Obrazy na stronie
PDF
ePub

Fel y mae 'r mâd deimlad tau,
F enaid, felly 'r wyf finnau.
Pan wnaeth Ion dy lunio'n lwys,
Pêr odiaeth oedd Paradwys,
Diweddodd, f' enaid addien;
Y gwaith oedd berffaith ar ben.
Gan d'olygon, Wepfron wyl,
Tirionodd nattur anwyl.
Mawrion yw rhoddion ein Rhi!
Daionus yw Duw inni.

Ar ol cymhedrol fwynhâu
Pêr-wynnion ffrwythau 'r prennau, 240
Gwed'yn y ddau a godant,
At eu hanwyl orchwyl ânt.
Oddiwrth Adda, Efa aeth
Ychydig, at wych odiaeth
Flodau, â'u pennau 'n llawn pwys,
I'w coledd mewn modd culwys.
Yn fywiog ac yn fuan
Ar fyr daeth y Sarph i'r fan:.
Hyfwyn gwnaeth hithau hefyd
Godi'r blodau gorau i gyd,
Rifoedd, tu draw i Efa,
I'w chymmell, drwy ddichell dda,
O amlwg olwg ei gwr;
Dyna fryd y dwfn Fradwr.
Hir graffu i fynu 'n fwyn
Yr oedd ar y Wawr addwyn.
Bu ’n ofer ei ffalsder ffel;
Diwyd oedd Efa dawel.

Dyred, eb Addaf dirion,
Fy Myd, i'r hyfryd fan hon. 260
Gwêl y gwyn flodeuyn da;
On'd rhyfedd mae 'n troi, Efa,
Ei burwych wyneb eirian
Yn hoyw gyda 'r haul gloyw glân?
Y dwyrain gain, ar gynnydd,
Yw'r lle y bore y bydd :
Mae 'n graddol siriol neshâu
I dawel bwynt y dëau;
Fe ganlyn gwed’yn y gwawl
I'r llon bwynt gorllewinawl.
Gweiniaid flodau, fal gwinwydd,
I ni i'w sylwi y sydd.

Ai hwn, Addaf, ei hunan,
O dêg lu y blodau glân,
Sydd fal hyn yn canlyn cylch
Hoyw lygad yr haul ogylch ?

Blodau a gwŷdd sydd fel ser;
Ni wn, Efa, mo’u nifer.
Ni awn, law-law, draw i drin
Yn gryno wydd y grawnwin : 280
Pan ddel pwys gwres dwys y dydd,
Gwed'yn awn i'n gwasgawdwydd.

Wr gweddus rhywiog addwyn,
Tra bu yn llefaru 'n fwyn,
Yn ei wyneb mwyn wenu
Wnai Gwenfron lygadlon gu.

Satan faleisus etwaeth,
Fradwr, oedd mewn cyflwr caeth:

Trwy yr Yspryd tanllyd hwn
Ennynnodd poenau Annwn.
Dolennodd, e drodd y Drwg
Ei hagr ffèl a'i graff olwg
Etto 'n ddichellgar attynt,
Pe gallai, gwahanai hwynt.
Wrth weled ddedwydded oedd
Nwyfus ail blant y Nefoedd,
Mor unol, heb ymrannu,
I'r Diawl poen farwawl a fu.

