφον.

Χαλκῆ παρθένος εἰμί, Μίδα 3) δ ̓ ἐπὶ σήματι 4) κείμαι.
μέχρις 5) ἂν ὕδωρ τε νάῃ ) καὶ δένδρεα μακρὰ τεθήλῃ,
αὐτοῦ τῇδε μένουσα πολυκλαύστου ἢ ἐπὶ τύμβου
ἀγγελέω) παριοῦσι, Μίδας ") ὅτι τῇδε τέθαπται.

Φιάλην δὲ παρὰ τῶν υἱῶν τοῦ Μίδου δῶρον λαβὼν καὶ ἀναθεὶς τῷ
Απόλλωνι ἐπέγραψε

Φοῖβε 10) ἄναξ, δῶρόν τοι 11) ἑλών γε ̔́Ομηρος ἔδωκα

ῇσιν 12) ἐπιφροσύναις . σὺ δέ μοι κλέος ἐσθλὸν ὀπάζοις.

6. ὅτι ὑμνογράφοι εἰσὶν οἱ εἰς θεοὺς γράφοντες ὕμνους, ὥςπερ Ορφεὺς καὶ Ομηρος Ορφεύς τε γὰρ ἄνευ τῶν ἀστρολογικῶν καὶ 13) μαγικῶν καὶ ἐπῳδικῶν καὶ ἑτέρων ἔγραψε καὶ ὕμνους εἰς Δία καὶ τοὺς ἄλλους θεούς (cf. Orph. fr. 46 Ab.).

Ζεὺς πρῶτος ἐγένετο, Ζεὺς ὕστατος, ἀργικέραυνος,

Ζεὺς κεφαλή, Ζεὺς μέση.14) Διὸς δ ̓ ἐκ πάντα τέτυκται.

Καὶ Ὅμηρος δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις ὕμνους συνέθηκεν εἰς θεούς, ἀρχόμενος 15) (hymn. I, 1).

1) corrigendum secundum Tzetzae prolegomena ad Lycophronem p. 258 Μ.: Σιμωνίδης <ὁ παλαιός, οὗ Ηρόδοτος μέμνηται, Αλκαῖος> ὁ νέος.

2) (εἰς) (ὀπάζοις): in margine prima manu. epigramma constat ex quattuor versibus sicuti apud Platonem Phaedr. 264 d, Dionem Chr. XXXVII, 465, Anthol. Pal. VII, 153 (duo versus inserti sunt post versum 2 certam. Homeri et Hesiodi p. 447 Rz. et ordine mutato apud Diogenem Laert. I, 89; quartus tantummodo versus certaminis Homeri et Hes. post versum 2 atque nonnullis in libris manuscriptis sine versu 1 invenitur apud Herodotum personatum Bios 'Ou. p. 5 West.).

3) Μίδα sicut Plato (sed Μίδα 20), Dio, Anth.: Μίδου Diog., certamen: Μίδεω et Μήδου in libris manuscriptis Herod. person.

4) σήματος ἧμαι certamen.

5) μέχρις] ὄφρ' Plato et Libanius II, 220 Foerster, ἔστ' reliqui (Planud. solus εὖτ ̓.

β) νάῃ sicut Plato, certamen, Anth., Sextus 65, 4 Bekk., Lib. 1. s. s.: δέῃ Dio, Diog., auctor π. Υψ. 57, 1 Jahn-Vahl., Sextus 327,10 Bekk. : ῥέοι (et τεθήλοι) Her. pers.

7 πολυκλαύσιου ἐπὶ τύμβου Plato = et alii lib. manuscr.: πολυκλαύτου ἐπὶ τύμβου Plat 2 t et Herodotus personatus: πολυκλαύτῳ ἐπὶ τύμβῳ Dio, certamen, Diog., Anth.: πολυκλαύστῳ ἐπὶ τύμβῳ Planud.

* σημανέω certamen.

9) Midns Her. pers. certamen.

10) (Φοῖβε) (ὀπάζοις) etiam in certamine et apud Tzetzam in prolegg. ad Lycophron. p. 258 M.

11) τοι "Ομηρος καλὸν ἔδωκα certamen: τοι ἑλὼν <τόδ' add. Barnesius> Όμηρος ἔδωκεν Tzetz.

12) ᾗσιν Tzetzes: σῇσιν certamen.

18) (καὶ μαγ.)

(ἑκάτοιο) in margine prima manu.

14) μέση (pro μέσσα) varia lectio etiam apud Tzetzam prolegg. ad Lycophr. p. 259 M.

15) post. ἀρχ. fortasse οὕτω (dignosci non potest, quia margo est praecisa),

Μνήσομαι οὐδὲ λάθωμαι ( ̓Απόλλωνος 1) ἑκάτοιο).