Cyflym pan ddaeth grym y gwres
Hoyw i lawr o'r haul eres,

300 A glaswen ddeilen e ddaeth Efa, ac Adda byfaeth Gasglodd, mewn trefn, â'i lefn law, Aeron gwynnion i giniaw. O law Efa oleufwyn Yn hawdd cymmerawdd, wr mwyn, Y rhâd pen llâd; ânt yn llon I'w tŵr ar y bryn tirion. Heibio i'r Sarph mewn brys ânt, Nawsaidd arni synniasant. Rhag amnaid eu llygaid llon Ciliodd yr euawg Galon. Yn wisgi hwy wnan'esgyn I'r nefawl hyfrydawl fryn. Carnolion dofion nid ânt I geinwawr fryn gogoniant, Nag unrhyw bryf hyf hefyd, O barch i arglwyddi'r byd. Duw anwyl a ordeiniawdd Nad ânt; ufuddhânt yn hawdd. 320 Wrth droed y bryn, llyn, gerllaw, Hoff redwyllt, oedd yn ffrydiaw. Dŵr bywiog yn dra buan Ae ’n glir drwy wythiennau glân Trwy dewgorph y tir digardd, I fwydo, ireiddio 'r ardd. I'r bryn, dros y gloywlyn glâs, Da lwyddiant, anadl addas Awelon oerion araf Y sy 'n tymberu tês hår.

Bur wr a'i wraig bêr eirian I'w hannedd ryfedd yr ân', Is gweuedig wasgawdwydd Sy 'n oeri, 'n dofi gwres dydd. Eistedd, mal ar orseddau, Yn ebrwydd wna 'r ddedwydd ddau. Teilwng i Dduw y talant Gerdd fawl o'u harferawl fant, O’u hepaid ; gweddus hynny; Mawl Ior sy 'n santeiddio 'r ty. 340 Tirion awelon o wynt O'r awyr pan warëynt A dail eu hardd adeilad, Fal nefolion mwynion mâd O’u lløs hwy ddeuant yn llon Ar alwad yr awelon. Disgynnant, brysiant o'r bryn I'r gwaelod; craffai'r Gelyn

60

420

Yn hyf, gan ganlyn o'u hôl;
Ant hwy i'r pwynt deheuol,
At ffrwythydd irwydd eirian,
Gerllaw 'r groyw afon loyw lân.
Gwastadedd, rhyfedd mor hir!
Gwiwlas, coediawg, a welir.
Adar oedd ar g’oedd yn gwau
Y' nghanol y cangbennau.

Llon ymddiddanion y ddau
Ddyn addwyn oedd ddefnyddiau
Parod; myfyrdod y fall
Henffel, dawel, sy 'n deall
Pa foddion dirgelion gau
I'w ddiriaid swydd sydd orau.
Wrth graffu o'i ddeutu 'n ddel,
Anffawd i'r Gelyn henffel
A didawl benyd ydoedd;
Yn wyneb gwâr Adda 'r oedd
Croywdeg ddelw y Creawdwr;
Hi 'n hynod gysgod o'i gwr.
Pwy a wêl wyneb huan
Nerthol â'i brydweddol dan
Yn hir, ac ni thry 'n hyrwydd
Ei olwg o'i amlwg wydd ?
Y loywgain loer olygir
Heb ffrawdd, yn hawdd ac yn hir.
Yn anhy' felly y Fall
Ddiriaid, a drodd ffordd arall:
Y Diawl, yn llawn hudoliaeth
Gyfrwysddrwg, o'u golwg aeth.
Gwaith ffôl, ebe 'r Diafol du,
Eu hennill, heb wahanu
Y ddau o dan gangau 'r gwydd,
O gu olwg eu gilydd.
Depu o'r neilldu a wnaf
Y wraig; hi a fawrygaf,
A'r afal clodfawr hefyd;
Gweniaith a wna 'r gwaith i gyd.
Y gwr a syrth drwy gariad,
A dyrr orchymmyn ei Dad.
Hanner y gwaith yw hunan-
Hyder, a dewrder ar dân.
Cyn yr el yr haul cein wawr
O'r glaerwen ffurfafen fawr,
Gweithred addas i Gythraul
A wnaf, myn yr hoywaf haul.

Y Sarph yn llwyr gyfrwys aeth, A del, i drin hudoliaeth: Ym mhob modd cynhygiodd hon Ddenu 'r dedwyddawl ddynion.

Addaf a'i wraig rinweddol. Nid hawdd edrychant o'u hôl; D’wedant eiriau clodadwy; Dim gwael o'u calon hael hwy Ni ddeuodd; ac yn ddiwyd Gwnant weithiaw 'n bylaw o hyd. Y serchog ardderchog ddau A ddaliant eu meddyliau Ar fawredd rhyfedd eu Rbi, Ddau anwyl, a'i ddaioni.

Och! i'r Sarph bu echrys aeth,
Diles fu pob hudoliaeth.
Buanwyllt ffodd o benyd
A chur a gwarth chwerw i gyd.

Eb Adda, Gwêl, Efa lon,
Hynt eres huan tirion :
Dan dywynnu nesu wnaeth
Yr haul drwy'r awyr helaeth
Gerllaw pwynt y gorllewin:
Wen bêr, mae'n llwyr amser in'
Noswyliaw; iawn in' sylwi
Mawr haelder ein Nêr i ni.
Paradwys burlwys berlawn
Y sydd yn ddiddanus iawn.
Os amlháu wna'r ffrwythau ffraw,
Dilys amlhâu wna 'r dwylaw.
Ni a'n hil a gawn fwynhâu
Siriol bleser dros eiriau.

Gwisg-lefn afalau gasglant,
Porthi pur nattur a wnant.
Y gwr glwys a'i gu wraig lon
Bêr yfant o'r bur afon.
Mewn càn risglyn purwyn pêr,
Erfai, yn ol ei arfer,
Yn hawdd e godawdd y gwr,
Y glyw addien, y gloywddwr.
Addaf eirian ddifyrrodd
Ei wraig fâd, mewn rhywiog fodd,
A gweddus iaith, âg addwyn
Arabedd, â mygedd mwyn.
Ar siriolaf Addaf wyl
Fe wenodd Efa anwyl;
Hafal attebodd hefyd
Ag iaith yn fiwsig i gyd.

Fe drodd, ymaelodd, wr mwyn, Gweddol, yn llaw'r wraig addwyn: Dsfydd, f' anwylyd Efa ; Yr huan weithian a a Obry o'r ddisglair wybren; Hyfrytted weled ei wên! Tan wenu ant yn unawl I uchder bryn gwyn y gwawl.

Ar ael y bryn, &c. *

Ennynnodd Satan enwir
Mewn maith anobaith yn wir;
Gorphwyllodd, fe rodd ei fryd
Ffoi i Annwn fawr ei phenyd,
A thywallt ei lid hallt hyll
Ar ddiawliaid diriaid teryll.

380

440

400

# Gwel Barddoniaeth Gristionogawl, Cywydd cyntaf. Nid oes un livell yn holl Weithiau adnabyddus y Bardd yn dechrau fel byn, ond y mae gennym ysgrif o'i waith sydd air yn air fel y Cywydd y cyfeiriwa atto, ond fod y ddwy linell kyntaf yn eisiau, a'i bod yn dechrau, “Ar ael y bryn areulwawr." Diau gennym mai y dernyu hwn a fwriadai y Bardd osod yn y lle uchod; ond gan Dad ydyw wedi dweyd byony, barnasom mai ein doethineb ni oedd gadael y Cywydd yu ei le yo y Barddoniaeth Gristionogawi, a chyfeirio y darllenydd atto i'w ddarllen yo y cyssylltiad hwn. Ni bu em erioed yn llenwi ei lle yn fwy cymmwys a phrydferth.

Hawdd benderfynawdd y Fall

Nyni sy 'n rheoli 'r rhai'n,
Ddewrwyllt ddisgwyl dydd arall. Hynod nad ym ein hunain!
Gwylio 'n gyfrwys wnai’r Gelyn, 460 Gwawr hoff anwyl, gorphennodd:
A threulio 'r nos honno 'n syn.

Gan mor bêr mwynder ei modd
Pan ddaeth yr ehelaeth haul, &c.* Addaf roes gennad iddi
O'r bryn i'r dyffryn eu dau

Ar frys wrth ei h'w'llys hi: 520 Y deuant megis duwiau.