7. ὅτι ᾀσματογράφοι εἰσὶν οἱ ᾠδὰς συντιθέντες μουσικὰς πρὸς φόρμιγγα, βάρβιτον ἢ κιθάραν καὶ πᾶν ὄργανον μουσικὸν ἀδόμενον, ἐν διαφόροις μέτροις . οἷος ἦν Δημόδοκος ὁ Φαίαξ καὶ Φήμιος ὁ Ἰθακήσιος καὶ οἱ λοιποί, οὓς ὁ Φαληρεύς Δημήτριος γράφει. οἱ δ ̓ αὐτοὶ καὶ ἀοιδοὶ παρὰ τοὺς ἄλλους λέγονται.

8. ὅτι ἐπιθαλαμιογράφοι εἰσὶν οἱ εἰς τοὺς γάμους ἐγκώμια γράφοντες ἐν ἡρωικῷ μέτρῳ . οἷος ἦν ̓Αγαμήστωρ καὶ Ἡσίοδος *) γράψας ἐπιθαλάμιον εἰς Πηλέα καὶ Θέτιν (fr. 81 (102) Rz.).

Τρὶς μάκαρ Αἰακίδη τε καὶ τετράκις, ὄλβιε Πηλεῦ,

ὃς τοῖσδ ̓ ἐν μεγάροις ἱερὸν λέχος εἰςαναβαίνεις.

9. ὅτι μονῳδοί εἰσιν οἱ μονοπροσώπως γράφοντες ᾠδὰς μετὰ πλάσματός τινος, ἐπιταφίους ἢ καὶ διηγήσεις ἄλλας τινὰς διηγούμενοι . οἷος ἦν Λυκόφρων . παριστᾷ 4) γὰρ ἐν τῇ Ἀλεξάνδρῳ τὸν τοῦ Πριάμου θεράποντα μόνον πᾶσαν ὑπόθεσιν ἀφηγούμενον.

10. ὅτι ἐποποιοί εἰσιν οἱ χωρίς πλάσματος ἐν ἡρωικῷ ἢ καὶ ἐλεγείῳ μέτρῳ διηγούμενοί τινα διήγησιν 5) ἢ καὶ ἠθικὰς συντιθέντες γνώμας. οἷος ἦν Θέογνις καὶ Φωκυλίδης.

II.

1. ὅτι οἱ κωμικοὶ καὶ σατυρικοὶ καὶ τραγικοὶ ἑνὶ ὀνόματι τραγικοὶ τὸ πρῶτον ἐκαλοῦντο ἀπό τῆς τρυγός, ᾗ τὰ πρόσωπα χρίοντες ᾔδον) ἢ ἀπὸ τοῦ τράγου, ὃν δῶρον ἐλάμβανον. ἢ τραχῳδία καὶ τρα γῳδία, τοῦ χ τραπέντος εἰς γ. τραχείας γὰρ ᾠδὼς τὸ πρῶτον *) ᾖδον ἐν τοῖς θρήνοις.

2. ὅτι τρόπῳ τῷδε εὑρέθη. ἄνδρες πένητες γεωργοὶ ἀδικούμενοί ἔκ τινων εὐγενῶν Αθηναίων καὶ φοβούμενοι) φανερῶς κατηγορῆσαι αὐτῶν παρὰ τοὺς δικαστὰς νυκτὸς παρὰ τὰς κώμας καὶ τοὺς στενωποὺς κατεβόων ἐκείνων διηγούμενοι τὴν ἀδικίαν. ἡμέρας δὲ γενομένης ἐζήτησαν οἱ δικασταὶ εὑρεῖν τοὺς κατηγόρους. καὶ δὴ εὑρεθέντες φανερῶς μὲν οὐδ ̓ οὕτω κατηγόρουν, τρυγὶ δὲ χρίσαντες τὰ πρόσωπα διὰ ) τ μὴ γνωρίζεσθαι διηγοῦντο τὴν ἀδικίαν. σωφρονισθέντων δὲ τῶν και κούργων ἐψηφίσατο ἡ τῶν Αθηναίων βουλὴ κατ' ἐνιαυτὸν τοῦτο ποιεῖν ἐν ἔαρι καὶ 10) μάλιστα ἐν Διονυσίοις τοὺς ἀγροίκους συναγειρομένους καὶ μετά τινος εὐρυθμίας τὰς ἀδικίας καταλέγοντας . χρόνων δὲ προελθόντων σοφοὶ τοὺς ἀγροίκους διαδεξάμενοι σοφῶς ἅπαντα καὶ κοσμίως ἔπραττον.

[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

ἢ τὸ πρῶτον linea subnotatum.

8) ante φοβ. a librario del. μη.

9) διὰ τὸ μὴ γνωρ. supra versum.

10) καὶ μάλ. ἐν Διον. in margine prima manu ita, ut versus continuetur.

« PoprzedniaDalej »