Fy nghalon oleulon lwys, Y gwr glân wnai goffa 'n gu

Gommedd nid ydyw gymmwys; I'w dyner wraig dan wenu,

D' anfoddiaw di ni feiddiaf, Lawned oedd ei lawenydd

Rodd dyner anwylber Naf. Pan ga'dd Efa, da fu 'r dydd!

Meinwen, rhodia lle mynni, Bywiogaidd llariaidd a llon

Fy nghalon, wyf foddlon fi. I 'ngolwg yw'r angylion :

Ei bur Gariad bêr gywrain, Yr olwg gynta' 'r welais,

Gwynfydu wnai Gwawr gu gain. Hyfrydaist, gwynfydaist f’ais;

Tynnodd hon yn llon ei llaw Coelia fi, hardd rodd Celi,

Dda hoywlan o'i ddeheulaw. I'm bron mwy tirion wyt ti.

Adda eilwaith feddyliodd, Efa wèn gymmen a gwâr,

At ei wraig etto y trodd :
Hoywgoeth, attebai'n hygar;

Efa anwyldda, fy Nêr,
Fy ngwr sydd lawn o ddawn ddoeth, Duw anwyl, wyr mor dyner
Glân Addaf galon wiwddoeth,

I'm bron wyt, Mingron, fy Myd: 1 Is y lân weddus loywnef

Naw mwy anwyl na 'mywyd. Wyd arglwydd dan Arglwydd Nef: 480 Y gyfiawn dêg, f' enaid i, Addaf anwylaf, na wad,

Oh Duw! a ymadewi? Y Mwynwr, fy nymuniad;

Siriol wrth f' ystlys aros ; Sef hwn; Neillduwn ein dau

O’m gŵydd, Gwen ddedwydd, na ddos.540 Wär fwyn i amryw fannau:

Addaf, os na feiddiaf fi Yn ol pan ddeuwn eilwaith

Symmud, rhag ofn fy siommi, Mwy pêr fydd ein mwynder maith. o d'olwg, mae 'n wir dilyth, Addaf ro'i atteb iddi,

Cystal bod, le fod fyth Na wnaf, ni's gadawaf di.

Yn fynwesol fain asen, Nid hyfryd pryd Paradwys

Firain wr, dan dy fron wèn. Hebot ti, y Lili lwys.

Celi, sy 'n rhoddi pob rhâd, I'r lle 'r ei, dyna 'r lle'r âf;

Yn rhwydd, gwn, y rhydd gennad. Diau byth ni's gadawaf.

Gofal caredig, Efa, Cofia i'n Harglwydd cyfion

O'th herwydd, wraig ddedwydd dda, Anfon Cennad o'i wlad lon

Gofal sy 'n peri 'n gyfion I ddweyd fod Gelyn a ddaw,

I'm geisio 'th luddio, Wawr lon A'i hyder yw ein hudaw.

Boed in' barhâu 'n dau, heb dawl, Onid gwell, fy enaid gwâr,

Yn ufudd i Dduw nefawl. I minnau a thi, Meinwar,

Byddwn gyfiawn, cawn lawn lwydd, Fod law yn llaw yn llawen

Yn ddidawl byddwn ddedwydd.
Drwy'r dydd gyda 'n gilydd, Gwen ? 500 Os, Efa, dy ddeisyfiad
Y dydd pa bynnag y daw,

Yw 'madael, Meinael, ymâd.
Nid eill y Gelyn dwyllaw

O'r fron cyfeillach ar frys Dïau mo’nom ein deuwedd,

A balla heb ewyllys.

560 Yn Enw'r Ion, mewn unrhyw wedd: Tros fýr dro neillduo 'n dau, Dedwydd Seren glodadwy!

Yn enw Duw, a wnawn ninnau. Na ofyn mo hyn yn hwy,

Ond cofia, Efa aufwyn, Ei anwylyd wèn hoywlon,

Am eiriau ’n Tad mawrfad mwyn: Pan glywodd, pruddhâodd hon:

Gwylia rhag gwrando ’r Gelyn, Gan hynny, os felly fydd,

Cu Efa hardd, cofia hyn. Ni ydym yn annedwydd.

Addaf, addfwynaf enaid, Eden sydd beunydd yn bêr;

Dy eiriau 'n llawn golau gaid: Heb rydd-did hi fåg brudd-der.

Caredig, cywir ydynt, Dïau mae holl lu daear

Cofiaf, ac ufuddhaf hwynt. Yn rhyddion, gwylltion a gwâr;

Drwy 'th gennad rwyddfad yr af

Draw, ond ni hir ymdrôaf. . Yn ofer y chwiliasom am lipell gyfattebol i

| Pa fryn gwiw harddliw fydd hwn, hon yn holl ysgrifau y Bardd, ac felly nid oedd gennym ond ei gadael yn yr unigrwydd hwn. Addaf, lle cylarfyddwn?

Y man y'th welais, Meinwen, | Gyntaf, a'th anwylaf wên.

Efa gu yn fywiog aeth
I bêr lwyn o bur luniaeth.JI
E dynnodd cariad anwyl
Lân lygad ac enaid gwyl
Adda ar ol Efa lon,
Ei gulwys wraig un galon :
I gyd cadwynawg ydoedd,
Hir graffu, hiraethu'r oedd.

Dichwith daeth y Didachydd
I loyw dêg olau y dydd.
Arwydd o hylwydd helynt !
Canfu eu gwahanu hwynt !
Egr falais a gorfoledd
A fu 'n ennynnu 'n ei wedd.
Y dig ferwedig Fradwr,
Gwelodd ac ofnodd y gwr.
Hwn ar ol Gwen araul gu
Ddilynodd dan ddolennu.
Weithiau i'r dëau ae'r Diawl,
I'r aswy yn gyfrwysawl.
Dro arall, Fradwr eirias,
Yn llawn dichelliawn a châs.

Y man y safai Meinwen, | Troe 'r Andras o gwmpas Gwen.

Dyrchu wnai ef yn dorchawg,
Edrychai'n llon ar hon rhawg.
Odiaeth o harddwch ydoedd,
Cadwynawg ac eurawg oedd.
O'r diwedd y Wawr dawel
A'i diddrwg olwg a'i gwêl.
Canfod hyn wnai’r Gelyn gau;
Yn union â mwyn enau
Llefarodd : a'i hyll fwriad
Oedd lyfn-ffel gyfrwys-gel frâd.
O'r dduwies gynnes ei gwên!
Ti wyd ogoniant Eden !
O Gwenfron dirion a da!
Wawr foddus, na ryfedda
Im' edrych yn dy wych wedd;
Ni welais ail d' anwyl-wedd.
Daearol greaduriaid,
A glân lu'r Nef gu a gaid
(Hwy ddylent) yn addoli
Tiriondeb dy wyneb di.

I wraig rhyfeddu yr oedd ;
Dywedai, Pa bryd ydoedd ?
Pa fodd ? a roddodd yr Ion
I'th enau araith union ?
Coeliais na's rhoddodd Celi
Y ffraethlon fraint hon i ti.

Y Sarph yn llawn malais oedd,
Dywedai'r peth nad ydoedd :
Odduwies gain weddus gu!
Y gwir wyt ti'n ei garu;
Ni's celaf, ni's gwadaf, gwn
Mi, diweddar, mud oeddwn;
Gwael, fal fy nghyd-drigoliawn,
Anghall, heb ddeall, heb ddawn:

Ar bur anwyl bêr ennyd,
Gwelais bren, glwys yw ei bryd;
Aroglais ei rywiawglwyth;
Blysiais, a phrofais ei ffrwyth.

Pan brofais, rhyfeddais fod 580 Ffraethineb drwy'r ffrwyth hynod ! 640

Fy neffro ’n union a wnaeth
A doniau dros grediniaeth!
I fynu cododd f' anian,
Daeth rhinwedd rhyfedd i'm rhan!
I'm bron yn dirion y daeth
Bydawl, nefawl wybodaeth!
Myfyriais, rhesymmais i
A lanwn â goleuni
Ddiles dywyll feddyliau
Llu y llwyn â'r ffrwyth mwyn mau.
I'm calon yn union aeth
Y torrwn drwy natturiaeth
Wrth godi'r arth a'i gydwedd
I'th fraint, Gwen gywraint ei gwedd.
Y dêg Wawr! tydi gerais,
Dy lun gwiw, dy liw, dy lais.
Mae 'n eglur nattur ni wnaeth
Greadur â gwawr odiaeth

I fod dan gêl, na wêl neb,
6001
Eithr un-dyn, ei thiriondeb :

660
Mewn uwch 'stâd haeddit fâd fawl,
Y'ngolau'r wlad angylawl.

O’r Sarph! y mae 'n eres iawn
Dy rwyddaidd ymadroddiawn!
Ffrwyth pren yn Eden a wnaeth
It' gyrraedd dy ragoriaeth ?
O'r anwyl! os arweini,
Gweled hwn chwennychwn i.

Y Ffyrnig, mewn mawrddig maith,
Gwybu na byddai gobaith
I'w dwyll, pan y deallid
Ei gaeth elyniaeth a'i lid.
Yn union daeth o'i enau
Ddichellion ei galon gau:
Meinwen, clyw fy nymuniad,
Y dduwies â'r fonwes fâd,
Buan i lân Oleuni
Ehedeg yn dêg wnei di;

A gaf ddeisyf, ai hyf hyn, 620 Y geinlwys, cael dy ganlyn? 680

Sywdeg Angyles Eden,
Dod gariad am gariad, Gwen.
Tyred, dyma 'r llwybr tiriawn
A’n dwg i ymlenwi â dawn.

Yr hyglod wraig rywioglwys
Aeth ar ol y Diafol dwys.
Oh 'r gu ddawnus wraig ddinam,
Hynod, sydd i fod yn fam
I luoedd bobloedd y byd!
O ddu ing boed iť ddiengyd!
Oh na red i ddwfn rwydau
Offeryn y Gelyn gau!

Daethant (ddrwg ennyd!) weithian
Ar gyfer y gloywber glân.

720

780

At fawrglod bren gwybodaeth

Hynottaf ffrwyth yn nattur! Y Sarph mewn du ddyfais aeth.

Mae 'n rhoi ffraeth wybodaeth bur! Hi gyrch, yn dyrch hynod iawn, Doniau anghyffredinawl! 11 Taerwyllt, at y ffrwyth tiriawn.

Gwnei 'r mud lefaru dy fawl! Ac Efa ddedwydd gyfion

Geiriau 'r Sarph yn llawn gwir sydd, Welodd, brawychodd ei bron: 700 Y fedrus Sarph dafodrydd.

760 Oh 'r Sarph! mae 'n ofer y swydd; 1 Efa, drwy fawl y Diawl du, f Dy fost ddwg rydost w'radwydd. Siommwyd wrth ymresymmu: Cymmer, yn rhwyddber, bob rhan Efa, y lana' luniwyd, O hwn i ti dy hunan.

Yn rhy gaeth yr aeth i'w rwyd) Ni phrofaf, ni feiddiaf fi;

Wrth hir edrych ar wych wawr Ba ryfedd na's gwnaf brofi ?

Yr anwyl ffrwyth tirionwawr, Gan Dduw lwyd gwaharddwyd hwn; Nesbâu wnai hithau yn hawdd, Ei anfoddiaw ni feiddiwn.

Ei foddau hi ryfeddawdd; Duw mâd a roes gennad gu,

Mwynion awelon o wynt O'i ddawn, i ni feddiannu

Ei arogl atti yrrynt: Pob pren yn Eden yn wir;

Mewn blys rhodd ei bys yn bêr Un harddwych, hwn waherddir:

Ar donnen ei wawr dyner. Ebr ef, Os gwnewch ei brofi,

Safodd mewn mawr ddeisyfiad Marw a wnewch; dyna 'marn I.

Profi'r afal meddal mâd.
Tynnodd, nid ofnodd y Diawl,

Gan mor wiw oedd hoywliw hwn,
Y gwawrwych ffrwyth rhagorawl; A gweniaith T'wysog Annwn,
Ac yna Twysog Annwn

A'i fod yn rhoi i fudiawn
Ro'i glod i'r ffrwyth hynod hwn: | Bob ffraethder, doethder, a dawn,
O ffrwyth têr! haedd fwynber fawl, Heb attal, rby feddal fu,
Ei flas sydd mor felysawl!

I'w gw'radwydd hi wnai gredu:
Newidiodd, cyfododd fi

Oh ddiriaid weithred ddyrys! O'm gwaeledd, mal y'm gweli.

Tynnodd, hi brofodd mewn brys. Gwyddost nad enwog oeddwn

Y Twyllwr, Hudolwr du, Cyn profi a hoffi hwn.

Yn ei frâd wnai hyfrydu; Cododd fi 'n awr i fawr fawl,

Yn araf, o'r pren eurwawr, I ddawn uwch nattur ddynawl.

Trodd, e ddolennodd i lawr. Gwawr dyner, y bêr Burwen,

Gyd â hyn dyma'r dyn da Tydi, os profi o'r pren,

Yn ymofyn am Efa. Ba ryfedd ? os gwnei brofi,

Fe ddelwodd, safodd yn syn, I raddau 'r duwiau 'r ei di.

E grynodd oll bob gronyn. Ni wedir (doethion ydyn').

Hi ’n hael âg ael ddi g'wilydd Eu llu hwy sy 'n deall byn.

Weithian drwy dwyll Satan sydd. Hawddgarach, teccach wyt ti

Er ei wa'rdd, yn llaw hardd hon Na 'r gwr yn awr a geri;

Y gwelid y ffrwyth gwiwlon. Ond er hyn, y fwynddyn fau,

O fy addwyn wr mwyn mâd ! Doethach yw ef na'th dithau.

Mawr a fu'n camgymmeriad ! Tydi, os profi mewn pryd,

Pren odiaeth gwybodaeth bur, Wènferch, mawr fydd dy wynfyd; Pren yttyw pêr ei nattur: Rheoli dy reolwr,

A'i profo, penial prifwydd, Tydi ragori y gwr.

740 Nid marwol, anfarwol fydd. Cei fwy anchwiliadwy les,

Y Sarph, y mae 'n eres sôn, Tydi a ddeui'n dduwies;

Beunydd fwytta'dd, heb uno'n, Tydi ’n wisgi wnei esgyn

Y ffrwyth od, a ffraeth ydyw, Uwch rhod y gwiwglod haul gwyn; Gwybodus a serchus yw; 1 Cyhafal y cei hefyd

Didwyll yw 'r Sarph, a dedwydd;
Gan dduwiau 'th fawrhâu o hyd.

Y fwyn Sarph fal finnau sydd.
Dyna 'r modd d’wedodd y Diawl, Ar eiriau hon, llon ei llais,
Y ffyrnig Sarph uffernawl.

Pêr afal, mi a'i profais;
E garawdd y wraig wirion

A gwir, mae'n ffrwyth rhagorawl, Hydraeth araithyddiaeth hon.

Yn ddïau mae 'n haeddu mawl. Efa i hyn a rodd gryn grêd;

Fy ngwybodaeth oedd gaeth gynt, Gwyliodd oedd Adda 'n gweled.

Heb feiddiaw hylaw helynt, Efa oedd mewn rhyfeddod;

Oleuodd, ehangodd hwn; Synnodd pan glywodd ei glod:

Yn ddilys mi feddyliwn

« PoprzedniaDalej »